The Exposition of the Pratipadā Vrata for the Twelve Months

Verse 1

नारद उवाच । पुराणसूत्रमखिलं श्रुतं तव मुखाद्विभो । मरीचये यथा प्रोक्तं ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १ ॥

Sinabi ni Nārada: O kagalang-galang, narinig ko mula sa iyong sariling bibig ang buong sūtra ng Purāṇa, gaya ng itinuro ni Parameṣṭhin Brahmā kay Marīci.

Verse 2

अधुना तु महाभाग तिथीनां वै कथानकम् । क्रमतो मह्यमाख्याहि यथा स्याद्वतनिश्चयः ॥ २ ॥

Ngayon, O lubhang mapalad, isalaysay mo sa akin nang sunod-sunod ang tungkol sa mga tithi (mga araw ng buwan), upang maging malinaw ang pasya ukol sa mga vrata (banal na panata).

Verse 3

यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उपासिता । यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम् ॥ ३ ॥

Sa alinmang buwan dapat tuparin ang mapagpala at marangal na tithi (araw sa kalendaryong lunar), at sa anong paraan ito dapat isagawa nang may pagsamba—kasama ang wastong pamamaraan ng pūjā at mga kaugnay na ritwal—ipahayag mo sa akin ngayon ang lahat nang ganap.

Verse 4

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तिथीनां ते व्रतं पृथक् । तिथीशानुक्रमादेव सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ ४ ॥

Wika ni Sanātana: Makinig ka, O Nārada; ipaliliwanag ko sa iyo, nang hiwa-hiwalay, ang mga panata (vrata) na nauukol sa bawat tithi. Ang pagsunod sa wastong pagkakasunod-sunod ng mga tithi mismo ang nagkakaloob ng lahat ng siddhi (mga kaganapan at biyaya).

Verse 5

चैत्रे मासि जगद्ब्रह्मा ससज प्रथमेऽहनि । शुक्लपक्षे समग्रं वै तदा सूर्योदये सति ॥ ५ ॥

Sa buwan ng Caitra, nilikha ni Jagad-Brahmā ang buong daigdig sa mismong unang araw—sa maliwanag na kalahati ng buwan (śukla-pakṣa)—sa oras ng pagsikat ng araw.

Verse 6

वत्सरादौ वसंतादौ बलिराज्ये तथैव च । पूर्वविद्धैव कर्तव्या प्रतिपत्सर्वदा बुधैः ॥ ६ ॥

Sa pasimula ng taon, sa pasimula ng tagsibol, at gayundin sa panahong kaugnay ng Bali, ang Pratipat (unang tithi) ay dapat laging isagawa ng mga pantas ayon sa “pūrvaviddhā”—yaong itinatalaga batay sa naunang paglitaw nito.

Verse 7

तत्र कार्या महाशांतिः सर्वकल्मषनाशिनी । सर्वोत्पातप्रशमनी कलिदुष्कृतहारिणी ॥ ७ ॥

Doon ay dapat isagawa ang dakilang ritwal ng pagpapayapa, ang Mahāśānti—na pumupuksa sa lahat ng dungis, nagpapatahimik sa bawat masamang pangitain at kapahamakan, at nag-aalis ng makasalanang bunga ng Panahong Kali.

Verse 8

आयुः प्रदापुष्टिकरी धनसौभाग्यवर्द्धिनी । मंगल्या च पवित्रा च लोकद्वयमुखावहा ॥ ८ ॥

Ipinagkakaloob nito ang mahabang buhay at nagbibigay ng pag-aaruga; pinadadami nito ang yaman at mabuting kapalaran. Ito’y mapalad at nakapaglilinis, at umaakay sa kagalingan ng dalawang daigdig (sa mundong ito at sa susunod).

