Markandeya Purana - Adhyaya 59
VishnuRevelationDivine Plan29 Shlokas

Adhyaya 59: Cosmic Geography and Yuga-Order: Bhadrashva, Ketumala, and the Northern Kuru Region

कूर्मनिवेशो नाम एकोनषष्टितमोऽध्यायः (Kūrmaniveśa-nāma Ekonaṣaṣṭitamo ’dhyāyaḥ)

Markandeya and Vishnu

Inilalarawan ng adhyaya ang kosmikong heograpiya ayon sa Purana: ang mga varṣa gaya ng Bhadrāśva, Ketumāla, at ang Hilagang Kuru (Uttara-Kuru), kasama ang kaayusan ng mga rehiyon at katangian ng kanilang pamumuhay. Ipinapaliwanag din ang pagkakasunod ng mga Yuga at ang batas ng panahon at karma na humuhubog sa kapalaran ng mga nilalang, at kung paanong ang dharma ay umuunlad o humihina sa bawat yugto.

Divine Beings

Mārkaṇḍeya (speaker)Hari / ViṣṇuJanārdanaAśvaśiras (deity mentioned with Janārdana in Bhadrāśva context)

Celestial Realms

Devaloka (as the prior station of beings reborn in Uttara Kuru)Nakṣatra-ordering (astral framework referenced for regional division)

Key Content Points

Bhārata-varṣa recap: Mārkaṇḍeya restates the four yugas (Kṛta, Tretā, Dvāpara, Kali) as the temporal frame for the human world in Bhārata.Bhadrāśva-varṣa (east of Devakūṭa): enumeration of major kulācala mountains (e.g., Śvetaparṇa, Nīla, Śaivāla, Kaurañja, Parṇaśālāgra) and numerous rivers; inhabitants are described as radiant, long-lived, and ethically even-minded.Ketumāla-varṣa (western region): listing of its kulaparvatas (e.g., Viśāla, Kambala, Kṛṣṇa, Jayanta, Hariparvata, Viśoka, Vardhamāna), major rivers, and Viṣṇu’s presence in a distinct varāha-associated form; brief astral (nakṣatra) ordering is noted.Uttara Kuru-varṣa introduction: portrayal of a paradisiacal economy (clothing and ornaments arising from trees/fruits), gem-like earth, fragrant winds, paired births, and sacred rivers including Bhadrāsomā; mention of Viṣṇu’s matsya-associated form and ninefold divisions (navadhā) of nakṣatras and directions.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 59Kūrmaniveśa Markandeya PuranaBhadrashva Varsha descriptionKetumala Varsha geographyUttara Kuru Varsha PuranaJambudvipa varsha divisionPuranic cosmography and yugasVishnu forms in Purana (Varaha and Matsya)

Shlokas in Adhyaya 59

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कूर्मनिवेशो नामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः । ऊनषष्टितमोऽध्यायः- ५९ । मार्कण्डेय उवाच । एवंतु भारतं वर्षं यथावत् कथितं मुने । कृतं त्रेता द्वापरञ्च तथाथिष्यम् चतुष्टयम् ॥

Kaya, sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, nagtatapos ang ika-58 kabanata na tinatawag na “Kūrma-niveśa.” (Ngayon ay nagsisimula) ang Kabanata 59. Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Gayon, O pantas, ang Bhārata-varṣa ay naipaliwanag nang wasto; at ang apat na yuga—Kṛta, Tretā, Dvāpara, at gayundin ang Kali—ay dapat maunawaan.”

Verse 2

अत्रैवैतद्युगानान्तु चातुर्वर्ण्योऽत्र वै द्विज । चत्वारि त्रीणि द्वे चैव तथैकञ्च शरच्छतम् ॥

Dito sa lupain na ito, O dvija (dalawang ulit na isinilang), tunay na umiiral ang apat na uri ng kaayusang panlipunan. At ang haba ng buhay dito, ayon sa pagkakasunod ng mga yuga, ay apatnaraan, tatlongdaan, dalawangdaan, at sandaang taon (ayon sa pagkakasunod).

