Ekādaśī Vrata-Vidhi and the Galava–Bhadrashīla Itihāsa (Dharmakīrti before Yama)

Verse 1

सनक उवाच । इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: Ngayon ay ipahahayag ko ang isa pang panata, tanyag sa tatlong daigdig; pinapawi nito ang lahat ng kasalanan at nagkakaloob ng bunga ng lahat ng matuwid na hangarin.

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज ॥ २ ॥

O dalawang-ulit na isinilang, para sa mga Brahmana, Kshatriya, Vaishya, Shudra, at maging sa mga babae, walang higit na minamahal ni Vishnu kaysa sa pagsasagawa nang may bhakti na nagkakaloob ng moksha.

Verse 3

एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् । कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः ॥ ३ ॥

Ang panatang tinatawag na Ekādaśī ay nagkakaloob sa tao ng lahat ng minimithing layon. Kaya, O brāhmaṇa, dapat itong tuparin sa lahat ng paraan, sapagkat ito’y nagbibigay-kasiyahan kay Viṣṇu.

Verse 4

एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुंक्ते सोऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत् ॥ ४ ॥

Sa araw ng Ekādaśī, huwag kumain—maging sa alinmang kalahati ng buwan, papalaki man o papaliit. Sinumang kumain sa araw na iyon ay nagiging makasalanan dito, at sa kabilang buhay ay mapupunta sa impiyerno.

Verse 5

उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे ॥ ५ ॥

Ang nagnanais ng bunga ng pag-aayuno ay dapat talikdan ang apat na uri ng pagpapakasarap sa pagkain. Sa araw bago at sa araw pagkatapos, iwasan ang masasarap at marangyang pagkain; sa gitnang araw naman, mag-ayuno nang buong araw at buong gabi.

Verse 6

एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः ॥ ६ ॥

Ang taong nagnanais kumain sa araw ng Ekādaśī ay, walang alinlangan, yaong sabik na akuin at ‘lamunin’ ang lahat ng kasalanan.

Verse 7

भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ७ ॥

O panginoon sa mga pantas, sa ikasampu at ikalabindalawang araw ay kumain lamang nang minsan; at sa ikalabing-isang araw (Ekādaśī) manatiling walang pagkain, kung ninanais ang kalayaan (mokṣa).

Verse 8

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ८ ॥

Anumang kasalanan—kahit mabigat gaya ng brahmahatyā—ay kumakapit sa pagkain. Kaya, O brāhmaṇa, O Panginoong Hari, kung ninanais ang kalayaan (mokṣa), mag-ayuno nang ganap at huwag kumain sa Ekādaśī.

Verse 9

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ९ ॥

Anumang kasalanan—kahit mabigat gaya ng brahmahatyā—ay nananatiling sumisilong sa pagkain. Kaya, O panginoon ng mga muni, kung hinahanap ang mokṣa, manatiling walang pagkain sa Ekādaśī.

Verse 10

महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पातकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम् ॥ १० ॥

Maging nabibigatan man ng mahāpātaka o hindi, kahit nadungisan ng lahat ng pagkukulang—sa pananatiling walang pagkain sa Ekādaśī, mararating niya ang kataasang kalagayan.

Verse 11

एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छेदलिप्सुभिः ॥ ११ ॥

Ang Ekādaśī ay lubhang mapagpala, ang pinakaminamahal na tithi ni Viṣṇu. Dapat itong laging isagawa ng mga brāhmaṇa at ng lahat ng nagnanais putulin ang gapos ng saṃsāra.

Verse 12

दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १२ ॥

Sa Daśamī (ika-sampung araw), bumangon nang maaga at unahin ang paglilinis ng ngipin; saka paliguan si Panginoong Viṣṇu ayon sa itinakdang ritwal, at sambahin Siya nang may pagpipigil sa mga pandama.

Verse 13

एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः ॥ १३ ॥

Sa Ekādaśī, mag-ayuno, pigilin ang mga pandama, at sa pusong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa, magpalipas ng gabi sa harap ng Panginoong Viṣṇu.

