Sarga 11

Verse 1

तं मन्मथशरैर्विद्धमं कामवेगवशानुगम्।उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः।।।।

Sa tagapaghari ng lupa—na waring tinamaan ng mga palaso ni Manmatha at inanod ng bugso ng pagnanasa—si Kaikeyī ay nagsalita ng mabagsik at kakilakilabot na mga salita.

Verse 2

नास्मि विप्रकृतादेव केनचिन्नावमानिता।अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तमिच्छामि त्वया कृतम्।।।।

O Hari, hindi ako ginawan ng masama ninuman, ni hindi ako inalipusta; datapwat may isang layon ako—na nais kong ikaw ang magsakatuparan.

Verse 3

प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि।अथ तद्व्याहरिष्यामि यदभिप्रार्थितं मया।।।।

Kung tunay mong ibig tuparin ang aking ninanais, ipangako mo muna ang iyong panata; saka ko lamang ihahayag ang aking hinihiling.

Verse 4

तामुवाच महातेजाः कैकेयीमीषदुत्स्मितः।कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु शुचिस्मिताम्।।।।

Ang makapangyarihang hari, bahagyang ngumiti; sa pagnanasa’y marahang hinawakan si Kaikeyī sa buhok at kinausap ang may dalisay at maningning na ngiti.

Verse 5

आवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम।मनुजो मनुजव्याघ्राद्रामादन्यो न विद्यते।।।।

O mapagmataas na ginang, hindi mo ba nalalaman? Sa akin, wala nang higit na mahal kaysa sa iyo; at sa mga lalaki, walang iba kundi si Rāma—ang tigre sa mga tao.

Verse 6

तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना।शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेच्छासि।।।।

Isinusumpa ko sa iyo sa pamamagitan ni Rāghava—di-matatalo, pinakadakila, dakilang-loob, karapat-dapat sa mahabang buhay: sabihin mo, ano ang ninanais ng iyong puso?

Verse 7

यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम्।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्।।।।

O Kaikeyī, tiyak na hindi ako mabubuhay kahit isang sandali kung hindi ko siya makita. Sa pamamagitan ng gayong Rāma, isinusumpa kong tutuparin ang iyong salita—ang iyong nais.

Verse 8

आत्मना वात्मजैश्चान्यैर्वृणेयं मनुजर्षभम्।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्।।।।

Kahit piliin ko pa si Rāma, ang pinakamainam sa mga tao, higit sa aking sarili, sa aking mga anak, at sa lahat ng iba—O Kaikeyī, sa ngalan ni Rāma ring iyon, nanunumpa akong tutuparin ang iyong hinihiling.

Verse 9

भद्रे हृदयमप्येतदनुमृशोद्धरस्व मे।एतत्समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत्साधु मन्यसे।।।।

O mabait na ginang, ang puso ko’y labis na nababagabag—hipuin mo ito at iahon mo ako sa dalamhating ito. Pag-isipan mo ito, O Kaikeyī, at sabihin mo sa akin ang inaakala mong nararapat.

Verse 10

बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे।।।।

Yamang batid mo ang kapangyarihang taglay mo sa akin, hindi mo ako dapat pagdudahan. Isinusumpa ko sa aking sariling kabutihang-nagawa: gagawin ko ang ikalulugod mo.

Verse 11

सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम्।निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः।।।।

Ang reynang iyon—ang isip ay nakatuon sa sariling layon—sa galak at sa pagtinging walang gitnang daan, ay bumigkas ng mga salitang mahirap bigkasin.

Verse 12

तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम्।व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम्।।।।

Natuwa sa kanyang mga salita, ipinahayag niya ang balak na sumibol sa kanyang loob—lubhang kakilakilabot, na wari’y kamatayang biglang dumarating.

Verse 13

यथा क्रमे शपसि वरं मम ददासि च।तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद्देवास्साग्निपुरोगमाः।।।।

Yamang ikaw ay unti-unting nanunumpa at ipinagkakaloob sa akin ang isang biyaya, nawa’y marinig ito bilang saksi ng Tatlumpu’t Tatlong mga diyos, na si Agni ang nangunguna.

Verse 14

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा।।।।निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव।।।।

Nawa’y malaman ng Buwan at Araw, ng kalangitan, ng mga planeta, ng gabi at araw, at ng mga direksiyon; ng sanlibutan at ng lupang ito—kasama ang mga Gandharva at mga Rākṣasa—pati ang mga nilalang na gumagala sa gabi, ang mga diyos ng tahanan sa mga bahay, at anumang iba pang nilalang, ang iyong binigkas na panata.

Verse 15

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा।।2.11.14।।निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव।।2.11.15।।

Nawa’y malaman ng Buwan at Araw, ng kalangitan, ng mga planeta, ng gabi at araw, ng mga direksiyon, ng sanlibutan at ng lupang ito—kasama ang mga Gandharva at mga Rākṣasa—at gayundin ng mga nilalang na gumagala sa gabi, ng mga diyos ng tahanan, at ng lahat ng iba pang nilalang, ang iyong binigkas na panata.

