Adhyaya 85

Verse 1

वेन उवाच । भगवन्देवदेवेश प्रसादाच्च मम त्वया । भार्यातीर्थं समाख्यातं पितृतीर्थमनुत्तमम्

Wika ni Vena: O Mapalad na Panginoon, O Diyos ng mga diyos, sa iyong biyaya ay ipinaliwanag mo sa akin ang Bhāryā-tīrtha at ang walang kapantay na Pitṛ-tīrtha.

Verse 2

मातृतीर्थं हृषीकेश बहुपुण्यप्रदायकम् । प्रसादसुमुखो भूत्वा गुरुतीर्थं वदस्व मे

O Hṛṣīkeśa, ang banal na tawiran ng Ina (mātṛ-tīrtha) ay nagkakaloob ng saganang kabutihang-dangal. Maging mapagpala at mahinahong-loob, at ipahayag mo sa akin ang banal na tawiran ng Guru (guru-tīrtha).

Verse 3

श्रीभगवानुवाच । कथयिष्याम्यहं राजन्गुरुतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं प्रोक्तं शिष्याणां गतिदायकम्

Sinabi ng Mapagpalang Panginoon: O Hari, ilalarawan ko ang walang kapantay na Guru-tīrtha; ito’y sinasabing nag-aalis ng lahat ng kasalanan at nagkakaloob sa mga alagad ng kanilang itinakdang layuning espirituwal.

Verse 4

शिष्याणां परमं पुण्यं धर्मरूपं सनातनम् । परं तीर्थं परं ज्ञानं प्रत्यक्षफलदायकम्

Para sa mga alagad, ito ang sukdulang kabutihang-dangal—ang walang hanggang anyo ng Dharma; ito ang kataas-taasang tīrtha, ang kataas-taasang kaalaman, at nagkakaloob ng hayag at agarang bunga.

Verse 5

यस्यप्रसादाद्राजेंद्र इहैव फलमश्नुते । परलोके सुखं भुंक्ते यशः कीर्तिमवाप्नुयात्

O hari, sa biyaya niya ay tinatamasa ng tao ang bunga dito pa lamang; sa kabilang daigdig ay nagtatamasa ng kaligayahan at nakakamit ang dangal at mabuting pangalan.

Verse 6

प्रसादाद्यस्य राजेंद्र गुरोश्चैव महात्मनः । प्रत्यक्षं दृश्यते शिष्यैस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

O hari, sa biyaya ng dakilang-loob na Gurong iyon, tuwirang namamasdan ng mga alagad ang tatlong daigdig—kasama ang lahat ng gumagalaw at lahat ng di-gumagalaw.

Verse 7

व्यवहारं च लोकानामाचारं नृपनंदन । विज्ञानं विंदते शिष्यो मोक्षं चैव प्रयाति च

At natututuhan niya ang wastong pakikitungo at kaugalian ng mga tao, O anak ng hari; ang alagad ay nakakamtan ang tunay na kaalaman at umaabot din sa moksha.

Verse 8

सर्वेषामेव लोकानां यथा सूर्यः प्रकाशकः । गुरुः प्रकाशकस्तद्वच्छिष्याणां गतिरुत्तमा

Kung paanong ang araw ay nagbibigay-liwanag sa lahat ng daigdig, gayon ang Guru ang nagpapaliwanag; at para sa mga alagad, siya ang pinakamataas na kanlungan at landas.

Verse 9

रात्रावेव प्रकाशेच्च सोमो राजा नृपोत्तम । तेजसा साधयेत्सर्वमधिकारं चराचरम्

Ang Haring-Buwan, O pinakadakilang hari, ay lalo nang nagniningning sa gabi; sa kanyang liwanag ay naitatatag niya ang kapangyarihan sa lahat—gumagalaw man o di-gumagalaw.

Verse 10

गृहेप्रकाशयेद्दीपः समूहं नृपसत्तम । तेजसा नाशयेत्सर्वमंधकारघनाविलम्

O pinakadakilang hari, ang ilawan ay dapat magliwanag sa buong tahanan; sa kanyang ningning ay dapat pawiin ang lahat ng dilim na makapal at malabo.

