Adhyaya 30

Verse 1

भीष्म उवाच । यज्ञपवर्तमासाद्य विष्णुना प्रभविष्णुना । पदानि चेह दत्तानि किमर्थं पदपद्धतिः

Sinabi ni Bhīṣma: Nang marating ang banal na pook na kaugnay ng yajña, at nang ilagak dito ng makapangyarihang Viṣṇu ang Kaniyang mga bakas—ano, kung gayon, ang layon ng ‘landas ng mga bakas’ na ito?

Verse 2

कृता वै देवदेवेन तन्मे वद महामते । कतमो दानवस्तेन विष्णुना दमितोत्र वै

Ang gawang iyon ay tunay na ginawa ng Diyos ng mga diyos—isalaysay mo sa akin, O dakilang pantas. Aling asura ang siyang pinasuko rito ng Viṣṇung yaon?

Verse 3

कृत्वा वै पदविन्यासं तन्मे शंस महामुने । स्वर्लोके वसतिर्विष्णोर्वैकुंठेऽस्य महात्मनः

Matapos ayusin ang pagkakasunod ng mga hakbang, ipahayag mo sa akin, O dakilang muni—ang tungkol sa tahanan ng dakilang Viṣṇu sa Svarga, sa Kaniyang Vaikuṇṭha.

Verse 4

स कथं मानुषे लोके पदन्यासं चकार ह । देवलोकेषु वै देव देवाः सेंद्रपुरोगमाः

Paano nga ba niya naitapak ang kanyang yapak sa daigdig ng mga tao? At sa mga daigdig ng mga deva, O Deva, ang mga diyos—pinangungunahan ni Indra—ay nagtipon din ayon sa kaayusan.

Verse 5

तपसा महता ब्रह्मन्भक्ता ये सततं प्रभुम् । श्रीवराहस्य वसतिर्महर्ल्लोके प्रकीर्तिता

O Brahman, yaong mga debotong sa dakilang tapas ay laging sumasamba sa Panginoon—para sa kanila, ipinahahayag na ang bantog na tahanan ni Śrī Varāha ay nasa Maharloka.

Verse 6

नृसिंहस्य तथा प्रोक्ता जनलोके महात्मनः । त्रिविक्रमस्य वसतिस्तपोलोके प्रकीर्तिता

Gayundin, ipinahahayag na ang dakilang-loob na Narasiṁha ay nananahan sa Janaloka; at ang tahanan ni Trivikrama ay bantog na nasa Tapoloka.

Verse 7

लोकानेतान्परित्यज्य कथं भूमौ पदद्वयम् । क्षेत्रे पैतामहे चास्मिन्पुष्करे यज्ञपर्वते

Paano, matapos talikuran ang lahat ng mga daigdig na ito, mailalapag pa ang dalawang hakbang sa lupa—dito sa sinaunang banal na pook na pamana, sa Puṣkara, sa bundok ng paghahandog?

Verse 8

पदानि कृतवान्ब्रह्मन्विस्तरान्मम कीर्तय । श्रुतेन सर्वपापस्य नाशो वै भविता ध्रुवम्

O Brahmin, nilikha mo ang mga talatang ito nang malawig—bigkasin mo para sa akin. Sa pakikinig nito, tiyak na magaganap ang pagkapawi ng lahat ng kasalanan.

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । सम्यक्पृच्छसि भोस्त्वं यत्संशृणु त्वं समाहितः । यथापूर्वं पदन्यासः कृतो देवेन विष्णुना

Sinabi ni Pulastya: “Tama ang iyong pagtatanong; kaya makinig kang taimtim, na may payapang isip. Isasalaysay ko kung paanong gaya ng una, itinatag ng banal na Viṣṇu ang sagradong paglalagay ng mga hakbang (padanyāsa).”

Verse 10

यज्ञपर्वतमासाद्य शिलापर्वतरोधसि । पुरा कृतयुगे भीष्म देवकार्यार्थसिद्धये

O Bhīṣma, noong unang panahon sa Kṛta Yuga, nang marating ang Yajñaparvata—sa lagusang bundok na hinarangan ng batong bundok na Śilā—ito’y ginawa upang magtagumpay ang layunin ng mga diyos.

Verse 11

विष्णुना च कृतं पूर्वं पृथिव्यर्थे परंतप । त्रिदिवं सर्वमानीतं दानवैर्बलवत्तरैः

At noon, O manunupil ng kaaway, alang-alang sa daigdig ay kumilos noon si Viṣṇu; datapwat ang buong langit ay inagaw ng mga Dānava na lubhang makapangyarihan.

Verse 12

त्रैलोक्यं वशमानीय जित्वा देवान्सवासवान् । दानवा यज्ञभोक्तारस्तत्रासन्बलवत्तराः

Nang mapasailalim nila ang tatlong daigdig at madaig ang mga diyos kasama si Indra, ang mga Dānava roon ang naging tagakain ng mga handog sa yajña, at sila’y lubhang makapangyarihan.

Verse 13

कृता बाष्कलिना सर्वे दानवेन बलीयसा । एवंभूते तदा लोके त्रैलोक्ये सचराचरे

Ang lahat ng ito’y ginawa ni Bāṣkalin, ang makapangyarihang Dānava. Kaya noong panahong iyon, gayon ang kalagayan ng sanlibutan—ng tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 14

परमार्तिं ययौ शक्रो निराशो जीविते कृतः । स बाष्कलिर्दानवेंद्रोऽवध्योयं मम संयुगे

Nalugmok si Śakra (Indra) sa sukdulang dalamhati, nawalan ng pag-asa maging sa sariling buhay. “Ang Bāṣkali, panginoon ng mga Dānava, ay di-matatalo—lalo na sa aking pakikidigma.”

Verse 15

ब्रह्मणो वरदानेन सर्वेषां तु दिवौकसाम् । तदहं ब्रह्मणो लोके वृतः सर्वैर्दिवौकसैः

Sa bisa ng biyayang kaloob ni Brahmā sa lahat ng naninirahan sa langit, ako noon ay pinili sa kaharian ni Brahmā ng lahat ng mga nilalang na makalangit.

Verse 16

व्रजामि शरणं देवं गतिरन्या न विद्यते । एवं विचिंत्य देवेंद्रो वृतः सर्वैर्दिवौकसैः

“Sa Diyos ako sasandig bilang kanlungan; wala na akong ibang landas.” Sa gayong pagninilay, ang hari ng mga diyos ay napalibutan ng lahat ng naninirahan sa langit.

Verse 17

जगाम त्वरितो भीष्म यत्र देवः पितामहः । ब्रह्मणः स पदं प्राप्य वृतस्तैश्च दिवौकसैः

O Bhīṣma, nagmadali siyang nagtungo sa kinaroroonan ng banal na Lolo (Brahmā). Nang marating niya ang tahanan ni Brahmā, napalibutan siya ng mga nilalang na makalangit.

Verse 18

अब्रवीज्जगतः कार्यं प्राप्तामापदमुत्तमाम् । किं न जानासि वै देव यतो नो भयमागतम्

Ipinahayag niya ang kagyat na bagay na ukol sa daigdig: “Isang mabigat na kapahamakan ang dumating sa amin. Hindi mo ba nalalaman, O Deva, kung saan nagmula ang takot na sumapit sa amin?”

Verse 19

दैत्यैर्यदाहृतं सर्वं वरदानाच्च ते प्रभो । कथितं वै मया सर्वं बाष्कलेश्च दुरात्मनः

O Panginoon, ang lahat ng inagaw ng mga Daitya—dahil sa biyayang ipinagkaloob Mo—ay naisalaysay ko na; pati ang mga gawa ng masamang Bāṣkala.

Verse 20

क्रियतां चाविलंबेन पिता त्वं नः पितामहः । तत्त्वं चिंतय देवेश शांत्यर्थं जगतस्त्विह

Kumilos ka nang walang pag-aatubili—Ikaw ang aming ama at aming lolo sa tuhod. O Panginoon ng mga diyos, pagnilayan Mo ang tunay na dharma, upang maghari ang kapayapaan sa daigdig.

Verse 21

तेषां च पश्यतां किंचिच्छ्रौतस्मार्तादिकाः क्रियाः । न प्रावर्तन्त हानिस्तु तैरस्माकं दिनेदिने

Kahit nakatingin sila, ni kaunti man sa mga ritwal na iniutos ng Śruti at Smṛti—mga takdang gawaing panrelihiyon—ay hindi maisagawa; sa halip, dahil sa kanila, araw-araw ay lalo kaming napapahamak.

Verse 22

यथा हि प्राकृतः कश्चित्स्वार्थमुद्दिश्य भाषते । विज्ञाप्यसे तथास्माभिर्निरस्तोपकृतैः सदा

Kung paanong ang isang karaniwang tao ay nagsasalita para sa sariling kapakinabangan, gayon din kami lumalapit sa Iyo—kami na laging salat sa tulong at biyaya.

Verse 23

यद्येनोपकृतं यस्य सहस्रगुणितं पुनः । यो न तस्योपकाराय तत्करोति वृथा मतिः

Kung ang isang tao ay tinulungan ng iba—tulong na parang libong ulit ang halaga—ngunit hindi siya kumikilos upang suklian ang nagkaloob, walang saysay ang kanyang hangarin.

Verse 24

तस्योपकारदग्धस्य निस्त्रपस्यासतः पुनः । नरकेष्वपि संवासस्तस्य दुष्कृतकारिणः

Para sa walang-hiya at masamang salarin—na tila sinusunog ng budhi dahil sa tulong na tinanggap—may paninirahan pa rin siya sa mga impiyerno, bunga ng kaniyang kasamaan.

Verse 25

नैतावतैव साधुत्वं कृते यातु प्रतिक्रिया । स्वार्थैकनिष्ठबुद्धीनामेतन्नापि प्रवर्तते

Hindi sa paggawa lamang ng pagbabayad-sala matapos ang nagawang mali natatatag ang kabutihan; sapagkat sa mga isip na nakatuon lamang sa sariling pakinabang, ni ang udyok na magbawi ay hindi man sumisibol.