Verse 14

एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्य च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत् ॥ १४ ॥

Sa Ekādaśī, matapos maligo, sambahin nang wasto si Janārdana sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak at iba pa; saka bigkasin ang pagbigkas na nagsisimula sa “Vasu…”.

Verse 15

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ १५ ॥

“Sa Ekādaśī ako’y nanatiling walang pagkain; ngayon, sa susunod na araw, ako’y kakain. O Panginoong may matang-lotus, O Acyuta, maging kanlungan ko.”

Verse 16

इमं मन्त्रं समुच्चाय देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत् ॥ १६ ॥

Matapos bigkasin nang wasto ang mantrang ito ng Panginoong may hawak ng Sudarśana—ang Diyos ng mga diyos—ang pusong napuspos ng bhakti ay ialay ang pag-aayuno bilang pagsamba.

Verse 17

देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः ॥ १७ ॥

Ang masinop na tagapagpanata ay magpuyat sa harap ng Diyos, na abala sa mga awiting debosyonal, tugtugin, sayaw, at mga gawain gaya ng pakikinig sa Purāṇa.

Verse 18

ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १८ ॥

Pagkaraan, sa madaling-araw ng araw ng Dvādaśī, ang tumutupad ng panata—pagkatapos maligo—ay dapat sumamba kay Viṣṇu ayon sa wastong ritwal, na pinipigil at dinidisiplina ang mga pandama.

Verse 19

पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमश्नुते ॥ १९ ॥

O brāhmaṇa, matapos paliguan si Janārdana (Panginoong Viṣṇu) ng pañcāmṛta sa Ekādaśī, at sa Dvādaśī naman ay ng gatas, makakamtan ng tao ang pagkakahawig ng anyo kay Hari.

Verse 20

अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव ॥ २० ॥

O Keśava, ako’y nabulag ng dilim ng kamangmangan. Sa pamamagitan ng panatang ito, mahabag Ka—magpakita ng kagandahang-loob at ipagkaloob sa akin ang paningin ng tunay na kaalaman.

Verse 21

एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा ॥ २१ ॥

O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, matapos ipahayag at manalangin kay Mādhava nang may pusong nakatuon, dapat pakainin ang mga brāhmaṇa ayon sa makakaya at magbigay rin ng nararapat na dakṣiṇā.

Verse 22

ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २२ ॥

Pagkaraan, ang taong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa, matapos maisagawa ang limang dakilang arawang yajña, ay dapat kumain kasama ng sariling mga kamag-anak, na pinipigil ang pananalita.

Verse 23

एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २३ ॥

Kaya nga, sinumang may disiplina at pagpipigil-sa-sarili na tumutupad sa mapagpalang panata ng Ekādaśī ay makaaabot sa tahanan ni Viṣṇu; mula roon, ang pagbabalik sa muling pagsilang ay napakahirap mangyari.

Verse 24

उपवासव्रतपरो धर्मकार्यपरायणः । चाण्डालान्पतितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन ॥ २४ ॥

Ang taong nakatuon sa panatang pag-aayuno at masigasig sa mga gawaing dharma ay hindi kailanman, sa anumang oras, dapat tumingin man lamang sa mga chāṇḍāla at sa mga nalugmok mula sa wastong asal.

Verse 25

नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन ॥ २५ ॥

Ang masigasig sa pag-aayuno at sa banal na panata ay huwag makipag-usap sa mga nāstika (di nananampalataya), sa mga lumalabag sa wastong hangganan, sa mga mapanirang-puri, at sa mga mapanlinlang na tagapagsumbong; at huwag kailanman magpakasasa sa walang saysay na usapan.

Verse 26

वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती ॥ २६ ॥

Ang nagmamasid ng panata ay huwag kailanman makipag-usap sa taong nag-aalaga sa mga anak ng babaeng Śūdra (vṛṣalī), ni sa asawa ng babaeng Śūdra, ni sa paring nagsasagawa ng yajña para sa mga hindi karapat-dapat paghandugan.