Verse 11

अज्ञानतमसा व्याप्तं शिष्यं द्योतयते गुरुः । शिष्यप्रकाशौद्द्योतैरुपदेशैर्महामते

Ang Guru ang nagpapaliwanag sa alagad na nababalot ng dilim ng kamangmangan; O dakilang may isip, sa pamamagitan ng mga aral na nagpapaliyab sa liwanag sa loob ng alagad.

Verse 12

दिवाप्रकाशकः सूर्यः शशीरात्रौ प्रकाशकः । गृहप्रकाशको दीपस्तमोनाशकरः सदा

Ang Araw ang tagapagliwanag ng araw; ang Buwan ang tagapagliwanag sa gabi. Ang ilawan ang nagbibigay-liwanag sa tahanan at laging pumupuksa sa dilim.

Verse 13

रात्रौ दिवा गृहस्यांते गुरुः शिष्यं सदैव हि । अज्ञानाख्यं तमस्तस्य गुरुः सर्वं प्रणाशयेत्

Sa gabi at sa araw, sa pinakaloob ng kanyang tahanan, ang guru ay laging mag-alaga sa alagad; at lubos niyang pawiin ang dilim nitong tinatawag na kamangmangan.

Verse 14

तस्माद्गुरुः परं तीर्थं शिष्याणामवनीपते । एवं ज्ञात्वा ततः शिष्यः सर्वदा तं प्रपूजयेत्

Kaya nga, O hari, ang guru ang pinakamataas na banal na pook ng paglalakbay para sa mga alagad. Sa pagkaalam nito, ang alagad ay dapat laging sumamba at magbigay-galang sa gurung iyon.

Verse 15

गुरुं पुण्यमयं ज्ञात्वा त्रिविधेनापि कर्मणा । इत्यर्थे श्रूयते विप्र इतिहासः पुरातनः

Sa pagkaalam na ang Guru ay puspos ng kabanalan, siya’y parangalan sa tatlong paraan ng gawa—sa isip, salita, at kilos. Sa ganitong diwa, O brāhmaṇa, isang sinaunang salaysay ang naririnig.

Verse 16

सर्वपापहरः प्रोक्तश्च्यवनस्य महात्मनः । भार्गवस्य कुले जातश्च्यवनो मुनिसत्तमः

Si Chyavana, ang dakilang-may-kaluluwa na rishi, ay ipinahayag na tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. Ang pinakadakila sa mga pantas na si Chyavana ay isinilang sa angkan ni Bhṛgu, ang mga Bhārgava.

Verse 17

तस्य चिंता समुत्पन्ना एकदा तु नृपोत्तम । कदाहं ज्ञानसंपन्नो भविष्यामि महीतले

Minsan, O pinakamainam sa mga hari, sumibol sa kanya ang pag-aalala: “Kailan kaya sa ibabaw ng daigdig ako magiging puspos ng tunay na kaalaman?”

Verse 18

दिवारात्रौप्रचिंतेत्स ज्ञानार्थी मुनिसत्तमः । एवं तु चिंतमानस्य मतिरासीन्महात्मनः

Ang pinakadakila sa mga muni, na naghahangad ng tunay na kaalaman, ay nagmuni-muni araw at gabi. At habang patuloy siyang nag-iisip nang gayon, sumilang sa isip ng dakilang-loob ang malinaw na pasiya.

Verse 19

तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अभीष्टफलदायिनीम् । गृहक्षेत्रादिसंत्यज्य भार्यां पुत्रं धनं ततः

“Ako’y lalakbay sa mga banal na tīrtha, na nagbibigay ng ninanais na bunga; tatalikdan ko ang tahanan, mga bukirin at iba pa, at maging ang asawa, anak, at kayamanan.”

Verse 20

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं तदा । लोमानुलोमयात्रां स गंगायाः कृतवान्नृप

Pagkaraan, sa dahilan ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha, nilibot niya ang daigdig; at, O hari, isinagawa niya ang paglalakbay sa kahabaan ng Gaṅgā, kasabay at salungat sa agos.

Verse 21

स तद्वन्नर्मदायाश्च सरस्वत्या मुनीश्वरः । गोदावर्यादिसर्वासां नदीनां सागरस्य च

Gayundin, O pinakamainam sa mga muni, (binanggit niya) ang Narmadā at ang Sarasvatī, at ang lahat ng mga ilog na nagsisimula sa Godāvarī, at maging ang karagatan.

