The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं महाज्ञानी मुनीश्वरः । चिंतयित्वा क्षणं ज्ञात्वा कारणं तमुचाव ह ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang mga salita ng hari, ang dakilang pantas na panginoon ng mga muni ay nagmuni-muni sandali, naunawaan ang sanhi, at saka siya kinausap.

Verse 2

वामदेव उवाच । पुरा त्वमवनीपाल शूद्रजातिसमुद्भवः । दारिद्र्येण पराभूतो दुष्टया भार्यया तथा ॥ २ ॥

Sinabi ni Vāmadeva: “Noon, O hari, ikaw ay isinilang sa angkang Śūdra; dinurog ka ng kahirapan, at gayundin ay pinahirapan ng masamang asawa.”

Verse 3

परसेवनया चैव वेतनेन भुजिक्रिया । निवसन्दुःखसंतप्तो बहुवर्षाणि पार्थिव ॥ ३ ॥

Sa paglilingkod sa iba at sa paghanapbuhay sa pamamagitan ng sahod mula roon, nabuhay siya nang maraming taon, O hari, na tila sinusunog ng pagdurusa.

Verse 4

कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् । ततः सर्वाणि तीर्थानि परिक्रम्य महीपते ॥ ४ ॥

Minsan, dahil sa pakikisama sa mga marurunong na dvija (mga brāhmaṇa), ikaw ay naglakbay sa banal na paglalakbay sa mga tīrtha. Pagkaraan, O panginoon ng lupa, nilibot at dinalaw mo ang lahat ng sagradong pook.

Verse 5

द्विजसेवापरो जातो मथुरां पुण्यरूपिणीम् । तत्र स्नातं त्वया विप्रसंगेन यमुनाजले ॥ ५ ॥

Dahil sa taimtim na paglilingkod sa mga dvija (mga brāhmaṇa), dumating ka sa Mathurā, na anyo ng kabanalan at bisa ng merito; at doon, sa pakikisama sa mga brāhmaṇa, naligo ka sa tubig ng Yamunā.

Verse 6

विश्रांतिसंज्ञके तीर्थे सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे । मंदिरे च वराहस्य कथ्यमानां कथां नृप ॥ ६ ॥

O hari, sa banal na tawiran na tinatawag na Viśrānti—pinakamataas sa mga pinakamainam na tīrtha—at sa templo ni Varāha, ang salaysay na isinasalaysay ay ganito.

Verse 7

पुराणोक्तां च शुश्राव अशून्यशयनव्रतम् । चतुर्भिः पारणैर्यस्य निष्पत्तिस्तु विधीयते ॥ ७ ॥

Narinig din niya, ayon sa itinuturo sa mga Purāṇa, ang panatang tinatawag na Aśūnyaśayana; ang ganap na pagtupad nito ay itinakdang makamit sa pamamagitan ng apat na pāraṇā (ritwal na pagwawakas).

Verse 8

येन चीर्णेन देवेशो जीमूताभः प्रसीदति । लक्ष्मीभर्ता जगन्नाथो निःशेषाघौघनाशनः ॥ ८ ॥

Sa pagsasagawa ng panatang/ritong ito, nalulugod ang Panginoon ng mga diyos—maitim na gaya ng ulap ng ulan: ang Kabiyak ni Lakṣmī, si Jagannātha, Panginoon ng sansinukob, tagapaglipol ng lahat ng bunton ng kasalanan.

Verse 9

तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मंदिरम् । अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम् ॥ ९ ॥

O Hari, matapos gawin iyon, bumalik kang muli sa iyong tahanan. Ang hindi pag-iiwang walang laman ang higaan ng mag-asawa ay isang gawaing may kabanalan at lubhang nagdudulot ng pag-unlad at kasaganaan sa sambahayan.

Verse 10

अकृत्वेदं महाराज व्रतं पातकनाशनम् । गार्हस्थ्यमनुतिष्ठेत वंध्यावन्निष्फलो भवेत् । सुखमीदृग्विधं लोके दुर्लभं प्रतिभाति मे ॥ १० ॥

O dakilang Hari, kung hindi isasagawa ang panatang ito na pumupuksa ng kasalanan, kahit mamuhay bilang maybahay ay magiging walang bunga—gaya ng babaeng baog. Ang ganitong uri ng kaligayahan, sa aking palagay, ay bihirang matagpuan sa daigdig.

