Adhyaya 86

Verse 1

कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु

Sinabi ni Kuṃjala: “Mahal kong anak, isasalaysay ko ang gawi ng banal na diyosa. Makinig ka habang inuulat ko ang lahat ng ginawa niya sa naunang kapanganakan.”

Verse 2

अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः

May isang banal na lungsod na tinatawag na Vārāṇasī, tagapuksa ng kasalanan. Doon nanahan ang isang lubhang marunong na pantas, na ang pangalan ay Suvīra.

Verse 3

वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता

Ipinanganak siya sa uring Vaiśya at sagana sa yaman at ani. Ang kanyang asawa ay si Citrā, bantog at lubhang matalino.

Verse 4

कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते

Tinalikuran niya ang kaugalian ng angkan at namuhay sa masamang asal. Hindi niya iginagalang ang asawa; sa sariling kapritso siya kumikilos.

Verse 5

धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया

Ang walang dharma at walang kabutihang bunga ay nahuhumaling sa kasamaan. Lagi niyang hinahamak ang asawa at palaging umiibig sa alitan.

Verse 6

नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु

Palagi siyang naninirahan sa bahay ng iba, pagala-gala sa bawat tahanan; lagi niyang hinahanap ang kapintasan ng kapwa, at laging may masamang-loob sa lahat ng nilalang.

Verse 7

साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता

Siya’y masama, laging handang manira sa mga banal, at palaging pinagtatawanan. Nang makilalang siya’y walang asal at lubhang makasalanan, hinatulan siya ng bayani.

Verse 8

स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते

Iniwan niya siya; ang lubhang marunong at matalinong lalaki’y nag-asawa ng anak na dalaga ng ibang mangangalakal, at kasama niya itong namuhay.

Verse 9

धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्

Sa kanyang matuwid na asal, ang banal na lalaki—laging nakatuon sa katotohanan at dharma—ay itinaboy siya; kaya ang kahanga-hanga ngunit mabagsik na iyon ay pagala-gala sa daigdig.

Verse 10

दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया

Napabilang siya sa samahan ng masasama at makasalanang lalaki; at siya, matibay ang pasya sa kasalanan, ay nagsimulang gumanap bilang tagapamagitan at sugo nila.

Verse 11

गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्

Pagkaraan, ang makasalanang babae ay nagsimulang wasakin ang mga tahanan ng mga banal; tinawag niya ang isang tapat na babae at inakit sa masasamang salita.

Verse 12

धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्

Pagkaraan, sa pamamagitan ng mapanghikayat at nakapagpapaniwalang mga salita, nilabag niya ang dharma; at ang kahanga-hangang babaeng iyon ay ipinagkaloob ang asawa ng mga banal sa iba.

Verse 13

एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः

Sa gayon, dahil sa pasyang magkasala ni Citrā, isang daang tahanan ang nawasak; at ang lubhang masamang babae ay nagpasiklab ng labanan sa kanyang asawa at mga anak.

Verse 14

मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्

Ang makasalanang babae ay ginugulo ang isipan ng mga lalaki tungo sa ibang babae; at nagdudulot din siya ng digmaan—kaya’t lumalawak ang kaharian ni Yama, ang daigdig ng kamatayan.

Verse 15

एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन

Sa gayon, matapos wasakin ang isang daang tahanan, siya’y namatay. Pagkaraan, O mahal na anak, pinarusahan siya ni Yamarāja ng maraming parusa.

Verse 16

अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः

Ang anak ni Taraṇa, ang Araw, ay nagpadanas sa kanila ng kakila-kilabot na mga impiyernong Raurava; sa Raurava sila’y pinaso, at ipinakita ang sari-saring mabibigat na pahirap.

Verse 17

यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्

Kung anong gawa ang ginagawa, gayon din ang bunga nitong tinatamasa. Dahil sa matibay na pasya ni Citrā sa kasalanan, isang daang sambahayan ang napahamak dahil sa kanya.

