Adhyaya 152

Verse 1

/ हि आय न हुक मपटआ आ्ा८् एकपज्चाशर्दाधकशततमो< ध्याय: श्रीहनुमानजीका भीमसेनको आश्वासन और विदा देकर अन्तर्धान होना वैशम्पायन उवाच ततः संहृत्य विपुलं तद्‌ वपु: कामतः कृतम्‌ । भीमसेन पुनर्दोर्भ्या पर्यष्वजत वानर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: O Janamejaya! Pagkaraan nito, binawi ni Hanumān, ang panginoon ng mga wanara, ang napakalaking anyong kinuha niya ayon sa sariling kalooban; at muli niyang niyakap si Bhīmasena gamit ang dalawang bisig, idinantay sa dibdib sa wagas na pagmamahal.

Verse 2

परिष्वक्तस्य तस्याशु भ्रात्रा भीमस्य भारत । श्रमो नाशमुपागच्छत्‌ सर्व चासीत्‌ प्रदक्षिणम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: O Bhārata, nang yakapin si Bhīma ng kanyang kapatid, naglaho agad ang lahat ng kanyang pagod, at ang lahat ng bagay ay nagmistulang pabor at mapalad para sa kanya.

Verse 3

बल॑ चातिबलो मेने न मे5स्ति सदृशो महान्‌ | ततः पुनरथोवाच पर्यश्रुनयनो हरि:

Nadama ni Bhīma na siya’y lubhang makapangyarihan at naisip: “Napakalaki na ng aking lakas; wala nang dakilang kapantay ko.” Pagkaraan, si Hanumān, na may luha sa mga mata, ay muling nagsalita—may pagkakaibigang taimtim at tinig na nabibiyak sa damdamin—at sinabi kay Bhīma: “Bayani, ngayo’y bumalik ka na sa iyong tahanan. At kapag may pagkakataon sa usapan, alalahanin mo rin ako.”

Verse 4

भीममाभाष्य सौहार्दाद्‌ बाष्पगद्गदया गिरा | गच्छ वीर स्वमावासं स्मर्तव्योडस्मि कथान्तरे

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa tapat na pag-ibig ng pagkakaibigan, kinausap ni Hanumān si Bhīma sa tinig na nababara ng luha: “Bayani, ngayo’y bumalik ka na sa iyong tahanan. At kapag may pagkakataon sa usapan, alalahanin mo rin ako.”

Verse 5

इहस्थश्व कुरुश्रेष्ठ न निवेद्योडस्मि करह्िचित्‌ | धनदस्यालयाच्चापि विसृष्टानां महाबल

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O pinakamainam sa mga Kuru, dito ako nananahan—huwag mong ipagsasabi ito kaninuman, kailanman. O makapangyarihang bayani, dumating na ang oras na paririto ang mga apsara at ang mga dalagang Gandharva na ipinadala mula sa palasyo ni Dhanada (Kubera).”

Verse 6

देशकाल इहायातुं देवगन्धर्वयोषिताम्‌ । ममापि सफल चक्षु: स्मारितश्नलास्मि राघवम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Igalang ang nararapat na panahon at pook sa pagdating dito ng mga apsara at mga dalagang Gandharva. Maging ang aking mga mata ay nagkaroon ng kaganapan sa pagkakita sa iyo; at sa pakikipagtagpo sa iyo—sa paghipo sa iyong katawang-tao—naalala ko si Rāghava, ang Panginoong Rāma, na bantog sa pangalang ‘Śrī Rāma,’ na siyang pagkakatawang-tao ni Viṣṇu: maningning na gaya ng araw upang pasayahin ang puso ng daigdig at papaglahuin si Sītā, ligaya ng hari ng Mithilā, na parang lotus na bumubukadkad; at gaya ng araw ng sansinukob upang lipulin ang dilim na si Rāvaṇa na may sampung mukha. O magiting na anak ni Kuntī, huwag sanang mauwi sa wala ang pagparito mo upang makita ako.”

Verse 7

रामाभिधानं विष्णुं हि जगद्धृदयनन्दनम्‌ । सीतावकत्रारविन्दर्क दशास्यध्वान्तभास्करम्‌

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Siya mismo si Viṣṇu, na tanyag sa pangalang ‘Rāma’—ang ligaya ng puso ng daigdig. Siya’y gaya ng araw na nagpapabukadkad sa mukhang-lotus ni Sītā, at gaya ng nagliliyab na liwanag na pumupuksa sa dilim na si Rāvaṇa na may sampung mukha.”