Verse 11

श्रावणस्य तु मासस्य द्वितीययां महीपते । ग्राह्यमेतद्व्रतं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ११ ॥

O Hari, sa Dvitīyā (ikalawang araw ng buwang lunar) ng buwan ng Śrāvaṇa, dapat tanggapin at isagawa ang banal na panatang ito; ito’y mapagpala at nag-aalis ng pagdurusa ng kapanganakan, kamatayan, at katandaan.

Verse 12

लक्ष्मीयुक्तो जगन्नाथः पूजनीयोऽत्र पार्थिव । फलैः पुष्पैस्तथा धूपैश्चारुरक्तानुलेपनैः । शय्यादानैर्वस्त्रदानैस्तथा ब्राह्मणभोजनैः ॥ १२ ॥

O Hari, dito dapat sambahin si Jagannātha—kasama si Lakṣmī—sa pamamagitan ng mga prutas, mga bulaklak, insenso, at kaaya-ayang pulang pahid; at gayundin sa pag-aalay ng higaan at kasuotan, at sa pagpapakain sa mga brāhmaṇa.

Verse 13

तत्त्वया सर्वमेतद्धिकृतं राजन्सुदुस्तरम् । तस्यैव कर्मणः पुष्टिरशून्यस्य महीपते । इमानेवाग्रतः पुण्यास्त्वयोक्तान्विस्तराच्छृणु ॥ १३ ॥

O Hari, sa tunay na pagkaunawa mo ay naganap nga ang lahat ng ito—bagaman napakahirap tawirin. O panginoon ng lupain, ito rin ang nagpapalakas at nagbubunga sa gawang may layon, hindi walang saysay. Ngayon, pakinggan mo nang masinsinan ang mga dakilang bagay na may kabanalan na iyong itinatanong, habang inilalahad ko sa harap mo.

Verse 14

नाप्रसन्नें जगन्नाथे भवेयुरिति निश्चितम् । पूर्वजन्मनि देवेशस्त्वयाशून्येन पूजितः ॥ १४ ॥

Tiyak na kung hindi nalulugod si Jagannātha, walang anumang mabuting magaganap. Sa isang nakaraang kapanganakan, sinamba mo ang Panginoon ng mga deva nang may di-natitinag na debosyon.

Verse 15

इह जन्मनि राजेंद्र द्वादश्यार्चयसे हरिम् । अवश्यं प्राप्यसे राजन् विष्णोः सायुज्यतां ध्रुवम् ॥ १५ ॥

O hari ng mga hari, sa buhay na ito mismo, kung sasambahin mo si Hari sa Dvādaśī, tiyak, O hari, na matatamo mo ang di-nagmamaliw na sāyujya—ang pakikiisa kay Viṣṇu.

Verse 16

एष प्रश्नो मया राजन्व्याख्यातस्ते सुमंगलः । संपदां प्रभवोपेतो ज्ञातेरुत्कर्षणार्थकः ॥ १६ ॥

O hari, naipaliwanag ko na ang tanong mong ito; ito’y lubhang mapalad—taglay ang pinagmumulan ng kasaganaan at nilalayong iangat ang dangal ng angkan.

Verse 17

किमन्यत्ते महीपाल ददामीह करोमि च । अवश्यं सर्वयोग्योऽसि भक्तोऽसि त्वं जनार्दने ॥ १७ ॥

O tagapangalaga ng lupain, ano pa ang maibibigay ko sa iyo? Ano pa ang magagawa ko rito? Tunay na karapat-dapat ka sa bawat banal na gawain, sapagkat ikaw ay deboto ni Janārdana (Viṣṇu).

Verse 18

राजोवाच । उत्सुकोऽहं द्विजश्रेष्ठ मंदरं पर्वतं प्रति । तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया ॥ १८ ॥

Wika ng Hari: “O pinakadakila sa mga Brahmana, sabik akong tumungo sa Bundok Mandara. Sa iyong utos, nais kong masilayan ang maraming kababalaghan na naroon.”