Verse 27

कुण्डाशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम् ॥ २७ ॥

Dapat iwasan ang taong kumakain mula sa kuṇḍa (di-wasto/di-awtorisadong apoy-ritwal), ang mang-aawit na hanapbuhay, ang nabubuhay sa paglilingkod sa templo bilang devalaka, ang manggagamot bilang kabuhayan (sa kontekstong ito), ang gumagawa ng tula kapalit ng bayad, at ang kaaway ng mga diyos at ng mga dvija (dalawang-beses-na-isinilang).

Verse 28

परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ २८ ॥

Hindi nararapat sambahin ang Panginoon, kahit sa salita lamang, kung ang tao’y sakim sa pagkain ng iba, nahuhumaling sa asawa ng kapwa, o abala lang sa panata at pag-aayuno na walang kalinisan ng loob.

Verse 29

इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात् ॥ २९ ॥

Sa gayon, nalilinis sa mga ganitong pagsasanay, nagiging mapagpigil sa sarili at nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang; ang taong tapat sa pag-aayuno ay makakamit ang pinakamataas na ganap na kaganapan sa espiritu.

Verse 30

नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम् ॥ ३० ॥

Walang banal na pook (tīrtha) na kapantay ng Gaṅgā; walang guro na kapantay ng ina. Walang diyos na kapantay ni Viṣṇu; at walang pagkamahinahon (tapas) na hihigit sa pag-aayuno.

Verse 31

नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो न च धर्म समः पिता ॥ ३१ ॥

Walang ina na kapantay ng pagpapatawad; walang yaman na kapantay ng mabuting dangal. Walang pakinabang na kapantay ng kaalaman; at walang ama na kapantay ng dharma.

Verse 32

न विवेकसमो बन्धुनैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ ३२ ॥

Walang kaibigang kapantay ng viveka (matalinong pag-unawa), at walang panatang hihigit sa pagtalima sa Ekādaśī. Kaugnay nito, magbabanggit din ako ng isang sinaunang itihāsa bilang halimbawa.

Verse 33

संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गालवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः ॥ ३३ ॥

Noong unang panahon ay may isang pantas na nagngangalang Gālava, lubos na nakatuon sa katotohanan; ito ang pag-uusap ni Bhadrashīla at ng kanyang ama na si Gālava.

Verse 34

उवास नर्मदातीरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते ॥ ३४ ॥

Nanahan siya sa pampang ng Narmadā—mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, isang kayamanan ng pag-aayuno at tapa—sa lugar na siksik sa maraming puno, dinadalaw ng mga elepante at oso.

Verse 35

सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते ॥ ३५ ॥

Tinitirhan iyon ng mga Siddha, Cāraṇa, Gandharva, Yakṣa, at Vidyādhara; sagana sa mga bumbong, ugat, at bunga; at pinupuntahan bilang pahingahan ng maraming mga muni.

Verse 36

गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकरोच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी ॥ ३६ ॥

Isang pangunahing Brāhmaṇa na nagngangalang Gālava ang nagtatag ng matagal na paninirahan doon. Sa kanya isinilang ang isang anak na may pagpipigil-sa-sarili, na tanyag sa pangalang Bhadrashīla.

Verse 37

जांतिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्रीडनकालेऽपि भद्रशीलो महामतिः ॥ ३७ ॥

Si Bhadrashīla ay nakaaalala ng mga nakaraang kapanganakan, isang lubhang mapalad na kaluluwa, ganap na nakatuon kay Nārāyaṇa; kahit sa mga araw ng paglalaro noong kabataan, taglay niya ang marangal na asal at mataas na pag-unawa.

Verse 38

मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा ॥ ३८ ॥

Kahit ang isang tao ay humubog ng larawan ni Viṣṇu mula sa luwad at sumamba lamang sa isang saglit—at nagturo pa sa kanyang mga kasama—ipinahihiwatig nito na si Viṣṇu ay dapat sambahin ng mga tao sa lahat ng panahon.

Verse 39

एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवोऽपि मुनीश्वर ॥ ३९ ॥

“Ang panatang Ekādaśī ay tiyak na dapat tuparin, maging ng mga pantas. Kaya, O panginoon ng mga muni, sa kanyang pagtuturo, maging ang mga bata ay naliwanagan.”

