Adhyaya 42

Verse 1

ऑपनआक्रात छा सं: एकोनचत्वारिशोड ध्याय: स्त्रियोंकी रक्षाके विषयमें युधिष्ठिरका प्रश्न युधिछिर उवाच इमे वै मानवा लोके स्त्रीषु सज्जन्त्यभीक्षणश: । मोहेन परमाविष्टा देवसृष्टेन पार्थिव,युधिष्ठिर बोले--पृथ्वीनाथ! संसारके ये मनुष्य विधाताद्वारा उत्पन्न किये गये महान्‌ मोहसे आविष्ट हो सदा ही स्त्रियोंमें आसक्त होते हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O hari, sa mundong ito ang mga lalaki’y paulit-ulit na nahuhumaling sa mga babae. Nalulunod sila sa isang napakalakas na pagkalito—na wari’y itinakda ng Maylalang—kaya’t muli’t muli silang nahihila sa gayong pang-akit.”

Verse 2

स्त्रियश्न पुरुषेष्वेव प्रत्यक्ष लोकसाक्षिकम्‌ | अतन्र मे संशयस्तीव्रो हृदि सम्परिवर्तते,इसी तरह स्त्रियाँ भी पुरुषोंमें ही आसक्त होती हैं। यह बात प्रत्यक्ष देखी जाती है और लोग इसके साक्षी हैं। इस बातको लेकर मेरे मनमें भारी संदेह खड़ा हो गया है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Gayon din ang mga babae—sa mga lalaki rin sila nahuhumaling; lantad itong nakikita at ang daigdig ang saksi. Kaya’t isang matalim na pag-aalinlangan ang patuloy na umiikot sa aking dibdib.”

Verse 3

कथमासां नरा: सड़ू कुर्वते कुरुनन्दन । स्त्रियो वा केषु रज्यन्ते विरज्यन्ते च ता: पुन:,कुरुनन्दन! पुरुष क्यों इन स्त्रियोंका संग करते हैं? अथवा स्त्रियाँ भी किस निमित्तसे पुरुषोंमें अनुरक्त एवं विरक्त होती हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O ligaya ng angkan ng Kuru, sa anong dahilan hinahanap ng mga lalaki ang pakikisama sa mga babae? At sa anong batayan naman nagiging masuyo ang mga babae sa mga lalaki, at pagkaraan ay muling lumalayo at nawawalan ng pagkahumaling?”

Verse 4

इति ता: पुरुषव्यापत्र कथं शक्‍्यास्तु रक्षितुम्‌ । प्रमदा: पुरुषेणेह तन्मे व्याख्यातुमहसि

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kung ang mga babae ay ganito nalalantad sa mga panganib na nagmumula sa mga lalaki, paano sila tunay na mapangangalagaan ng isang lalaki sa mundong ito? Ipaliwanag mo ito sa akin.”

Verse 5

पुरुषसिंह! पुरुष यौवनसे उन्मत्त स्त्रियोंकी रक्षा कैसे कर सकता है? यह विस्तारपूर्वक बतानेकी कृपा करें ।। एता हि रममाणास्तु वज्चयन्तीह मानवान्‌ । न चासां मुच्यते कश्चित्‌ पुरुषो हस्तमागत:,ये रमण करती हुई भी यहाँ पुरुषोंको ठगती रहती हैं। इनके हाथमें आया हुआ कोई भी पुरुष इनसे बचकर नहीं जा सकता

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O leon sa mga lalaki! Paano makapagtatanggol ang isang lalaki sa mga babaeng, sa pagkalango ng kabataan, ay nagiging padalus-dalos? Ipaliwanag mo ito sa akin nang masinsinan. Sapagkat kahit sa gitna ng paglalaro ng pag-ibig, ang gayong mga babae ay nanlilinlang ng mga lalaki rito; at walang lalaking napasakamay nila ang madaling makaliligtas.”

Verse 6

गावो नवतृणानीव गृह्नन्त्येता नवं नवम्‌ | शम्बरस्य च या माया माया या नमुचेरपि

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang mga (sining ng) panlilinlang na ito ay muling kinukuha at ginagamit, paulit-ulit at laging bago—gaya ng mga baka na laging kumukuha ng sariwang damo. Ganyan din ang mahika ni Śambara, at ganyan din ang mahika ni Namuci.”

Verse 7

हसन्तं प्रहसन्त्येता रुदन्तं प्ररुदन्ति च

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kapag tumatawa ang isa, tumatawa rin sila; at kapag umiiyak ang isa, umiiyak din sila.”