Verse 19

लघुर्भूत्वा गुरुं त्यक्त्वा पुत्रोपरि द्विजोत्तम । राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः ॥ १९ ॥

O pinakadakila sa mga dwija, matapos gawing “magaan” ang sarili sa pagtalikod sa guro, ipinatong niya sa anak ang pasaning mula sa pamamahala ng kaharian—isang bigat na tunay na mahirap dalhin ng mga hari.

Verse 20

सोऽहं स्वेच्छाचरो यातो मत्कृत्यं तनयश्चरेत् । तछ्रुत्वा वचनं राज्ञो वामदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ २० ॥

“Ako’y aalis na ngayon, malayang makalalakad ayon sa aking nais. Ang aking anak ang gumanap ng aking tungkulin.” Nang marinig ang mga salita ng hari, nagsalita si Vāmadeva ng ganito.

Verse 21

एतद्धि परमं कृत्यं पुत्रस्य नृपपुंगवं । यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा ॥ २१ ॥

O pinakamainam sa mga hari, ito nga ang pinakadakilang tungkulin ng anak: dahil sa pag-ibig, lagi niyang pinalalaya ang ama mula sa dalamhati at pagdurusa.

Verse 22

पितुर्वचनकारी च मनोवाक्कायशक्तितः । तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते ॥ २२ ॥

At ang tumutupad sa utos ng ama—sa buong lakas ng isip, salita, at katawan—ay nagkakamit, araw-araw, ng gantimpalang kasinghalaga ng pagligo sa Bhāgīrathī (Ilog Gaṅgā).

Verse 23

निरस्य पितृवाक्यं तु व्रजेत्स्नातुं सुरापगाम् । नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः ॥ २३ ॥

Kapag isinantabi ang utos ng ama at nagtungo upang maligo sa ilog Surā, ang anak ay hindi nagkakamit ng kadalisayang pang-ritwal—ganyan ang pahayag ng Vedic Śruti.

Verse 24

स त्वं गच्छ यथाकामं कृतकृत्योऽसि भूपते । हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत् ॥ २४ ॥

Kaya ngayon, O hari, maaari kang pumaroon saan mo naisin—natupad mo na ang iyong layon. Sa biyaya ni Hari, sa iyong angkan ay isinilang ang isang anak na gumagawa ng kabutihan at katuwiran.

Verse 25

एवमुक्ते तु मुनिना समारुह्य तुरंगमम् । ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम् ॥ २५ ॥

Nang masabi ito ng pantas, ang maringal na pinuno ay sumakay sa kabayo at agad na lumisan, mabilis ang kilos—wari’y si Sadāgati mismo, ang sagisag ng mapalad na pagdating.

Verse 26

वीक्ष्यमाणो गिरीन्सर्वान्वनानि सरितस्तथा । सर्वाश्चर्याणि राजेंद्रः सरांस्युपवनानि च ॥ २६ ॥

Habang minamasdan niya ang lahat ng bundok, kagubatan, at mga ilog, O pinakamainam sa mga hari, nasilayan din niya ang bawat kababalaghan—mga lawa at mga sagradong kakahuyan.

Verse 27

सोऽचिरेणैव कालेन संप्राप्तो मंदराचलम् । भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गंधमादनमेव च ॥ २७ ॥

Di di-nagtagal ay narating niya ang Bundok Mandara—matapos libutin at dalawin ang Bundok Śveta at gayundin ang Gandhamādana.

Verse 28

अतीत्य च महामेरुं दृष्ट्वा चैवोत्तरान्कुरून् । शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः कांचनावृतम् ॥ २८ ॥

Pagkalampas sa dakilang Meru at pagtanaw sa mga Kuru sa hilaga, makikita ang isang kahariang nagliliyab na parang sandaang araw, at nababalutan ng ginto sa lahat ng panig.

Verse 29

संघृष्टं हरिबाहुभ्यां स्रवंतं कांचनं रसम् । तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम् ॥ २९ ॥

Sa pagkikiskis ng mga bisig ni Hari, umagos ang gintong esensya; at ang lupain ay napuno ng mga bundok at pinalamutian ng sari-saring mineral.