Verse 40

हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः ॥ ४० ॥

Ang mga lubhang pinagpala, na ganap na nakatuon sa bhakti kay Viṣṇu, ay humuhubog ng larawan ni Hari mula sa luwad; o kaya’y nagtitipon nang magkakahiwalay na may galak at sumasamba sa Kanya.

Verse 41

नमस्कुर्वन्भद्रमतिर्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम् ॥ ४१ ॥

Taglay ang mapagpalang layon, siya’y yumukod sa paggalang kay Viṣṇu—ang Viṣṇung sumasaklaw sa lahat—at nagsabi: “Nawa’y sumapit ang kagalingan at kasaganaan sa lahat ng daigdig.”

Verse 42

क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे ॥ ४२ ॥

Kahit sa oras ng paglalaro, maging isang buong muhūrta o kalahating muhūrta man, kung magpasiya ang tao, “Ito ang Ekādaśī,” at ihandog ang panatang iyon kay Keśava, ito’y nagiging pagtalimang debosyonal na iniaalay sa Kanya.

Verse 43

एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिंग्य तपोनिधिः ॥ ४३ ॥

Nang makita ang napakainam na asal ng kanyang anak, ang pantas na si Gālava—kayamanan ng pag-aayuno at tapa—ay niyakap siya at, sa matinding pagkamangha, ay nagtanong.

Verse 44

गालव उवाच । भद्रशील महाभाग भद्रशीलोऽसि सुव्रत । चरितं मंगलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४४ ॥

Wika ni Gālava: O marangal ang loob, dakilang pinagpala—tunay na ikaw ay may mapalad na asal at matibay na panata. Ang banal at mapagpalang landas na tinatahak mo ay bihirang maabot kahit ng mga yogin.

Verse 45

हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः ॥ ४५ ॥

Laging nakatuon sa pagsamba kay Hari, masigasig sa kapakanan ng lahat ng nilalang, matatag sa panatang Ekādaśī, umiiwas sa ipinagbabawal na asal—malaya sa mga salungatan, walang pagkamay-ari, payapa, at lubos na nakalaan sa pagninilay kay Hari.

Verse 46

एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा ॥ ४६ ॥

Paano sumibol sa iyo ang ganitong marangal na pag-unawa, gayong ikaw ay bata pa? Sapagkat ang bhakti kay Hari ay tunay na bihira—bihira kahit may paglilingkod at pakikisama sa mga dakilang banal.

Verse 47

स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं तेऽलौकिकी कृतिः ॥ ४७ ॥

Sa likas na kalikasan, anak ko, ang isip ng mga tao’y kumikiling sa kamangmangan, pagnanasa, at gawaing karma. Paano kung gayon naging napakahimala at lampas-mundo ang iyong asal at nagawa?

Verse 48

सत्सङ्गेऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः ॥ ४८ ॥

Kahit ang mga tao ay nasa sat-saṅga, ang pakikisama sa mga banal, ang bhakti o debosyon sa Panginoon ay sumisibol lamang kapag sagana ang kabutihang naipon mula sa mga nakaraang buhay. Sa pagtanaw nito, ako’y napuno ng pagkamangha.

Verse 49

पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्टः पित्रैवं सुविकल्पितैः ॥ ४९ ॥

Dahil napuspos ng pag-ibig at paggalang, ako’y nagtatanong; nawa’y ipaliwanag mo ito. O pinakamainam sa mga muni, may mapalad na asal—ito’y maingat na pinag-isipan at inayos ng aking ama sa masusing pagninilay.

Verse 50

जातिस्मरः सुकृतात्मा हृष्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ ५० ॥

Naalaala niya ang mga nakaraang kapanganakan; marangal ang loob, at ang mukha’y maliwanag sa tuwa at banayad na halakhak. Isinalaysay niya sa kanyang ama ang lahat—gaya ng tunay na nangyari at ayon sa panatang (vrata) kanyang tinanggap.

Verse 51

भद्रशील उवाच । श्रृणु तात मुनिश्रेष्ट ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम् ॥ ५१ ॥

Sinabi ni Bhadraśīla: “Makinig ka, anak—O pinakamainam sa mga muni—sa aking naranasan noon. Sapagkat naaalala ko ang dating kapanganakan, nalalaman ko ang mga salitang sinabi ni Yama.”