Verse 26

यद्यस्य नाभवत्स्थानं जगतो ह्यत्र दुःखदं । शतधा हृदयं दीर्णं तन्न तृप्तिमुपागतम्

Kung dito sa daigdig ay wala sanang wastong tahanan na nagpapawi ng pagdurusa, ang puso—kahit mapunit sa sandaang piraso—ay hindi pa rin makaaabot sa kasiyahan.

Verse 27

तत्र वा यत्र गंतास्मि निमग्नानुद्धरस्व नः । उपायकथनेनास्य येन तेजः प्रवर्तते

Saan man ako maparoon—doon man o sa iba pa—iahon mo kami na nalulubog sa dalamhati. Ipahayag mo ang paraan kung paano nahahayag ang kaniyang ningning at kapangyarihan.

Verse 28

यथाख्यातं मया दृष्टं जगत्तत्स्थमवेक्ष्य ताम् । निःस्वाध्यायवषट्कारं निवृत्तोत्सवमंगलम्

Gaya ng aking isinalaysay, nakita ko ang daigdig na yaon; at nang masdan ko ang kalagayan nito, natagpuan kong wala na roon ang pag-aaral ng Veda at ang mga sigaw ng paghahandog, at tumigil na ang mga pagdiriwang at mapalad na ritwal.

Verse 29

त्यक्ताध्ययनसंयोगं मुक्तवार्ता परिग्रहम् । दंडनीत्या परित्यक्तं श्वासमात्रावशेषितम्

Tinalikuran niya ang lahat ng pakikipag-ugnay sa pag-aaral; malaya sa usapang makamundo at sa pag-aari; itinakwil ang pamamahalang maparusang mapilit—at nanatiling tanging hininga na lamang ang nalalabi.

Verse 30

जगदार्तिमपि प्राप्तं पुनः कष्टतरां दशां । एतावता हि कालेन वयं ग्लानिमुपागताः

Maging ang daigdig ay napasailalim sa dalamhati, at muling nahulog sa higit pang masakit na kalagayan. Sa ganito kahabang panahon, tunay ngang kami’y dumating sa panghihina at pagkalugmok.

Verse 31

ब्रह्मोवाच । जानामि बाष्कलिं तं तु वरदानाच्च गर्वितम् । अजेयं भवतां मन्ये विष्णुसाध्यो भविष्यति

Sinabi ni Brahmā: “Kilala ko si Bāṣkali, na naging palalo dahil sa biyayang ipinagkaloob. Inaakala kong di ninyo siya magagapi; si Viṣṇu lamang ang makapapailalim sa kanya.”

Verse 32

निरुध्य संस्थितो ब्रह्मा भावं तत्वमयं तदा । समाधिस्थस्य तस्यैव ध्यानमात्राच्चतुर्भुजः

Pinigil ni Brahmā ang mga pandama at tumindig na matatag; noon ay pumasok siya sa kamalayang puspos ng tunay na katotohanan. Habang siya’y nalulubog sa samādhi, sa mismong pagninilay na iyon, nahayag sa kanya ang Panginoong Apat ang Bisig.

Verse 33

स्तोकेनैव हि कालेन चिंत्यमानः स्वयंभुवा । आजगाम मुहूर्तेन सर्वेषामेव पश्यताम्

Sa maikling sandali lamang, siya—na inaalala ni Svayambhū (Brahmā)—ay dumating sa isang kisapmata, sa harap ng paningin ng lahat.

Verse 34

विष्णुरुवाच । भो भो ब्रह्मन्निवर्त्तस्व ध्यानादस्मान्निवारितः । यदर्थमिष्यते ध्यानं सोहं त्वां समुपागतः

Wika ni Viṣṇu: “Hoy! Hoy! O Brahman (Brahmā), tumigil ka. Dahil sa iyo’y naantala ako sa pagninilay. Anuman ang layunin ng pagninilay na ito—narito Ako, lumapit sa iyo.”

Verse 35

ब्रह्मोवाच । महाप्रसाद एषोऽत्र स्वामिनो हि प्रदर्शनम् । कस्यान्यस्य भवेच्चैषा चिन्ता या जगतः प्रभो

Wika ni Brahmā: “Ito ang dakilang biyaya—isang hayag na pagpapakita ng Panginoon. Sapagkat sino pa ang magkakaroon ng ganitong malasakit, O Panginoon ng sanlibutan?”

Verse 36

ममैव तावदुत्पत्तिर्जगदर्थे विनिर्मिता । जगदेतत्त्वदर्थीयं तत्त्वतो नास्ति विस्मयः

Ang aking paglitaw ay nilikha para sa kapakanan ng daigdig. Ang sansinukob na ito man ay para sa iyong layon; sa katotohanan, walang dapat ipagtaka.

Verse 37

भवता पालनं कार्यं संहरेद्रुद्र एव तु । एवंभूते जगत्यस्मिन्शक्रस्यास्य महात्मनः

Ikaw ang dapat gumanap ng tungkulin ng pag-iingat; ngunit ang pagkalusaw ay kay Rudra lamang. Sa ganitong kaayusan ng daigdig, ito ang gampanin ng dakilang-loob na Śakra (Indra).

Verse 38

हृतं राज्यं बाष्कलिना त्रैलोक्यं सचराचरम् । भृत्यस्य क्रियतां साह्यं मंत्रदानेन केशव

“Ang aking kaharian—oo, ang tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay inagaw ni Bāṣkali. O Keśava, tulungan mo ang iyong lingkod sa pagkakaloob ng mantra.”

Verse 39

वासुदेव उवाच । भवतो वरदानेन अवध्यः स तु सांप्रतम् । बुद्धिसाध्यः स वै कार्यो बंधनादिह दानवः

Sinabi ni Vāsudeva: “Sa bisa ng iyong biyaya, siya’y di-mapaslang sa ngayon. Kaya ang asurang iyon ay dapat harapin sa talino—sa pagbibigkis dito at iba pang paraan.”

Verse 40

वामनोहं भविष्यामि दानवानां विनाशकः । मया सह व्रजत्वेष बाष्कलेस्तु निवेशनम्

“Ako’y magiging Vāmana, ang wawasak sa mga Dānava. Sumama ka ngayon sa akin patungo sa tahanan ni Bāṣkala.”

Verse 41

तत्र गत्वा वरं त्वेष मदर्थे याचतामिमम् । वामनस्यास्य विप्रस्य भूमे राजन्पदत्रयम्

Pagdating doon, hingin mo para sa akin ang biyayang ito: O hari, hilingin sa brāhmaṇang si Vāmana—ang pandak—ang kaloob na tatlong hakbang na lupa.

Verse 42

प्रयच्छस्व महाभाग याच्ञैषा तु मया कृता । शक्रेणोक्तो दानवेंद्रो दद्यात्स्वमपि जीवितम्

“Ipagkaloob mo, O marangal; ang kahilingang ito’y tunay na ginawa ko. Maging ang panginoon ng mga Dānava, kapag kinausap ni Śakra (Indra), ay ibibigay kahit ang sarili niyang buhay.”

Verse 43

गृह्य प्रतिग्रहं तस्य दानवस्य पितामह । तं बध्वा च ततो यत्नात्कृत्वा पातालवासिनम्

Tinanggap ng Pitāmaha ang handog na iyon mula sa Dānava; at pagkaraan, sa masusing pagsisikap, kanyang iginapos siya at ginawa siyang naninirahan sa Pātāla, ang daigdig sa ilalim.

Verse 44

सौकरं रूपमास्थाय वधार्थं च दुरात्मनः । भविष्यामि न संदेहो व्रज शक्र त्वरान्वितः

Sa anyong baboy-ramo ang aking aanyuhin upang patayin ang masamang iyon—walang alinlangan. Humayo ka, O Śakra (Indra), magmadali at huwag mag-atubili.

Verse 45

विरराम तमुक्त्वैवमंतर्द्धानं गतश्च वै । अथ कालांतरे विष्णावदितेर्गर्भतां गते

Pagkasabi niya nang gayon, siya’y tumahimik at tunay na naglaho sa paningin. At nang lumipas ang ilang panahon—nang si Aditi, kaugnay kay Viṣṇu, ay nagdalang-tao—

Verse 46

निमित्तान्यतिघोराणि प्रादुर्भूतान्यनेकशः । समस्तजगदाधारे विष्णौ गर्भत्वमागते

Nang si Viṣṇu—ang sandigan ng buong sansinukob—ay pumasok sa kalagayang pagdadalang-tao, maraming lubhang kakila-kilabot na mga palatandaan ang paulit-ulit na lumitaw.

Verse 47

शोभनं हि तदा जातं निमित्तं चैवमूर्जितम् । मालतीकुसुमानां तु सुगंधः सुरभिर्ववौ

Noon nga’y may lumitaw na mabuti at makapangyarihang palatandaan: ang matamis na samyo ng mga bulaklak na mālatī ay kumalat, at ang hangin ay napuno ng bango.

Verse 48

अथ विहितविधानं कालमासाद्य देवस्त्रिदशगणहितार्थं सर्वभूतानुकंपी । विमल विरल केशश्चंद्रशंखोदयश्रीरदितितनयभावं देवदेवश्चकार

At nang dumating ang itinakdang panahon ng iniuutos na ritwal, ang Diyos—mahabagin sa lahat ng nilalang at kumikilos para sa kapakanan ng mga pangkat ng mga deva—ay tinanggap ang kalagayan bilang anak ni Aditi; ang Diyos ng mga diyos ay nagningning, may malinis at bahagyang dumadaloy na buhok, at may karilagang tulad ng pagsikat ng buwan at ng puting kabibe.

Verse 49

अवतरति च विष्णौ सिद्धदेवासुराणामनिमिषनयनानां विप्रसेदुर्मुखानि । अतिविरतरजोभिर्वायुभिः संवहद्भिर्दिनमपि च तदासीज्जन्म विष्णोः सुगर्भे

Nang bumaba si Viṣṇu, ang mga mukha ng mga Siddha, Deva, at Asura—yaong may matang di kumikislap—ay naging payapa at maningning. Ang mga hangin, na nagdadala ng alikabok na lubusang humupa, ay marahang umihip; at maging ang araw ay tila naging mapalad sa pagsilang ni Viṣṇu sa banal na sinapupunan.