Verse 22

अन्येषां सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां च नृपोत्तम । देवानां पुण्यलिगानां यात्राव्याजेन सोऽभ्रमत्

O pinakadakila sa mga hari, sa pagdadahilang paglalakbay‑tīrtha, siya’y gumala sa lahat ng iba pang mga banal na tawiran at mga sagradong pook, dumadalaw sa mapalad na mga sagisag ng mga deva.

Verse 23

भ्रममाणस्य तस्यापि तीर्थेषु परमेषु च । भ्रममाणः समायातः क्षेत्राणामुत्तमं तदा । कायश्च निर्मलो जातः सूर्यतेजः समप्रभः

Kahit siya’y gumagala sa mga kataas‑taasang tīrtha, nagpatuloy pa rin ang kanyang paglalagalag hanggang sa wakas ay dumating siya sa pinakamainam na banal na pook. Noon ay luminis ang kanyang katawan—nagniningning na kasingliwanag ng ningning ng araw.

Verse 24

च्यवनः काशते दीप्त्या पूतात्मानेन कर्मणा

Si Cyavana ay kumikislap sa liwanag, sapagkat sa matuwid na gawa ay nalinis ang kanyang kaloob‑looban.

Verse 25

नर्मदा दक्षिणे कूले नाम्ना अमरकंटकम् । ददर्श सुमहालिगं सर्वेषां गतिदायकम्

Sa timog na pampang ng Narmadā, sa pook na tinatawag na Amarakaṇṭaka, nakita niya ang isang napakadakilang Liṅga, na nagbibigay ng pinakamataas na hantungan sa lahat.

Verse 26

नत्वा स्तुत्वा तु संपूज्य सिद्धनाथं महेश्वरम् । ज्वालेश्वरं ततो दृष्ट्वा दृष्ट्वा चाप्यमरेश्वरम्

Pagkaraang yumukod, magpuri, at ganap na sumamba kay Maheśvara bilang Siddhanātha, nakita niya si Jvāleśvara; at nakita rin niya si Amareśvara.

Verse 27

ब्रह्मेशं कपिलेशं च मार्कंडेश्वरमुत्तमम् । एवं यात्रां ततः कृत्वा ओंकारं समुपागतः

Matapos dalawin si Brahmeśa, si Kapileśa, at ang dakilang Mārkaṇḍeśvara, tinapos niya ang banal na paglalakbay at dumating sa Oṁkāra.

Verse 28

वटच्छायां समाश्रित्य शीतलां श्रमनाशिनीम् । सुखेन संस्थितो विप्रश्च्यवनो भृगुनंदनः

Sumilong siya sa malamig na lilim ng punong balete—tagapag-alis ng pagod—at ang brāhmaṇa na si Cyavana, anak ni Bhṛgu, ay nagpahinga roon nang payapa.

Verse 29

तत्र स्वनं स शुश्राव समुक्तं पक्षिणा तदा । दिव्यभाषा समायुक्तं ज्ञानविज्ञानसंयुतम्

Doon ay nakarinig siya ng isang tinig na noon ay binigkas ng isang ibon—may banal na pananalita, at taglay ang kaalaman at ganap na pag-unawa.

Verse 30

शुकश्च एकस्तत्रास्ते बहुकालप्रजीवकः । कुंजलोनाम धर्मात्मा चतुःपुत्रः सभार्यकः

Doon ay may isang loro na naninirahan, mahaba ang buhay at nabubuhay sa loob ng maraming taon; ang pangalan niya’y Kuṃjala, matuwid ang kalooban, may apat na anak at kasama ang kanyang asawa.

Verse 31

आसंस्तस्य हि पुत्राश्च चत्वारः पितृनंदनाः । तेषां नामानि राजेंद्र कथयिष्ये तवाग्रतः

Tunay ngang may apat siyang anak—kagalakan ng kanilang ama. O hari, sasabihin ko ngayon sa iyong harapan ang kanilang mga pangalan.

Verse 32

ज्येष्ठस्तु उज्ज्वलो नाम द्वितीयस्तु समुज्ज्वलः । तृतीयो विज्वलोनाम चतुर्थश्च कपिंजलः

Ang panganay ay tinawag na Ujjvala; ang ikalawa, Samujjvala; ang ikatlo, Vijvala; at ang ikaapat, Kapiṃjala.