Verse 18

तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito mismo ang paghinog ng gayong karma na kanyang tinamasa: sapagkat isang daang bahay ang winasak, kaya ngayo’y dinaranas niya ang pagdurusa.

Verse 19

विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च

Pagdating ng panahon ng kasal, ang tadhana man ay nahinog na; at sa pagdating ng oras ng pag-aasawa, ang asawa ay tunay na napapasa-kamatayan.

Verse 20

यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः

Kung paanong isang daang bahay ang nadurog, gayon din isang daang manliligaw ang namatay. Sa svayaṃvara noon, mahal na anak—at sa kasal—dalawampu’t isa ang nasawi.

Verse 21

दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्

O banal na diwata, ipinaliwanag ko sa iyo ayon sa iyong pagtatanong. Lahat ng ito’y ganap kong isinalaysay sa iyo—ang nauna niyang mga gawa at asal.

Verse 22

उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च

Sinabi ni Ujjvala: “O banal na ginang, naipahayag mo na ang mga dating ginawa—ang iyong naunang mga kilos; gayundin ang kakila-kilabot na kasalanang nagawa, na tinatawag na ‘pagwasak ng tahanan’ (gṛhabhaṅga).”

Verse 23

प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्

Tunay ngang siya ang anak na babae ni Divodāsa, ang haring ng Plakṣadvīpa. Sa kapangyarihan ng anong kabutihang-loob (puṇya) niya natamo ang gayong dakila at marangal na angkan?

Verse 24

एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा

Ito ang aking pag-aalinlangan, mahal na ginoo—ipaliwanag mo sa akin: paano naging gayon ang makasalanang asal ng anak ng hari?

Verse 25

कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा

Sinabi ni Kuṃjala: Buong-buo kong sasabihin ang mga mapagpalang gawa ni Citrā. Makinig ka, O anak ni Ujjvala, sa ginawa ni Citrā noong unang panahon.

Verse 26

भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्

Sa paglalagalag, dumating ang isang natamong Siddha, dakilang marunong. Siya’y maralitang bihis, halos walang kasuotan; isang sannyāsin siya at may tangan na tungkod.

Verse 27

कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः

May suot na kaupinam lamang, ang mga kamay ang kaniyang limos-mangkok, at hubad sa iba pa; lumapit siya sa pintuan ng bahay at tumigil malapit kay Citrā.

Verse 28

स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः

Siya’y isang maunī na pantas, lubos na ahit ang ulo, napagtagumpayan ang sarili at ang mga pandama; walang pagkain, may disiplina sa pagkain, at nakakakita ng diwa ng lahat ng tattva.

Verse 29

दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक

Pagod sa malayong paglalakbay, nababagabag ang isip sa tindi ng init; pinahihirapan ng pagod at sinasakmal ng uhaw, O mabuting anak.

Verse 30

चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः

Sa pintuan ni Citrā siya sumilong at tumigil sa lilim. Nakita ni Citrā ang dakilang kaluluwang iyon, pagod at pinahihirapan ng paglalakbay.

Verse 31

सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्

Si Chitrā ay naglingkod sa dakilang-mahātmang iyon; hinugasan niya ang kaniyang mga paa at inihandog ang isang marangal na upuan.

Verse 32

आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्

O mahal, maupo ka sa malambot at maginhawang upuan; at upang mapawi ang gutom, kainin mo ang mainam na pagkain na ito.

Verse 33

स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत

“Uminom ka ng malamig na tubig ayon sa iyong nais at masiyahan.” Pagkasabi nito, ginawa niya nga iyon at, O anak, sinamba niya siya na parang isang diyos.

Verse 34

अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम

Matapos hagurin ang kaniyang mga bisig at mapawi ang pagod, ang dakilang-mahātma—sa kanilang pakiusap—ay kumain at uminom, O pinakamainam sa mga dvija.