Verse 50

अदितिरजनगर्भा सापि देवी प्रयांती नतजघनभरार्त्ता मंदसंचाररम्या । अलसवदनखेदं पांडुभावं वहंती गुरुतरमवगाढं गर्भमेवोद्वहंती

Si Aditi man, na may sinapupunang nagliliwanag, ay nagpatuloy—ang balakang ay nakayuko sa bigat, subalit ang mabagal na lakad ay kaaya-aya. Taglay niya ang pagod sa mahinang mukha at pamumutlang dulot ng hirap, habang dinadala sa loob ang malalim na nakalugmok at napakabigat na pagdadalantao.

Verse 51

ततः प्रविष्टे खलु गर्भवासं नारायणे भूतभविष्ययोगात् । विनापदं प्राप्तमनोरथानि भूतानि सर्वाणि तदा बभूवुः

Pagkaraan, nang si Nārāyaṇa ay tunay na pumasok sa kalagayan ng paninirahan sa sinapupunan—sa Kanyang ugnay sa nagdaan at sa darating—ang lahat ng nilalang noon ay naging ligtas sa kapahamakan at nakamtan ang minimithing layon.

Verse 52

समीरणो वाति च मंदमंदं पतत्सु वर्षेषु नगोद्भवेषु । विविक्तमार्गेषु दिगंतरेषु जनेषु वै सत्यमुपागतेषु

Marahang-marahan ang ihip ng simoy; bumabagsak ang ulan sa mga lupang mula sa kabundukan. Sa mga landasing liblib at sa malalayong dako, sa gitna ng mga taong tunay na dumating sa katotohanan (satya), gayong panahon ang namayani.

Verse 53

विमुच्यमाने गगने रजोभिः शनैश्शनैर्नश्यति चांधकारे । उदरांतर्गते विष्णौ द्रोहबुद्धिस्तदाभवत्

Habang ang alikabok ay unti-unting kumakawala sa langit at ang dilim ay dahan-dahang naglalaho, sumibol noon ang mapanlaban na hangarin laban kay Viṣṇu na nasa loob ng tiyan.

Verse 54

तां निशामय राजेंद्र देवमातुर्यथाक्रमम् । किमनुक्रमणेनैव लंघयामि त्रिविष्टपम्

O hari ng mga hari, pagmasdan mo siya—ang Devamātā—ayon sa wastong pagkakasunod. Sapagkat paano ko, sa payak na pagsasalaysay lamang, malalakbay at masasaklaw ang langit ng Tatlumpu’t Tatlong Diyos?

Verse 55

बाष्कलिं दानवेंद्रं तं कुर्यां पातालवासिनम् । शक्रस्य तु मया दत्तं धनं लावण्यमेव च

Gagawin ko si Bāṣkali, ang panginoon ng mga Dānava, na manahan sa Pātāla. At kay Śakra (Indra) ay ipinagkaloob ko ang kayamanan—at maging ang kagandahan din.

Verse 56

दानवानां विनाशाय एकैव प्रभवाम्यहम् । क्षिपामि शरजालानि चक्रयानान्यनेकशः

Sa paglipol ng mga Dānava, ako lamang ang lumilitaw; paulit-ulit kong inihahagis ang mga ulang-palaso at sari-saring sandatang tila diskong umiikot.

Verse 57

गदाव्रातांश्च विविधान्दानवानां विनाशने । विबुधान्देवलोकस्थानधोभूमेस्तु दानवान्

Sa paglipol ng mga Dānava, nagluwal siya ng mga pangkat ng iba’t ibang tagapagdala ng gada; iniluklok niya ang mga Vibudha sa devaloka, at ibinagsak ang mga Dānava sa ilalim ng lupa.

Verse 58

करोमि कालयोगेन तत्तु कार्यं व्रतेन मे । निस्सृता सहसा वाणी वक्त्रमेवाभिसंस्थिता

Sa pagsasanib ng panahon, tinutupad ko ang gawaing iyon sa bisa ng aking panata. Biglang sumambulat ang tinig at tumahan mismo sa aking bibig.

Verse 59

येनेदं चिन्त्यते पूर्वं यन्न दृष्टं न च श्रुतम् । बंधं वै दनुमुख्यस्य कृतं कोपेन पश्य मे

Sa pamamagitan niya ito’y unang naisip—yaong di pa nakita ni narinig kailanman. Masdan: sa galit, tunay kong ipinagapos ang pinakapanguna sa mga anak ni Danu.

Verse 60

कश्यपाय पुरा दत्तं धनं लावण्यमेव च । किमयं विगतोत्साहो वायवोथ समाकुलाः

Noong unang panahon, kay Kaśyapa ay ipinagkaloob ang yaman at kagandahan. Bakit ngayo’y nawalan siya ng sigla—at bakit ang mga hangin ay ligalig at nagugulumihanan?

Verse 61

भ्रमतीव हि मे दृष्टिर्मैतद्रूपं प्रचिंतितम् । आविष्टा किमहं वच्मि केनाप्यसदृशं वचः

Tila umiikot ang aking paningin; ang anyong ito’y malalim kong pinagnilayan. Na para bang sinapian, ano ang masasabi ko—mga salitang di maihahambing, na wari’y inuudyok ng iba?

Verse 62

विकल्पवशमापन्नाऽभीक्ष्णं हृदिममर्श सा । दधार दिव्यं वर्षाणां सहस्रं दिव्यमीश्वरम्

Dinaig ng pag-aalinlangan, paulit-ulit niyang siniyasat sa puso; at dinala niya ang banal na Panginoon sa loob ng isang libong banal na taon.

Verse 63

ततः समभवत्तस्यां वामनो भूतवामनः । जातेन येन चक्षूंषि दानवानां हृतानि वै

Pagkaraan, sa kanya ay sumilang si Vāmana—ang Vāmana na nagkatawang-tao; at sa kanyang kapanganakan, ang mga mata ng mga Dānava ay tunay na naagaw (ang kanilang paningin at pagmamataas).

Verse 64

जातमात्रे ततस्तस्मिन्देवदेवे जनार्दने । नद्यः स्वच्छांबुवाहिन्यो ववौ गंधवहोऽनिलः

Nang sandaling isilang si Janārdana, ang Diyos ng mga diyos, umagos ang mga ilog na may malinaw na tubig, at humihip ang hanging may dalang samyo.

Verse 65

कश्यपोपि सुखं लेभे तेन पुत्रेण भास्वता । सर्वेषां मानसोत्साहस्त्रैलोक्यांतरवासिनाम्

Si Kaśyapa man ay nagtamasa ng ligaya dahil sa maningning na anak na iyon; at ang puso ng lahat ng nananahan sa tatlong daigdig ay napuspos ng panibagong sigla at tuwa.

Verse 66

संजातमात्रे तु ततो जनाधिपजनार्दने । स्वर्गलोके दुंदुभयो विनेदुस्तैश्च ताडिताः

At nang siya’y kapapanganak pa lamang—si Janārdana, panginoon ng mga tao—umalingawngaw sa langit ang mga tambol, na tinugtog ng mga diyos.

Verse 67

अतिप्रहर्षात्तु जगत्त्रयस्य मोहश्च दुःखानि च नाशमीयुः । जगो च गन्धर्वगणोतिमात्रं भावस्वरैर्भर्तृविमिश्रिताश्च

Dahil sa sukdulang galak, naglaho ang pagkalito at mga dalamhati sa tatlong daigdig; at sumiklab ang malaking ingay—mga pangkat ng Gandharva lamang—na may masisiglang himig, kahalo ang kanilang mga pinuno.

Verse 68

सुराङ्गनाश्चापि च भावयुक्ता नृत्यंति तत्राप्सरसां समूहाः । तथैव विद्याधरसिद्धसंघा विमानयानैर्मुदिता भ्रमंति

Doon, ang mga dalagang makalangit na puspos ng marangal na damdamin ay sumasayaw; nagtitipon ang mga pangkat ng Apsaras. Gayundin, ang mga Vidyādhara at Siddha, nagagalak, ay naglilibot sakay ng mga sasakyang panghimpapawid.

Verse 69

वदंति सत्यानृतकार्यनिर्णयं तथाभिरंगं प्रतिदर्शयंति । गायंति गेयं विनिवृत्तरागा मुहुर्मुहुर्दुःखसुखप्रभूताः

Sila’y nagsasalita, hinahati ang tunay at di-tunay sa bunga ng mga gawa, at inihahayag ang nasa kalooban. Malaya sa pagkapit, inaawit nila ang dapat awitin—muli’t muli—yamang dinaanan ang maraming dalamhati at ligaya.

Verse 70

नृत्यंति वै स्वर्गगताश्च ते तु धर्मार्जितं स्वर्गमितो व्रजंति । इति विगतविषादे निर्मले जीवलोके तिमिरनिकरमुक्ता निर्वृतिं प्राप्तुकामाः

Tunay nga, yaong nakarating sa langit ay nagsasaya roon, at mula rito’y tumutungo sila sa langit na natamo sa pamamagitan ng dharma. Kaya, sa dalisay na daigdig ng mga nilalang—malaya sa dalamhati—nakawala sa mga kumpol ng dilim, minimithi nilang marating ang ganap na kapayapaan.

Verse 71

तत्रोचुः केचिदुर्व्यां जयजय भगवन्संप्रहृष्टाश्च केचित् । त्वेवं प्रोक्तप्रणादैरविरल मनसश्चानुवादैस्तथान्यैः । ध्यायंतेन्ये निगूढं जननभय जरामृत्युविच्छेदहेतो । रित्येवं कृत्स्नमासीज्जगदिदमखिलं सर्वतः संपृहृष्टम्

Doon, may ilan sa lupa ang sumigaw, “Tagumpay, tagumpay, O Bhagavan!”, at may iba ring lubos na nagalak. Ang iba, na di napuputol ang pagtuon ng isip, ay paulit-ulit kang pinuri sa malalakas na pagbubunyi; at ang iba pa’y nagmuni-muni sa lihim na katotohanang panloob bilang paraan upang putulin ang takot sa kapanganakan, katandaan, at kamatayan. Kaya, sa ganitong paraan, ang buong daigdig sa lahat ng dako ay lubos na nagalak.

Verse 72

परमासाद्य यं विष्णुं ब्रह्माह जगतः कृते । जातोयं भवतामर्थे वामनो यदपीश्वरः

Nang lubos na lumapit sa yaong Viṣṇu, nagsalita si Brahmā alang-alang sa mga daigdig: “Ang Vāmana na ito’y isinilang para sa inyong kapakinabangan, bagaman Siya mismo ang Panginoon.”