Verse 33

एवं पुत्रास्तु चत्वारः कुंजलस्य महामते । शुकस्य तस्य पुण्यस्य पितृमातृपरायणाः

Kaya, O dakilang may isip, apat ang naging anak ni Kuñjala—mga anak ng banal na Śuka—na tapat at nakatuon sa ama at ina.

Verse 34

भ्रमंति गिरिकुंजेषु द्वीपेषु च समाहिताः । भोजनार्थं तु संक्षुब्धाः क्षुधया परिपीडिताः

Sila’y gumagala sa mga kakahuyan sa kabundukan at tumatawid sa mga pulo, nakatuon sa paghahanap; sa pagnanais ng pagkain ay nababagabag, at sa gutom ay labis na pinahihirapan.

Verse 35

स्वोदरस्थां क्षुधां सौम्य फलैरमृतसन्निभैः । अमृतस्वादुतोयेन शमयंति नृपोत्तम

O mahinahong isa, ang pinakamainam sa mga hari ay pinapawi ang gutom sa kanilang sariling tiyan sa pamamagitan ng mga bungang tila nektar, at ng tubig na matamis na gaya ng ambrosia.

Verse 36

फलं पक्वं रसालं तु आहारार्थं सुपुत्रकाः । दत्वा फलानि दंपत्योर्निक्षिपंति प्रयत्नतः

“Mahal na mga anak, matapos maghandog ng hinog at makatas na bunga bilang pagkain, maingat nilang inilalagak ang mga bungang iyon bilang alay para sa mag-asawa.”

Verse 37

मातुरर्थे महाभागा भक्तिभावसमन्विताः । तुष्टा आहारमुत्पाद्य भक्षयंति पठंति च

Alang-alang sa kanilang ina, yaong mga mararangal—puspos ng debosyon—masayang naghahanda ng pagkain; sila’y kumakain at nagbigkas din ng mga banal na teksto.

Verse 38

तत्र क्रीडारताः सर्वे विलसंति रमंति च । संध्याकालं समाज्ञाय पितुरंतिकमुत्तमम्

Doon, silang lahat ay nahumaling sa laro, nagsasaya at nagliliwaliw. Ngunit nang mapagtantong dapithapon na, sila’y lumapit sa kagalang-galang nilang ama.

Verse 39

आयांति भक्ष्यमादाय गुर्वर्थं तु प्रयत्नतः । पश्यतस्तस्य विप्रस्य च्यवनस्य महात्मनः

Sila’y dumarating, dala ang pagkain, buong pagsisikap para sa kanilang guro, habang minamasdan sila ng dakilang brāhmaṇa na si Cyavana.

Verse 40

आगतास्त्वंडजाः सर्वे पितुर्नीडं सुशोभनम् । पितरं मातरं चोभौ प्रणेमुस्ते महामते

Nagbalik ang lahat ng mga anak na mula sa itlog sa marikit na pugad ng ama; at, O dakilang pag-iisip, sila’y nagpatirapa sa ama at sa ina kapwa.

Verse 41

ताभ्यां भक्ष्यं समासाद्य उपतस्थुस्तयोः पुरः । सर्वे संभाषिताः पित्रा मानितास्ते सुतोत्तमाः

Pagkatanggap ng pagkain mula sa kanilang dalawa, sila’y lumapit at tumindig sa harap nila. Kinausap sila ng ama at pinarangalan ang mga anak na dakila.

Verse 42

मात्रा च कृपया राजन्वचनैः प्रीतिसंमितैः । पक्षवातेन शीतेन मातापित्रोश्च ते तदा

At ang iyong ina rin, O hari, sa habag—sa mga salitang may sukat at puspos ng pag-ibig—ay pumaypay noon sa iyo ng kamay na wari’y malamig na simoy; gayon din ang iyong ama at ina nang panahong yaon.

Verse 43

तेषामाप्यायनं तौ द्वौ चक्राते पक्षिणौ नृप । आशीर्भिरभिनंद्यैव द्वाभ्यामपि सुपुत्रकान्

O hari, yaong dalawang ibon ay nagpalakas at nag-alaga sa kanila; at sa pagbabasbas at pagbati ng mga pagpapala, nagalak sila sa dalawang mabubuting anak na lalaki.