Verse 35

एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्

Sa gayon, nasiyahan siya sa paglilingkod niya; ang ganap na siddha, tagapaghayag ng tunay na diwa, ay naging kontento, ganap sa dharma, at nanatiling matatag nang ilang sandali.

Verse 36

स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि

Ang brāhmaṇang iyon—dakilang yogī—ay lumisan ayon sa sariling kalooban, gaya rin ng kanyang pagdating. Nang makaalis na ang lubhang mapalad, ganap na siddha at dakilang kaluluwa…

Verse 37

सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः

Si Citrā ay inabot ng kamatayan, sapagkat napasailalim sa puwersa ng sarili niyang mga gawa; at pinarusahan siya ni Dharmarāja sa mabibigat na parusang nagdudulot ng matinding pighati.

Verse 38

सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्

Si Citrā, pagdating sa naraka—na nagbibigay ng sangkaterbang pagdurusa—ay nagbabata ng pighati, O dakilang hari, sa loob ng isang libong yuga.

Verse 39

भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः

Ngunit kapag natapos ang pagdanas ng bunga ng karma, ang tao’y muling nagkakamit ng kapanganakang pantao; at ang ganap na siddha—na dati niyang sinamba nang wasto—ay naging pinakadakila sa mga may kabutihang-loob.

Verse 40

तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे

Ito ang paghinog ng kanyang dating karma: siya’y isinilang sa angkang may kabanalan—sa tahanan nga ng dakilang haring Kṣatriya na si Divodāsa.

Verse 41

दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने

At ang kaniyang pangalan ay naging “Divyādevī,” O pinakamainam sa mga lalaki. Sapagkat siya nga’y naghandog ng pagkain at inumin—mga mapagpalang alay—sa isang dakilang kaluluwa.

Verse 42

तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै

Bunga ng gayong pagkakaloob, tinatamasa niya ang dakilang pagsibol ng ganting-punyá; umiinom siya ng malamig na tubig at tunay na kumakain ng matatamis na pagkain.

Verse 43

दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत

Tinatamasa ang makalangit na ligaya, nananahan siya sa tahanan ng mga ninuno; at sa kapangyarihan ng ganap na banal na ito, isinilang ang isang prinsesang anak ng hari.

Verse 44

पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक

O hari, dahil sa bisa ng makasalanang gawa at sa pagkawasak ng kaniyang sambahayan, ang maningning na ginang—bagaman banal—ay kailangang magtiis ng pagkabalo, O mabuting anak.

Verse 45

एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह

Ito’y lahat naipahayag ko sa iyo—ang mga kahanga-hangang gawang isinagawa ni Divyādevī. Ngayon, ano pa ang sasabihin ko sa iyo, tungkol sa itinatanong mo sa akin dito?

Verse 46

उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता

Wika ni Ujjvala: “Sabihin mo sa akin—paano siya mapapalaya sa dalamhati at sa matinding pagdurusa? At anong uri ng dalaga siya, na pinahihirapan ng gayong napakalaking pighati?”

Verse 47

तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि

“Anong uri ng kaligayahan iyon, at anong bunga—ang paghinog na kahihinatnan—ang lilitaw mula roon? O mahal kong isa, nararapat mong pawiin ngayon ang pag-aalinlangan kong ito.”

Verse 48

कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति

“Paano siya nakakamit ng moksha, ng kalayaan? Sabihin mo rin sa akin ang paraan. Ang marangal na ginang na iyon, nag-iisa, ay humahagulgol sa dakilang gubat.”

Verse 49

विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति

Wika ni Viṣṇu: Nang marinig niya ang mabibigat na salita ng kanyang anak, nagmuni siya nang isang saglit; saka ang lubhang marunong na si Kuñjala ay sumagot sa kanyang anak.

Verse 50

शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्

“Makinig ka, anak kong pinagpala; ito ang katotohanang sinasabi ko. Kapag napasok ang isang makasalanang sinapupunan, na bunga ng dating karma, doon nagdurusa ang nilalang ayon sa gawa.”