Verse 73

एष ब्रह्मा च विष्णुश्च एष एव महेश्वरः । एष वेदाश्च यज्ञाश्च स्वर्गश्चैष न संशयः

Siya ang Brahmā, at Siya ang Viṣṇu; Siya lamang ang Maheśvara. Siya ang mga Veda at ang mga yajña, at Siya rin ang langit mismo—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 74

विष्णुव्याप्तमिदं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । एकः स तु पृथ्क्त्वेन स्वयंभूरिति विश्रुतः

Ang buong sansinukob na ito—ang di-nakikilos at ang gumagalaw—ay nilulukuban ni Viṣṇu. Gayunman, ang iisang Yaon ay bantog bilang Svayaṃbhū, ang Sariling-Isinilang, na wari’y nahahati sa sari-saring anyo.

Verse 75

यथार्थवर्णके स्थाने विचित्रः स्फाटिको मणिः । ततो गुणवशात्तस्य स्वयंभोरनुवर्त्तनम्

Kung paanong ang isang kahanga-hangang kristal na hiyas, kapag inilagay sa ibabaw na may tunay na kulay, ay nagkakakulay ayon doon—gayon din, sa bisa ng mga guṇa nito, nagkakaroon ng pag-ayon sa Svayaṃbhū, ang Sariling-Isinilang na Brahmā.

Verse 76

यथा हि गार्हपत्योग्निरन्यसंज्ञां पुनर्व्रजेत् । लभेत संज्ञां भगवान्ब्राह्मादिषु तथा ह्यसौ

Kung paanong ang apoy na Gārhapatya ay muling makapagtataglay ng ibang tawag, gayon din ang Mapalad na Panginoon: sa gitna nina Brahmā at iba pang mga diyos, tumatanggap Siya ng iba’t ibang pangalan at pagtatalaga.

Verse 77

सर्वथा वामनो देवो देवकार्यं करिष्यति । एवं चिंतयतां तेषां भावितानां दिवौकसाम्

“Sa lahat ng paraan, ang diyos na Vāmana ang tutupad sa gawain ng mga diyos.” Ganyan ang pagninilay ng mga nananahan sa langit, na ang loob ay nakatuon at matatag ang pasiya.

Verse 78

जगाम शक्रसहितो बाष्कलेश्च निवेशनम् । दूरादेव च तां दृष्ट्वा पुरीं तस्य समावृताम्

Kasama si Śakra (Indra), siya’y nagtungo sa tahanan ni Bāṣkala; at mula pa sa malayo, nakita niya ang lungsod nito, na napaliligiran at nababalutan sa lahat ng dako.

Verse 79

पांडुरैः खगमागम्यैः सर्वरत्नोपशोभितैः । शोभितां भवनैर्मुख्यैस्सुविभक्तमहापथैः

Ito’y pinalamutian ng mapuputing, matatayog na gusaling naaabot ng mga ibon, na kumikislap sa lahat ng uri ng hiyas; pinaganda ng mga pangunahing mansiyon at ng malalapad na lansangang maayos ang pagkakahati.

Verse 80

नित्यप्रभिन्नैर्मातंगैरंजनाचलसन्निभैः । देवनागकुलोत्पन्नैः शतसंख्यैर्विराजिताम्

Ito’y lalong nagningning sa daan-daang elepanteng laging nasa paglalandi ng lakas, kahawig ng bundok na Añjanācala, at isinilang sa angkan ng mga banal na nāga.

Verse 81

निर्मांसगात्रैस्तुरगैरल्पकर्णैर्मनोजवैः । दीर्घग्रीवाक्षिकूटैश्च मनोज्ञैरुपशोभिताम्

Ito’y pinalamutian ng mga kabayong payat ang katawan, maliliit ang tainga, kasingbilis ng isip, at kaaya-aya—may mahahabang leeg at litaw na hukay ng mga mata.

Verse 82

पद्मगर्भसुवर्णाभाः पूर्णचंद्रनिभाननाः । संल्लापोल्लापकुशलास्तत्र वेश्याः सहस्रशः

Naroon ang libu-libong veshyā—gintong kulay na tulad ng usbong ng lotus, may mukhang gaya ng kabilugan ng buwan, at bihasa sa marikit na usapan at mapaglarong biruan.

Verse 83

न तत्पुण्यं न सा विद्या न तच्छिल्पं न सा कला । बाष्कलेर्न पुरेऽस्याथ निवासं प्रतिगच्छति

Walang gayong kabutihang-loob, walang gayong kaalaman, walang gayong gawain o sining—na makapagdudulot upang manirahan ang sinuman sa lungsod na ito ni Bāṣkala.

Verse 84

उद्यानशतसंबाधं समाजोत्सवमालिनि । अन्विते दनुमुख्यैश्च सर्वैरंतकवर्जितैः

Siksik sa daan-daang hardin at pinalamutian ng mga pagtitipon at kapistahan, siya’y pinaglilingkuran ng mga pangunahing isinilang kay Danu (mga Daitya), pawang walang pangamba sa kamatayan.

Verse 85

वीणावेणुमृदंगानां शब्दैः सर्वत्र नादिते । सदा प्रहृष्टा दनुजा बहुरत्नोपशोभिताः

Sa lahat ng dako’y umalingawngaw ang tunog ng vīṇā, plauta, at mga tambol na mṛdaṅga; at ang mga Danuja, laging nagagalak, ay kumikislap sa maraming hiyas.

Verse 86

क्रीडमानाः प्रदृश्यंते मेराविव यथामराः । ब्रह्मघोषो महांस्तत्र दनुवृद्धैरुदीरितः

Doón sila’y nakikitang naglalaro, na wari’y mga diyos sa Bundok Meru; at sa pook na yaon, isang dakilang sigaw ng “Brahmā!” ang itinaas ng matatandang lahi ni Danu.

Verse 87

साज्यधूमेन चाग्नीनां वायुना नष्टकिल्बिषे । सुगंधधूपविक्षेप सुरभीकृतमारुते

At dahil sa usok ng mga sagradong apoy na may halong ghee, ang hangin—napawi ang mga kasalanan—ay naging mabango, pinabanguhan ng pagkalat ng samyo ng insenso.

Verse 88

सुगंधिदनुजाकीर्णे पुरे तस्मिंस्तु बाष्कलि । त्रैलोक्यं तु वशे कृत्वा सुखेनास्ते स दानवः

Sa lungsod na yaon, O Bāṣkali, na punô ng mababangong Danuja-demonyo, ang Dānava na iyon—nasakop ang tatlong daigdig—ay namumuhay nang payapa at maginhawa.

Verse 89

तत्रस्थः पालयन्नास्ते त्रैलोक्यं सचराचरं । धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी जितेंद्रियः

Nanatili roon, siya’y nananatiling tagapangalaga ng tatlong daigdig—ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw; batid ang dharma, mapagpasalamat, nagsasabi ng katotohanan, at nagwagi sa mga pandama.

Verse 90

सुदर्शः पूर्वदेवानां नयानयविचक्षणः । ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च दीनानामनुकंपकः

Si Sudarśa, pinakadakila sa mga sinaunang diyos, ay matalas sa pag-unawa sa dapat at di-dapat gawin; tapat sa mga Brahmin, kanlungan ng humihingi ng pag-ampon, at mahabagin sa mga nagdurusa.

Verse 91

वेदमंत्रप्रभूत्साह सर्वशक्तिसमन्वितः । षाड्गुण्यविषयोत्साहः स्मितपूर्वाभिभाषितः

Taglay ang dakilang sigasig na sumibol mula sa mga mantra ng Veda, at puspos ng lahat ng kapangyarihan, siya—masigla sa anim na katangiang panghari—ay nagsalita matapos munang ngumiti.

Verse 92

वेदवेदांगतत्वज्ञो यज्ञयाजी तपोरतः । न च दुःशीलनिरतः स सर्वत्राविहिंसकः

Batid niya ang tunay na diwa ng mga Veda at ng mga sangay nito; nagsasagawa siya ng mga yajña at nakatuon sa tapas. Hindi siya nalululong sa masamang asal, at siya’y di-nananakit sa lahat ng nilalang saanman.

Verse 93

मान्यमानयिता शुद्धः सुमुखः पूज्यपूजकः । सर्वार्थविदनाधृष्यः सुभगः प्रियदर्शनः

Iginagalang niya ang dapat igalang; siya’y dalisay, may kaaya-ayang mukha, sumasamba sa karapat-dapat sambahin; batid ang diwa ng lahat ng layunin, di-matitinag, mapalad, at kaibig-ibig pagmasdan.

Verse 94

बहुधान्यो बहुधनो बहुयानश्च दानवः । त्रिवर्गसाधको नित्यं त्रैलोक्ये वरपूरुषः

Ang Dānava ay nagiging sagana sa butil, sagana sa yaman, at may maraming sasakyan; laging nagsasagawa ng tatlong layunin ng buhay, siya’y iginagalang bilang dakilang tao sa tatlong daigdig.

Verse 95

स्वपुरीनिलयो नित्यं देवदानवदर्पहा । स चैवं पालयामास त्रैलोक्ये सकलाः प्रजाः

Laging nananahan sa sarili niyang lungsod, ang pumupuksa sa pagmamataas ng mga deva at mga dānava; at sa gayong paraan ay iningatan niya ang lahat ng nilalang sa tatlong daigdig.

Verse 96

नाधमः कश्चिदप्यास्ते तस्मिन्राजनि दानवे । दीनो वा व्यधितो वापि अल्पायुर्वाथ दुःखितः

Sa ilalim ng haring Daitya na iyon, wala ni isa mang hamak o mababa; wala ring dukha, maysakit, maikli ang buhay, o nalulumbay.

Verse 97

मूर्खो वा मंदरूपो वा दुर्भगो वा निराकृतः । एवं युतं तं विमलैर्गुणौघैर्दृष्ट्वा च मत्वा च निविष्टबुद्धिं

Maging mangmang man, mapurol ang anyo, malas, o itinakwil—kapag nakita at naunawaang siya’y puspos ng dalisay na agos ng mga kabutihan, ang isip ay tumitibay sa paggalang at pagtanggap.