Verse 9

तस्यामादौ तु संपूज्यो ब्रह्मा वह्निवपुर्धरः । पाद्यार्ध्यपुष्पधूपैश्च वस्त्रालंकारभोजनैः ॥ ९ ॥

Sa ritong iyon, una sa lahat ay dapat sambahin nang wasto si Brahmā—na ang katawan ay may likas na apoy—sa pag-aalay ng tubig para sa paa (pādya) at arghya, kasama ang mga bulaklak at insenso, gayundin ang kasuotan, palamuti, at pagkain.

Verse 10

होमैर्बल्युपहारैश्च तथा ब्राह्मणतर्पणैः । ततः क्रमेण देवेभ्यः पूजा कार्या पृथक्पृथक् ॥ १० ॥

Sa pamamagitan ng mga handog sa apoy (homa), ng bali at mga alay, at gayundin ng tarpaṇa upang parangalan ang mga brāhmaṇa, pagkatapos ay dapat isagawa ang pagsamba sa mga diyos ayon sa wastong pagkakasunod, bawat isa nang hiwalay.

Verse 11

कृत्वोंकार नमस्कारं कुशोदकतिलाक्षतैः । सवस्त्रं सहिरण्यं च ततो दद्याद्दिजातये ॥ ११ ॥

Pagkaraan ng mapitagang pagpupugay na may pantig na Oṁ, gamit ang banal na tubig na may damong kuśa, linga, at mga butil ng bigas (akṣata), saka dapat magbigay sa isang dvi-ja (brāhmaṇa) ng kasuotan kasama ang ginto.

Verse 12

दक्षिणां वेदविदुषे व्रतसंपूर्तिहेतवे । एवं पूजाविशेषेण व्रतं स्यात्सौरिसंज्ञकम् ॥ १२ ॥

Dapat maghandog ng dakṣiṇā sa isang nakaaalam ng Veda, upang ganap na matupad ang panata. Sa gayong natatanging paraan ng pagsamba, ang pagtalima ay nakikilala bilang Sauri-vrata.

Verse 13

आरोग्यदं नृणां विप्र तस्मिन्नेव दिने मुने । विद्याव्रतमपि प्रोक्तमस्यामेव तिथौ मुने ॥ १३ ॥

O brāhmaṇa, ang pagtalimaing ito ay nagkakaloob ng kalusugan sa mga tao sa mismong araw na iyon, O pantas. At ang panatang para sa pagkamit ng kaalaman (Vidyā-vrata) ay itinakda rin sa tithi ring ito, O pantas.

Verse 14

तिलकं नाम च प्रोक्तं कृष्णेनाजातशत्रवे । अथ ज्येष्ठे सिते पक्षे पक्षत्यां दिवसोदये ॥ १४ ॥

Ang ritong tinatawag na “tilaka” ay itinuro ni Kṛṣṇa kay Ajātaśatru; at (unang) ipinahayag ito sa buwan ng Jyeṣṭha, sa maliwanag na kalahati, sa ikawalong araw ng buwan, sa pagsikat ng araw.

Verse 15

देवोद्यानभवं हृद्यं करवीरं समर्चयेत् । रक्ततन्तुरीधानं गंधधूपविलेपनैः ॥ १५ ॥

Dapat sambahin nang may paggalang ang kaaya-ayang bulaklak na karavīra, na tumutubo sa mga hardin ng mga deva; kalakip ang panggatong na may pulang sinulid, at ang mababangong pahid at insenso para sa pag-uusok.

Verse 16

प्ररूढसप्तधान्यैश्च नारगैर्बीजपूरकैः । अभ्युक्ष्याक्षततोयेन मंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् ॥ १६ ॥

Sa pamamagitan ng pitong uri ng butil na pinasibol, at ng mga granada at sitron, iwisik ang tubig na may halong bigas na buo (akṣata); at sa ganitong paraan, sa pamamagitan ng mantra, humingi ng kapatawaran at payapain ang nasaktang kabanalan.