Verse 8

उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पति:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang banal na aral na nalalaman ni Uśanā (Śukra), at ang nalalaman din ni Bṛhaspati—”

Verse 9

स्त्रीबुद्ध्या न विशिष्येत तास्तु रक्ष्या: कथं नरै: । जिस नीतिशास्त्रको शुक्राचार्य जानते हैं, जिसे बृहस्पति जानते हैं, वह भी स्त्रीकी बुद्धिसे बढ़कर नहीं है। ऐसी स्त्रियोंकी रक्षा पुरुष कैसे कर सकते हैं ।। ८ $ ।। अनुतं सत्यमित्याहुः सत्यं चापि तथानृतम्‌

Ang talino ng mga babae ay hindi nahuhuli sa anuman; datapwat sila raw ay dapat bantayan—paano sila mababantayan ng mga lalaki? Maging ang nīti-śāstra na nalalaman ni Śukrācārya at nalalaman ni Bṛhaspati ay hindi rin hihigit sa talino ng babae. Kung gayon, paano mapangangalagaan ng lalaki ang ganitong mga babae? At sinasabi rin: ang di-totoo ay tinatawag na totoo, at ang totoo man ay gayon ding tinatawag na di-totoo.

Verse 10

स्त्रीणां बुद्ध्यर्थनिष्कर्षादर्थशास्त्राणि शत्रुहन्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O mamumuksa ng mga kaaway, dahil sa pangangailangang ilantad at linawin ang mga layunin at galaw ng pag-unawa ng kababaihan, kaya inilahad ang mga kasulatang arthaśāstra—mga aral ng pamamahala at praktikal na pagkapamahalaan.”

Verse 11

सम्पूज्यमाना: पुरुषैर्विकुर्वन्ति मनो नृषु

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kapag ang isang tao ay paulit-ulit na pinararangalan at pinupuri ng mga lalaki, nalilihis ang kanyang isip—nagbabago ang kanyang pagtingin sa kapwa.”

Verse 12

इमा: प्रजा महाबाहो धार्मिक्य इति न: श्रुतम्‌,महाबाहो! हमने सुन रखा है कि ये स्त्रीरूपिणी प्रजाएँ बड़ी धार्मिक होती हैं (जैसा कि सावित्री आदिके जीवनसे प्रत्यक्ष हो चुका है); फिर भी ये स्त्रियाँ सम्मानित हों या असम्मानित, सदा ही पुरुषोंके मनमें विकार उत्पन्न करती रहती हैं। उनकी रक्षा कौन कर सकता है? यही मेरे मनमें महान्‌ संशय है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O makapangyarihang bisig, narinig namin na ang mga nilalang na ito—ang mga babae—ay likas na nakatuon sa dharma; gaya ng hayag sa buhay ni Sāvitrī at ng iba pa. Ngunit maging pinararangalan man o hinahamak, patuloy nilang ginugulo ang isip ng mga lalaki. Sino, kung gayon, ang tunay na makapagtatanggol sa kanila? Ito ang malaking pag-aalinlangang bumabagabag sa aking loob.”

Verse 13

सत्कृतासत्कृताश्चापि विकुर्वन्ति मन: सदा । कस्ता: शक्तो रक्षितुं स्थादिति मे संशयो महान्‌,महाबाहो! हमने सुन रखा है कि ये स्त्रीरूपिणी प्रजाएँ बड़ी धार्मिक होती हैं (जैसा कि सावित्री आदिके जीवनसे प्रत्यक्ष हो चुका है); फिर भी ये स्त्रियाँ सम्मानित हों या असम्मानित, सदा ही पुरुषोंके मनमें विकार उत्पन्न करती रहती हैं। उनकी रक्षा कौन कर सकता है? यही मेरे मनमें महान्‌ संशय है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Pinararangalan man o hinahamak, ang mga babae ay patuloy na nagpapabagabag sa isip ng lalaki. Sino, kung gayon, ang may kakayahang magbantay at magtanggol sa kanila? Ito ang aking malaking pag-aalinlangan, O makapangyarihang bisig.”

Verse 14

तथा ब्रूहि महाभाग कुरूणां वंशवर्धन । यदि शक्या कुरुश्रेष्ठ रक्षा तासां कदाचन ।। कर्तु वा कृतपूर्व वा तन्मे व्याख्यातुमहसि,महाभाग! कुरुकुलवर्धन! कुरुश्रेष्ठ] यदि किसी प्रकार कभी भी उनकी रक्षा की जा सके तो वह बताइये। यदि किसीने पहले कभी किसी स्त्रीकी रक्षा की हो तो वह कथा भी मुझे विस्तारके साथ बताइये

Kaya nga, O marangal—tagapagpalago ng angkan ng Kuru—sabihin mo sa akin: kung sa anumang panahon ay maaari silang mapangalagaan, O pinakamainam sa mga Kuru, ipaliwanag mo ang paraan. At kung ang gayong pag-iingat ay nagawa na noon, isalaysay mo rin sa akin nang masinsinan ang naunang halimbawa.