Verse 98

प्रसादयन्दैत्यवरं महात्मा पुरंदरस्तं तु दनुप्रधानं । तेजोयुक्तं दानवं तं तपंतमिव भास्करं

Ang dakilang-loob na Purandara (Indra), nagnanais na pagpalain at payapain ang pinakadakila sa mga Daitya—ang pinuno ni Danu—ay lumapit sa maningning na Dānava, nagliliyab na tila araw.

Verse 99

त्रैलोक्यधारणे शक्तं विस्मितः सोऽभवत्तदा । इंद्रं पुरागतं दृष्ट्वा दानवेंद्राय पार्थिव

Namangha siya noon sa kapangyarihan ni Indra na sumasalo sa tatlong daigdig. Nang makita ang Indra na nauna nang dumating, nagsalita ang hari sa panginoon ng mga Dānava.

Verse 100

इदमूचुस्तदागत्वा दानवा युद्धदुर्मदाः । आश्चर्यमिति वै कृत्वा इंद्रोभ्येति पुरीं तव

Pagdating nila roon, ang mga Dānava—palalong dulot ng digmaan—ay nagsalita ng ganito; at itinuring itong tunay na kababalaghan, lumapit si Indra sa iyong lungsod.

Verse 101

एकाकी द्विजमुख्येन वामनेन सह प्रभो । अस्माभिर्यदनुष्ठेयं सांप्रतं नो वदस्व राट्

O Panginoon, nag-iisa ka, kasama lamang si Vāmana, ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang. Ipagbigay-alam mo ngayon, O Hari, kung ano ang nararapat naming gawin sa kasalukuyan.

Verse 102

दानवानब्रवीत्सर्वान्पुरे तिष्ठत संकुलं । प्रवेश्यतां देवराजः पूज्यः स तु ममाद्य वै

Sinabi ng mga Dānava sa lahat, “Manatili kayong siksikan sa loob ng lungsod. Papasukin ang hari ng mga diyos; ngayon nga’y siya ang pararangalan ko.”

Verse 103

एतस्मिन्नेव काले तु वामनः स च वासवः । आगतौ दनुनाथेन प्रेम्णा चैवावलोकितौ

Sa mismong sandaling iyon, dumating si Vāmana at si Vāsava (Indra); at tiningnan sila ng panginoon ng mga Dānava nang may pag-ibig at paggalang.

Verse 104

कृतार्थं मन्यतात्मानं प्रणिपातपुरःसरम् । उवाच वचनं राजा दानवानां धुरंधरः

Nang makita niyang siya’y kuntento sa sarili at nauna ang pagpapatirapa, nagsalita ang hari—ang pangunahing mandirigma ng mga Dānava—ng ganitong mga salita.

Verse 105

अद्य वै त्रिषु लोकेषु नास्ति धन्यतरो मया । योहं श्रियावृतः शक्रं पश्यामि गृहमागतम्

Ngayon, tunay, sa tatlong daigdig ay wala nang higit na mapalad kaysa sa akin; sapagkat ako, napalilibutan ng kasaganaan, ay nasisilayan si Śakra (Indra) na dumating sa aking tahanan.

Verse 106

अर्थित्वकाम्यया यस्तु मामयं याचयिष्यति । गृहागतस्य तस्याहं दास्ये प्राणानपि ध्रुवम्

Sinumang, sa hangaring maging mapagpakiusap, ay hihingi nito sa akin pagdating niya sa aking tahanan—tiyak na ibibigay ko sa kanya maging ang aking hininga ng buhay.

Verse 107

दारान्पुत्रांस्तथागारं त्रैलोक्ये का कथा मम । आगत्य संमुखं तस्य अंकमानीय सादरम्

“Asawa, mga anak, at maging tahanan—ano ba ang mga iyon sa akin sa tatlong daigdig?” Pagkaraan, lumapit siya sa harap niya at magalang na inilagay (ang bata) sa kanyang kandungan.

Verse 108

परिष्वज्याभिनन्द्यैनं गृहं प्रावेशयत्स्वकम् । तस्य स्वागतमर्घ्याद्यैः कृत्वा पूजां प्रयत्नतः

Yakapin niya ito at masayang binati, saka ipinasok sa sarili niyang bahay. Pagkatapos, buong pagsisikap niyang isinagawa ang pagsamba, na may pagbati ng pagtanggap at pag-aalay ng arghya at iba pang kaugalian na parangal.

Verse 109

अद्य मे सफलं जन्म पूर्णाः सर्वे मनोरथाः । यस्त्वां पश्यामि शक्राद्य स्वयमेव गृहागतम्

Ngayong araw, naging mabunga ang aking kapanganakan; natupad ang lahat ng aking minimithi, sapagkat namamasdan ko kayo—O Śakra at iba pa—na kusang dumating sa aking tahanan.

Verse 110

ख्याप्योहं दनुमुख्यानां देवराज त्वया कृतः । आगच्छता मम गृहं पुण्यता तु परा हि मे

O hari ng mga diyos, ikaw ang nagpalaganap ng aking pangalan sa mga pangunahing Dānava. Sa pagdating mo sa aking bahay, tunay na naging sukdulan ang aking kabanalan at gantimpala.

Verse 111

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैस्सम्यगिष्टैस्तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्येत त्वयि दृष्टे पुरंदर

Anumang bunga ang nakukuha sa mga yajña gaya ng Agniṣṭoma na wasto at ganap na naisagawa—yaon ding bunga ay matatamo sa pagtanaw lamang sa iyo, O Purandara.

Verse 112

यत्फलं भूमिदानेन गवां दानेन ऋत्विजे । ममाद्य तत्फलं भूतमथवा राजसूयकम्

O punong pari, anumang kabanalan ang bunga ng pag-aalay ng lupa o ng pag-aalay ng mga baka—ngayon, yaon ding bunga ang naging akin, na wari’y nakapagsagawa ako ng Rājasūya.

Verse 113

नाल्पेन तपसा लभ्यं दर्शनं तव वासव । एवं गेहे मया यत्ते प्रियं कार्यं तदुच्यताम्

O Vāsava, hindi sa kaunting pagtitika natatamo ang iyong banal na pagtanaw. Yamang dumating ka nang ganito sa aking tahanan, ipahayag mo kung anong minamahal mong layunin ang dapat maisakatuparan.

Verse 114

विकल्पोऽन्यो न भवता हृदि कार्यः कथंचन । कृतं च तद्विजानीया यद्यदि स्यात्सुदुष्करं

Huwag kang magpahintulot ng alinmang ibang pag-aalinlangan sa iyong puso, sa anumang paraan. Alamin mong ito’y natupad na—kahit pa magmukhang lubhang napakahirap.

Verse 115

पुण्योहं पुण्यतां प्राप्तो दर्शनात्तव शत्रुहन् । यत्ते देव वरैर्वंद्यौ वंदितौ चरणौ मया

Mapalad ako—oo, nakamtan ko ang kabanalan—sa pagtanaw ko lamang sa iyo, O mamumuksa ng mga kaaway. Sapagkat, O Panginoon, sinamba ko ang iyong mga paa, na iginagalang maging ng pinakadakila sa mga diyos.

Verse 116

किमागमनकृत्यं ते वद सर्वं मयि प्रभो । अत्याश्चर्यमिदं मन्ये तवागमन कारणं

O Panginoon, sabihin mo sa akin ang lahat—ano ang layunin ng iyong pagparito rito? Tunay na lubhang kagila-gilalas, sa aking palagay, ang dahilan ng iyong pagdating.

Verse 117

इंद्र उवाच । जानेहं दनुमुख्यानां प्रधानं त्वां तु बाष्कले । नात्याश्चर्यमिदं भाति त्वयि दृष्टेऽसुरोत्तम

Sinabi ni Indra: “O Bāṣkala, batid kong ikaw ang pangunahing pinuno sa mga Danava. Sa pagkakita ko sa iyo, O pinakamainam sa mga Asura, hindi ito lubhang nakapagtataka para sa akin.”

Verse 118

विमुखा नार्थिनो यांति भवतो गृहमागताः । अर्थिनां कल्पवृक्षोसि दाता चान्यो न विद्यते

Walang sinumang dumudulog na dumarating sa iyong tahanan ang umaalis na bigo. Sa mga naghahanap ng tulong, ikaw ay tulad ng punong-kahoy na tumutupad ng hiling, at wala nang ibang kaloob na gaya mo.

Verse 119

प्रभायां सूर्यतुल्योसि गांभीर्ये सागरोपमः । सहिष्णुत्वे धरा चैव श्रिया नारायणोपमः

Sa ningning, ikaw ay tulad ng Araw; sa lalim, kahambing ng karagatan. Sa pagtitiis, gaya ng Daigdig; at sa kasaganaan, kawangis ni Nārāyaṇa.

Verse 120

ब्राह्मणः कश्यपकुले जातोयं वामनः शुभे । प्रार्थितोहमनेनैवं भूमेर्देहि पदत्रयं

O mapalad na ginang, itong si Vāmana—isang brāhmaṇa na isinilang sa angkan ni Kaśyapa—ay ganito ang pakiusap sa akin: ‘Ibigay mo sa akin ang tatlong hakbang na lupa.’

Verse 121

ममाग्निशरणार्थाय यत्र कुर्यां मखं त्वहं । तदस्य कारणं कृत्वा अर्थितैषा मम प्रभो

O aking Panginoon, upang ako’y makasandig sa banal na apoy, saan man ako magsagawa ng handog na sakripisyo—gawin Mo itong dahilan; ganito ang aking pagsusumamo.

Verse 122

लोकत्रयं मेऽपहृतं त्वया विक्रम्य बाष्कले । निर्वृत्तिको निर्धनोस्मि यद्दित्से न तदस्ति मे

O Bali, sa iyong paglakad ay naagaw mo ang aking tatlong daigdig. Ako ngayon ay salat at walang yaman; ang nais mong ipagkaloob—wala na sa akin.

Verse 123

भवंतं याचयिष्यामि परार्थेनापि चात्मना । अर्थित्त्वेन ममाप्यस्य यद्योग्यं तत्समाचर

Ikaw ay aking pagsusumamo—para sa kapakanan ng iba at para rin sa aking sarili. Ako man, bilang isang namamanhik, ay humihiling: gawin mo rito ang nararapat.

