Adhyaya 89: The Wrath of Shumbha and Nishumbha and the Fall of Nishumbha

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये रक्तबीजवधोनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः । एकोननवतितमोऽध्यायः— ८९ । राजोवाच विचित्रमिदमाख्यातं भगवन् भवता मम । देव्याश्चरितमाहात्म्यं रक्तबीजवधाश्रितम् ॥

Kaya nga, sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, sa Sāvarṇika Manvantara, sa loob ng Devī Māhātmya, nagtatapos ang ikawalongpu’t walong kabanata na tinatawag na “Ang Pagpaslang kay Raktabīja.” Ngayon ay nagsisimula ang kabanata ikawalongpu’t siyam. Sinabi ng Hari: “Kagalang-galang na ginoo, isinalaysay mo sa akin ang kahanga-hangang salaysay na ito—ang maluwalhating mga gawa ng Diyosa na nakasentro sa pagpaslang kay Raktabīja.”

Verse 2

भूयश्चेच्छाम्यहं श्रोतुं रक्तबीजे निपातिते । चकाः शुम्भो यत्कर्म निशुम्भश्चातिकोपनः ॥

Nais kong marinig pa: nang mapatay na si Raktabīja, anong ginawa ni Śumbha, at ano naman ang ginawa ni Niśumbha na labis na nagngangalit?

Verse 3

ऋषिरुवाच चकāर कोपमतुलं रक्तबीजे निपातिते । शुम्भासुरो निशुम्भश्च हतेष्वन्येषु चाऽहवे ॥

Wika ng pantas: Nang mapatay si Raktabīja, ang asurang sina Śumbha at Niśumbha ay napuno ng di-maihahambing na poot, sapagkat ang iba pang mga mandirigma ay nalilipol din sa labanan.

Verse 4

हन्यमानं महासैन्यं विलोक्ष्यामर्षमुद्वहन् । अभ्यधावन्निशुम्भोऽथ मुख्ययाऽसुरसेनया ॥

Nang makita niyang pinupuksa ang kanyang malaking hukbo, si Niśumbha, taglay ang naglalagablab na poot, ay sumugod pasulong kasama ang pangunahing pangkat ng hukbong asura.

Verse 5

तस्याग्रतस्तथा पृष्ठे पार्श्वयोश्च महासुराः । संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा हन्तुं देवीमुपाययुः ॥

Ang mga dakilang asura, sa harap niya, sa likod niya, at sa magkabilang panig, galit na galit at kinakagat ang kanilang mga labi, ay sumulong upang patayin ang Diyosa.

Verse 6

आजगाम महावीर्यः शुम्भोऽपि स्वबलैर्वृतः । निहन्तुं चण्डिकां कोपात्कृताव युद्धं तु मातृभिः ॥

Pagkaraan, dumating din si Śumbha, na may dakilang kagitingan, na napalilibutan ng sarili niyang mga kawal, at sa galit ay nagbalak na patayin si Caṇḍikā—matapos makipagdigma sa mga Ina (Mātṛ).

Verse 7

ततो युद्धमतीवासीद्देव्याः शुम्भनिशुम्भयोः । शरवर्षमतीवोग्रं मेघयोरिव वर्षतोः ॥

Pagkatapos, ang labanan sa pagitan ng Diyosa at nina Śumbha at Niśumbha ay naging lubhang matindi, na may kakila-kilabot na ulang-palaso—na wari’y dalawang ulap-bagyo na bumubuhos.

Verse 8

चिच्छेदास्ताञ्चरांस्ताभ्यां चण्डिका स्वशरोत्करैः । ताडयामास चाङ्गेषु शस्त्रौघैरसुरेश्वरौ ॥

Pinutol ni Chandika ang mga sandata/palaso ng mga iyon sa pamamagitan ng sunod-sunod na ulang-palaso mula sa kanya, at saka tinamaan ang mga kamay at paa ng dalawang panginoon ng Asura ng rumaragasang buhos ng mga sandata.

Verse 9

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

Si Nishumbha, tangan ang matalim na espada at kumikislap na kalasag, ay tumama sa ulo ng leon—ang dakilang sasakyan ng Diyosa.

Verse 10

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

Si Nishumbha, tangan ang matalim na espada at maringal na kalasag, ay hinampas ang leon—ang dakilang sasakyan ng Diyosa—sa ulo.

Verse 11

छिन्नॆ चर्मणि खड्गे च शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । तामप्यस्य द्विधा चक्रे चक्रेणाभिमुखागताम् ॥

Nang maputol ang kanyang kalasag at espada, inihagis ng Asura ang isang sibat; ngunit hinati ng chakra ng Diyosa iyon sa dalawa habang tuwid itong sumasalpok patungo sa kanya.

Verse 12

कोपाध्मातो निशुम्भोऽथ शूलं जग्राह दानवः । आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत् ॥

Pagkaraan, si Nishumbha, ang Danava na namamaga sa poot, ay dumampot ng trishula; at nang sumugod iyon sa kanya, dinurog iyon ng Diyosa hanggang maging pulbos sa isang suntok ng kamao.

