Śrāddha-prayoga: Niyama, Brāhmaṇa-parīkṣā, Kutapa-kāla, Tithi-nyāya, and Vaiṣṇava-phala

Verse 1

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: “O tigre sa mga pantas na muni, pakinggan mo ang pinakadakilang tuntunin ng Śrāddha; sa pagdinig nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan—walang pag-aalinlangan.”

Verse 2

क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् । अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमंत्रयेत् ॥ २ ॥

Sa araw bago ang kṣayāha, matapos maligo ay kumain lamang nang minsan; matulog sa lupa, panatilihin ang brahmacarya (kalinisan), at sa gabi ay anyayahan ang mga brāhmaṇa upang paglingkuran sa ritwal.

Verse 3

दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यंगं तथैव च । रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत् ॥ ३ ॥

Ang nagsasagawa ng Śrāddha ay dapat umiwas sa pagsisipilyo at pagnguya ng tāmbūla (nganga), gayundin sa pagmamasahe ng langis; at umiwas din sa kaligayahang seksuwal, sa mga paghahandang gamot, at sa mga pagkaing marangya o mapagluho.

Verse 4

अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा । श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ ४ ॥

Iwasan ang paglalakbay, pakikipagtalo, galit, pakikipagtalik, at pagbubuhat ng mabibigat; at kapwa ang nagsasagawa ng Śrāddha at ang kumakain sa handog ay dapat ding umiwas sa pagtulog sa araw.

Verse 5

श्राद्धे निमंत्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि । ब्रह्महत्यामवाप्नोति नरकं चापि गच्छति ॥ ५ ॥

Kung ang taong inanyayahan sa Śrāddha ay gumawa ng pakikipagtalik, magkakamit siya ng kasalanang katumbas ng brahmahatyā (pagpatay sa brāhmaṇa) at mapupunta rin sa impiyerno.

Verse 6

श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् । यथास्वाचारनिरतं प्रशांतं सत्कुलोद्भवम् ॥ ६ ॥

Sa ritwal ng śrāddha, dapat italaga ang isang brāhmaṇa na śrotriya na may malalim na kaalaman, deboto ni Viṣṇu, matatag sa wastong asal ayon sa kanyang tradisyon, payapa ang loob, at nagmula sa marangal na angkan.

Verse 7

रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् । त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम् ॥ ७ ॥

Walang pagkakapit at walang pag-ayaw, bihasa sa tunay na diwa ng mga Purāṇa; batid ang aral ng “tatlong Madhu” at “tatlong Suparṇa”; at nakatuon sa habag sa lahat ng nilalang.

Verse 8

देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् । वेदांततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम् ॥ ८ ॥

Masigasig sa pagsamba sa mga deva, malalim ang pagkaunawa sa mga prinsipyo ng Smṛti; ganap sa mga katotohanan ng Vedānta; at laging abala sa kapakanan ng lahat ng daigdig.

Verse 9

कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् । परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा ॥ ९ ॥

Dapat maging mapagpasalamat, puspos ng mga kabutihan, masigasig sa paglilingkod sa guru; nakatuon sa pagtuturo sa kapwa, at gayundin sa pagpapaliwanag ng tunay at marangal na mga śāstra.

Verse 10

एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर । श्राद्धे वर्ज्याप्रवक्ष्यामि श्रृणु तान्मुसमाहितः ॥ १० ॥

“O panginoon sa mga muni, ang mga Brahmana na ito ay tunay na dapat italaga para sa Śrāddha. Ngayon ay ilalarawan ko ang mga dapat iwasan sa Śrāddha—makinig nang buong pagtuon.”

Verse 11

न्पूनांगश्चाधिकांगश्च कदर्यो रोगितस्तथा । कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः ॥ ११ ॥

Ang kulang ang isang bahagi ng katawan o may sobrang bahagi; ang sakim; ang may karamdaman; ang may ketong; ang may depektong mga kuko; ang may mahahabang taingang nakalaylay; at ang sumira sa kanyang vrata o panatang panrelihiyon—(sa ganitong ritwal ay itinuturing na di-karapat-dapat).