Verse 124

जातोसि काश्यपे च त्वं वंशे वंशविवर्द्धनः । दित्यास्त्वं गर्भसंभूतः पिता त्रैलोकपूजितः

Ikaw ay isinilang sa angkan ni Kaśyapa, tagapagpalago ng marangal na lahi. Mula sa sinapupunan ni Diti ka sumibol, at ang iyong ama’y sinasamba sa tatlong daigdig.

Verse 125

एवंभूतमहं ज्ञात्वा तेन त्वां याचयाम्यहम् । अस्याग्निशरणार्थाय दीयतां भू पदत्रयम्

Yamang nalaman kong siya’y ganyan, kaya kita’y taimtim na hinihiling: upang siya’y makasandig at mapangalagaan laban sa apoy, ipagkaloob nawa ang tatlong hakbang na lupain.

Verse 126

अतीव ह्रस्वगात्रस्य वामनस्यास्य दानव । भूमिभागे च पारक्ये दातुं न त्वहमुत्सहे

O Dānava, sapagkat ang Vāmana na ito’y lubhang munting katawan, at ang bahaging lupain ay pag-aari na ng iba, hindi ako nangangahas na ibigay iyon.

Verse 127

एतदेव मया दत्तं यद्भवानर्थितोसि मे । गुरवो यदि मन्यंते मंत्रिणो वा पदत्रयम्

Ito lamang ang aking ipinagkaloob—yaong iyong hiniling sa akin—kung pahihintulutan ng mga nakatatanda, o sang-ayunan ng mga tagapayo, hinggil sa tatlong hakbang.

Verse 128

अर्थित्वेन मदीयेन स्वकुले बांधवेपि च । गृहायाते मयि तथा यद्योग्यं तत्समाचर

Sa aking pakiusap, at gayundin sa iyong sariling angkan at mga kamag-anak—kapag ako’y dumating sa iyong tahanan, gawin mo ang nararapat at angkop.

Verse 129

यदि ते रुचितं वीर दानवेंद्र महाद्युते । तदस्मै दीयतां शीघ्रं वामनाय महात्मने

Kung ito’y kalugod-lugod sa iyo, O bayani—O hari ng mga Dānava na may dakilang ningning—ipagkaloob ito agad sa kanya, kay Vāmana, ang dakilang-kalooban.

Verse 130

बाष्कलिरुवाच । देवेंद्र स्वागतं तेऽस्तु स्वस्ति प्राप्नुहि मा चिरम् । त्वं समीक्षस्वधात्मानं सर्वेषां च परायणम्

Sinabi ni Bāṣkali: “O Panginoon ng mga diyos, malugod kang tinatanggap. Nawa’y makamtan mo ang kagalingan nang walang pagkaantala. Ikaw na kanlungan ng lahat, siyasatin mo ang iyong sariling panloob na sarili.”

Verse 131

त्वयि भारं समावेश्य सुखमास्ते पितामहः । ध्यानधारणयायुक्तश्चिंतयानः परं पदम्

Ipinagkatiwala sa iyo ang pasanin, kaya ang Lolo (Brahmā) ay nakaupo nang payapa, nalulubog sa pagninilay at pagtitipon ng isip, pinagninilayan ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 132

संग्रामैर्बहुभिः खिन्नो जगच्चिंतामपास्य तु । क्षीराब्धिद्वीपमाश्रित्य सुखं स्वपिति केशवः

Pagod sa maraming digmaan, si Keśava, isinasantabi ang pag-aalala sa sanlibutan, ay sumisilong sa pulo ng Karagatang Gatas at mahimbing na natutulog sa kapayapaan.

Verse 133

अन्ये च दानवाः सर्वे बलिनः सायुधास्त्वया । असहायेनैव शक्र सर्वेपि विनिपातिताः

At ang lahat ng iba pang Dānava—malalakas at may sandata—ay ibinagsak mo, O Śakra, kahit ikaw ay nag-iisa at walang kakampi.

Verse 134

आदित्या द्वादशैवेह रुद्रास्त्वेकादशापि वा । अश्विनौ वसवश्चैव धर्मश्चैव सनातनः

Dito nga ay naririto ang labindalawang Āditya, gayundin ang labing-isang Rudra; ang dalawang Aśvin, ang mga Vasu, at si Dharma rin—ang walang hanggang simulain ng katuwiran.

Verse 135

त्वद्बाहुबलमाश्रित्य त्रिदिवे मखभागिनः । त्वया क्रतुशतैरिष्टं समाप्तवरदक्षिणैः

Sa pag-asa sa lakas ng iyong mga bisig, ang mga tumatanggap ng bahagi sa handog sa langit ay nagkamit ng kanilang nararapat; at sa iyo, isang daang yajña ang naisagawa—ganap na natapos at pinagkalooban ng mariringal na dakṣiṇā.

Verse 136

त्वया च घातितो वृत्रो नमुचिः पाकशासन । त्वदाज्ञाकारिणा पूर्वं विष्णुना प्रभविष्णुना

O Pākaśāsana (Indra), sa iyo napatay si Vṛtra at si Namuci; at noong una, sila rin ay pinuksa ni Viṣṇu—ang makapangyarihang Panginoong lumalaganap sa lahat—na kumikilos ayon sa iyong utos.

Verse 137

हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्षोपि घातितः । हिरण्यकशिपुर्योत्र जङ्घे चारोप्य घातितः

Ang kapatid ni Hiraṇyakaśipu, si Hiraṇyākṣa, ay napatay rin. At dito, si Hiraṇyakaśipu mismo ay pinaslang—iniangat at iniluklok sa hita.

Verse 138

वज्रपाणिनमायांतमैरावणशिरोगतम् । संग्रामभूमौ दृष्ट्वा त्वां सर्वे नश्यंति दानवाः

Nang makita ka nilang dumarating—may hawak na Vajra—nakaluklok sa ulo ni Airāvata sa larangan ng digmaan, ang lahat ng Dānava ay napapahamak.

Verse 139

ये त्वया विजिताः पूर्वं दानवा बलवत्तराः । सहस्रांशेन तत्तुल्यो न भवामि कथंचन

Yaong makapangyarihang mga Dānava na iyong dinaig noon—hindi ako maihahambing sa kanila kahit sa isang libong bahagi man lamang, sa anumang paraan.

Verse 140

एवंविधोऽसि देवेंद्र मम का गणना भवेत् । मां समुद्धर्तुकामेन त्वयैवागमनं कृतम्

Ganyan ka, O Indra, Panginoon ng mga deva; ano pa ang halaga ng aking bilang? Ikaw lamang—nagnanais na iligtas ako—ang naparito rito.

Verse 141

करिष्यामि न संदेहो दास्ये प्राणानपि ध्रुवम् । किमर्थं देवराजोक्ता भूमिरेषा त्वया हि मे

Gagawin ko ito—walang pag-aalinlangan; tunay na ibibigay ko maging ang aking buhay. Ngunit sa anong layon, O hari ng mga deva, ang lupaing ito na iyong binanggit ay ipinaalam mo sa akin?

Verse 142

इमे दाराः सुता गावो यच्चान्यद्विद्यते वसु । त्रैलोक्यराज्यमखिलं विप्रस्यास्य प्रदीयताम्

“Ang mga asawang ito, ang mga anak na ito, ang mga bakang ito, at anumang iba pang kayamanan—oo, ang buong paghahari sa tatlong daigdig—ipagkaloob nawa ang lahat sa brāhmaṇa na ito.”

Verse 143

अपकीर्तिर्भवेन्मह्यं पूर्वेषां च न संशयः । गृहायातस्य शक्रस्य दत्तं बाष्कलिना न तु

Kasamaan ng pangalan ang darating sa akin—at sa aking mga ninuno rin, walang duda—kung masasabing si Bāṣkali ay nagkaloob ng handog kay Śakra matapos siyang dumating sa aking tahanan.

Verse 144

अन्योपि योर्थी मे प्राप्तः समे प्रियतरः सदा । भवानत्र विशेषेण विचारं मा कृथाः क्वचित्

Kahit may ibang dumulog sa akin, siya’y laging kasingmahal ko rin gaya mo. Kaya huwag kang magtanim kailanman ng natatanging pag-aalinlangan sa bagay na ito.

Verse 145

बृहत्त्रपा मे देवेंद्र यद्भूमेस्तु पदत्रयम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण प्रार्थितं तु त्वया विभो

O Devendra, labis ang aking hiya na ikaw, O makapangyarihan, ay humihingi sa akin ng tatlong hakbang na lupa—lalo na bilang biyayang hinihingi sa isang brāhmaṇa.

Verse 146

दास्ये ग्रामवरानस्य भवतस्तु त्रिविष्टपम् । अश्वान्गजान्भूमिधनं स्त्रियश्चोद्भिन्नचूचुकाः

“Ipagkakaloob ko sa iyo ang pinakamainam na mga nayon; at para sa iyo’y maging ang langit—mga kabayo, mga elepante, lupa at yaman, at mga babaeng may umuumbok na dibdib.”

Verse 147

यासां दर्शनमात्रेण वृद्धोपि तरुणायते । ताः स्त्रियो वसुधां चैतां वामनस्य प्रतिग्रहम्

Sa pagtanaw lamang sa kanila, maging ang matanda’y nagiging kabataan—yaong mga babae, at ang mismong lupang ito, ay tinanggap ni Vāmana bilang handog na kaloob.

Verse 148

प्रतिदास्यामि देवेन्द्र प्रसादः क्रियतां हि मे । एतावदुक्ते वचने तदा बाष्कलिना नृप

“Ibabalik ko ito, O panginoon ng mga diyos; ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya.” Nang masabi ang gayong mga salita, noon nga, O hari, ay winika iyon ni Bāṣkalin.

Verse 149

पुरोधास्तूशना प्राह दानवेंद्रं तदा वचः । भवान्राजा दानवेंद्र ऐश्वर्येष्टविधे स्थितः

Pagkatapos, nagsalita ang pari na si Uśanā ng ganitong mga salita sa panginoon ng mga Dānava: “O haring Dānava, ikaw ay isang pinunong nakatatag sa walong anyo ng minimithing kapangyarihan at kasaganaan.”