Verse 13

अथादाय गदां सोऽपि चिक्षेप चण्डिकां प्रति । सापि देव्याः त्रिशूलेन भिन्ना भस्मत्वमागता ॥

Pagkaraan, siya man ay kumuha ng pamalo (gada) at inihagis iyon kay Chandika; ngunit ang pamalong iyon, nang mahati ng trishula ng Diyosa, ay naging abo.

Verse 14

ततः परशुहस्तं तमायान्त दैत्यपुङ्गवम् । आहत्य देवी बाणौघैरपातयत भूतले ॥

Pagkaraan, nang lumapit ang pinakadakila sa mga Daitya na may palakol sa kamay, pinana siya ng Diyosa ng mga ulang-palaso at ibinagsak sa lupa.

Verse 15

तस्मिन्निपतिते भूमौ निशुम्भे भीमविक्रमॆ । भ्रातर्यतीव संक्रुद्धः प्रययौ हन्तुमम्बिकाम् ॥

Nang bumagsak sa lupa si Nishumbha na may kakila-kilabot na lakas, ang kanyang kapatid, labis na nagngangalit, ay sumugod upang patayin si Ambika.

Verse 16

स रथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायुधैः । भुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषं बभौ नभः ॥

Nakaupo sa kanyang karwahe, itinaas ang kanyang pinakadakilang mga sandata, at sa kanyang walong bisig na walang kapantay, pinuno niya ang buong kalawakan at nagningning sa langit.

Verse 17

तमायान्तं समालोक्य देवी शङ्खमवादयत् । ज्याशब्दं चापि धनुषश्चकारातीव दुःसहम् ॥

Nang makita siyang sumusulong, hinipan ng Diyosa ang kanyang kabibe; at pinatunog din niya ang pisi ng kanyang busog—lubhang di-matiis para sa mga kaaway.

Verse 18

पूरयामास ककुभो निजघण्टास्वनेन च । समस्तदैत्यसैन्यानां तेजोवधविधायिना ॥

Pinuno niya ang lahat ng dako ng tunog ng sarili niyang kampana—isang nakapanghihilakbot na kalansing na dumurog sa loob at karangalan ng buong hukbo ng mga asura.

Verse 19

ततः सिंहो महानादैस्त्याजितेभमहामदैः । पूरयामास गगनं गां तथैव दिशो दश ॥

Pagkaraan, ang leon, sa makapangyarihang ungol na nagpapalayas sa mga elepanteng baliw sa paglalandi, ay pumuno sa langit, sa lupa, at gayundin sa sampung direksiyon.

Verse 20

ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् । कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोधिताḥ ॥

Pagkaraan, tumalunton si Kālī at hinampas ang langit at ang lupa; sa kulog ng kaniyang dalawang kamay, ang mga naunang tunog ay tuluyang nalunod.

Verse 21

अट्टाट्टहासमशिवं शिवदूती चकार ह । तैः शब्दैरसुरास्त्रेसुः शुम्भः कोपं परं ययौ ॥

Nagpakawala si Śivadūtī ng isang nakapanghihilakbot at malas na halakhak; sa mga tunog na iyon, pinakawalan ng mga asura ang kanilang mga sandata, at si Śumbha ay sinakmal ng sukdulang poot.

Verse 22

दुरात्मंस्तिष्ठ तिष्ठेति व्याजहाराम्बिका यदा । तदा जयेत्यभिहितं देवैराकाशसंस्थितैः ॥

Nang sumigaw si Ambikā, “Hamak—tumayo, tumayo!”, ang mga diyos na nakapuwesto sa himpapawid ay nagpahayag, “Tagumpay!”

Verse 23

शुम्भेनागत्य या शक्तिर्मुक्ता ज्वालातिभीषणा । आयान्ती वह्निकूटाभा सा निरस्ता महोल्कया ॥

Ang nagliliyab at nakapanghihilakbot na kapangyarihang pinakawalan ni Śumbha—dumating na parang bunton ng apoy—ay naitaboy ng isang dambuhalang punglo na wari’y bulalakaw.

Verse 24

सिंहनादेन शुम्भस्य व्याप्तं लोकत्रयान्तaram् । निर्घातनिः स्वनो घोरो जितवानवनिपते ॥

O hari, napuno ang kalawakan sa loob ng tatlong daigdig ng ungol ni Śumbha na tila leon—isang nakapanghihilakbot at kumukulog na alingawngaw, na wari’y nagwagi sa lahat.

Verse 25

शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवी शुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान् । चिच्छेद स्वशरैरुग्रैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

Pinutol ng Devī ang mga palasong pinakawalan ni Śumbha, at pinutol din ni Śumbha ang mga palasong ipinadala niya—bawat isa’y gamit ang sariling mababangis na palaso, daan-daan at saka libu-libo.

Verse 26

ततः सा चण्डिका क्रुद्धा शूलेनाभिजघान तम् । स तदाभिहतो भूमौ मूर्च्छितो निपपात ह ॥

Pagkaraan, si Caṇḍikā na nagngangalit ay tumama sa kanya gamit ang trident; sa tama nito, bumagsak siya sa lupa, nahimatay at nawalan ng ulirat.