Verse 12

नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः । कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः ॥ १२ ॥

Ang nabubuhay sa pagbigkas ng pagbasa ng nakṣatra (astrologo), ang nagsusunog ng bangkay, ang baluktot na mapagtalo, ang taksil na palaging nagpapalit ng panig, at gayundin ang devalaka na naglilingkod sa mga diyos kapalit ng bayad—ang gayong tao ay masama.

Verse 13

निंदकोऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः । असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा ॥ १३ ॥

Ang mapanirang-puri, ang di-matiisin, ang mapanlinlang; gayundin ang paring-baryo na naglilingkod kapalit ng bayad; ang nahuhumaling sa huwad na mga kasulatan, at ang nabubuhay na umaasa sa pagkain ng iba—sila’y dapat ituring na kapintasan sa usaping dharma.

Verse 14

वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च । कुंडश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः ॥ १४ ॥

Hindi rin karapat-dapat: ang anak na isinilang sa babaeng Śūdra (vṛṣalī), ang nagtataguyod sa gayong di-wastong pagsasama, ang asawa ng babaeng Śūdra; gayundin ang kuṇḍa at ang golaka; at ang paring nagsasagawa ng yajña para sa mga hindi nararapat paghandugan—lahat ng ito’y di angkop.

Verse 15

दंभाचारो वृथामुंडी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः । विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः ॥ १५ ॥

Siya’y namumuhay sa pagkukunwari; nag-aahit ng ulo nang walang saysay bilang palabas; nasisilo sa babae at yaman ng iba; salat sa bhakti kay Viṣṇu, at tumalikod sa bhakti kay Śiva.

Verse 16

वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा । स्मृतिविक्रयिणश्चैव मंत्रविक्रयिणस्तथा ॥ १६ ॥

Gayundin, ang nagbebenta ng Veda, ang nagbebenta ng mga vrata (panata), ang nagbebenta ng Smṛti, at ang nagbebenta ng mantra (banal na pormula)—sila rin ay hinahatulan.

Verse 17

गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः । वेदनिंदापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः ॥ १७ ॥

Ang mga mang-aawit, mga gumagawa ng tula, yaong nabubuhay sa agham ng panggagamot, yaong nakatuon sa paglibak sa Veda, at ang nagsusunog ng pamilihang-bayan—sila’y ibinibilang sa mga hinahatulang uri.

Verse 18

तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः । कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः ॥ १८ ॥

Gayundin, ang labis na mapagnasa, ang nagnenegosyo sa pagbebenta ng nakalalasing na inumin, at ang nalulugod sa mapanlinlang na pakana—ang mga ito’y dapat iwasan nang buong pag-iingat sa ritwal na Śrāddha.

Verse 19

निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिनेऽथवा । निमंत्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः ॥ १९ ॥

Dapat mag-anyaya sa nakaraang araw o sa mismong araw na iyon. Ang inanyayahang brāhmaṇa ay dapat brahmacārī, may pagpipigil-sa-sarili at nagwawagi sa mga pandama.

Verse 20

श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम । निमंत्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेंद्रियः ॥ २० ॥

O pinakamainam sa mga banal, sa Śrāddha ay dapat tuparin ang wastong sandali ng ritwal at panatilihin ang payapang, mapagpalang kalooban. Na napipigil ang mga pandama at may hawak na damong darbha, anyayahan ang marunong na brāhmaṇa.

Verse 21

ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते ॥ २१ ॥

Pagkaraan, bumangon nang maaga sa umaga at matapos ang mga itinakdang gawain sa umaga, ang marunong ay dapat magsagawa ng Śrāddha sa panahong tinatawag na Kutapa.

Verse 22

दिवसस्याष्टमे काले यदा मंदायते रविः । स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ २२ ॥

Sa ikawalong bahagi ng araw, kapag ang init at lakas ng Araw ay nagsisimulang lumambot, ang panahong iyon ay tinatawag na Kutapa; ang handog na ibinibigay noon sa mga Pitṛ (mga ninuno) ay nagbubunga ng di-nasisirang gantimpala.

Verse 23

अपराह्णः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा । तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः ॥ २३ ॥

Ang aparāhṇa (hapon) ay itinalaga ni Svayambhū (Brahmā) bilang wastong oras para sa mga Pitṛ. Kaya ang kavya—handog para sa mga ninuno—ay dapat ibigay nang tumpak sa oras na iyon ng mga pinakadakilang dvija.