Verse 17

करवीर वृषावास नमस्ते भानुवल्लभ । दंभोलिमृडदुर्गादिदेवानां सततं प्रिय ॥ १७ ॥

O Karavīra, O Vṛṣāvāsa, pagpupugay sa iyo, minamahal ng Araw. Ikaw ay laging mahal ng mga deva gaya nina Indra na may hawak ng kulog, Śiva, Durgā, at iba pa.

Verse 18

आकृष्णेनेति वेदोक्तमंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् । एवं भक्त्या समभ्यर्च्य दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् ॥ १८ ॥

Sa ganitong paraan, humingi ng kapatawaran sa pagbigkas ng mantrang itinakda ng Veda na nagsisimula sa “ākṛṣṇena.” Pagkaraan, matapos sumamba nang may debosyon, maghandog ng dakṣiṇā sa isang marunong na brāhmaṇa.

Verse 19

प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पश्चात्स्वभवनं व्रजेत् । नभः शुक्ले प्रतिपदि लक्ष्मीबुद्धिप्रदायकम् ॥ १९ ॥

Pagkatapos, gawin ang pradakṣiṇā (pag-ikot nang may paggalang), at saka bumalik sa sariling tahanan. Ang pagtalima rito, kapag isinagawa sa pratipad (unang araw) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Nabhas (Bhādrapada), ay nagkakaloob ng Lakṣmī at malinaw na buddhi.

Verse 20

धर्मार्थकाममोक्षाणां निदानं परमं व्रतम् । सोमवारं समारभ्य सार्धमासत्रयं द्विज ॥ २० ॥

O dvija (dalawang-ulit na isinilang), ang kataas-taasang panatang ito ang pinagmumulan ng dharma, artha, kāma, at mokṣa. Simulan sa Lunes at tuparin sa loob ng tatlo’t kalahating buwan.

Verse 21

कार्तिकासितभूतायामुपोष्यं व्रततत्परः । पूर्णायां शिवमभ्यर्च्य सुवण वंशसंयुतम् ॥ २१ ॥

Sa gabi ng bagong buwan (amāvāsyā) ng Kārtika, ang masigasig sa panata ay dapat mag-ayuno. At sa araw ng kabilugan ng buwan, matapos sambahin si Śiva, maghandog ng tulad ng tungkod na kawayan na ginto (o gintong kawayan) bilang bahagi ng ritwal.

Verse 22

वायनं सुमहत्पुण्यं देवताप्रीतिवर्धकम् । दद्याद्विप्राय संकल्प्य धनवृद्ध्यै मुनीश्वर ॥ २२ ॥

Ang handog na tinatawag na vāyana ay lubhang mapagpala at nagpapalago ng kagalakan ng mga diyos. O panginoon sa mga muni, ibigay ito sa isang brāhmaṇa na may taimtim na saṅkalpa upang lumago ang yaman.

Verse 23

भाद्रशुक्लप्रतिपदि व्रतं नाम्ना महत्तमम् । व्रतं मौनाह्वयं केचित्प्राहुरत्र शिवोऽर्च्यते ॥ २३ ॥

Sa Pratipadā, ang unang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Bhādrapada, may isang panatang bantog na lubhang dakila. Tinatawag ito ng ilan na “Mauna-vrata” (panatang pananahimik); sa pagtalimang ito, sinasamba si Śiva.

Verse 24

नैवेद्यं तु पचेन्मौनी षोडशत्रिगुणानि च । फलानि पिष्टपक्वानि दद्याद्विप्राय षोडश ॥ २४ ॥

Ang tumutupad ng Mauna (pananahimik) ay dapat magluto ng naivedya, ang handog na pagkain, sa daming labing-anim na pinarami nang tatlo. At dapat siyang magbigay sa isang brāhmaṇa ng labing-anim na bahagi ng prutas at labing-anim na lutong mula sa harina.