Verse 27

ततो निशुम्भः सम्प्राप्य चेतनामात्तकार्मुकः । आजघान शरैर्देवीं कालीं केसरिणं तथा ॥

Pagkatapos, si Niśumbha, nang magbalik ang ulirat at hawakan ang kanyang busog, ay pinana ang Devī, si Kālī, at pati ang leon.

Verse 28

पुनश्च कृत्वा बाहूनामयुतं दनुजेश्वरः । चक्रायुधेन दितिजश्छादयामास चण्डिकाम् ॥

Muli, ang panginoon ng mga demonyong isinilang kay Danu ay nagpakita ng sampung libong bisig; at ang anak ni Diti ay nilambungan at nilunod si Caṇḍikā ng kanyang mga sandatang cakra.

Verse 29

ततो भगवती क्रुद्धा दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । चिच्छेद तानि चक्राणि स्वशरैः सायकांश्च तान् ॥

Pagdaka, ang Mapalad na Diyosa, nagngitngit—si Durgā, ang pumupuksa sa dalamhati ng mahirap lampasan—ay pinutol ang mga cakra sa pamamagitan ng sarili niyang mga palaso, at winasak din ang iba pang mga sandatang ipinukol.

Verse 30

ततो निशुम्भो वेगेन गदामादाय चण्डिकाम् । अभ्यधावत वै हन्तुं दैत्यसेनासमावृतः ॥

Pagkatapos, si Niśumbha, sinunggaban ang kanyang pamalo at sumugod nang matulin upang patayin si Caṇḍikā, na napapalibutan ng hukbo ng mga Daitya.

Verse 31

तस्यापतत एवाशु गदां चिच्छेद चण्डिका । खड्गेन शितधारेण स च शूलं समाददे ॥

Sa kanyang pagsugod, mabilis na pinutol ni Caṇḍikā ang kanyang pamalo sa pamamagitan ng matalim na tabak; at pagkatapos ay kumuha siya ng isang sibat (na wari’y tulad ng trisula).

Verse 32

शूलहस्तं समायान्तं निशुम्भममरार्दनम् । हृदि विव्याध शूलेन वेगाविद्धेन चण्डिका ॥

Nang lumapit si Niśumbha na may sibat sa kamay—siya na nagpapahirap sa mga diyos—tinuhog ni Caṇḍikā ang kanyang puso sa pamamagitan ng sibat na inihagis nang buong lakas.

Verse 33

भिन्नस्य तस्य शूलेन हृदयान्निः सृतो 'परः । महाबलो महावीर्यस्तिष्ठेति पुरुषो वदन् ॥

Nang siya’y mahati ng sibat na iyon, may isa pang nilalang na lumitaw mula sa kanyang puso, makapangyarihan at dakila ang tapang, na nagsabi: “Tumindig at harapin ako!”

Verse 34

तस्य निष्क्रामतो देवी प्रहस्य स्वनवत्ततः । शिरश्चिच्छेद खड्गेन ततो 'सावपतद्भुवि ॥

Paglitaw niya, tumawa nang malakas ang Diyosa na may tumataginting na tunog, at pinugot ang kanyang ulo sa pamamagitan ng espada; saka siya bumagsak sa lupa.

Verse 35

ततः सिंहश्चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तांस्तथा काली शिवदूती तथापरान् ॥

Pagkatapos, marahas na nilamon ng leon ang mga asura na nadurog ang leeg sa kanyang mga pangil; gayundin, si Kālī at si Śivadūtī (sugo ni Śiva) ay lumupig sa iba pang mga demonyo.

Verse 36

कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाः केचिन्नेशुर्महासुराः । ब्रह्माणीमन्त्रपूतेन तोयेनान्ये निराकृताः ॥

May ilang dakilang asura ang bumagsak, nahati ng sibat ni Kauṃārī; ang iba naman ay itinaboy at nilipol ni Brahmāṇī sa pamamagitan ng tubig na pinabanal ng mga mantra.

Verse 37

माहेश्वरीत्रिशूलेन भिन्नाः पेतुस्तथापरे । वाराहीतुण्डघातेन केचिच्चूर्णोकृताः भुवि ॥

Ang iba ay bumagsak, nahati ng trident ni Māheśvarī; at ang ilan ay nadurog na parang alikabok sa lupa dahil sa mga hampas ng nguso ni Vārāhī.

Verse 38

खण्डं खण्डं च चक्रेण वैष्णव्या दानवाः कृताः । वज्रेण चैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेन तथापरे ॥

Ang mga Danava ay pinagpira-piraso ng diskus ni Vaishnavi, at ang iba pa ay nilipol ng kulog-kidlat (vajra) na pinakawalan ni Aindri mula sa dulo ng kanyang mga daliri.

Verse 39

केचिद्विनेशुरसुराः केचिन्नष्टा महाहवात् । भक्षिताश्चापरे कालीशिवदूतीमृगाधिपैः ॥

May mga demonyong namatay, may tumakas mula sa dakilang labanan, at ang iba pa ay nilamon nina Kali, Shivaduti, at ng Leon.