Verse 24

यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम । राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति ॥ २४ ॥

O pinakadakilang pantas, ang kavya (handog ng śrāddha) na ibinibigay ng mga dvija sa dalawang tao sa maling oras ay dapat kilalaning ‘Rākṣasa’; hindi ito nakararating sa mga Pitṛ.

Verse 25

काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि । दाता नरकमाप्नोति भोक्ता च नरकं व्रजेत् ॥ २५ ॥

Kapag ang kavya ay inihandog sa dapithapon, nagiging ‘Rākṣasa’ din ang likas nito. Ang nagbigay ay napapasa-impiyerno, at ang kumain ay napupunta rin sa impiyerno.

Verse 26

क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दंडमितिर्भवेत् । विद्धापराह्णि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता ॥ २६ ॥

O brāhmaṇa, kung sa araw ng kṣayāha (pagkawala ng tithi) ang mga tithi ay nagtatagal lamang ng sukat na isang daṇḍa, ang nakaaalam ng tuntunin ay dapat magsagawa ng śrāddha sa hapon, sa bahaging viddhā (nagsasapawan).

Verse 27

क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्णद्वये यदि । पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा ॥ २७ ॥

Kung sa araw ng pagkawala ng tithi (kṣaya) ang kaugnay na araw-buwan ay umaabot sa dalawang yugto ng hapon, ang pagtalima ay gawin para sa naunang tithi sa kaso ng pagkawala; ngunit sa pagdami ng tithi (vṛddhi), gawin ito para sa huling tithi.

Verse 28

मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरेऽहनि । तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता ॥ २८ ॥

Kapag sa nakaraang araw ang tithi (na kaugnay) ay nagsimula sa ikalawang muhūrta, at sa sumunod na araw ang tithing iyon ay umaabot hanggang sa huling hapon—pagsapit ng dapithapon, ang tithing iyon ay kinikilalang “parā” (pinakamainam) para sa ritwal.

Verse 29

किंचित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति । नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर ॥ २९ ॥

May ilan ang nagsasabing dapat itong gawin nang bahagyang mas maaga—sa nakaraang araw, kapag dumating na ang ikalawang muhūrta. Ngunit, O panginoon ng mga muni, hindi ito tinatanggap ng lahat hinggil sa pag-aalay ng kāvya (akdang pampanitikan).

Verse 30

निमंत्रितेषु विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ३० ॥

Kapag nagtipon na ang mga inanyayang brāhmaṇa, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang nagsasagawa—na ang loob ay nalinis sa pamamagitan ng prāyaścitta—ay dapat humingi ng pahintulot sa kanila upang tapusin ang pagtalima.

Verse 31

श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमंत्रयेत् । उभौ च विश्वेदेवार्थं पित्रर्थं त्रीन्यथाविधि ॥ ३१ ॥

Pagkatapos makuha ang pahintulot para sa ritong Śrāddha, dapat muling anyayahan ang mga brāhmaṇa—dalawa para sa Viśvedevas at tatlo, ayon sa tuntunin, para sa Pitṛs (mga ninuno).

Verse 32

देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमंत्रयेत् । श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मंडलद्वयम् ॥ ३२ ॥

Para sa mga deva at para sa mga Pitṛ (mga ninuno), dapat silang anyayahan—kapwa man o hiwa-hiwalay na isa-isa. Pagkatapos makamit ang pahintulot para sa ritong Śrāddha, ipahanda ang dalawang maṇḍala na pang-ritwal.

Verse 33

चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै । वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत् ॥ ३३ ॥

Ang maṇḍala ng Brāhmaṇa ay dapat na apat ang gilid; ang sa Kṣatriya ay tatsulok. Ang sa Vaiśya ay dapat kilalaning bilog; at para sa Śūdra, isinasagawa ang ritwal sa pamamagitan ng pagwiwisik ng tubig na pampadalisay.

Verse 34

ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च । आत्मानं वा नियुंजीत न विप्रं वेदवर्जितम् ॥ ३४ ॥

Ngunit kung walang karapat-dapat na Brāhmaṇa, maaaring italaga ang kapatid na lalaki, o maging ang sariling anak, o ang sarili. Gayunman, huwag italaga ang tinatawag na Brāhmaṇa na walang Veda.