Verse 3

जीवन्त्यत्र नरा ब्रह्मन् ! कृतत्रेतादिके क्रमात् । देवकूटस्य पूर्वस्य शैलेन्द्रस्य महात्मनः ॥

Ang mga tao rito, O Brahmin, ay nabubuhay ayon sa kaayusang nagsisimula sa mga yuga na Kṛta at Tretā. Ang lupain na ito ay nasa silangan ng dakilang panginoon ng mga bundok na Devakūṭa.

Verse 4

पूर्वेण यत् स्थितं वर्षं भद्राश्वं तन्निबोध मे । श्वेतपर्णश्च नीलश्च शैवालश्चाचलोत्तमः ॥

Unawain mula sa akin na may varṣa na tinatawag na Bhadrāśva na nasa silangan. Naroon ang mahuhusay na bundok na Śvetaparṇa, Nīla, at Śaivāla.

Verse 5

कौरञ्जः पर्णशालाग्रः पञ्चैते तु कुलाचलाः । तेषां प्रसूतिरन्ये ये बहवः क्षुद्रपर्वताः ॥

Ang Kaurañja at Parṇaśālāgra—ang mga ito (kasama ng mga naunang nabanggit) ang limang pangunahing kulācala, ang mga ‘bundok ng angkan’. Mula sa kanila ay isinilang ang marami pang mas maliliit na burol.

Verse 6

तैर्विशिष्टा जनपदा नानारूपाः सहस्रशः । ततः कुमुदसंकाशाः शुद्धसानुसुमङ्गलाः ॥

Dahil sa mga bundok na iyon, libu-libong lalawigan na sari-sari ang uri ang natatangi at nahahati. Pagkaraan nito ay may mga lupain na wari’y puting lotus, may dalisdis na dalisay at kagandahang mapalad.

Verse 7

इत्येवमादयोऽन्येऽपि शतशोऽथ सहस्रशः । सीता शङ्खावती भद्रा चक्रावर्तादिकास्तथा ॥

Gayon din, may iba pa—daan-daan at libu-libo—gaya nina Sītā, Śaṅkhāvatī, Bhadrā, at gayundin si Cakrāvartā at iba pa.

Verse 8

नद्योऽथ बह्व्यो विस्तीर्णाः शीततोयौघवाहिकाः । अत्र वर्षे नराः शङ्खशुद्धहेमसमप्रभाः ॥

At maraming malalapad na ilog ang umaagos, na nagdadala ng mga batis ng malamig na tubig. Sa varṣa na ito, ang mga tao’y nagniningning na parang kabibe, parang dalisay na ginto, at iba pang tulad nito.

Verse 9

दिव्यसङ्गमिनः पुण्या दशवर्षशतायुषः । मन्दोत्तमौ न तेषु स्तः सर्वे ते समदर्शनाः ॥

Nakikisalamuha sila sa mga diyos, may kabutihang-loob at nabubuhay nang isang libong taon. Sa kanila’y walang ‘mapurol’ o ‘lubhang mahusay’ bilang mga sukdulan; lahat ay magkakapantay sa pananaw.

Verse 10

तितिक्षादिभिरष्टाभैः प्रकृत्या ते गुणैर्युताः । तत्राप्यश्वशिरा देवश्चतुर्बाहुर्जनार्दनः ॥

Sa likas na kalagayan, taglay nila ang walong katangian na nagsisimula sa pagtitiis. At naroon din (sa pook na iyon) ang diyos na Aśvaśiras—si Janārdana na may apat na bisig.

Verse 11

शिरोहृदयमेड्ह्राङ्घ्रिहस्तैश्चाक्षित्रयान्वितः । तस्याप्यथैवं विषयाः विज्ञेया जगतः प्रभोः ॥

Taglay ang ulo, puso, sangkap ng pag-aanak, mga paa at mga kamay—at may tatlong mata—gayundin, ang mga nasasakupan ng Panginoon ng daigdig ay dapat maunawaan sa ganitong paraan.

