
Vibhaga 1, Adhyaya 74 — ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिः (Materials, Classes, and Fruits of Linga-Worship)
Sa daloy ng usapan ni Sūta, inilalahad ng kabanatang ito ang natatanging bahagi ng paraan ng pagsamba sa Liṅga. Si Viśvakarmā, sa utos ni Brahmā, ay lumikha ng mga liṅga ayon sa karapatan ng mga diyos at sa iba’t ibang sangkap: kay Viṣṇu ang indranīla-liṅga, kay Indra ang padmarāga, kay Varuṇa ang sphāṭika (kristal), kay Soma ang mauktika (perlas), sa mga daitya ang bakal, sa mga Mātṛ ang buhangin, sa mga Rudra ang abo, sa mga muni ang dulo ng damong kuśa, at iba pa. Pagkaraan, itinakda ang pag-uuri sa “anim na uri ng liṅga” (bato, hiyas, metal, kahoy, luwad, pansamantala) at ang mga bunga ng bawat isa. Itinuturo rin ang dhyāna: sa ugat ay Brahmā, sa gitna ay Viṣṇu, sa itaas ay Rudra, at sa ibabaw pa ang Sadāśiva bilang Praṇava; at ang vedī ay iniuugnay sa Mahādevī na may tatlong guṇa. Pinupuri ang dakilang bunga ng pagtatatag ng liṅga (pag-akyat sa mga loka, pagdami ng tejas) at nagtatapos sa pagkakaiba ng sakala at niṣkala: ang sādhaka ay sumasamba sa sakala na anyo, ang yogin ay nagmumuni sa niṣkala na Śiva.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच देइत्य् => लिङ्ग लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः
Kaya nito, sa Śrī Liṅga-Mahāpurāṇa (Pūrvabhāga), sa ika-74 na kabanata na pinamagatang “Ang Paraan ng Pagsamba sa Liṅga ayon sa itinuro ni Brahmā,” sinabi ni Sūta: “Sa ganitong paraan, nilikha ni Viśvakarmā ang iba’t ibang anyo ng mga Liṅga, bawat isa’y ayon sa karapatan at tungkulin ng deboto; at sa utos ng Panginoong Brahmā, ipinagkaloob niya ang mga iyon sa kanila.”
Verse 2
इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः
Ang Liṅga na yari sa indranīla (asul na sapiro) ay laging sinasamba ni Viṣṇu; si Śakra (Indra) ay sumasamba sa Liṅga na yari sa padmarāga (rubí); at ang anak ni Viśravas ay sumasamba sa Liṅga na ginto—kaya’t bawat isa’y dumadakila kay Śiva, ang Pati, sa pamamagitan ng banal na sagisag na nagpapalaya sa paśu mula sa pāśa.
Verse 3
विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा
Gayundin, ang pilak ay iniuugnay sa mga Viśvedevas; ang mga Vasu sa mga materyal na mapalad at maningning; si Vāyu sa haluang tanso; at ang kambal na Aśvin ay laging sa mga bagay na makalupa—sa gayon, ang mga sangkap sa banal na paglalagak ay iniaayon sa kani-kaniyang kapangyarihang diyos upang maglingkod sa Pati, ang Panginoon.
Verse 4
स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्
Itinatag ni Haring Varuṇa, panginoon ng mga tubig, ang isang Liṅga na sphaṭika (kristal); ang mga Āditya ay nagtatag ng Liṅga na yari sa tanso; at si Soma, ang marunong na Hari ng Buwan, ay nagtatag ng walang kapantay na Liṅga na yari sa perlas—sa gayon pinararangalan ng mga diyos ang Kataas-taasang Pati sa iba’t ibang banal na sagisag.
Verse 5
अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः
Ang mga dakilang Nāga na pinangungunahan ni Ananta ay naghandog ng mapalad na Liṅga na yari sa korales; ang mga Daitya ay naghandog ng Liṅga na yari sa bakal; at ang mga Rākṣasa rin, O dakilang-loob—bawat isa ayon sa sariling likas—ay dumadakila sa Kataas-taasang Pati sa pamamagitan ng Liṅga.
Verse 6
त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः
O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, naroon ang mga Gaṇa ng tatlong daigdig at ang mahiwagang mga Guhyaka; naroon din ang mga pangkat ng Gaṇa na wari’y ang katawan ay gawa sa lahat ng uri ng metal. Naroon din si Cāmuṇḍā, gayundin ang mga Sāikata, at ang mga Ina (Mātṛkā) mismo—hayag na nagpakita.