Verse 35

प्रक्षाल्य विप्रपादांश्च ह्याचांनानुपवेश्य च । यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम् ॥ ३५ ॥

Pagkahugasan ang mga paa ng mga Brāhmaṇa at paupuin sila matapos ihandog ang ācamana (tubig na iniinom sa ritwal), isagawa ang pagsamba nang wasto—habang inaalala si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 36

ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च । अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान् ॥ ३६ ॥

Sa gitna ng mga Brāhmaṇa, at gayundin sa may pintuan, ang nagsasagawa ay dapat magkalat ng mga buto ng linga habang binibigkas ang taludtod ng Ṛgveda na nagsisimula sa “apahatā…”.

Verse 37

यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् । दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम् ॥ ३७ ॥

Sa pamamagitan ng mga butil ng sebada at mga bigkis ng damong darbha, ihandog ang upuang ito sa lahat ng mga deva, na nagsasabi: “Ang upuang ito ay inihandog.” Pagkaraan, sa banal na pag-aalay, magpatuloy sa pagbibigay nang paulit-ulit, sandali sa bawat sandali.

Verse 38

अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता । अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः ॥ ३८ ॥

Para sa kaloob na di-nauubos (akṣayya) at sa kaloob na upuan (āsana), itinakda ang ikaanim na araw ng buwan (Ṣaṣṭhī). Para sa ikalawang sasakyan o paghatid (dvitīya-vāhana), inaalala ang ikalawang araw (Dvitīyā). Para sa kaloob na pagkain (anna-dāna), inirerekomenda ang ikaapat na araw (Caturthī). Ang iba pa ay unawain bilang “saṃpuddhayaḥ”—ganap na paglilinis at mapalad na kaganapan ayon sa turo.

Verse 39

आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् । तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः ॥ ३९ ॥

Pagkalapit ng dalawang sisidlang may kasamang mga sanga ng damong darbha, ibuhos ang tubig sa sisidlang iyon habang binibigkas ang taludtod ng Ṛg-veda na nagsisimula sa “śaṃ no devī…”.

Verse 40

यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गंधपुष्पे च वाग्यतः । आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवास्स इत्यृचा ॥ ४० ॥

Sa pagbigkas ng “yavosi”, iwisik ang mga butil ng sebada; at pagkatapos—pinipigil ang pananalita—maghandog ng pabango at mga bulaklak. Pagkaraan, anyayahan ang mga diyos sa pamamagitan ng taludtod ng Ṛg-veda na nagsisimula sa “viśve devāsaḥ”.

Verse 41

या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः । गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः ॥ ४१ ॥

Sa isip na nakatuon, ihandog ang arghya (tubig na paggalang) gamit ang mantra na nagsisimula sa “yā divyā”. Pagkaraan, sumamba sa pamamagitan ng mga pabango, mga dahon at bulaklak, insenso, at mga ilawan.

Verse 42

देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा । तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम् ॥ ४२ ॥

Matapos makamtan ang pagsang-ayon ng mga deva, nararapat sambahin nang wasto ang mga pangkat ng Pitṛ (mga ninunong banal); at sa pamamagitan ng damong darbha na hinaluan ng linga, ihain sa kanila ang nararapat na upuan.

Verse 43

पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः । शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलाक्षिपेत् ॥ ४३ ॥

Upang maghandog ng arghya, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay maglatag ng tatlong sisidlan gaya ng dati. Sa pagbigkas ng “śaṃ no devyā…”, ibuhos ang tubig; saka, sa pagbigkas ng “tilo ’si”, ihulog ang mga butil ng linga.

Verse 44

उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः । या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत् ॥ ४४ ॥

Ang vipra na may pagtitipon ng isip ay dapat tumawag sa mga Pitṛ sa pamamagitan ng Ṛk na nagsisimula sa “uśanta…”. Pagkaraan, sa mantra na “yā divyā…”, ialay ang arghya sa kaparehong paraan na itinakda noon.

Verse 45

गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैश्च सत्तम । वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत् ॥ ४५ ॥

O pinakamainam sa mga banal, sambahin (arcana) ayon sa kaya: maghandog ng pabango, mga dahon at bulaklak, insenso at ilawan, gayundin ng kasuotan at mga palamuti.