Verse 52

एतच्छ्रत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम् ॥ ५२ ॥

Nang marinig ito, ang mapalad na si Gālava, punô ng pagkamangha, ay nagsalita nang may galak kay Bhadrashīla, ang marangal at dakila ang pag-iisip.

Verse 53

गालव उवाच । कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ५३ ॥

Sinabi ni Gālava: “O lubhang mapalad, sino ka noon? At ano ang sinabi sa iyo ni Yama? Para kanino—o sa anong dahilan—nangyari ang lahat ng ito? Isalaysay mo sa akin ang lahat.”

Verse 54

भद्रशील उवाच । अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रेयेण शासितः ॥ ५४ ॥

Sinabi ni Bhadraśīla: “Anak, noong una ako’y isang hari na isinilang sa angkan ng Buwan (Somakula). Nakilala ako sa pangalang Dharmakīrti, at ako’y tinuruan at dinisiplina ni Dattātreya.”

Verse 55

नव वर्षसहस्त्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः ॥ ५५ ॥

Sa loob ng siyam na libong taon, pinamunuan at ipinagtanggol ko ang buong daigdig; at ako mismo’y nakagawa ng maraming gawain—kapwa adharma at dharma—tunay nga.

Verse 56

ततः श्रिया प्रमत्तोऽहं बह्वधर्मम कारिषम् । पाषण्डजनसंसर्गात्पाषण्डचरितोऽभवम् ॥ ५६ ॥

Pagkaraan, nalasing ako sa karangyaan at kasaganaan kaya gumawa ako ng maraming adharma; at dahil sa pakikisama sa mga pāṣaṇḍa (mga naliligaw sa pananampalataya), ako man ay napasunod sa gawang erehe.

Verse 57

पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पाषण्डैर्बाधितोऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम् ॥ ५७ ॥

Bagaman noon ay nakapagtipon ako ng napakaraming kabutihan, dahil sa panggugulo at panlilinlang ng mga pāṣaṇḍa, tuluyan kong tinalikuran ang landas ng Veda.

Verse 58

मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः प्रजाः ॥ ५८ ॥

Ang lahat ng mga ritwal na handog (yajña) ay winasak ko, sapagkat bihasa ako sa mga tusong pakana; at nang makita ako ng mga nilalang na isinilang kay Maheśa na nakatuon sa adharma, sila man ay lumihis tungo sa adharma.

Verse 59

सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमेऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा ॥ ५९ ॥

Palagi silang gumagawa ng masasamang gawa; at sa bagay na iyon, isang bahagi sa animnapu ang napunta sa akin. Kaya nga, ang may gawi sa kasalanan ay nananatiling lulong sa mga bisyo magpakailanman.

Verse 60

मृगयाभिररतो भूत्वा ह्येकदा प्राविशं वनम् । ससैन्योऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ६० ॥

Minsan, dahil lubos na nahumaling sa pangangaso, pumasok ako sa gubat; at doon sa gubat na iyon, ako—kasama ang aking mga kawal—ay pumatay ng maraming uri ng mababangis na hayop.

Verse 61

क्षुत्तृट्परिवृतः श्रांतो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपक्लांतो रेवायां स्नानमाचरम् ॥ ६१ ॥

Balot ng gutom at uhaw at lubhang pagod, narating niya ang pampang ng Revā. Nanghina sa tindi ng sikat ng araw, nagsagawa siya ng banal na pagligo sa ilog Revā.

Verse 62

अदृष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम् ॥ ६२ ॥

Walang bakas ng kanyang hukbo, nag-iisa siya, at labis na pinahirapan—matinding pinapasan ang gutom.

Verse 63

समेतास्तत्र ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे ॥ ६३ ॥

Doon, sa paglapit ng gabi, nakita ko ang ilang naninirahan sa pampang ng Ilog Revā na nagtipon, taimtim na nakatuon sa panatang Ekādaśī.