Verse 51

तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः

O mahal kong anak, sa pagkahulog ko sa anyong-hayop, naparam na ngayon ang aking kaalaman; at napawi rin dahil sa pakikisama sa punong ito—bagaman ito’y pag-aari ng isang disiplinadong dakilang kaluluwa.

Verse 52

रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते

Sa biyaya ni Revā at gayundin sa biyaya ni Viṣṇu, natatamo niya ang kaalamang yaon, na sa pamamagitan nito’y lumiliko ang isa palayo maging sa inaakalang “pook” ng mokṣa.

Verse 53

उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्

Ituturo ko ang walang kapantay na landas tungo sa kalayaan; sa pamamagitan nito’y napapalaya sa karumihan—gaya ng ginto na dinadalisay sa apoy.

Verse 54

शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः

At siya’y nagiging dalisay, anak—gaya ng anumang nahahawahan ng apoy ay nagiging tulad ng apoy. O lubhang marunong, sa pagninilay kay Hari, ang dakilang kaluluwang yaon ay madaling nadadalisay.

Verse 55

जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा

Sa japa, homa, at mga panata, ang kasalanan—maging ng makasalanan—ay tunay na napapawi; gaya ng elepante na, sa takot sa leon, ay laging iniiwan ang kanyang kayabangan.

Verse 56

नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः

Sa pagbigkas lamang ng Pangalan ni Kṛṣṇa, tunay na lumalayo ang kasalanan—gaya ng mga ahas na wari’y nawawalan ng lason sa ningning ni Vainateya (Garuḍa).

Verse 57

ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते

Ang mga kasalanang gaya ng brahmahatyā (pagpatay sa isang brāhmaṇa) ay napapawi at nalilipol—wala nang ibang daan—sa pagbigkas ng Pangalan ng Cakrapāṇi (Viṣṇu, tagapagdala ng diskus); sa Kaniyang Pangalan sila nagwawakas.

Verse 58

यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता

Tuwing bibigkasin niya ang banal na sandaang Pangalan—na pumupuksa sa mga bunton ng kasalanan—dapat siyang magjapa nang matatag, malaya sa pagnanasa at poot.

Verse 59

सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता

Pagkatapos pigilin ang lahat ng pandama, dapat itong bantayan sa pamamagitan ng pagkakakilala sa Sarili. Kung magkagayon, ang kamalayang iyon, na pumapasok sa kaniyang pagninilay, ay nagiging iisang-tuldok at ganap na natitipon.

Verse 60

सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्

Sa pagjapa niya ng kataas-taasang kaalaman, saka niya nararating ang mokṣa, ang paglaya; kapag ang kaniyang isip ay nakatuon sa Iyon, nalulusaw sa kalagayang iyon, saka siya nagiging ganap na nakaugnay sa Yoga.

Verse 61

उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च

Sinabi ni Ujjvala: “Sabihin mo sa akin, mahal na ama, ang kataas-taasang kaalaman—ngayon, alang-alang sa akin. At pagkatapos, ang banal na panatang pagninilay, at dito rin ang sandaang sagradong Pangalan.”

Verse 62

कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्

Sinabi ni Kuṃjala: “Ipahahayag ko ang kataas-taasang kaalaman, yaong hindi pa nakita ninuman. Makinig ka, anak: ito ang kaivalya—ang dalisay na pag-iisa, lubos na walang dungis.”

Verse 63

सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते

Sinabi ni Sūta: “Kung paanong ang ilawan sa lugar na walang hangin ay matatag, walang pag-uga at walang bugso; kapag nagniningas nang maliwanag, winawasak nito ang lahat ng dilim, O dakilang-isip.”

Verse 64

तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा

Gayon din, ang may-loob na walang kapintasan ay nagiging tunay na walang sandigan. Walang pag-asa at pag-aasam, at dalisay, anak—hindi niya kailanman tinitingnan ang sinuman bilang kaibigan o kaaway.