Verse 8

मानुषं गात्रसंस्पर्श गत्वा भीम त्वया सह | तदस्मद्दर्शन॑ वीर कौन्तेयामोघमस्तु ते

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Bhīma, yamang nakasayad ako sa katawang-tao—sa paghipo sa iyong mga bisig at mga sangkap habang kasama ka—nawa’y hindi maging walang saysay para sa iyo ang pakikipagtagpong ito sa akin, O bayani, anak ni Kuntī.”

Verse 9

भ्रातृत्वं त्वं पुरस्कृत्य वरं वरय भारत । यदि तावन्मया क्षुद्रा गत्वा वारणसाह्नयम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “O Bhārata, sa paglalagay ng ating pagkakapatiran sa unahan, pumili ka ng isang biyaya. Kung nanaisin mo, agad akong tutungo sa Vāraṇasāhṇaya at pababagsakin ang mga hamak na anak ni Dhṛtarāṣṭra; o kung ibig mo, dudurugin ko ang buong lungsod at gagawin itong alikabok sa pamamagitan ng unos ng mga bato; o tatalian ko si Duryodhana at dadalhin ko siya rito kaagad. Makapangyarihang bayani—anumang nais mo, iyon ang aking tutuparin.”

Verse 10

धार्तराष्ट्रा निहन्तव्या यावदेतत्‌ करोम्यहम्‌ । शिलया नगरं वापि मर्दितव्यं मया यदि

Wika ni Vaiśampāyana: “Hangga’t kaya kong kumilos, maaaring mapuksa ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra. Kung nanaisin mo, maaari ko pang durugin ang lungsod sa pamamagitan ng unos ng mga bato.”

Verse 11

बद्ध्वा दुर्योधनं चाद्य आनयामि तवान्तिकम्‌ | यावदेतत्‌ करोम्यद्य काम॑ तव महाबल

Wika ni Vaiśampāyana: “Tatalian ko si Duryodhana at dadalhin ko siya sa iyong harapan sa araw ding ito. Hangga’t hindi ko ito natatapos ngayon—anumang nais mo, O makapangyarihan—tutupdin ko.”

Verse 12

वैशम्पायन उवाच भीमसेनस्तु तद्‌ वाक्‍्यं श्रुत्वा तस्य महात्मन: । प्रत्युवाच हनूमन्तं प्रह्ष्टेनान्तरात्मना

Wika ni Vaiśampāyana: Nang marinig ni Bhīmasena ang mga salita ng dakilang kaluluwang iyon, sumagot siya kay Hanūmān na may kagalakang umaapaw sa kalooban—nagpahayag ng pasasalamat sa tulong na naibigay, at iisang hiling lamang: na manatiling nalulugod si Hanūmān sa kanya at ipagpatuloy ang kanyang biyaya.

Verse 13

कृतमेव त्वया सर्व मम वानरपुड्रव । स्वस्ति ते5स्तु महाबाहो कामये त्वां प्रसीद मे

Wika ni Vaiśampāyana: Nang marinig ang mga salita ng dakilang si Hanūmān, sumagot si Bhīmasena na may pusong nag-uumapaw sa galak: “O pinakadakila sa mga vanara! Natupad mo na ang lahat para sa akin. Nawa’y sumaiyo ang kagalingan, O makapangyarihang bisig. Ito lamang ang hinihiling ko: maging mahabagin ka sa akin; manatili nawa sa akin ang iyong pagpapala.”

Verse 14

सनाथा: पाण्डवा: सर्वे त्वया नाथेन वीर्यवन्‌ । तवैव तेजसा सर्वान्‌ विजेष्यामो वयं परान्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O makapangyarihang bayani, sa iyo bilang aming tagapagtanggol, ang lahat ng Pāṇḍava ay nagkaroon ng sandigan at katiwasayan. Sa lakas ng sarili mong ningning, mapagtatagumpayan namin ang lahat ng kaaway.”

Verse 15

एवमुक्तस्तु हनुमान्‌ भीमसेनमभाषत । भ्रातृत्वात्‌ सौह्ृदाच्चैव करिष्यामि प्रियं तव,भीमसेनके ऐसा कहनेपर हनुमानजीने उनसे कहा--“तुम मेरे भाई और सुहृद्‌ हो, इसलिये मैं तुम्हारा प्रिय अवश्य करूँगा”

Nang masabihan nang gayon, nagsalita si Hanumān kay Bhīmasena: “Sapagkat ikaw ay kapatid ko at mahal kong kaibigan, tiyak na gagawin ko ang ikalulugod at ikabubuti mo.”