Verse 46

ततोऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः । अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ४६ ॥

Pagkaraan, ang marunong ay kumuha ng pinakamainam na bahagi ng pagkain na hinaluan ng ghee, at magsabi: “Ihahandog ko ito sa apoy.” Pagkasabi nito, kunin niya ang kanilang pahintulot.

Verse 47

करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने । कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च ॥ ४७ ॥

O pantas, kapag tinanong, “Gagawin ko ba ito?” o “Maaari ko bang ipagawa ito?”, ang mga brāhmaṇa ay tunay na sasagot: “Gawin mo,” “Ipagawa,” o payak na “Gawin.”

Verse 48

उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः । सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत् ॥ ४८ ॥

Pagkasindi ng apoy ng upāsanā ayon sa paraang itinuro sa sariling Gṛhya-sūtra, sa ritwal para sa mga Pitṛ ay dapat bigkasin ang mantra: “svadhā, namaḥ.”

Verse 49

अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा । स्वाहांतेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत् ॥ ४९ ॥

Dito, ang marunong ay dapat maghandog gaya ng pitṛyajña, na nagsasabi: “svadhā, namaḥ kay Agni, tagapagdala ng handog sa mga Pitṛ,” o kaya’y maghandog din na nagtatapos sa pormulang “svāhā.”

Verse 50

आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृप्तिरक्षया । अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते ॥ ५० ॥

Tunay, sa dalawang handog na ito lamang ay nakakamit ng mga Pitṛ ang kasiyahang di-nauubos. At kapag walang apoy, para sa isang brāhmaṇa ay itinakda ang homa na gawin sa palad ng kamay.

Verse 51

यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज । नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५१ ॥

O dalawang-ulit na isinilang, isagawa ang ritwal ayon sa wastong kaugalian—sa apoy sa palad man o sa banal na apoy. Kapag dumating na ang parvaṇa, hindi dapat ilayo ang apoy o kumuha pa nito mula sa malayo.

Verse 52

संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती । यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५२ ॥

Pagkasindi ng banal na apoy, ang marunong ay dapat gumanap ng itinakdang ritwal at pagkatapos ay magpaalam sa apoy nang may paggalang. O brāhmaṇa, kung sa oras ng ritong Parvaṇa ang apoy ay nasa malayo at hindi madaling makuha, ang paraang ito ang dapat sundin.

Verse 53

भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः । क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि ॥ ५३ ॥

Kung sa pagdating ng araw ng kṣaya-aha, ang araw ng Śrāddha para sa mga ninuno, ang sariling banal na apoy ay nasa malayo, dapat ipagawa ang Śrāddha sa pamamagitan ng mga kapatid, sa mga karapat-dapat na dwija na nag-iingat ng apoy (sāgnika), ayon sa wastong pamamaraan.

Verse 54

तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः । उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थइते ॥ ५४ ॥

Gayon din, ang mga kapatid doon ay nanatiling nakapuwesto kahit sa karaniwang apoy ng tahanan. Inayos ang mga kasangkapang pantulong sa pagsamba (upāsanā)—ang ilan ay nasa malayo, samantalang ang kapatid na malapit ay nanatili sa kanyang kinaroroonan.

Verse 55

यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी । उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छंति वै द्विजाः ॥ ५५ ॥

Kahit maghandog ng oblation sa apoy—o kahit sa sariling palad—ang taong iyon ay tunay na makasalanan. Kapag ang apoy para sa araw-araw na pagsamba (upāsanā-agni) ay inilalagay sa malayo, may ilang dwija pa ring nagnanais magpatuloy sa ritwal sa gayong di-wastong paraan.

Verse 56

तच्छेष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् । भक्ष्यैर्भोज्यैश्च लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत् ॥ ५६ ॥

Sa pag-alaala kay Hari, ipamahagi ang mga natirang handog sa mga sisidlan ng mga brāhmaṇa, at parangalan din ang mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng mga pagkaing nginunguya, kinakain, dinidilaan, at hinihigop.