Verse 30

बहुनिर्झरसंयुक्तं बहुकंदरभूषितम् । निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गंगाजलैः शुभैः ॥ ३० ॥

Ito’y kaugnay ng maraming bumubulusok na batis at pinalalamutian ng maraming yungib; punô ng di-mabilang na mabababang lambak, at hinuhugasan at pinababanal ng mapalad na tubig ng Gaṅgā.

Verse 31

विश्वस्तैर्युवतीवृन्दैः कांताशर्मोपसेविभिः । घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगंधिभिः ॥ ३१ ॥

O Hari, sa pook na yaon, ang mga mapagkakatiwalaang pangkat ng mga dalagang babae ay naglilingkod kay Kāntāśarman, tangan ang mga sisidlang kasinlaki ng palayok na punô ng mga handog na hinog na hinog at mabango.

Verse 32

फलैर्युवतिसंभूतैः कुचैरिव विभूषितम् । द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम् ॥ ३२ ॥

Pinalalamutian ng mga bungang tila dibdib ng mga dalagang sariwa, kasabay ng ugong ng mga bubuyog, at umaalingawngaw sa matamis na awit ng mga kokila.

Verse 33

अनेकसत्त्वविरुतैः समंतान्नादितं गिरिम् । संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम् ॥ ३३ ॥

Ang dakilang bundok ay umuugong sa lahat ng panig sa sigaw ng maraming nilalang; pagmasid dito, pumasok ang hari sa mataas na lupain ng bundok.

Verse 34

आरोढुकामस्तु कुतूहलात्तमन्वेषयन्केन पथा प्ररोहम् । स वीक्षते यावदसौ समंतात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम् ॥ ३४ ॥

Ngunit sa pagnanais umakyat at dahil sa pag-uusisa, hinanap ng hari ang daang aakyatan. Tumingin siya sa paligid; habang tumitingin, ang nakita niya’y ang buong pangkat ng mga ibon sa mga puno.

Verse 35

विसर्पमाणं ध्वनिना गृहीतं विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवेन । उपप्लवंतं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम् ॥ ३५ ॥

Nabihag ang hari sa tunog na lumabas sa bibig ng mapang-akit na Mohinī. Sa pagkabalisa’y sumugod siya pasulong; at dahil sa mismong puwersang iyon, nagmadali siyang sumabay dito.

Verse 36

तस्याऽपि कर्णे ध्वनिराविवेश विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवो यः । विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलंघ्यमानम् ॥ ३६ ॥

Ang tunog na yaon—na isinilang mula sa bibig ni Mohinī—ay pumasok maging sa kanyang tainga. Dahil sa pagkahibang, binitiwan ng hari ang kanyang sinasakyan, na wari’y nilalampasan ng Trivikrama (Vishnu) Mismo.

Verse 37

मार्गं गिरेर्मोहिनिगीतमुग्धं क्षणेन राजा सहसा ददर्श । गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च ॥ ३७ ॥

Sa isang kisapmata, biglang nakita ng hari ang landas sa bundok na nakabibighani, na wari’y nahumaling sa awit ni Mohinī. Sa bundok din ay nakita niya ang isang anyong nagniningning na parang gintong pinainit, na tila hinubog bilang mismong tungkod ni Kāma.

Verse 38

शक्रस्य लिंगं गगने प्रसक्तं संपूजयंतीमिव लोकसूत्यै । क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम् ॥ ३८ ॥

Nagmistula itong sagisag ni Indra na nakataas sa kalangitan, na wari’y sinasamba para sa kapakanan ng sanlibutan; tulad ng mismong anyo ng pagtitiis; tulad ng Daigdig (Rasā) mismo—gaya ng anak na babae ng bundok—isang nagkakaisang bunton ng kagandahan.

Verse 39

सिंधोस्तु वेलामिव रूपयुक्तां तस्यास्तनुं वै रतिमंदिराख्याम् । विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिंगाश्रयं देवविनोदनार्थम् ॥ ३९ ॥

Ngunit ang Panginoong May Tatlong Mata (Śiva), para sa laro at aliw ng mga diyos, ay biglang hinila patungo sa Kanyang tahanang-liṅga ang kaakit-akit niyang katawan—hubog na parang dalampasigan ng dagat—na tinatawag na “Templo ni Rati.”