Verse 44

तैश्च दत्तं सुसंपुष्टमाहारममृतोपमम् । तावेव हि सुसंप्रीतिं चक्राते द्विजसत्तम

At ang pagkaing ibinigay nila—masustansiya at lubhang nakapagpapalakas, na wari’y amṛta—ay tunay na nagdulot ng malaking kagalakan sa dalawang iyon, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa.

Verse 45

पिबतो निर्मलं तोयं तीर्थकोटिसमुद्भवम् । स्वस्थानं तु समाश्रित्य सुखसंतुष्टमानसौ

Uminom sila ng dalisay na tubig, na nagmumula sa di-mabilang na mga tīrtha; at pagkabalik sa sarili nilang tahanan, payapa at ganap na nasiyahan ang kanilang kalooban.

Verse 46

चक्राते च कथां दिव्यां सुपुण्यां पापनाशिनीम् । विष्णुरुवाच । पित्रा तु कुंजलेनापि पृष्ट उज्ज्वल आत्मजः

Pagkaraan, isinalaysay nila ang isang banal na kathang-diwa—lubhang mapagpala at pumupuksa sa kasalanan. Si Viṣṇu ay nagsabi: Nang tanungin siya kahit ng kanyang amang si Kuñjala, ang maningning na anak na si Ujjvala ay sumagot.

Verse 47

क्वगतोऽस्यद्य पुत्र त्वं किमपूर्वं त्वया पुनः । तत्र दृष्टं श्रुतं पुण्यं तन्मे कथय नंदन

“Saan ka nagtungo ngayon, anak? At anong bago ang muli mong nasagupa? Isalaysay mo sa akin, mahal kong supling, ang mga mapagpalang bagay na iyong nakita at narinig doon.”

Verse 48

कुंजलस्य पितुर्वाक्यं समाकर्ण्य स उज्ज्वलः । पितरं प्रत्युवाचाथ भक्त्या नमितकंधरः

Nang marinig niya ang mga salita ng ama ni Kuñjala, siya—nagniningning—ay sumagot sa sariling ama, ang leeg ay nakayuko sa debosyon.

Verse 49

प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना कथां चक्रे मनोहराम् । उज्ज्वल उवाच । प्लक्षद्वीपं महाभाग नित्यमेव व्रजाम्यहम्

Pagyuko niya ng ulo sa pagpupugay, nagsimula siya ng kaaya-ayang salaysay. Sinabi ni Ujjvala: “O mapalad, araw-araw akong nagtutungo sa Plakṣadvīpa.”

Verse 50

महता उद्यमेनापि आहारार्थं महामते । प्लक्षेद्वीपे महाराज संति देशा अनेकशः

O marunong, kahit sa malaking pagsisikap para sa ikabubuhay—O dakilang hari—sa Plakṣadvīpa ay may napakaraming lupain sa iba’t ibang dako.

Verse 51

पर्वताः सरिदुद्यान वनानि च सरांसि च । ग्रामाश्च पत्तनाश्चान्ये सुप्रजाभिः प्रमोदिताः

May mga bundok, ilog, hardin, kagubatan, at mga lawa; gayundin ang mga nayon at iba pang bayan—na pinasaya ng mabubuti at masaganang mamamayan.

Verse 52

सदा सुखेन संतुष्टा लोका हृष्टा वसंति ते । दानपुण्यजपोपेताः श्रद्धाभावसमन्विताः

Laging nasisiyahan sa ginhawa at ligaya, ang mga taong yaon ay namumuhay na may galak—taglay ang pagkakawanggawa, kabutihang may bunga ng puṇya, at pagbigkas ng mga banal na mantra, at puspos ng pananampalataya at debosyon.

Verse 53

प्लक्षद्वीपे महाराज आसीत्पुण्यमतिः सदा । दिवोदासस्तु धर्मात्मा तत्सुतासीदनूपमा

O dakilang hari, sa Plakṣadvīpa ay laging nanirahan ang isang lalaking nagngangalang Puṇyamati. At si Divodāsa, ang may pusong maka-dharma, ay may isang anak na babae na walang kapantay.