Verse 12

केतुमालमतो वर्षं निबोध मम पश्चिमम् । विशालः कम्बलः कृष्णो जयन्तो हरिपर्वतः ॥

Matuto ka mula sa akin tungkol sa kanlurang lupain na tinatawag na Ketumāla-varṣa. Naroon ang mga bundok na Viśāla, Kambala, Kṛṣṇa, Jayanta, at Hari-parvata.

Verse 13

विशोको वर्धमानश्च सप्तैते कुलपर्वताः । अन्ये सहस्रशः शैला येषु लोकगणः स्थितः ॥

Ang Viśoka at Vardhamāna—na kasama ng iba ay nagiging pito—ay ang mga bundok ng angkan (kulaparvata). Mayroon pang libu-libong iba pang bundok na tinitirhan ng napakaraming nilalang.

Verse 14

मौलयस्ते महाकायाः शाकपोतकम्बकाः । अङ्गुलप्रमुखाश्चापि वसन्ति शतशो जनाः ॥

Doon naninirahan ang mga Maulaya—mga taong may malalaking katawan—gayundin ang Śāka, Potaka, at Kambhaka. May mga tao ring gaya ng Aṅgula-pramukha na naninirahan doon nang daan-daan.

Verse 15

ये पिबन्ति महानद्यो वङ्क्षुं श्यामां सकम्बलाम् । अमोघां कामिनीं श्यामां तथैवान्याः सहस्रशः ॥

Umiinom sila mula sa malalaking ilog—Vaṅkṣu, Śyāmā, Sakambalā, Amoghā, Kāminī, Śyāmā—at gayundin sa libu-libo pang ibang ilog.

Verse 16

अत्राप्यायुḥ समं पूर्वैरत्रापि भगवान् हरिः । वराहरूपी पादास्यहृत्पृष्ठपार्श्वतस्तथा ॥

Dito rin, ang haba ng buhay ay katulad ng sa silangang lupain. Dito rin naroroon ang Mapalad na Hari (Bhagavān Hari) sa anyo ng Baboy-Damo (Varāha), na nahahayag bilang mga paa, bibig, puso, likod, at mga tagiliran.

Verse 17

त्रिनक्षत्रयुते देशे नक्षत्राणि शुभानि च । इत्येतत् केतुमालान्ते कथितं मुनिसत्तम ॥

Sa lupain na pinagkalooban ng tatlong konstelasyon, ang mga bituin ay mapalad at mabuti ang tanda. Kaya, O pinakadakilang mga rishi, naisalaysay na ang salaysay tungkol sa Ketumāla.

Verse 18

अतः परं कुरून् वक्ष्ये निबोधेह ममोत्तरान् । तत्र वृक्षाः मधुफलाः नित्यपुष्पफलोपगाः ॥

Susunod, ilalarawan ko ang mga Kuru—unawain ngayon ang aking hilagang (rehiyon). Doon, ang mga punò ay namumunga ng kasingtamis ng pulot at laging hitik sa bulaklak at bunga.

Verse 19

वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च । सर्वकामप्रदास्ते हि सर्वकामफलप्रदाः ॥

Nalilikha rin doon ang mga kasuotan, at maging ang mga palamuti ay (lumilitaw) sa mga bunga. Tunay, ipinagkakaloob nila ang lahat ng ninanais at ibinubunga ang kaganapan ng bawat hangarin.

Verse 20

भूमिर्मणिमयी वायुः सुगन्धः सर्वदा सुखः । जायन्ते मानवास्तत्र देवलोकपरिच्युताः ॥

Ang lupa ay yari sa mga hiyas; ang hangin ay mabango at laging kaaya-aya. Doon isinisilang ang mga tao—yaong mga nahulog mula sa daigdig ng mga deva.

Verse 21

मिथुनानि प्रसूयन्ते समकालस्थितानि वै । अन्योन्यमनुरक्तानि चक्रवाकोपमानि च ॥

Ang mga magkaparis ay isinisilang (doon), sabay na lumilitaw sa iisang sandali; sila’y tapat sa isa’t isa, tulad ng mga ibong cakravāka.