Verse 16

सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः।वरं मम ददात्येष तन्मे श्रृण्वन्तु दैवताः।।।।

Siya’y matatag sa katotohanan, dakila ang ningning, nakaaalam ng dharma, at may pagpipigil sa sarili—siya ang nagkakaloob sa akin ng biyaya. Nawa’y marinig ito ng mga diyos alang-alang sa akin.

Verse 17

इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च।ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।।।।

Gayon nagsalita ang reyna; niyakap niya ang dakilang mamamana at pinuri siya. Pagkaraan, kinausap niya ang tagapagkaloob ng biyaya, na ngayo’y nalilinlang ng pagnanasa.

Verse 18

स्मर राजन् पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे।तत्र चाच्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा।।।।

Alalahanin mo, O Hari, ang naganap noong una sa digmaang iyon ng mga deva at asura; doon ay winasak ng kaaway ang lahat ng sa iyo—tanging ang iyong buhay ang naiwan.

Verse 19

तत्र चापि मया देव यत्त्वं समभिरक्षितः।जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्राददा वरौ।।।।

Doon din, O Hari, ako ang nag-ingat sa iyo; sapagkat ako’y nagbantay at nagsikap na iligtas ka, ipinagkaloob mo sa akin ang dalawang biyaya.

Verse 20

तौ तु दत्तौ वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्।तथैव पृथिवीपाल सकाशे सत्यसङ्गर।।।।

O Hari, tagapangalaga ng lupa, matatag sa katotohanan—ang dalawang biyayang ibinigay mo, na iningatan mong parang panagot, ngayo’y aking hinihingi sa iyo.

Verse 21

तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद्दास्यसि मे वरम्।अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता।।।।

Kung matapos mong mangako ayon sa dharma ay hindi mo pa rin ibibigay sa akin ang biyaya, kung gayon—sa paghamak mo sa akin—iiwan ko ang aking buhay ngayong araw din.

Verse 22

वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः।प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः।।।।

Noon, ang hari—na napasailalim ni Kaikeyī sa bisa ng mga salita lamang—ay sumugod tungo sa sariling kapahamakan, na gaya ng usang tumatalon sa silo ng sarili niyang buhay.

Verse 23

ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।वरौ यौ मे त्वया देव तदा दत्तौ महीपते।।।।तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः।

Pagkaraan nito, nagsalita siya sa haring nagbibigay ng mga biyaya, na nahihibang sa pagnanasa: “O panginoon ng lupa, O hari, ang dalawang biyayang minsang ipinagkaloob mo sa akin—ngayon ko na sasabihin. Dinggin mo ang aking mga salita.”

Verse 24

अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः।।।।अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्।

Naihanda na ang mga paghahanda para sa pagluklok kay Rāghava; sa mismong mga gamit ng koronasyon na ito, ipahiran at italaga bilang hari ang aking anak na si Bharata.

Verse 25

यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया।।।।तदा दैवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागत।

At ang ikalawang biyaya, O hari, na ibinigay mo sa akin nang ikaw ay nalugod noon sa digmaan ng mga deva at asura—dumating na ngayon ang panahon upang ito’y tuparin.

Verse 26

नव प़ञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः।।।।चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः।

Sa loob ng labing-apat na taon, manahan si Rāma sa gubat ng Daṇḍaka; nakasuot ng kasuotang balat-kahoy at balat ng usa, at may buhol-buhol na buhok, mamuhay siya bilang isang mapagpakumbabang tapasī.

Verse 27

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम्।।।।एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम्।।।।

Ngayong araw, nawa’y tanggapin ni Bharata ang pagka-yuvarāja, na walang sinumang hahadlang o magiging tinik sa kanya. Ito ang aking pinakamataas na hangarin; hinihingi ko ang biyayang naipagkaloob na. At ngayong araw din, nawa’y masaksihan ko si Rāghava na lumalakad patungong gubat.

Verse 28

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम्।।2.11.27।।एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम्।।2.11.28।।

Ngayong araw, nawa’y tanggapin ni Bharata ang pagka-yuvarāja, na walang sinumang sasalungat. Ito ang aking sukdulang hangarin; hinihingi ko ang biyayang naipangako na. At ngayong araw din, nawa’y masaksihan ko si Rāghava na umaalis patungong gubat.

Verse 29

स राजराजः भव सत्यसङ्गरःकुलं च शीलं च हि रक्ष जन्म च।परत्रवासे हि वदन्त्यनुत्तमंतपोधनास्सत्यवचो हितं नृणाम्।।।।

Maging hari ng mga hari ka—matatag sa katotohanan. Ingatan mo ang iyong angkan, ang iyong asal, at ang marangal mong pinagmulan. Sapagkat sinasabi ng mga rishi, na ang yaman ay pag-aayuno at pagsasakripisyo, na para sa kapakanan ng tao’y walang hihigit sa pagsasabi ng totoo, sapagkat ito’y nagdudulot ng kagalingan sa kabilang daigdig.