Verse 54

गुणरूपसमायुक्ता सुशीला चारुमंगला । दिव्यादेवीति विख्याता रूपेणाप्रतिमा भुवि

Taglay ang mga katangian at kagandahan, may mabuting asal at kaakit-akit na kabanalan, siya’y tanyag bilang “Dibyang Diyosa,” at sa ganda’y walang katulad sa daigdig.

Verse 55

पित्रा विलोकिता सा तु रूपतारुण्यमंगला । प्रथमे वयसि सा च वर्त्तते चारुमंगला

Tinitigan siya ng ama; siya’y mapalad, hitik sa ganda at kabataang alindog. Sa unang pamumukadkad ng kanyang edad, siya’y nanatiling maningning at kaibig-ibig sa kanyang kabanalan.

Verse 56

स तां दृष्ट्वा दिवोदासो दिव्यां देवीं सुतां तदा । कस्मै प्रदीयते कन्या सुवराय महात्मने

Nang makita ni Divodāsa ang maningning na dibyang dalaga, ang kanyang anak, ay nagtanong siya noon: “Kanino ibinibigay ang batang ito—kay Suvara, ang dakilang may dakilang puso?”

Verse 57

इति चिंतापरो भूत्वा समालोक्य नरोत्तमः । रूपदेशस्य राजानं समालोक्य महीपतिः

Sa gayon ang pagninilay, ang pinakadakila sa mga tao’y lumingon sa paligid; at ang hari, nang mamalas ang pinuno ng Rūpadeśa, ay tumitig sa kanya.

Verse 58

चित्रसेनं महात्मानं समाहूय नरोत्तमः । कन्यां ददौ महात्मासौ चित्रसेनाय धीमते

Ipinatawag ng pinakadakila sa mga tao ang dakilang-loob na Citrāsena; at ang marangal na iyon ay ibinigay ang kanyang anak na dalaga bilang asawa sa matalinong Citrāsena.

Verse 59

तस्या विवाहकाले तु संप्राप्ते समये नृप । मृतोसौ चित्रसेनस्तु कालधर्मेण वै किल

O hari, nang dumating ang takdang oras ng kanyang kasal, si Citrāsena nga ay pumanaw—ayon sa di-maiiwasang batas ni Kāla, ang Panahon.

Verse 60

दिवोदासस्तु धर्मात्मा चिंतयामास भूपतिः । सुब्राह्मणान्समाहूय पप्रच्छ नृपनंदनः

Ang dharmika na hari na si Divodāsa ay nagmuni-muni; at ipinatawag ang mga pantas at banal na brāhmaṇa, sila’y tinanong ng prinsipe.

Verse 61

अस्या विवाहकाले तु चित्रसेनो दिवं गतः । अस्यास्तु कीदृशं कर्म भविष्यति वदंतु मे

Sa oras ng kanyang kasal, si Citrāsena ay nagtungo sa langit. Kaya sabihin ninyo sa akin: anong uri ng karma at kapalaran ang darating sa kanya?

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । विवाहो दृश्यते राजन्कन्यायास्तु विधानतः । पतिर्मृत्युं प्रयात्यस्या नोचेत्संगं करोति च

Sinabi ng mga brāhmaṇa: “O Hari, ang wastong kasal ay itinakda para sa dalaga ayon sa banal na tuntunin. Kung hindi, ang kaniyang asawa’y hahantong sa kamatayan kapag hindi niya ganap na pinagbuklod ang pagsasama.”

Verse 63

महाधिव्याधिना ग्रस्तस्त्यागं कृत्वा प्रयाति च । प्रव्राजितो भवेद्राजन्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते

Kung ang tao’y dinapuan ng matinding karamdaman na di-madaling malunasan, maaari siyang magtalikod sa mundong buhay at lumisan bilang palaboy na asceta. O Hari, ito’y kinikilala sa mga Dharmaśāstra.

Verse 64

अनुद्वाहितायाः कन्याया उद्वाहः क्रियते बुधैः । न स्याद्रजस्वला यावदन्यः पतिर्विधीयते

Ang marurunong ay nag-aayos ng kasal para sa dalagang hindi pa naipapakasal; hindi siya dapat pahintulutang abutan ng unang regla bago maitalaga nang wasto ang ibang magiging asawa para sa kanya.