Verse 150

युक्तायुक्तं न जानासि देयं कस्य मया क्वचित् । मंत्रिभिः सुसमालोच्य युक्तायुक्तं परीक्ष्य च

Hindi mo nalalaman ang nararapat at di-nararapat, ni kung kanino dapat magbigay ako kailanman. Pagkatapos sumangguni nang maingat sa aking mga ministro, at siyasatin ang tama at mali…

Verse 151

प्राप्तं त्रैलोक्यराज्यत्वं जित्वा देवान्सवासवान् । वाक्यस्यास्यावसानेव भवान्प्राप्स्यति बंधनं

Nakamtan mo ang paghahari sa tatlong daigdig, matapos daigin ang mga diyos kasama si Vāsava (Indra). Ngunit pagwawakas pa lamang ng mga salitang ito, ikaw ay mapapasa ilalim ng pagkaalipin at pagkagapos.

Verse 152

य एष वामनो राजन्विष्णुरेव सनातनः । नास्य वै भवता देयं पिता ते घातितः स्वयं

O hari, ang Vāmana na ito ay walang iba kundi ang walang hanggang Viṣṇu. Huwag kang magbigay ng anuman sa kanya, sapagkat siya rin ang pumatay sa iyong ama.

Verse 153

अयं ते पितृहा प्राप्तो मातृहा बंधुघातकः । वंशोच्छेदकरस्तुभ्यं भूतश्चैव भविष्यति

Ang isang ito ay dumating sa iyo—mamamatay-tao ng ama, mamamatay-tao ng ina, at mamamatay-tao ng sariling kamag-anak; siya ang naging, at magiging pa, tagapuksa ng iyong angkan at lahi.

Verse 154

न चैष धर्मं जानाति शक्रादीनां हिते रतः । मायाविना दानवा ये मायया येन निर्जिताः

At hindi niya nalalaman ang dharma, bagaman nakatuon sa kapakanan ni Indra at ng iba pang mga deva; sapagkat ang mga Dānava na bihasa sa māyā ay tinalo niya rin sa pamamagitan ng māyā.

Verse 155

मायया ब्राह्मणं रूपं वामनं च प्रदर्शितम् । अत्र किं बहुनोक्तेन नास्य देयं तु किंचन

Sa pamamagitan ng māyā, ipinakita ang anyong brāhmaṇa—oo, ang anyong pandak na si Vāmana. Ano pa ang saysay ng maraming salita rito? Huwag siyang bigyan ng anuman.

Verse 156

मक्षिकापादमात्रं तु भूमिरस्य प्रतिग्रहः । विनाशमेष्यसि क्षिप्रं सत्यंसत्यं मया श्रुतम्

Kahit pagtanggap ng lupang kasinlaki lamang ng paa ng langaw mula sa kanya ay isang maling pagtanggap ng kaloob. Madali kang mapapahamak—tunay, tunay ito; narinig ko mismo.

Verse 157

गुरुणाप्येवमुक्तस्तु भूयो वाक्यमथाब्रवीत् । धर्मार्थिना मया सर्वं प्रतिज्ञातं गुरो त्विदम्

Bagaman gayon siyang pinagsabihan ng kaniyang guru, muli siyang nagsalita: “O Guru, ako—na naghahangad ng dharma—ay nangakong ibigay ang lahat ng ito.”

Verse 158

प्रतिज्ञापालनं कार्यं सतां धर्मः सनातनः । यद्येष भगवान्विष्णुर्नास्ति धन्यतरो मया

Ang pagtupad sa pangako ay dapat gawin; ito ang walang hanggang dharma ng mga banal. Kung tunay ngang naririto ang Panginoong Viṣṇu, wala nang higit na mapalad kaysa sa akin.

Verse 159

गृह्य प्रतिग्रहं मत्तो यदि देवान्बुभूषति । भूयोपि धन्यतां नीतो देवेनानेन वै गुरो

Kung sa pagtanggap ng handog mula sa akin ay nagnanais siyang parangalan ang mga diyos, kung gayon, O Guro, muli siyang inakay ng mismong diyos na ito tungo sa pagpapala.

Verse 160

यं योगिनो ध्यानयुक्ता ध्यायमाना हि दर्शनम् । न लभंते तथा विप्रास्सोयं दृष्टो मयाद्य वै

Ang pangitaing yaon na ninanasa ng mga yogin na lubos na nakalubog sa pagninilay, ngunit di nila makamtan—yaon ding banal na anyo ang tunay kong nasilayan ngayon, O mga brāhmaṇa.

Verse 161

दानानि ये प्रयच्छंति सकुशोदकपाणिना । प्रीयतां भगवान्विष्णुः परमात्मा सनातनः

Nawa’y malugod ang mapagpalang Panginoong Viṣṇu—ang walang hanggang Kataas-taasang Sarili—sa mga nagkakaloob ng kaloob, na may hawak na banal na tubig at damong kuśa sa kanilang kamay.

Verse 162

एवमुक्ते तु वचने अपवर्गस्य भागिनः । यदत्र कार्यकरणे विकल्पो मे बभूव ह

Nang masambit ang gayong mga salita ng taong may bahagi sa kalayaan, ako’y napuno ng pag-aalinlangan kung ano ang nararapat gawin at paano ito isasakatuparan sa gawaing ito.

Verse 163

उपदिष्टोस्मि भवता बालत्वे चावधारितम् । शत्रावपि गृहायाते मास्त्वदेयं तु किंचन

Tinuruan mo ako, at naunawaan ko iyon kahit noong ako’y bata pa: kahit kaaway ang dumating sa tahanan, huwag ipagkait ang anumang nararapat ibigay sa panauhin.

Verse 164

एतदेव विचिंत्याहं प्राणानपि स्वकान्गुरो । वामनस्य प्रदास्यामि शक्रस्यापि त्रिविष्टपम्

Sa pagninilay-nilay nito lamang, O guro, iaalay ko maging ang aking sariling hininga ng buhay; ibibigay ko ang aking sarili kay Vāmana, at ibabalik ko rin ang langit kay Śakra (Indra).

Verse 165

अपीडाकारि यद्दानं तद्दानमिह दीयते । पीडाकारि च यद्दानं तद्दानं समलं स्मृतम्

Ang handog na hindi nagdudulot ng paghihirap—iyon ang kawanggawang nararapat ibigay sa mundong ito. Ngunit ang handog na nagdudulot ng pighati ay itinuturing na maruming kawanggawa.

Verse 166

एतच्छ्रुत्वा गुरुस्तत्र त्रपयाधोमुखः स्थितः । बाष्कलिरुवाच । अर्थिता भवतो देव देया सर्वा धरा मया

Pagkarinig nito, ang guro ay tumigil doon, nakayuko ang mukha sa hiya. Si Bāṣkali ay nagsabi: “O banal na nilalang, yamang ikaw ay humiling, ibibigay ko sa iyo ang buong daigdig.”

Verse 167

त्रपाकरं भवेन्मह्यं यदस्य भूपदत्रयम् । इंद्र उवाच । सत्यमेतद्दानवेन्द्र यदुक्तं भवता हि मे

“Magiging kahiya-hiya sa akin na siya’y magkaroon ng tatlong ‘hakbang ng lupa.’” Sinabi ni Indra: “Tunay nga ito, O panginoon ng mga Dānava—ang sinabi mo sa akin.”

Verse 168

भूमेः पदत्रयार्थित्वं द्विजेनानेन मे कृतम् । एतावता त्वयं चार्थी मयाप्यस्य कृते भवान्

Sa pamamagitan ng brāhmaṇa na ito, natupad ang aking paghiling ng tatlong hakbang ng lupa. Sa gayong sukat, ikaw man ay naging isang humihiling—at ako rin, alang-alang sa kanya, ay naging humihiling sa pamamagitan mo.

Verse 169

दनुपुत्रो याचितोसि वरमेतत्प्रदीयताम् । बाष्कलिरुवाच । पदत्रयं वामनाय देवराज प्रतीच्छ मे

“Ikaw, anak ni Danu, ay hinilingan ng isang biyaya—ipagkaloob nawa ang biyayang ito.” Wika ni Bāṣkali: “O hari ng mga deva, tanggapin mo mula sa akin ang tatlong hakbang para kay Vāmana.”

Verse 170

तत्र त्वं सुचिरं कालं सुखी सुरपते वस । एवमुक्त्वा बाष्कलिना वामनाय पदत्रयम्

“Doon ay manahan ka nang napakahabang panahon, na may ligaya, O panginoon ng mga deva.” Sa gayong wika ni Bāṣkali, inialay niya kay Vāmana ang tatlong hakbang.

Verse 171

तोयपूर्वं तदा दत्तं प्रीयतां मे हरिः स्वयम् । दत्ते तु दानवेंद्रेण त्यक्त्वा रूपं च वामनम्

Pagkaraang ihandog ang banal na tubig, sinabi niya: “Nawa’y malugod sa akin si Hari Mismo.” At nang maibigay na ng hari ng mga Dānava ang handog, iniwan ni Hari ang anyong Vāmana.

Verse 172

हरिराचक्रमे लोकान्देवानां हितकाम्यया । यज्ञपर्वतमासाद्य गत्वा चैव उदङ्मुखः

Si Hari ay lumakad sa mga daigdig, sa pagnanais ng kabutihan ng mga deva; at nang marating ang Bundok Yajña, siya’y tumungo roon na nakaharap sa hilaga.

Verse 173

देवस्य वामचरणे निविष्टो दानवालयः । तत्र क्रमं स प्रथमं ददौ सूर्ये जगत्पतिः

Ang tahanan ng mga Dānava ay napasailalim sa kaliwang paa ng Panginoon. Doon, ang Panginoon ng sanlibutan ay unang inilapag ang Kanyang hakbang sa Araw.

Verse 174

द्वितीयं च ध्रुवे देवस्तृतीयेन च पार्थिव । ब्रह्मांडस्ताडितस्तेन देवेनाद्भुतकर्मणा

Sa ikalawang hampas, tinamaan ng Diyos si Dhruva; at sa ikatlo, O hari, hinampas ng kahanga-hangang Diyos ang kosmikong itlog, ang sansinukob.

