Sarga 21

Verse 1

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्याकुलाक्षरम्।समन्यु: कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम्।।।।

Nang marinig niya ang mga salita ng hari—binigkas sa pag-ibig na parang ama kaya’t nanginginig ang mga pantig—si Kauśika (Viśvāmitra), nag-aalab sa poot, ay sumagot sa panginoon ng lupa.

Verse 2

पूर्वमर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुमिच्छसि।राघवाणामयुक्तोऽयं कुलस्यास्य विपर्यय:।।1.21.2।।

Matapos mong ipangako noon ang bagay na ito, ngayo’y nais mong talikuran ang panata. Ang ganitong paglabag ay di-karapat-dapat sa mga Rāghava at magiging mabigat na pagbaligtad sa maharlikang angkang ito.

Verse 3

यदीदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथाऽगतम्।मिथ्याप्रतिज्ञ: काकुत्स्थ सुखीभव सबान्धव:।।।।

Kung ito’y katanggap-tanggap sa iyo, O Hari, ako’y aalis na gaya ng aking pagdating. O anak ng Kakutstha, sa pagpapawalang-bisa ng iyong pangako, mamuhay kang masaya—kasama ang iyong mga kamag-anak.

Verse 4

तस्य रोषपरीतस्य विश्वामित्रस्य धीमत:।चचाल वसुधा कृत्स्ना विवेश च भयं सुरान्।।।।

Nang ang marunong na si Viśvāmitra ay balutin ng poot, yumanig ang buong daigdig, at pumasok ang takot sa mga diyos.

Verse 5

त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत्सर्वं महानृषि:।नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।।।।

Nang makita ng dakilang rishi na ang buong sanlibutan ay nag-anyong nanginginig sa takot, si Vasiṣṭha—matatag at tapat sa mga panata—ay nagsalita sa hari ng ganito.

Verse 6

इक्ष्वाकूणां कुले जातस्साक्षाद्धर्म इवापर:।धृतिमान् सुव्रत: श्रीमान्नधर्मं हातुमर्हसि।।।।

Ipinanganak ka sa angkan ng Ikṣvāku, na wari’y mismong Dharma na nagkatawang-tao—isa pang Dharma na hayag sa paningin. Matatag, tapat sa panata, at marangal, hindi mo dapat talikuran ang katuwiran.

Verse 7

त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघव।स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि।।।।

O Rāghava, sa tatlong daigdig ay kilala kang may pusong matuwid. Manindigan ka sa sarili mong dharma; hindi nararapat sa iyo ang magdala o kumapit sa adharma.

Verse 8

संश्रुत्यैवं करिष्यामीत्यकुर्वाणस्य राघव।इष्टापूर्तवधो भूयात्तस्माद्रामं विसर्जय।।।।

O Rāghava, ang taong nangakong ‘gagawin ko’ ngunit hindi tumutupad, nasisira ang bunga ng mga yajña at mga kawanggawa. Kaya, ipadala mo si Rāma (kasama ng muni).

Verse 9

कृतास्त्रमकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसा:।गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा।।।।

Sanay man sa sandata o hindi, hindi siya mapapanaig ng mga rākṣasa; sapagkat binabantayan si Rāma ng anak ni Kuśika (Viśvāmitra), na gaya ng amṛta na iniingatan ng naglalagablab na apoy.

Verse 10

एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वर:।एष बुध्याऽधिको लोके तपसश्च परायणम्।।।।

Siya ang dharma na nagkatawang-tao; siya ang pinakadakila sa mga makapangyarihan. Sa daigdig na ito, siya’y higit sa lahat sa talino, at sa lakas ng tapasya siya ang sukdulang kanlungan.

Verse 11

एषोऽस्त्रान् विविधान्वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे।नैनमन्य: पुमान्वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन।।।।

Nalalaman niya ang sari-saring banal na sandata sa tatlong daigdig, sa lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw. Walang ibang tao ang nakaaalam gaya niya—ni may makaaalam pa sa hinaharap.