Verse 65

न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते

Walang lungkot at wala ring galak, walang kasakiman at walang inggit; ang nag-iisa ay napapalaya sa panlulumo at pag-angat ng damdamin, at sa sarap at sakit.

Verse 66

विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते

Dapat niyang bawiin ang mga pandama mula sa lahat ng bagay na nakaaakit. Kung magkagayon, siya’y nagiging “nag-iisa,” ganap na sapat sa Sarili; mula roon sumisilang ang kalagayang pag-iisa—ang lubos na kalayaan.

Verse 67

अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः

O hari, kapag ginamit ang apoy, ang lampara’y inuubos at pinatutuyo ang langis; nakasalalay lamang sa mitsa, nananatili itong walang pagkakapit at hindi tinatangay ng hangin.

Verse 68

कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते

Pagkaraan, ang lampara’y nagbubuga ng uling; maging mula sa langis din, O marunong. Isang maitim na guhit ang nakikita sa dulo ng ilawan, O marunong.

Verse 69

स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्

Ang langis ay kusang hinihigop; sa init ito’y nagiging dalisay. Gayundin, kapag ang katawan ang nagsisilbing mitsa, dapat nitong patuyuin at ubusin ang langis ng karma.

Verse 70

विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्

Ginawang uling na lamang ang mga bagay ng pandama, dapat niyang ihayag nang tuwiran ang Katotohanan. Sa pagiging walang dungis, gisingin niya ito—at ito’y magniningning nang kusa.

Verse 71

क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्

Malaya sa mga hanging nagdudulot ng pagdurusa—gaya ng poot at iba pa—maging walang pagnanasa at matatag; at sa sariling ningning sa loob, siya’y kusang magniningning.

Verse 72

त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः

Nananatili sa sariling kalagayan, natatanaw niya ang buong tatlong daigdig sa sariling liwanag. Ang isang ito—na ang likas ay tanging dalisay na kaalaman—ay ganito kong inilarawan sa iyo.

Verse 73

ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा

Ipapahayag ko ang kanyang pagninilay—dalawang anyo para sa Panginoong may Sudarśana. Sa mata ng karunungan, siya’y nakikita bilang tanging anyo ng dalisay na kaalaman.

Verse 74

योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्

Ang mga dakilang kaluluwa, nakaugnay sa yoga at nakatuon sa pinakamataas na katotohanan, ay nananatiling gising at minamasdan Siya—sa pamamagitan ng pag-aayunong nagbibigay ng panlahatang pagtanaw.

Verse 75

हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत

Bagaman walang kamay at paa, nakalilibot Siya sa lahat ng dako; sinasaklaw Niya ang buong tatlong daigdig—ang di-gumagalaw at ang gumagalaw, O anak.

Verse 76

नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः

Kahit walang ilong at bibig, Siya’y umaamoy at kumakain, anak ko. Kahit walang tainga, naririnig Niya ang lahat—ang Panginoon ng sanlibutan, ang Saksi ng lahat.

Verse 77

अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः

Bagaman walang anyo, kaugnay Siya ng anyo; napapasailalim Siya sa limang pangkat. Siya na siyang hininga-buhay ng lahat ng daigdig ay sinasamba ng lahat ng nilalang, gumagalaw man o di-gumagalaw.

Verse 78

अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते

O anak, kahit walang dila ay nakapagsasalita ng lahat ayon sa mga Veda at mga śāstra; at kahit walang balat ay nadarama pa rin ang haplos—ganito nga ang nagaganap sa lahat.

Verse 79

सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः

Laging kaligayahan, may pusong walang pagkapit, iisang di-nagbabagong likas, at walang inaasahan kaninuman—di-namamatay, walang pag-aangkin, makatarungan, may banal na mga katangian, at walang dungis.