Verse 16

चमूं विगाह्[ शत्रूणां शरशक्तिसमाकुलाम्‌ | यदा सिंहरवं वीर करिष्यसि महाबल

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O makapangyarihang bayani, kapag sumuong ka sa hanay ng kaaway—na siksik sa hagupit ng mga palaso at sibat—at magpalahaw na tila leon, palalakasin ko ang iyong sigaw sa sarili kong dagundong. At higit pa, uupo ako sa watawat ni Arjuna at magpapakawala ng nakapanghihilakbot na sigaw na wari’y kumakaltas sa hininga ng mga kaaway, upang madali ninyo silang mapabagsak.” Pagkasabi nito kay Bhīmasena, na nagpapasaya sa mga Pāṇḍava, itinuro ni Hanumān ang daan ng pag-alis at saka naglaho roon din.

Verse 17

तदाहं बृंहयिष्यामि स्वरवेण रवं तव । विजयस्य ध्वजस्थश्न नादान्‌ मोक्ष्यामि दारुणान्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kung magkagayon, palalakasin ko ang iyong sigaw sa sarili kong tinig. At, nakapuwesto sa watawat ng tagumpay, pakakawalan ko ang mga nakapanghihilakbot na dagundong—na tumatama sa buhay ng kaaway—upang madali ninyo silang mapatay.” Pagkasabi nito kay Bhīmasena, na nagpapasigla sa kagalakan ng mga Pāṇḍava, itinuro ni Hanumān ang daan ng pag-alis at saka naglaho roon din.

Verse 18

शत्रूणां ये प्राणहरा: सुखं येन हनिष्यथ । एवमाभाष्य हनुमांस्तदा पाण्डवनन्दनम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Yaong mga dagundong na iyon ang aagaw sa mismong hininga ng mga kaaway—at sa pamamagitan nito ay madali mo silang mapababagsak.” Pagkasabi nito, muling kinausap ni Hanumān ang ligaya ng mga Pāṇḍava (si Bhīma): ipinangako niyang kapag si Bhīma, bagaman nayayanig sa tama ng mga palaso at sandata, ay sumuong sa hanay ng kaaway at magpalahaw na tila leon, palalakasin ni Hanumān ang sigaw na iyon sa sarili niyang kulog na ungol. At, nakaupo sa watawat ni Arjuna, magpapakawala siya ng nakapanghihilakbot na sigaw na hihigop sa tapang at sigla ng mga kaaway, kaya’t magiging mas madali ang kanilang pagkatalo. Matapos palakasin ang loob ni Bhīma, itinuro ni Hanumān ang daan ng pag-alis at saka naglaho sa paningin.

Verse 19

मार्गमाख्याय भीमाय तत्रैवान्तरधीयत

Sinabi ni Vaiśampāyana: Matapos ituro kay Bhīma ang daan, naglaho si Hanumān sa mismong pook na iyon. Ganito ang kanyang sinabi: “O makapangyarihang bayani! Kapag ikaw, na nayayanig sa hagupit ng mga palaso at sibat, ay sumugod sa hanay ng hukbo ng kaaway at umungal na parang leon, palalakasin ko ang iyong ungol sa pamamagitan ng aking sariling dagundong. At higit pa riyan, habang nakaupo sa watawat ni Arjuna, magpapakawala ako ng nakapanghihilakbot na sigaw na aagaw sa hininga ng mga kaaway, upang madali ninyo silang mapabagsak.” Sa gayon, upang dagdagan ang galak ng mga Pāṇḍava, pinayuhan ni Hanumān si Bhīmasena, itinuro ang landas ng kanyang paglalakbay, at saka naglaho.

Verse 150

इस प्रकार श्रीमह्ा भारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोगशती थ्थयात्राके प्रसंगमें हनुमानजी और भीमसेनका संवादविषयक एक सौ पचासवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa Vana Parva, sa loob ng Tīrthayātrā Parva, sa salaysay ng paglalakbay-pananampalataya na isinalaysay ni Lomāśa, nagwawakas ang ika-isang daan at limampung kabanata—tungkol sa pag-uusap nina Hanumān at Bhīmasena.

Verse 151

इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां गन्धमादनप्रवेशे हनुमद्धीमसंवादे एकपञठ्चाशदधिकशततमो<ध्याय:

Sa gayon nagtatapos ang ika-isang daan at limampu’t isang (151) kabanata ng Mahābhārata, sa Vana Parva, sa loob ng Tīrthayātrā Parva—lalo na sa paglalakbay-pananampalatayang isinalaysay ni Lomāśa—na naglalarawan ng pagpasok sa Gandhamādana at ng pag-uusap nina Hanumān at Bhīma.