Verse 7
दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्
Sa debosyon, tinatanggap ni Nairṛti (tagapagbantay ng timog-kanluran) ang bhasma na isinilang mula sa kahoy; tinatanggap ni Yama ang mapalad na bhasma na kulay-esmeralda. Gayundin, ang mga Rudra na nagsisimula kay Nīla ay tumatanggap ng dalisay at mapalad na bhasma—ang sagradong abo para sa pagsamba kay Śiva.
Verse 8
लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्
Si Lakṣmī ay dapat sambahin sa anyo ng punong Lakṣmī; si Guha (Skanda) naman ay tunay na dapat hubugin mula sa dumi ng baka. O mga pantas na tila tigre, ang mga muni ay dapat katawanin sa pinakamainam na anyong gawa sa dulo ng damong kuśa—ganyan itinuturo ang mga pamalit sa ritwal para sa sagradong pagsamba.
Verse 9
वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा
Si Vāmā at ang iba pang Śakti ay naghandog ng Liṅga na yari sa mga bulaklak; si Manonmanī ay naghandog ng Liṅga na yari sa halimuyak. Si Sarasvatī—ang mismong kapangyarihan ng pananalita ni Rudra—ay humubog ng Liṅga na yari sa hiyas at inialay sa pagsamba.
Verse 10
दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्
Hinubog ni Durgā ang walang kapantay na Mahādeva na yari sa ginto, na ganap na may vedi (altar) ayon sa Veda. Inihanda ng mabagsik na Diyosa (Ugrā) ang buong banal na ayos mula sa minamasang harina; at ang mga mapalad na mantra ay inialay kasama ng ghee—kaya ang ritwal ay ganap na Vaidika at angkop sa pagsamba kay Śiva.
Verse 11
वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्
Natamo ng lahat ng Veda ang isang kalagayang nabuo mula sa yogurt (dadhi), at natamo ng mga Piśāca ang kalagayang hinubog mula sa tingga. At ang bawat isa, ayon sa nararapat sa kanya, ay umabot sa itinakdang kalagayan sa biyaya ni Brahmā. Kaya ang mga nilalang ay kumikilos sa kani-kanilang hangganan, sa ilalim ng pag-aayos ng Panginoon.
Verse 12
बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः
Ano pa ang kailangan pang sabihin nang mahaba rito? Ang buong sansinukob na ito, gumagalaw man o di-gumagalaw, ay nananatiling naitatag sa wastong pagsamba sa Śiva-liṅga—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 13
त्य्पेस् ओफ़् लिङ्गस् अच्च्। तो मतेरिअल् षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः
Ipinahahayag nila na ang Liṅga ay may anim na uri, ayon sa pagkakaiba ng sangkap o materyal (dravya). Sa mga ito, ang mga tradisyunal na paghahati ay inaalala na umaabot sa apatnapu’t apat sa kabuuan.
Verse 14
शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः
Una, ipinahayag ang Liṅga na isinilang mula sa bundok (bato); tunay na ito’y tuwirang may apat na uri. Ikalawa ang Liṅga na isinilang mula sa hiyas; at iyon, O pinakadakilang mga muni, ay may pitong uri.
Verse 15
तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते
Ikatlo ang Liṅga na yari sa metal; para kay Parameṣṭhin (ang Lumikha), ito’y itinuturo na may walong anyo. Ikaapat ang Liṅga na yari sa kahoy; at ito nga’y ipinahahayag na may labing-anim na uri.
Verse 16
मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्
O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang ikalima ay ang Liṅga na yari sa luwad, na inilalarawan na nahahati sa dalawang magkakaibang uri. Ang ikaanim ay ang pansamantalang Liṅga, na ipinahahayag na may pitong uri.
Verse 17
श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्
Ang Liṅga na yari sa mga hiyas ay nagkakaloob ng śrī—mapalad na kasaganaan. Ang Liṅga na yari sa bato ay nagbibigay ng lahat ng siddhi. Ang Liṅga na yari sa metal ay tuwirang nagkakaloob ng yaman, at ang Liṅga na yari sa kahoy ay nagdudulot ng katuparan ng mga kaligayahang makamundo.
Verse 18
मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्
O pinakamainam sa mga Brahmin, ang Liṅga na gawa sa luwad ay mapalad at nagbubunga ng lahat ng siddhi. Ang Liṅga na mula sa bato ay ipinahayag na pinakamataas, samantalang ang Liṅga na gawa sa metal ay sinasabing nasa gitnang antas.