Verse 40

तत्पुण्यकर्त्तुर्मनसाभिलाषां व्यवस्थितो मोहिनिरूपदर्शी । विमोहितोऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः ॥ ४० ॥

Itinuon ng hari ang isip sa minimithing pagnanais ng gumagawa ng kabutihan, at nasilayan niya ang anyong mapang-akit ni Mohinī; nalinlang siya at bumagsak—tinamaan ng palaso ng pagnanasa ni Mohinī.

Verse 41

ज्वरेण तीव्रेण गृहीतदेहः समीपमस्याः स ससर्प शीघ्रम् । विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या ॥ ४१ ॥

Sinakmal ng matinding lagnat ang kanyang katawan kaya mabilis siyang gumapang palapit sa kanya. Ang babaeng may magagandang mata ay sumulyap at nakita ang hari ng lupain na gumagapang at namimilipit sa hirap.

Verse 42

विमुच्य वीणां विरराम गीताप्राप्तं च कार्यं सहसैव मेने । विधूनयंती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गंडभुजौ निवार्य ॥ ४२ ॥

Isinantabi niya ang vīṇā at tumigil sa pag-awit, sapagkat bigla niyang inisip na may gawaing dumating. Iwinasiwas niyang palayo ang mga kawan ng usa at mga pangkat ng ibon, at sa kanyang mabangong kasuotan ay pinigil ang pisngi at mga bisig, saka nag-ayos ng sarili.

Verse 43

शिलीमुखान् श्वाससुगंधमुग्धान् जगाम देवी नृपतेः समीपम् । त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिंगं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा ॥ ४३ ॥

Sa halimuyak na nakabibighani ng kanyang hininga at sa pagpapakawala ng mga palasong bulaklak, lumapit ang diyosa sa hari. Iniwan niya si Hara at maging ang pinakadinadakilang sinasambang mapalad na liṅga, at tumungo sa tabi niya—siya na may marangal at may layuning pagkilos.

Verse 44

विमोहिनी नीरजपत्रनेत्रा उवाच वाक्यं मधुरं मनोज्ञम् । रुक्मांगदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम् ॥ ४४ ॥

Si Vimohinī, na may mga matang gaya ng talulot ng lotus, ay nagsalita ng matatamis at kaaya-ayang salita kay Rukmāṅgada na sinusunog ng mga palaso ni Kāma: “Bumangon ka, O hari; ako’y nasa ilalim ng iyong kapangyarihan.”

Verse 45

किं मूर्च्छया देहमिमं क्षिणोषि यस्त्वं धराभारमिमं महांतम् । तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि ॥ ४५ ॥

Bakit mo pinahihina ang katawan mong ito sa pagkahimatay? Ikaw ang nagdadala ng napakalaking bigat ng daigdig na tila damo lamang, O hari—ngunit nahimatay ka sa pagtanaw pa lamang sa aking kaakit-akit na anyo.

Verse 46

किं मुह्यसे दुर्बलगौरिवेह पंके निमग्ना भव त्वम् । धीरोऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम् ॥ ४६ ॥

Bakit ka nalulunod sa pagkalito rito, na parang mahinang baka na lumubog sa putik? Matatag ka—bakit mo ginagawang katawa-tawa ang sarili mo, at ang sarili mong marangal na pagsisikap?

Verse 47

यद्यस्ति वांछा तव भूपतीश ममानुकूले सुरतेऽतिहृद्ये । प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुंक्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम् ॥ ४७ ॥

O panginoon ng mga hari, kung tunay mong ninanais ang pakikipag-isa sa akin—na kaayon at lubhang kalugud-lugod sa pag-ibig—maghandog ka muna ng dāna na ipinahayag na matuwid na dharma; saka mo ako namnamin, ako na bihasa sa pag-ibig, na para bang ako’y iyong sariling alila.

Verse 48

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे मोहिनीदर्शनं नाम एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥

Sa ganito nagwakas ang Ikalabing-isang Kabanata, na tinatawag na “Ang Pangitain kay Mohinī,” sa Uttara-bhāga (Huling Bahagi) ng Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.