Verse 80

अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः

Di Siya matitinag, at Siya ang panloob na Sarili na nagpapasuko sa lahat; tagapagkaloob ng lahat, at pinakadakilang nakaaalam. Wala Siyang tagapaglikha; tunay, Siya ang Panginoong lumalaganap sa lahat, na nasa lahat ng anyo.

Verse 81

एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्

O dakilang kaluluwa, ang sinumang tumatanaw sa ganitong pagninilay bilang sumasaklaw sa lahat ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan—walang anyo at tulad ng walang-kamatayan.

Verse 82

द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्

Ngayon ay ipahahayag ko ang ikalawang pagninilay ng dakilang kaluluwang ito: siya’y may anyo at nakikitang hugis, gayunma’y may anyo at walang anyo rin, at ganap na walang karamdaman.

Verse 83

ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन

Siya na ang laganap na diwa (vāsanā) ay lumalaganap at nagpapabango sa buong walang-katulad na sansinukob; kaya siya’y tinatawag na Vāsudeva, O aking anak.

Verse 84

वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्

Anuman ang kulay ng ulap na bumubuhos ng ulan, yaon ding kulay ang kanyang tinataglay; nagniningning na wari’y liwanag ng araw, apat ang bisig, ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 85

दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्

Sa kanyang kanang panig ay nagniningning ang kabibe, pinalamutian ng ginto at mga hiyas; at naroon ang diskong tulad ng bilog ng araw, nakalagay sa ibabaw ng lotus.

Verse 86

कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः

Ang kaniyang pamalo, ang Kaumodakī—tagapaglipol ng mga dakilang asura—ay nagniningning sa kaliwang kamay ng dakilang-kaluluwang iyon, o mahal na anak.

Verse 87

महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः

Sa kaniyang kanang kamay ay hawak niya ang isang dakilang lotus na hitik sa bango; ang minamahal ng Lotus ay laging nananatiling maringal—may sandata ng mga banal na armas.

Verse 88

कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः

May leeg na tulad ng kabibe, bilugang mukha, at mga matang gaya ng talulot ng lotus—si Hṛṣīkeśa ay nagningning, ang kaniyang mga ngipin ay wari’y mahahalagang hiyas.

Verse 89

गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक

Ang may buhok na maitim at makintab, at ang ibabang labi’y kulay-koral—ang Panginoong may matang-lotus ay nagniningning kahit may korona, o mahal na anak.

Verse 90

विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः

Sa kaniyang malawak na anyo, si Keśava ay nagliliwanag sa dakilang ningning; si Janārdana ay maringal na nagniningning, tinatakan ng hiyas na Kaustubha.

Verse 91

सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः

Si Hari ay laging nagniningning—kasingliwanag ng ningas ng araw—kumikislap sa Kanyang mga hikaw, at walang hanggan ang karingalan dahil sa banal na tanda ng Śrīvatsa sa Kanyang dibdib.

Verse 92

केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः

Pinalamutian ng mga keyūra, mga pulseras, mga kuwintas, at mga perlas na hiyas na kumikislap na tila mga bituin, ang Tagumpay—nagniningning sa anyo—ay nangunguna sa mga nagwawagi.

Verse 93

भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते

Si Govinda rin ay nagniningning, nakabihis ng kasuotang kulay-ginto; at lalo pang marilag ang Kanyang mga daliring may mga singsing na may batong-hiyas.

Verse 94

सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः

Si Hari—ganap sa lahat ng sandata at pinalamutian ng mga dibinong alahas—ay nakasakay kay Vainateya (Garuḍa), ang lumikha ng mga daigdig at Panginoon ng sansinukob.

Verse 95

एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

Ang taong laging nagmumuni-muni sa Kanya, na may di-nahahating isipan, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at napaparoon sa Viṣṇuloka, ang daigdig ni Viṣṇu.

Verse 96

एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्

Ganap kong naipaliwanag sa iyo ang pagninilay sa Panginoon ng sansinukob. Ngayon ay ilalarawan ko rin ang panatang nag-aalis ng lahat ng kasalanan.