Verse 175

अंगुष्ठाग्रेण भिन्नेंडे जलं भूरि विनिःसृतम् । प्लावयित्वा ब्रह्मलोकान्सर्वान्लोकाननुक्रमात्

Nang mabiyak ang kosmikong itlog sa dulo na wari’y tuldok ng hinlalaki, umagos ang saganang tubig; nilamon nito ang daigdig ni Brahmā at saka, sunod-sunod, ang lahat ng mga daigdig.

Verse 176

ध्रुवस्थानं सूर्यलोकं प्लाव्य तं यज्ञपर्वतम् । प्रविष्टा पुष्करं धारा धौत्वा विष्णुपदानि सा

Ang agos na yaon, matapos dumaloy sa kinalalagyan ni Dhruva at sa kaharian ng Araw, at matapos bahain ang Bundok-Yajña, ay pumasok sa Puṣkara—pagkahugas muna sa mga bakas ng paa ni Viṣṇu.

Verse 177

पदानि यानि जातानि वैष्णवानि धरातले । तत्राश्रमे तु यो गत्वा स्नानं वाप्यां समाचरेत्

Sa alinmang dako sa lupa na napag-iwanan ng mga bakas ng mga Vaiṣṇava, ang sinumang magtungo sa ashram na yaon at magsagawa ng wastong paliligo sa sagradong lawa,

Verse 178

अश्वमेधफलं तस्य दर्शनादेव जायते । एकविंशगणोपेतो वैकुंठे वासमाप्नुयात्

Sa pagtanaw pa lamang doon, nagkakamit siya ng bunga ng Aśvamedha; at kasama ang dalawampu’t isang pangkat ng mga tagapaglingkod, mararating niya ang paninirahan sa Vaikuṇṭha.

Verse 179

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगान्कल्पानां तु शतत्रयम् । तदंते जायते राजा सार्वभौमः क्षिताविह

Matapos tamasahin ang saganang kaluguran sa loob ng tatlong daang kalpa, sa wakas ng panahong iyon siya’y isisilang dito sa lupa bilang isang sarvabhauma—pangkalahatang hari.

Verse 180

तोयधारा तु सा भीष्म अंगुष्ठाग्राद्विनिःसृता । नदी सा वैष्णवी प्रोक्ता विष्णुपादसमुद्भवा

O Bhīṣma, ang nakapanghihilakbot na agos ng tubig na yaon ay lumabas mula sa dulo ng hinlalaki. Ang ilog na iyon ay tinatawag na Vaiṣṇavī, sapagkat nagmula sa paa ni Viṣṇu.

Verse 181

अनेन कारणेनाभूद्गंगा विष्णुपदी नृप । यया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Dahil dito, O hari, ang Gaṅgā ay nakilala bilang ‘Viṣṇupadī’; sa pamamagitan niya, ang buong tatlong daigdig—gumagalaw at di-gumagalaw—ay napuspos.

Verse 182

अंगुष्ठाग्रक्षतादंडाद्यत्प्रविष्टं जलं शुभम् । प्राप्तं देवनदीत्वं तु यातु विष्णुपदी नदी

Nawa’y ang mapalad na tubig na pumasok mula sa tungkod na may sugat sa dulo ng hinlalaki ay magtamo ng katayuang ilog ng mga deva, at maging ilog na Viṣṇupadī.

Verse 183

देवनद्या तया व्याप्तं ब्रह्मांडं सचराचरम् । विभूतिभिर्महाभाग सर्वानुग्रहकाम्यया

O mapalad na isa, sa banal na ilog na yaon ay napuspos ang buong sansinukob—lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—sa pamamagitan ng kanyang sari-saring kapangyarihan, sapagkat ninanais niyang magkaloob ng biyaya sa lahat.

Verse 184

स बाष्कलिर्वामनेन उक्तः पूरय मे क्रमान् । अधोमुखस्तदा जात उत्तरं नास्य विंदति

Kaya si Bāṣkali, nang kausapin ni Vāmana—“Tuparin mo ang aking mga hakbang”—ay napayuko noon at hindi makasagot.

Verse 185

मौनीभूतं तु तं दृष्ट्वा पुरोधा वाक्यमब्रवीत् । स्वाभाविकी दानशक्तिर्न तु स्रष्टुं वयं क्षमाः

Nang makita siyang nanahimik, nagsalita ang pari ng angkan: “Likas sa amin ang lakas ng pag-aalay, ngunit hindi namin kayang lumikha ng iaalay.”

Verse 186

यावतीयं धरा देव सा दत्तानेन ते प्रभो । उक्तो बाष्कलिना विष्णुर्यावन्मात्रा वसुंधरा

O Panginoon, gaano kalawak ang daigdig na ito, gayon din kalaki ang naibigay niya sa Iyo. Ganito nagsalita si Bāṣkali kay Viṣṇu, ayon sa sukat ng buong lupa.

Verse 187

या सृष्टा भवता पूर्वं सा मया न च गोपिता । अल्पाभूमिर्भवान्दीर्घो न तु सृष्टेरहं क्षमः

Ang nilikhang una Mong iniluwal ay hindi ko napangalagaan. Ikaw ay napakalawak, samantalang maliit ang lupa; kaya hindi ko kayang gampanan ang gawa ng paglikha.

Verse 188

इच्छाशक्तिः प्रभवति प्रभोस्ते देव सर्वदा । निरुत्तरस्तदा विष्णुर्मत्वा तं सत्यवादिनम्

O Panginoon, ang Iyong kapangyarihan ng kalooban ay laging nangingibabaw, O Diyos. Kaya si Viṣṇu, inakalang siya’y nagsasabi ng katotohanan, ay napatahimik at walang naisagot.

Verse 189

ब्रूहि दानवमुख्य त्वं कं ते कामं करोम्यहम् । मम हस्तगतं तोयं त्वया दत्तं तु दानव

“Sabihin mo sa akin, O pinunò ng mga Dānava, anong ninanais mo ang aking tutuparin? Ang tubig ay nasa aking palad na ngayon, ibinigay mo, O Dānava.”

Verse 190

तेन त्वं वरयोग्योसि वराणां भाजनं शुभं । दास्येहं भवतः काममर्थीयेन वृणुष्व ह

“Kaya karapat-dapat ka sa isang biyaya, mapalad na sisidlan ng mga biyaya. Ipagkakaloob ko ang iyong ninanais; pumili ka ng hihingin, sapagkat handa akong magbigay.”

Verse 191

विज्ञप्तो हि तदा तेन देवदेवो जनार्दनः । भक्तिं वृणोमि देवेश त्वद्धस्तान्मरणं हि मे

“Nang magkagayon, nakiusap siya kay Janārdana, ang Diyos ng mga diyos. (At sinabi:) ‘O Panginoon ng mga diyos, debosyon ang pinipili ko; at nawa ang aking kamatayan ay magmula sa iyong sariling mga kamay.’”

Verse 192

व्रजामि श्वेतद्वीपं ते दुर्लभं तु तपस्विनाम् । आहैवमुक्ते विष्णुस्तं तिष्ठस्वैव युगांतरम्

“Ako’y tutungo sa Śvetadvīpa, na tunay na mahirap maabot kahit ng mga mapag-asceta.” Nang masabi ito, sinabi ni Viṣṇu sa kanya, “Manatili ka rito hanggang sa pagwawakas ng kapanahunan (yuga).”

Verse 193

वाराहरूपी यदाहं प्रवेक्ष्यामि धरातलम् । तदा हनिष्येहं त्वां तु मदग्रे च यदैष्यसि

“Kapag ako, sa anyong Varāha (Baboy-ramo), ay papasok sa ibabaw ng daigdig, saka kita papatayin dito—kapag ikaw ay haharap sa akin.”

Verse 194

उक्तोथ दानवस्तेन अपासर्प्पत्तदग्रतः । वामनेन समाक्रांताः सर्वे लोकास्तदा नृप

Nang siya’y makapagsalita nang gayon, umurong ang mga Dānava mula sa kanyang harapan. Noon, O hari, nilampasan at nilaganap ni Vāmana ang lahat ng mga daigdig.

Verse 195

असुरैस्तैस्तदा त्यक्तं देवानां सत्यभाषणम् । देवो हृत्वा तु त्रैलोक्यं जगामादर्शनं विभुः

Noon, tinalikuran ng mga Asura ang tapat na pananalita ng mga Deva. At ang Makapangyarihang Panginoon, matapos kunin ang tatlong daigdig, ay naglaho sa paningin.

Verse 196

पातालनिलयश्चापि सुखमास्ते स बाष्कलि । शक्रोपि पालयामास विपश्चिद्भुवनत्रयम्

Si Bāṣkali rin, na nananahan sa Pātāla, ay namuhay roon nang payapa. At si Śakra naman—matalino sa pamamahala—ang namuno sa tatlong daigdig.

Verse 197

अयं त्रैविक्रमो नाम प्रादुर्भावो जगद्गुरोः । गंगासंभवसंयुक्तस्सर्वकल्मषनाशनः

Ito ang pagpapakita ng Guro ng Sanlibutan na tinatawag na Trivikrama. Kaugnay ng banal na pagsilang ng Gaṅgā, winawasak nito ang lahat ng karumihan at kasalanan.

Verse 198

विष्णोः पदानामेषा ते उत्पत्तिः कथिता नृप । यां श्रुत्वा तु नरो लोके सर्वपापैः प्रमुच्यते

O hari, ganito ko sa iyo isinalaysay ang pinagmulan ng mga banal na bakas ng paa ni Viṣṇu. Ang sinumang makarinig nito sa daigdig ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 199

दुःस्वप्नं दुर्विचिंत्यं च दुःष्करं दुःष्कृतानि च । क्षिप्रं हि नाशमायांति दृष्टे विष्णुपदत्रये

Ang masasamang panaginip, ang mabibigat na guniguni, ang mahihirap na hadlang, at maging ang masasamang gawa ay agad napapawi kapag namasdan ang tatlong bakas ng paa ni Viṣṇu.

Verse 200

युगानुक्रमशो दृष्ट्वा पापिनो जंतवस्तथा । सूक्ष्मता दर्शिता भीष्म विष्णुना पददर्शने

Sa pagtanaw, ayon sa pagkakasunod ng mga yuga, sa mga makasalanang nilalang kung ano sila sa katotohanan, O Bhīṣma, ipinamalas ni Viṣṇu ang maseselang hiwaga sa pagpapakita ng banal na bakas ng paa.