Verse 65

विवाहं तु विधानेन पिता कुर्यान्न संशयः । एवं राजन्समादिष्टं धर्मशास्त्रं बुधैर्जनैः

Ang ama ay dapat mag-ayos ng kasal ayon sa itinakdang mga ritwal—walang pag-aalinlangan. Ganito, O Hari, ang dharmaśāstra na itinindig at iniutos ng mga pantas.

Verse 66

विवाहः क्रियतामस्या इत्यूचुस्ते द्विजोत्तमाः । दिवोदासस्तु धर्मात्मा द्विजवाक्यप्रणोदितः

“Isagawa nawa ang kasal niya,” wika ng mga pinakadakila sa mga dvija. At si Divodāsa, may matuwid na diwa, naudyukan ng mga salita ng mga brāhmaṇa, ay sumang-ayon.

Verse 67

विवाहार्थं महाराज उद्यमं कृतवान्नृप । पुनर्दत्ता तु दानेन दिव्यादेवी द्विजोत्तम

O dakilang hari, nagsikap ang pinuno alang-alang sa pag-aasawa; at ang banal na dalaga ay muling ipinagkaloob bilang dāna, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa.

Verse 68

रूपसेनाय पुण्याय तस्मै राज्ञे महात्मने । मृत्युधर्मं गतो राजा विवाहे तु महीपतिः

Kay Rūpasena, ang banal at marangal na hari, ang dakilang-loob na pinuno—ngunit sa oras ng kasal, ang hari, panginoon ng lupa, ay sumapit sa batas ng kamatayan.

Verse 69

यदा यदा महाभाग दिव्यादेव्याश्च भूपतिः । भर्ता च म्रियते काले प्राप्ते लग्नस्य सर्वदा

O mapalad na dakila, tuwing ang hari—ang asawa ng banal na dalaga—ay namamatay, lagi itong nagaganap sa oras na dumarating ang itinakdang lagna.

Verse 70

एकविंशतिभर्तारः काले काले मृताः पितः । ततो राजा महादुःखी संजातः ख्यातविक्रमः

Sa takdang panahon, isa-isa, ang dalawampu’t isang asawa niya ay namatay. Kaya ang hari, bantog sa kanyang kagitingan, ay nilamon ng matinding dalamhati.

Verse 71

समालोच्य समाहूय समामंत्र्य स मंत्रिभिः । स्वयंवरे महाबुद्धिं चकार पृथिवीपतिः

Pagkaraang pag-isipan, ipatawag, at sangguniin ang kanyang mga ministro, ang hari ay nagpasya nang dakila tungkol sa svayaṃvara, ang seremonyang pagpili ng mapapangasawa.

Verse 72

प्लक्षद्वीपस्य राजानः समाहूता महात्मना । स्वयंवरार्थमाहूतास्तथा ते धर्मतत्पराः

Ang mga hari ng Plakṣadvīpa ay ipinatawag ng dakilang-mahātmā; inanyayahan sila para sa layon ng svayaṃvara, at sila man ay tapat sa dharma.

Verse 73

तस्यास्तु रूपसंमुग्धा राजानो मृत्युनोदिताः । संग्रामं चक्रिरे मूढास्ते मृताः समरांगणे

Nabighani sa kanyang kagandahan, ang mga hari—na itinulak ng Kamatayan—ay hangal na nagpasimula ng digmaan, at sila’y napatay sa larangan ng labanan.

Verse 74

एवं तात क्षयो जातः क्षत्रियाणां महात्मनाम् । दिव्यादेवी सुदुःखार्ता गता सा वनकंदरम्

Kaya nga, mahal na anak, naganap ang pagkalipol ng mga dakilang Kṣatriya. Ang banal na ginang, nilamon ng matinding dalamhati, ay nagtungo sa yungib ng kagubatan.

Verse 75

रुरोद करुणं बाला दिव्यादेवी मनस्विनी । एवं तात मया दृष्टमपूर्वं तत्र वै तदा

Umiiyak nang kaawa-awa ang dalagang banal na diyosa, matatag ang loob. “Ganyan, mahal na anak, ang aking nakita noon doon—isang bagay na di pa nagaganap kailanman.”

Verse 76

तन्मे सुविस्तरं तात तस्याः कथय कारणम्

O mahal kong ama, ipaliwanag mo sa akin nang lubos ang dahilan—ang sanhi—ng bagay na iyon tungkol sa kanya.