Verse 25

देवाय षोडशान्यानि भुज्यंते षोडशात्मना । सौवर्णं शिवमभ्यर्च्य कुम्भोपरि विधानवित् ॥ २५ ॥

Ang nakaaalam ng wastong vidhāna ay dapat sumamba kay Śiva na hinubog sa ginto at inilagay sa ibabaw ng banal na kumbha. Pagkaraan, taglay ang labing-anim na anyo, inihahandog at tinatanggap niya ang labing-anim na bagay na pang-ritwal para sa Diyos.

Verse 26

तत्सर्वं धेनुसहितमाचार्य्याय प्रदापयेत् । इदं कृत्वा व्रतं विप्र देव देवस्य शूलिनः ॥ २६ ॥

Dapat niyang ipagkaloob ang lahat ng iyon—kasama ang isang baka—sa ācārya, ang guro. Sa pagsasagawa ng panatang ito, O brāhmaṇa, natatamo ang biyaya ni Śūlin, ang Diyos ng mga diyos (Śiva).

Verse 27

चतुर्दशाब्दं देहांतं भुक्तभोगः शिवं व्रजेत् । आश्विने सितपक्षत्यां कृत्वाशोकव्रतं नरः ॥ २७ ॥

Ang sinumang magsagawa ng Aśoka-vrata sa wastong tithi sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Āśvina ay magtatamasa ng mga kaligayahang makamundo sa loob ng labing-apat na taon; at sa wakas ng katawan, makakamit niya si Śiva (Śiva-loka o kalagayan ni Śiva).

Verse 28

अशोको जायते विप्रधनधान्यसमन्वितः । अशोकपूजनं तत्र कार्यं नियमतत्परैः ॥ २८ ॥

Doon ay sumisibol ang punong Aśoka, na pinagkalooban ng mga Brahmana, kayamanan, at saganang butil. Sa pook na iyon, ang mga tapat sa mga banal na pagtalima ay nararapat magsagawa ng pagsamba sa punong Aśoka.

Verse 29

व्रतांते द्वादशे वर्षे मूर्तिं चाशोकशाखिनः । समर्प्य गुरवे भक्त्या शिवलोके महीयते ॥ २९ ॥

Sa pagtatapos ng panata, sa ikalabindalawang taon, matapos ialay nang may bhakti sa guru ang isang mūrti na kaugnay ng punong Aśoka, ang tao’y pinararangalan at niluluwalhati sa daigdig ni Śiva (Śivaloka).

Verse 30

अस्यामेव प्रतिपदि नवरात्रं समारभेत् । पूर्वाह्णे पूजयेद्देवीं घटस्थापनपूर्वकम् ॥ ३० ॥

Sa mismong unang araw ng buwan (pratipad), dapat simulan ang pagtalima ng Navarātra. Sa umaga bago magtanghali, sambahin ang Diyosa, na nagsisimula sa pagtatatag ng banal na banga (ghaṭa-sthāpana).

Verse 31

अंकुरारोपणं कृत्वा यवैर्गोधूममिश्रितैः । ततः प्रतिदिनं कुर्यादेकभुक्तमयाचितम् ॥ ३१ ॥

Matapos isagawa ang pagtatanim ng usbong gamit ang sebada (yava) na hinaluan ng trigo (godhūma), mula noon araw-araw ay kumain lamang nang minsan; at ang pagkaing iyon ay yaong natanggap nang hindi humihingi.

Verse 32

उपवासं यथाशक्ति पूजापाठजपादिकम् । मार्कंण्डेय पुराणोक्तं चरितत्रितयं द्विज ॥ ३२ ॥

Mag-ayuno (upavāsa) ayon sa iyong kakayahan, at isagawa ang pagsamba, pagbigkas ng mga banal na pagbasa, japa, at mga kaugnay na pagtalima. O dvija (dalawang ulit na isinilang), tuparin ang tatlong banal na salaysay gaya ng itinuro sa Mārkaṇḍeya Purāṇa.