Verse 22

चतुर्दशसहस्राणि तेषां सार्धानि वै स्थितिः । चन्द्रकान्तश्च शैलेन्द्रः सूर्यकान्तस्तथापरः ॥

Ang lawak ng mga iyon ay labing-apat na libong yojana, at ang taas ay gayon din, at may dagdag pang kalahati. Naroon ang hari ng mga bundok na Candrakānta, at gayundin ang isa pa na tinatawag na Sūryakānta.

Verse 23

तस्मिन् कुलाचलौ वर्षे तन्मध्ये च महानदी । भद्रसोमा प्रयात्युर्व्यां पुण्यामलजलौघिनी ॥

Sa varṣa na iyon, sa gitna ng mga bundok na hanggahan, at sa pinakasentro nito, may isang dakilang ilog na dumadaloy sa lupa—ang Bhadrasomā—na nagdadala ng mga sagradong batis ng dalisay na tubig.

Verse 24

सहस्रशस्तथैवान्या नद्यो वर्षेऽपि चोत्तरे । तथान्याः क्षीरवाहिन्यो घृतवाहिन्य एव च ॥

Gayundin, sa hilagang varṣa na iyon ay may iba pang mga ilog na umaabot sa libo-libo; at may mga ilog na nagdadala ng gatas, at tunay ngang may iba pa na nagdadala ng ghee.

Verse 25

दध्नो ह्रदास्तथा तत्र तथान्ये चानुपर्वताः । अमृतास्वादकल्पानि फलानि विविधानि च ॥

Naroon din ang mga lawa ng curds, at iba pang mga bagay sa kahabaan ng mga bundok; at mga bungang sari-sari ang uri, na ang lasa ay maihahambing sa amṛta, ang nektar.

Verse 26

वनेषु तेषु वर्षेषु शतशोऽथ सहस्रशः । तत्रापि भगवान् विष्णुः प्राक्शिरा मत्स्यरूपवान् ॥

Sa mga gubat ng mga lupain na iyon, sa daan-daan at libu-libong pook, naroroon din ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu—Prākśiras—na may anyong isda.

Verse 27

विभक्तो नवधा विप्र ! नक्षत्राणां त्रयं त्रयम् । दिशस्तथापि नवधा विभक्ता मुनिसत्तम ॥

O brāhmaṇa, ang kaayusan ay hinati sa siyam—ang mga nakṣatra ay pinangkat na tig-tatlo; gayundin, ang mga direksiyon ay hinati ring siyam, O pinakadakila sa mga pantas.

Verse 28

चन्द्रद्वीपः समुद्रे च भद्रद्वीपस्तथापरः । तत्रापि पुण्यो विख्यातः समुद्रान्तर्महामुने ॥

Sa karagatan ay naroon ang Candradvīpa, at gayundin ang isa pa, ang Bhadradvīpa. Doon din, may isang pook na bantog bilang banal sa loob ng dagat, O dakilang pantas.

Verse 29

इत्येतत् कथितं ब्रह्मन् ! कुरुवर्षं मयोत्तरम् । शृणु किंपुरुषादीनि वर्षाणि गदतो मम ॥

Kaya nga, O brāhmaṇa, inilarawan ko na sa iyo ang Uttara-Kuruvarṣa. Ngayon ay makinig ka habang sinasabi ko ang mga varṣa na nagsisimula sa Kiṃpuruṣa.

Frequently Asked Questions

The chapter frames geography as a moral-anthropological map: regions are distinguished not only by mountains and rivers but by the innate virtues, longevity, and social harmony of their inhabitants, implying that cosmic order (dharma-like regularity) is legible through spatial arrangement.

While not narrating a specific Manu’s reign, Adhyāya 59 supplies Manvantara-adjacent cosmography: it stabilizes the world-stage (varṣas, kulaparvatas, rivers, astral divisions) upon which Manvantara histories and dharmic conditions unfold, and it reiterates yuga-sequencing as the temporal logic for Bhārata.

This chapter is not part of the Devī Māhātmya corpus (Adhyāyas 81–93). Its theological emphasis is instead Vaiṣṇava-cosmographic: it associates specific regions with Hari/Viṣṇu’s manifestations (including varāha- and matsya-associated forms), integrating divine presence into the cosmological map.

Read Markandeya Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App