Verse 64

निराहारश्च तत्राहमेकाकी तज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि ॥ ६४ ॥

Doon, nanatili akong walang pagkain, nag-iisa ngunit kasama ang mga taong iyon; at sa gabi, kahit wala ang aking hukbo, nagbantay akong gising (jāgara) at hindi natulog.

Verse 65

अध्वश्रमपरिश्रांतः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्तेऽहं तातपंचत्वमागतः ॥ ६५ ॥

Pagod na pagod sa hirap ng paglalakbay at pinahihirapan ng gutom at uhaw, doon din—sa pagtatapos ng pagpupuyat—o minamahal, dumating ako sa kalagayang pañcatva, ang limang ulit na pagdurusa.

Verse 66

ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयंकरैः । अनेकक्लेशसंपन्नमार्गेणाप्तो यमांतिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम् ॥ ६६ ॥

Pagkaraan, ginapos ako ng mga lingkod ni Yama (Yama-bhaṭa), nakapanghihilakbot sa kanilang malalaking pangil; dinala nila ako sa landas na punô ng sari-saring pahirap hanggang sa harap ni Yama; at doon nakita ko si Samavartin, Panginoon ng Kamatayan, na may mukhang kakila-kilabot at nakausling pangil.

Verse 67

अथ कालिश्चित्रगुप्तमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पंडित ॥ ६७ ॥

Pagkatapos, ipinatawag ni Kāli si Citragupta at nagsalita: “O pantas, ipaliwanag nang wasto ang mga tuntunin at paraan ng pagtuturo (śikṣā) para sa kanya.”

Verse 68

एवमुक्तश्चित्रगुप्तो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभाषत ॥ ६८ ॥

Nang siya’y kausapin nang gayon ni Dharmarāja, si Citragupta—O pinakamainam sa mga banal—ay nagmuni-muni nang matagal, at muling nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 69

असौ पापरतः सत्यं तथापि श्रृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६९ ॥

Tunay na ang taong ito’y nahuhumaling sa kasalanan; gayunman, makinig ka, O nakaaalam ng dharma: ang sinumang mag-ayuno nang walang pagkain sa araw ng Ekādaśī ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 70

एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निष्पापतां गतः ॥ ७० ॥

Sa kaaya-ayang pampang ng Revā, sa banal na araw ni Hari, siya’y nanatiling walang pagkain; matapos tuparin ang pagpupuyat sa gabi at ang pag-aayuno, nakamit niya ang kalinisang walang kasalanan.

Verse 71

यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः ॥ ७१ ॥

Anumang mga kasalanan, gaano man karami ang nagawa, ang lahat ng iyon ay tunay na nalilipol sa bisa ng pag-aayuno (upavāsa).

Verse 72

एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुप्तेन धीमता । ननाम दंडवद्भूमौ ममाग्रे सोऽनुकंपितः ॥ ७२ ॥

Nang masabihan nang gayon ng marunong na si Citragupta, si Dharmarāja—naantig sa habag—ay yumukod sa harap ko, nagpatirapa sa lupa na parang tuwid na tungkod.

Verse 73

पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह ॥ ७३ ॥

Doon, sinamba ako ng matuwid na hari (Dharmarāṭ) nang may diwang bhakti. Pagkaraan, ipinatawag niya ang lahat ng kaniyang mga tagapaglingkod at sinabi ang mga salitang ito.

Verse 74

धर्मराज उवाच । श्रृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरतान्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम् ॥ ७४ ॥

Sinabi ni Dharmarāja: “Makinig kayo sa aking salita, O mga sugo; ipahahayag ko ang pinakamataas na kapakinabangan. Dalhin ninyo nang may paggalang sa aking harapan ang mga taong nakatuon sa landas ng Dharma.”

Verse 75

ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसा त्यजध्वम् ॥ ७५ ॥

Yaong mga nakatuon sa pagsamba kay Viṣṇu—may disiplina, marunong tumanaw ng utang na loob, tapat sa panatang Ekādaśī, at may pagpipigil sa sarili—ay laging payapang nagsasabi: “Sa Nārāyaṇa, sa di-nabibigong Hari (Acyuta), doon ang kanlungan.” Kaya’t talikuran agad ang iba pang pagkakabit.