Verse 57

अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः । आगच्छंतु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः ॥ ५७ ॥

Pagkaraan nito, na may isip na nakatuon at maingat sa dalawang bagay, gawin niya ang ritwal ng pag-aalay/pagsasantabi ng pagkain, na tumatawag: “Nawa’y dumating dito ang mga Viśvedevā, ang mga dakilang mapalad at makapangyarihan.”

Verse 58

ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवंतु ते । इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै ॥ ५८ ॥

Sa Śrāddha, dapat siyang manalangin nang may paggalang: “Nawa’y ang mga diyos na itinakda para sa bawat lugar at ritwal ay dumalo rito nang ganap na may pag-iingat.” Sa gayon, tunay na dapat manikluhod sa mga diyos sa pamamagitan ng isang banal na ṛc (taludtod ng Veda).

Verse 59

तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् । अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीप्ततेजसाम् ॥ ५९ ॥

Sa gayon, marapat niyang pinakiusapan ang mga pantas na brāhmaṇa, at tinawag din ang mga Pitṛ (mga ninuno) sa pormulang Ṛg-veda na “heti”—ang mga ninunong maningning, kapwa yaong walang anyo at yaong may anyo.

Verse 60

नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचजक्षुषाम् । एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः ॥ ६० ॥

Lagi kong sinasamba at pinupugayan ang mga nagmumuni na may mata ng yoga. Sa gayon, matapos magbigay-galang sa mga Pitṛ, ang taong ganap na nakasandig kay Nārāyaṇa ay nagpapatuloy na may iisang layon at kanlungan sa Kanya.

Verse 61

दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः ॥ ६१ ॥

Pagkatapos ihandog ang havis, dapat niyang pormal na ialay ang banal na bahagi kay Panginoong Viṣṇu. Pagkaraan, ang lahat ng brāhmaṇa—mapagpigil at may disiplina sa pananalita—ay dapat kumain ng handa.

Verse 62

हसतो वदते कोऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः । यथाचार प्रदेयं च मधुमांसादिकं तथा ॥ ६२ ॥

Kapag may nagsalita habang tumatawa, iyon ay nagiging havis—handog na angkop sa mga Rākṣasa. Kaya dapat maghandog ayon sa wastong ācāra o itinakdang kaugalian; gayundin, kung itinadhana, magbigay ng pulot, karne, at iba pang katulad.

Verse 63

पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभाजनाः । यदि पात्रं त्यजेत्कोऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः ॥ ६३ ॥

Hawak ang kanilang mangkok at pinipigil ang pananalita, dapat nilang purihin ang mga nilutong handog at iba pa. Kung ang sinumang Brāhmaṇa na itinalaga para sa Śrāddha ay iwanan (talikuran) ang sisidlan, kung gayon…

Verse 64

श्राद्धहंता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते । भुंजानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि ॥ ६४ ॥

Dapat siyang makilalang tagawasak ng Śrāddha, at siya’y mahuhulog sa impiyerno. At habang kumakain ang mga Brāhmaṇa, kung sila’y magkahawakan o magkadikit sa isa’t isa, iyon man ay kasalanang sumisira sa ritwal.

Verse 65

तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् । भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः ॥ ६५ ॥

Pagkakain nang hindi itinatakwil ang mismong pagkaing iyon, ang tagaganap ng ritwal ay dapat mag-japa ng Gāyatrī mantra nang walong daang ulit, na nakatuon sa śraddhā, habang pinapakain ang mga Brāhmaṇa.

Verse 66

स्मरेन्नारायणं देवमनंतमपराजितम् । रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः ॥ ६६ ॥

Dapat alalahanin ang Panginoong Nārāyaṇa—ang Diyos na walang hanggan at di-matatalo. Lalo na sa pagsasagawa ng mga ritwal na pumupuksa sa mga rākṣasa (pangangalaga), ng mga pagsunod na Vaiṣṇava, at ng mga ritong paitṛka para sa mga ninuno, dapat Siyang gunitain.

Verse 67

जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा । त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च ॥ ६७ ॥

Dapat ding bigkasin ang Pauruṣa Sūkta; gayundin ang tatlong Nāciketa, ang mga talatang Tri-madhu at Tri-suparṇa, at ang mga himnong Pāvamāna kasama ng mga Yajus-mantra.