Verse 33

पठनीयं नवदिनं भुक्तिमुक्ती अभीप्सता । कुमारीपूजनं तत्र प्रशस्तं भोजनादिभिः ॥ ३३ ॥

Ang naghahangad ng kapwa ginhawang makamundo at kalayaan (moksha) ay dapat bigkasin ito sa loob ng siyam na araw. Sa ganitong panata, ang pagsamba sa mga dalagang banal (kumārī-pūjan) ay lalo pang pinupuri, kasama ang pag-aalay ng pagkain at maayos na pagtanggap sa panauhin.

Verse 34

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र सर्वसिद्ध्यालयो नरः । जायते भुवि दुर्गायाः प्रसादान्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

O brāhmaṇa, sa pagsasagawa ng panata sa ganitong paraan, ang tao ay nagiging tila tahanan ng lahat ng siddhi o mga kaganapan. Sa daigdig na ito, nagkakaganito siya sa biyaya ni Durgā—walang pag-aalinlangan.

Verse 35

अथोर्जसितपक्षत्यां नवरात्रोदितं चरेत् । विशेषादन्नकूटाख्यं विष्णुप्रीतिविवर्धनम् ॥ ३५ ॥

Pagkaraan, sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Ūrja (Āśvina), isagawa ang ritwal ng Navarātri na itinakda para sa siyam na gabi. Lalo na, ganapin ang handog na Annakūṭa (bundok ng pagkain), sapagkat lubos nitong pinadadakila ang kasiyahan ng Panginoong Viṣṇu.

Verse 36

सर्वपाकैः सर्ददोहैः सर्वैः सर्वार्थसिद्धये । कर्तव्यमन्नकूटं तु गोवर्द्धनसमर्चने ॥ ३६ ॥

Upang matamo ang lahat ng layunin, isagawa ang Annakūṭa (bundok ng handog na pagkain) sa pagsamba kay Govardhana, gamit ang sari-saring lutong pagkain at lahat ng uri ng paghahandang mula sa gatas.

Verse 37

सायं गोभिः सह श्रीमद्गोवर्द्धनधराधरम् । समर्च्य दक्षिणीकृत्य भुक्तिमुक्ती समाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

Sa dapithapon, kasama ang mga baka, sambahin nang wasto ang maluwalhating Panginoon—Siya na nag-angat sa Govardhana, sandigan ng daigdig—at matapos maghandog ng dakṣiṇā ayon sa tuntunin, matatamo ang kapwa kasaganaan sa mundo at kalayaan (moksha).

Verse 38

अथ मार्गसिताद्यायां धनव्रतमनुत्तमम् । नक्तं विष्ण्वर्चनं होमैः सौवर्णीं हुतभुक्तनुम् ॥ ३८ ॥

Ngayon, sa madilim na araw ng buwan sa Mārgaśīrṣa, isagawa ang walang kapantay na Dhana-vrata: sambahin si Viṣṇu sa gabi, kalakip ang mga handog sa apoy (homa), at mag-alay ng ginto upang tanggapin ng banal na apoy.

Verse 39

रक्तवस्त्रयुगाच्छन्नां द्विजाय प्रतिपादयेत् । एवं कृत्वा धनैर्धान्यैः समृद्धो जायते भुवि ॥ ३९ ॥

Ihandog sa isang dvija (brāhmaṇa) ang isang pares ng pulang kasuotan bilang pantakip. Sa paggawa nito, ang tao’y nagiging masagana sa daigdig, mayaman sa yaman at butil ng ani.

Verse 40

वह्निना दग्धपापस्तु विष्णुलोके महीयते । पौषशुक्लप्रतिपदि भानुमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ४० ॥

Ang sinumang ang mga kasalanan ay natupok ng apoy ay pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu. Sa debosyonal na pagsamba kay Bhānu, ang Araw, sa unang araw ng maliwanag na kalahati ng Pauṣa, natatamo ang gayong kabutihang-loob.