Verse 76

नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शंकरेति । नित्यं वदंत्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा ॥ ७६ ॥

“Nārāyaṇa”, “Acyuta”, “Janārdana”, “Kṛṣṇa”, “Viṣṇu”; “Padmeśa”; “Śiva”, “Śaṅkara”—ang mga payapang pantas, na naglalayon ng kabutihan ng lahat ng daigdig, ay walang humpay na bumibigkas ng mga banal na Pangalan. Ngunit sa sinumang tumatalikod sa gayong mararangal at walang-takot na tao at lumalayo sa kanila, wala na akong aral na maibibigay sa bagay na ito.

Verse 77

नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपालान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान् ॥ ७७ ॥

O mga sugo, laging laktawan ninyo yaong mga iniaalay ang lahat ng gawa kay Nārāyaṇa—mga bhakta ni Hari na nananatili sa wastong asal, naglilingkod sa guru, masigasig sa pagbibigay sa karapat-dapat, nagtatanggol sa tunay na dukha, at palaging nakatuon sa Banal na Pangalan ni Hari.

Verse 78

पाषंडसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोलुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम् ॥ ७८ ॥

O mga sugo, iwasan ninyo ang mga taong nag-aangking gumagawa ng “kabutihan” para sa sariling pakinabang. Sa halip, hanapin ang mga malaya sa samahan ng mga erehe, matatag sa bhakti sa mga dwija (brahmana), sabik sa satsanga ng mga banal, masigasig sa paggalang sa panauhin, at may pantay na paggalang kay Śambhu (Śiva) at kay Hari (Viṣṇu).

Verse 79

ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च । विप्रेद्रपादजलसेचनतोऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम् ॥ ७९ ॥

“Mga tagapaglingkod ko, dalhin ninyo sa aking tahanan ang mga makasalanan: yaong pinagkaitan ng pag-inom sa nektar ng Hari-kathā, yaong ang isip ay hindi nakatuon sa pag-alaala kay Nārāyaṇa, at yaong hindi man lamang nagagalak kahit wisikan ng tubig na naghugas sa mga paa ng pinakadakilang brahmana.”

Verse 80

ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तॄनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः ॥ ८० ॥

“Dalhin dito, O mga sugo, ang mga taong palaging lumalait sa ina at ama; ang mga napopoot sa daigdig at gumagawa laban sa kapakanan ng mabubuti; ang mga sakim sa ari-arian ng mga deva; at ang mga pumapatay ng buhay—lahat ng lubog sa kasalanan.”

Verse 81

एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिंदकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम् ॥ ८१ ॥

Dinala ng mga sugo ang lalaking iyon: yaong tumalikod sa panatang Ekādaśī, marahas ang likas, abala sa paninirang-puri sa daigdig at sa paghatol sa kapwa; yaong sumira sa kanyang nayon, nakagapos sa matinding poot, at sakim sa yaman ng mga brahmana.

Verse 82

ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमंति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्ण्वालयं च नहि यांति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य ॥ ८२ ॥

Ang mga tumatalikod sa bhakti kay Viṣṇu ay hindi yumuyuko kay Nārāyaṇa, ang tagapangalaga ng mga sumasaklolo. Ang gayong lubhang naliligaw ay hindi makararating sa tahanan ni Viṣṇu. Kaladkarin at dalhin dito ang mga lubog sa mabibigat na kasalanan upang mapigil.

Verse 83

एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निंदितम् ॥ ८३ ॥

Nang marinig ko roon si Yama na nagsalita nang gayon, ako—sinusunog ng pagsisisi—ay naalala ang aking gawang karapat-dapat sisihin.

Verse 84

असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे ॥ ८४ ॥

Sa pagsisisi sa masasamang gawa at sa pakikinig sa tunay na Dharma, doon mismo ay lubusang naglaho ang lahat ng aking kasalanan.

Verse 85

पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम् ॥ ८५ ॥

Malaya maging sa huling bakas ng kasalanan, nakamit ang pagkakahawig kay Hari, at nagliliwanag na parang sanlibong araw—si Yama man ay yumukod at nagpatirapa sa pinalayang iyon.

