Shloka 3

The Procedure for Offering Piṇḍa (Funerary Rice-balls) — Gayā-māhātmya

Devanagari script

अंगुष्ठस्थित ईशोऽपि प्रभासेशः प्रकीर्तितः । शिलांगुष्ठैकदेशो यः सा च प्रेतशिला स्थिता ॥ ३ ॥

Transliteration

aṃguṣṭhasthita īśo'pi prabhāseśaḥ prakīrtitaḥ | śilāṃguṣṭhaikadeśo yaḥ sā ca pretaśilā sthitā || 3 ||

Translation

Ang Panginoon na nananahan sa tanda ng hinlalaki ay pinupuri bilang Prabhāseśa. At ang batong may bahaging kahawig ng hinlalaki ay itinatag doon bilang Pretaśilā.

Word by Word

• अङ्गुष्ठस्थितः: situated on the thumb (measure)
• अङ्गुष्ठस्थितः: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गुष्ठ-स्थित (प्रातिपदिक; √स्था (धातु) से क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘स्थित’; तत्पुरुषः (अङ्गुष्ठे स्थितः)

• ईशः: the Lord
• ईशः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• प्रभासेशः: Lord of Prabhāsa
• प्रभासेशः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य ईशः)

• प्रकीर्तितः: is proclaimed/celebrated
• प्रकीर्तितः: क्रिया/विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कीर्त् (धातु) (प्रातिपदिकरूपेण क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः ‘is proclaimed’

• शिला-अङ्गुष्ठ-एक-देशः: a part (portion) of the stone-thumb (measure)
• शिला-अङ्गुष्ठ-एक-देशः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: शिला + अङ्गुष्ठ + एक + देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (मुख्यतः तत्पुरुष-श्रृंखला): (शिलायाः अङ्गुष्ठस्य) एकदेशः

• यः: who/which
• यः: सम्बन्ध (Relative subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)

• सा: that (she/it)
• सा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम (correlative)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• प्रेतशिला: the ‘Preta-śilā’ stone
• प्रेतशिला: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रेत-शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (प्रेतस्य शिला / प्रेतसम्बन्धिनी शिला)

• स्थिता: is situated/stands
• स्थिता: क्रिया/विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु) (क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (predicate) ‘is situated/stands’

Speaker

Suta (narrating Narada’s account to the sages at Naimisharanya)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"Wonder at a self-manifest sacred mark (thumb-sign) culminating in reverent recognition of the tirtha-object (Pretaśilā) as a locus of the Lord."}

Characters & Entities

• Prabhasesha (Shiva)
• Prabhasa Kshetra
• Pretashila

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It marks Prabhāsa as a living sacred geography: the Lord is worshipped in a specific, recognizable form (Prabhāseśa), and a distinct stone-sign (Pretaśilā) anchors rites connected with purification and ancestral/‘preta’ concerns within the tīrtha.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through tīrtha-centered worship—recognizing the Lord’s presence in a consecrated place and approaching Him with reverence through a named form (Prabhāseśa) and its traditional markers.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual-practical tradition (kalpa/ācāra in application): identifying a sacred object by its lakṣaṇa (mark) and associating it with specific rites such as purification and śrāddha-related observances at a tīrtha.