Verse 68

सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि ॥ ६८ ॥

Dapat ipahayag at ituro ang mga pangkalahatang tagubilin na ipinahayag ng mga ninuno, sapagkat nagbibigay ito ng kabutihang-loob; at dapat ding ipaliwanag ang mga Itihāsa at Purāṇa, at gayundin ang mga Dharmaśāstra.

Verse 69

भुंजीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज । ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा ॥ ६९ ॥

O dalawang-beses-na-ipinanganak, habang kumakain ang mga brāhmaṇa ay dapat bigkasin ang mga mantrang ito. At kapag natapos na silang kumain, dapat ding ikalat ang handog na pang-ritwal (vikira) ayon sa tuntunin.

Verse 70

शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् । स्वयं च पादौ प्रक्ाल्य सम्यगाचम्य नारद ॥ ७० ॥

Dapat ding bigkasin ang mantra sa natitirang pagkain at bigkasin ang Madhu-sūkta. Pagkaraan, O Nārada, hugasan ang sariling mga paa at isagawa nang wasto ang ācamana.

Verse 71

आचांतेषु च विप्रेषु पिंडं निर्वापयेत्ततः । स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च ॥ ७१ ॥

Kapag nakapagsagawa na ng ācamana ang mga brāhmaṇa, saka ihain ang piṇḍa. Pagkatapos nito, ipabigkas ang mapagpalang pagbabasbas (svasti-vācana) at isagawa rin ang ritwal ng ‘di-nauubos na handog na tubig (akṣayya-udaka).

Verse 72

दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् । अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वंति ये द्विजाः ॥ ७२ ॥

Pagkatapos maghandog ng kaloob, manatiling payapa ang loob at magbigay-galang na pagpupugay sa mga brāhmaṇa. Nang hindi iniuusog ang sisidlang handog, ang mga dvija ay bumibigkas ng mga salitang pagpapala, “svasti.”

Verse 73

वत्सरं पितरस्तेषां भवंत्युच्छिष्टभोजिनः । दातारो नोऽभिवर्द्धंतामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः ॥ ७३ ॥

Sa loob ng isang buong taon, ang mga Pitṛ (mga ninunong espiritu) ng mga taong iyon ay nabubuhay sa mga tira-tirang pagkain (di-dalisay), ayon sa mga pahayag ng Smṛti na nagsisimula sa: “Nawa’y umunlad ang aming mga tagapagkaloob.”

Verse 74

आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः । दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गंधसंयुतम् ॥ ७४ ॥

Dapatin ang kanilang mga pagpapala at saka magbigay ng pagpupugay. Pagkaraan, ayon sa kakayahan, maghandog ng dakṣiṇā (gantimpalang paggalang) at mag-alay ng tāmbūla (nganga) na may kasamang mababangong sangkap.

Verse 75

न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् । वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत् ॥ ७५ ॥

Pagkatapos, dalhin ang sisidlang nakataob at bigkasin ang pormulang Svadhā; at sa taludtod ng Ṛgveda na nagsisimula sa “vāje-vāje,” marapat na pormal na paalisin ang mga Pitṛ at ang mga Deva.

Verse 76

भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् । तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत् ॥ ७६ ॥

Sa gabing iyon, kapwa ang kumakain ng handog na śrāddha at ang nagsasagawa ng śrāddha ay dapat umiwas sa pakikipagtalik; gayundin, dapat nilang maingat na iwasan ang svādhyāya (sariling pagbigkas ng Veda) at ang paglalakbay.

Verse 77

अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा । आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्पृश्यभार्यकः ॥ ७७ ॥

Ang manlalakbay, ang taong may kakayahan, at maging ang salat sa yaman ay nararapat magsagawa ng pangmadaliang śrāddha; at kung kailangan, maaari itong gawin gamit ang ginto, o kahit sa paghipo sa asawa bilang kapalit na ritwal.

Verse 78

द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् । पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः ॥ ७८ ॥

Kapag walang mga gamit sa ritwal, at kahit walang karapat-dapat na brāhmaṇa (dvija), magluto man lamang ng payak na pagkain; at ang taong may pag-unawa ay magsagawa ng homa gamit ang Vedic hymn na paitṛka para sa mga Pitṛ.