Verse 86

एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते ॥ ८६ ॥

Nang makita nila iyon, ang mga sugo ni Yama—takot at namangha—ay naglagay ng pinakamataas na pagtitiwala sa ipinahayag ni Yama.

Verse 87

ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ८७ ॥

Pagkaraan, si Kāla (Panahon), matapos akong parangalan nang nararapat, ay agad akong ipinadala—sa gitna ng daan-daang vimāna—tungo sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 88

विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम् ॥ ८८ ॥

O pinakadakilang pantas na Brahmana, dahil sa gayong dakilang kabutihan, nanahan ako sa daigdig ni Viṣṇu, kasama ang napakaraming vimāna na pang-langit, at pinagkalooban ng lahat ng uri ng kaluguran.

Verse 89

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिंद्रलोकमुपगमम् ॥ ८९ ॥

Matapos manahan sa Viṣṇu-pada sa loob ng libu-libong krore ng mga kalpa, at maging daan-daang krore ng mga kalpa pa, pagkaraan ay nagtungo ako sa daigdig ni Indra.

Verse 90

तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः ॥ ९० ॥

Doon din, ako’y puspos ng lahat ng kaluguran at pinararangalan ng lahat ng mga deva. Pagkaraang manahan sa langit sa buong panahong iyon, saka ako muling bumalik sa lupa.

Verse 91

अत्रापि विष्णुभक्तानां जातोऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीश्वर ॥ ९१ ॥

Dito rin, ako’y isinilang sa angkan ng mga deboto ni Viṣṇu. Sapagkat taglay ko ang pag-alaala sa mga naunang kapanganakan, O panginoon ng mga muni, nalalaman ko ang lahat ng ito.

Verse 92

तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा ॥ ९२ ॥

Kaya nga, kasama ang mga bata, masikap kong isinasagawa ang pagsamba kay Panginoong Viṣṇu; sapagkat noon ay hindi ko nalalaman na ang pagtalimaing ito ang panatang Ekādaśī.

Verse 93

जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम् ॥ ९३ ॥

Sa bisa ng pag-alaala sa mga nakaraang kapanganakan, ngayon ay nalaman ko na iyon. At ang bunga na ito rito ay tunay na resulta ng anumang karma na ako mismo ang gumawa sa buhay na ito.

Verse 94

एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेंद्र शुभमेकादशीव्रतम् ॥ ९४ ॥

O Panginoon, ano pa ang masasabi tungkol sa mga nagsasagawa ng panata ng Ekādaśī nang may debosyon? Kaya, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, isasagawa ko ang mapalad na panata ng Ekādaśī.

Verse 95

विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकांक्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वंति श्रद्धया नराः ॥ ९५ ॥

Sa pagnanais sa kataas-taasang tahanan, araw-araw na sinasamba ng mga tao si Viṣṇu; at sa pananampalataya, isinasagawa rin nila ang panata ng Ekādaśī.

Verse 96

तेषां तु विष्णुभवनं परमानंददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः ॥ ९६ ॥

Para sa kanila, ang tahanan ni Viṣṇu ang nagbibigay ng sukdulang kaligayahan. Kaya, nang marinig ang mga salita ng kanyang anak, nasiyahan ang pantas na si Gālava.

Verse 97

अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः ॥ ९७ ॥

Nakamtan niya ang sukdulang kasiyahan at labis na nagalak sa kalooban: “Naging mabunga ang aking kapanganakan, at ang aking angkan ay nalinis at napabanal.”

Verse 98

यतस्त्वं मद्गृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा ॥ ९८ ॥

“Sapagkat ikaw ay isinilang sa aking tahanan bilang lubos na nakatuon sa bhakti kay Viṣṇu,”—sa pag-iisip na ito, siya’y napuspos ng kasiyahan sa puso dahil sa mabuting asal ng anak na iyon.

Verse 99

हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ट यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ९९ ॥

Ang wastong paraan ng pagsamba kay Hari ay naipaliwanag nang ganap. Kaya, O pinakadakilang pantas, naisalaysay ko na sa iyo ang lahat nang tama—kapwa sa maikli at sa malawak na paliwanag. Ano pa ang nais mong marinig?