Verse 41

एकभक्तव्रतो मर्त्यो भानुलोकमवाप्नुयात् । माघशुक्लाद्यदिवसे वह्निं साक्षान्महेश्वरम् ॥ ४१ ॥

Ang mortal na tumutupad ng Ekabhakta-vrata—isang beses lamang kumain na may debosyon—ay makaaabot sa daigdig ng Araw. Sa unang araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha, sambahin ang Apoy, na tuwirang si Maheśvara (Śiva) mismo.

Verse 42

समभ्यर्च्य विधानेन समृद्धो जायते भुवि । अथ फाल्गुनशुक्लादौ देवदेवं दिगंबरम् ॥ ४२ ॥

Kapag sumamba nang wasto ayon sa itinakdang ritwal, ang tao’y nagiging masagana sa daigdig. Pagkaraan, sa simula ng maliwanag na kalahati ng Phālguna, sambahin ang Deva ng mga deva, ang Panginoong Digambara—ang nakadamit ng kalangitan.

Verse 43

धूलिधूसरसर्वांगं जलैरुक्षेत्समंततः । कर्मणा लौकिकेनापि संतुष्टो हि महेश्वरः ॥ ४३ ॥

Ang sinumang ang buong katawan ay nababalutan ng alikabok ay dapat wisikan ng tubig sa lahat ng dako. Sapagkat si Maheśvara (Śiva) ay tunay na nalulugod kahit sa karaniwang paglilingkod na makalupa.

Verse 44

स्वसायुज्यं प्रदिशति भक्त्या सम्यक्समर्चितः । वैशाखे तु सिताद्यायां विष्णुं विश्वविहारिणम् ॥ ४४ ॥

Kapag si Panginoong Viṣṇu—ang Naglalakbay sa lahat ng daigdig—ay sinamba nang wasto sa pamamagitan ng bhakti, lalo na sa maliwanag na kalahati ng buwan na nagsisimula sa unang araw ng Vaiśākha, ipinagkakaloob Niya ang sāyujya: pakikiisa sa Kanyang sariling kalagayan.

Verse 45

समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती । एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम् ॥ ४५ ॥

Matapos sumamba ayon sa itinakdang ritwal, ang babaeng deboto ay dapat magpakain sa mga brāhmaṇa. Sa gayon, sa dalisay na araw ng maliwanag na buwan, pinararangalan niya si Brahmā, ang guro ng mga daigdig.

Verse 46

विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः । स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ४६ ॥

Si Brahmā—na kasama si Viṣṇu, ang Kataas-taasang Panginoon sa ibabaw ng mga pinuno ng lahat ng daigdig—ay nagkakaloob ng sāyujya. Sa pag-abot nito, natatamo ng tao ang ganap na espirituwal na kasakdalan.

Verse 47

आसु द्वादशमासानां प्रतिपत्सु द्विजोत्तम । व्रतानि तुभ्यं प्रोक्तानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च ॥ ४७ ॥

O pinakamainam sa mga dvija, naipahayag ko na sa iyo ang mga panatang (vrata) na isasagawa sa Pratipad ng labindalawang buwan—mga panatang nagbibigay kapwa ng ginhawang makalupa at ng pangwakas na kalayaan (mokṣa).

Verse 48

व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु ब्रह्मचर्यं विधीयते । भोजने तु हविष्यान्नं सामान्यत उदाहृतम् ॥ ४८ ॥

Sa lahat ng mga panatang ito, itinatakda ang pagsunod sa brahmacarya (pagpipigil at kalinisan ng asal); at tungkol sa pagkain, bilang pangkalahatang tuntunin, inirerekomenda ang haviṣyānna—payak na pagkaing handog sa sakripisyo.

Verse 49

इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ११० ॥

Sa gayon nagtatapos, sa kagalang-galang na Bṛhannāradīya Purāṇa—sa Pūrva-bhāga, sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Pada—ang ika-110 kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng panatang Pratipadā para sa labindalawang buwan.”