Verse 79

अत्यंत हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् । स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम् ॥ ७९ ॥

Kung lubos na walang anumang bagay na angkop para sa handog (havya), ayon sa sariling kakayahan—pagkatapos maligo ayon sa tuntunin—O brāhmaṇa, maaari na lamang maghandog ng damo para sa mga baka, o magsagawa ng tarpaṇa gamit ang linga (sesame) at tubig.

Verse 80

अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने । दरिद्रोऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः ॥ ८० ॥

O kaya naman, ang taong may pag-unawa ay dapat umiyak nang malakas sa isang ilang na gubat, na paulit-ulit na nagsasabi: “Ako’y dukha; ako’y isang dakilang makasalanan.”

Verse 81

परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् । तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विंदति ॥ ८१ ॥

Ang mortal na nagsagawa ng śrāddha noong nakaraang araw ngunit hindi nag-alay ng tarpaṇa sa mga Pitṛ, ang kanyang angkan ay mapapahamak, at siya’y magkakamit ng kasalanang katumbas ng brahmahatyā (pagpatay sa brāhmaṇa).

Verse 82

श्राद्धं कुर्वंति ये मर्त्याः श्रद्धावंतो मुनीश्वर । न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवंति च ॥ ८२ ॥

O panginoon ng mga muni, ang mga taong nagsasagawa ng Śrāddha nang may pananampalataya ay hindi mapuputol ang kanilang lahi; at sila’y nagkakamit din ng kasaganaan.

Verse 83

पितॄन्यंजति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः । तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यंति देवताः ॥ ८३ ॥

Ang sinumang nagpapasaya sa mga Pitṛ (mga ninuno) sa pamamagitan ng ritong Śrāddha, sa gayon ay sumasamba kay Viṣṇu sa pinakadakilang paraan. Kapag nalugod si Jagannātha, ang Panginoon ng sanlibutan, nalulugod din ang lahat ng mga diyos.

Verse 84

पितरो देवताश्चैव गंधर्वाप्सरसस्तथा । यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः ॥ ८४ ॥

Ang mga Pitṛ (ninuno), ang mga diyos, ang mga Gandharva at Apsaras, ang mga Yakṣa, ang mga Siddha, at ang mga tao—sa katotohanan, silang lahat ay walang iba kundi si Hari, ang Walang Hanggan.

Verse 85

येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजंगमम् । तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८५ ॥

Mula sa Kanya isinilang ang buong sansinukob—ang di-nakikilos at ang nakikilos; kaya’t si Viṣṇu na Walang Hanggan lamang ang lahat: Siya ang Tagapagkaloob at Siya rin ang tumatanggap at nagtatamasa ng lahat.

Verse 86

यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च । सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८६ ॥

O brāhmaṇa, ang anumang umiiral at ang anumang di-umiiral, ang nakikita at ang di-nakikita—alamin na ang lahat ay puspos ni Viṣṇu; kaya’t wala nang anuman na hiwalay sa Kanya.

Verse 87

आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मकोऽव्ययः । अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ ८७ ॥

Siya ang saligan ng sansinukob, ang di-nasisirang Panloob na Sarili ng lahat ng nilalang; ang Mapalad na Panginoon ay may likas na walang kapantay, at Siya ang tumatanggap at tumatamasa ng mga handog sa banal na apoy at ng mga alay para sa mga ninuno.

Verse 88

परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः । कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८८ ॥

Ang tinatawag na Kataas-taasang Brahman ay ang iisang Janārdana. Siya lamang—ang walang hanggang Viṣṇu—ang gumagawa at ang nagpapakilos sa paggawa; ang lahat ng bagay ay si Viṣṇu.

Verse 89

इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः । कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते ॥ ८९ ॥

Kaya nga, O pinakadakilang muni, naipahayag sa iyo ang pinakamataas na paraan ng Śrāddha. Sa mga nagsasagawa nito nang ganito, ang kasalanan ay agad na nalulusaw.

Verse 90

य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः । पितरस्तस्य तुष्यंति संततिश्चैव वर्द्धते ॥ ९० ॥

O pinakamainam sa mga dvija, sinumang bumibigkas nito nang may debosyon sa oras ng Śrāddha, ang kanyang mga ninuno ay masisiyahan, at ang kanyang angkan ay tiyak na lalago.