Verse 12

न देवा नर्षय: केचिन्नासुरा न च राक्षसा:।गन्धर्वयक्षप्रवरास्सकिन्नरमहोरगा:।।।।

Ni ang mga deva ni ang sinumang rishi, ni ang mga asura ni ang mga rākṣasa—ni ang mga gandharva, ni ang pinakadakilang yakṣa, ni ang mga kinnara, ni ang mga dakilang ahas—ay makapapantay sa kaalamang iyon.

Verse 13

सर्वास्त्राणि भृशाश्वस्य पुत्रा: परमधार्मिका:।कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति।।।।

Noong unang panahon, nang siya’y namamahala sa kaharian, ang lahat ng sandatang iyon ay ipinagkaloob kay Kauśika (Viśvāmitra) ng mga anak ni Bhṛśāśva na lubhang matuwid at maka-dharma.

Verse 14

तेऽपि पुत्रा भृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुता:।नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहा:।।।।

Sila rin—ang mga anak ni Bhṛśāśva, mga apo sa pamamagitan ng anak na babae ni Prajāpati—ay may sari-saring anyo, dakilang lakas, maningning, at nagdudulot ng tagumpay.

Verse 15

जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे।ते सुवातेऽस्त्रशस्त्राणि शतं परमभास्वरम्।।।।

Si Jaya at si Suprabhā—dalawang anak na babae ni Dakṣa na may payat na baywang—ay nagsilang ng sandaang astra at śastra na lubhang maningning.

Verse 16

पञ्चाशतं सुतान् लेभे जया नाम परान् पुरा।वधायासुरसैन्यानाममेयान् कामरूपिण:।।।।

Noong unang panahon, si Jaya ay nagsilang ng limampung natatanging anak—di-masukat ang kapangyarihan at nakapag-aanyo ayon sa nais—na itinakda upang lipulin ang mga hukbo ng mga asura.

Verse 17

सुप्रभाऽजनयच्चापि पुत्रान्पञ्चाशतं पुन:।संहारान्नामदुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयस:।।।।

Si Suprabhā naman ay nagsilang pa ng isa pang limampung anak, na tinawag na Saṃhāras—di-matitinag, mahirap daigin, at lubhang makapangyarihan.

Verse 18

तानि चास्त्राणि वेत्त्येष यथावत्कुशिकात्मज:।अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयस्स धर्मवित्।।।।

Nalalaman ng anak ni Kuśika ang mga sandatang iyon nang ganap at ayon sa wastong paraan; at bilang isang nakaaalam ng Dharma, may kakayahan pa siyang lumikha ng mga bagong sandatang di pa nasasaksihan noon.

Verse 19

एवं वीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महायशाः।न रामगमने राजन् संशयं कर्तुमर्हसि।।।।

Ganyan ang kagitingan ng makapangyarihan at maningning na si Viśvāmitra, bantog sa lahat ng dako. Kaya, O Hari, huwag kang magtanim ng alinlangan sa pag-alis ni Rāma na kasama niya.

Verse 20

तेषां निग्रहणे शक्तस्स्वयं च कुशिकात्मज:।तव पुत्रहितार्थाय त्वामुपेत्याभियाचते।।।।

Bagaman ang anak ni Kuśika ay may lakas na supilin sila sa sarili niyang kapangyarihan, lumapit siya sa iyo at nakiusap—para sa kapakanan at ikabubuti ng iyong anak.

Verse 21

इति मुनिवचनात्प्रसन्नचित्तोरघुवृषभस्तु मुमोद भास्वराङ्ग:।गमनमभिरुरोच राघवस्यप्रथितयशा: कुशिकात्मजाय बुध्या।।।।

Sa gayon, sa mga salita ng muni, naging payapa ang puso ng toro sa angkan ng Raghu at nagalak, maningning ang kanyang katawan. Sa matalinong paghatol, ang bantog na hari ay pumayag sa pag-alis ni Rāghava kasama ang anak ni Kuśika.

Verse 22

Nalalaman ng anak ni Kuśika ang mga sandatang iyon nang ganap at ayon sa wastong paraan; at bilang isang nakaaalam ng Dharma, may kakayahan pa siyang lumikha ng mga bagong sandatang di pa nasasaksihan noon.