Verse 38

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें पंचचूडा और नारदका संवादविषयक अड़तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagtatapos ang ika-tatlumpu’t walong kabanata sa bahaging Dāna-dharma ng Anuśāsana Parva ng Śrī Mahābhārata, hinggil sa pag-uusap nina Pañcacūḍā at Nārada. Ang pangwakas na kolofon na ito’y hudyat ng pagwawakas ng isang aral na nakatuon sa etika ng pagbibigay at matuwid na asal.

Verse 39

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि स्त्रीस्वभावकथने एकोनचत्वारिंशो5ध्याय:

Sa gayon nagtatapos ang ika-tatlumpu’t siyam na kabanata sa Anuśāsana Parva ng Śrī Mahābhārata, sa loob ng bahaging Dāna-dharma, sa talakayang naglalarawan ng likas na ugali at pagkahilig ng mga babae.

Verse 63

बले: कुम्भीनसे श्वैव सर्वास्ता योषितो विदु: । जैसे गौएँ नयी-नयी घास चरती हैं, उसी प्रकार ये नारियाँ नये-नये पुरुषको अपनाती रहती हैं। शम्बरासुरकी जो माया है तथा नमुचि, बलि और कुम्भीनसीकी जो मायाएँ हैं, उन सबको ये युवतियाँ जानती हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sinasabing batid ng mga babae ang mga sining ng daya na iniuugnay kina Bali at Kumbhīnasa (at mga katulad nila). Kung paanong ang mga baka’y laging ngumangata ng sariwang damo, gayon din—ayon sa sinasabi—ang mga babaeng ito’y patuloy na kumakapit sa mga bagong lalaki.”

Verse 73

अप्रियं प्रियवाक्यैश्न गृह्लते कालयोगत: । पुरुषको हँसते देख ये स्त्रियाँ जोर-जोरसे हँसती हैं। उसे रोते देख स्वयं भी फूट- फ़ूटकर रोने लगती हैं और अवसर आनेपर अप्रिय पुरुषको प्रिय वचनोंद्वारा अपना लेती हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa takbo ng panahon at ayon sa pagkakataon, nagagawa ng mga babae na mapalapit kahit ang lalaking di-kaaya-aya sa pamamagitan ng matatamis na salita. Kapag nakikitang tumatawa ang lalaki, malakas din silang tumatawa; kapag nakikitang umiiyak siya, sila man ay humahagulhol. At kapag dumating ang tamang sandali, sa pamamagitan ng malamyos na pananalita, napapasakanila maging ang lalaking hindi palakaibigan.”

Verse 96

इति यास्ता: कथं वीर संरक्ष्या: पुरुषैरिह । वीर! जिनके झूठको भी सच और सचको भी झूठ बताया गया है, ऐसी स्त्रियोंकी रक्षा पुरुष यहाँ कैसे कर सकते हैं?

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kung gayon, O bayani, paano mapangangalagaan ng mga lalaki sa mundong ito ang gayong mga babae—mga babaeng ang kanilang kasinungalingan ay ipinahahayag na katotohanan, at ang kanilang katotohanan ay tinatatakan na kasinungalingan?”

Verse 103

बृहस्पतिप्रभृतिभिरमर्मन्ये सद्धि: कृतानि वै । शत्रुघाती नरेश! मुझे तो ऐसा लगता है कि स्त्रियोंकी बुद्धिमें जो अर्थ भरा है, उसीका निष्कर्ष (सारांश) लेकर बृहस्पति आदि सत्पुरुषोंने नीतिशास्त्रोंकी रचना की है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O hari, mamumuksa ng mga kaaway! Tiyak ako na ang mga kasulatang ukol sa pamamahala at wastong asal na nilikha ng mga mararangal na pantas gaya ni Bṛhaspati ay hinubog sa pamamagitan ng pagkuha sa pinakadiwa ng kahulugan at praktikal na dunong na nananahan sa talino ng mga babae.”

Verse 116

अपास्ताश्च तथा राजन्‌ विकुर्वन्ति मनः स्त्रिय: । नरेश्वर! पुरुषोंद्वारा सम्मानित होनेपर भी ये रमणियाँ उनका मन विकृत कर देती हैं और उनके द्वारा तिरस्कृत होनेपर भी उनके मनमें विकार उत्पन्न कर देती हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Hari, ang mga babae ay nakapagpapayanig ng isip sa alinmang paraan. Kahit pinararangalan ng mga lalaki, ang mga kaakit-akit na babaeng ito’y nakagugulo sa panloob na timbang ng isang lalaki; at kahit itinataboy sila, nakapupukaw pa rin sila ng pagkabalisa at pagbaluktot sa kanyang isipan.”