Verse 19
बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः
Marami ang mga pagkakaiba-iba ng Liṅga; ngunit sa maikling buod, siyam ang kabuuan. Sa kanyang saligan ay si Brahmā, at sa gitna ay si Viṣṇu, ang panginoon ng tatlong daigdig. Kaya ang Liṅga ay nauunawaan bilang luklukan ng sansinukob, na kinaroroonan ng lahat ng diyos sa ilalim ni Pati (Śiva).
Verse 20
रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका
Higit pa kay Rudra ay naroon si Mahādeva—si Sadāśiva, na kilala bilang Praṇava (Oṃ). At ang Dakilang Diyosa ang vedī, ang patungan ng Liṅga; siya mismo ang tatlong guṇa, ang Inang Ambikā na lumalaganap sa tatluhan.
Verse 21
तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्
Sinumang sumamba ayon sa gayong paraan, kapwa ang Diyosa at ang Diyos ay nasasamba. Maaaring sambahin ang Liṅga na yari sa bato, o sa hiyas, o sa metal, o maging sa kahoy.
Verse 22
मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः
Kahit maglagay ang isang deboto, nang may bhakti, ng Liṅga na yari sa luwad—kahit pansamantala—ang mapalad na bunga ng gawaing iyon ay pinatutunayan ng mga Panginoon ng mga dako: Indra, ang Isinilang sa Loto (Brahmā), Agni, Yama, Varuṇa, Kubera, at Īśāna.
Verse 23
सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः
Pinupuri ng mga pinakadakila sa mga Siddha at Vidyādhara, at gayundin ng mga Yakṣa, Dānava, at Kinnara, ang taong lubhang puno ng punya ay ipinagdiwang sa gitna ng umuugong na pagtambol ng mga kettledrum ng mga diyos.
Verse 24
भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा
Umakyat Siya nang sunod-sunod na lampas sa Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ, at Mahar—at nilampasan pa ang Janas, Tapas, at Satya—at pinagliwanag Niya ang lahat sa pamamagitan ng Kanyang likas na tejas, ang naghaharing liwanag ng Kataas-taasang Pati.
Verse 25
लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया
Taglay ang tabak ng pagpipigil-sa-sarili na nakatuon sa tunay na landas ng pag-aangkin at paglalagay ng Liṅga, mabilis niyang biniyak ang balat ng kosmos at lumabas nang walang alinlangan—matatag sa Pati na nagpapalaya sa paśu mula sa gapos ng pāśa.
Verse 26
शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः
Maging ang Liṅga ay yari sa bato, hiyas, metal, o kahoy, nararapat talikdan ang Liṅga na luwad na madaling masira, at itatag ang ganap na anyong may katawan (sakala-vapuḥ) ng Panginoon para sa pagsamba.
Verse 27
विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः
Sinumang, ayon sa itinakdang ritwal, ay lumikha at nagluklok ng isang mapalad na Liṅga kasama sina Skanda at Umā—nagniningning na gaya ng bulaklak ng sampagita at puting gaya ng gatas ng baka—ay nagtatatag ng tanda ni Pati (Śiva) sa anyong karapat-dapat sambahin at magpala.
Verse 28
नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः
Si Rudra, na nag-anyong tao, ay nananahan sa gitna ng mga nilalang—walang pag-aalinlangan. Sa pagtanaw lamang sa Kanya at sa Kanyang paghipo, nakakamtan ng mga tao ang nirvṛti: malalim na kapayapaan at pagluwag mula sa gapos ng pagdurusa.
Verse 29
तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा
O pinakamainam sa mga Brahmin, kahit magsalita pa ako sa loob ng daan-daang yuga, hindi ko pa rin maipapahayag nang ganap ang kabanalang bunga ng gawaing iyon. Kaya dapat ngang iluklok ang Liṅga sa gayong paraan, upang ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay humarap kay Pati, Panginoong Śiva, at sa pagsamba ay lumuwag ang pāśa (mga gapos).
Verse 30
सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्
Para sa lahat ng mortal, ang banal at mapalad na anyo ng Panginoon ay nilalapitan bilang “sakala” (may bahagi), na angkop sa pagninilay at meditasyon; ngunit para sa mga Yogin lamang, ang Panginoong iyon ay natatanto bilang “niṣkala” (walang bahagi), lampas sa lahat ng naglilimita na katangian.
Śailaja (stone), Ratnaja (gem), Dhātuja (metal), Dāruja (wood), Mṛnmaya (clay/earth), and Kṣaṇika (temporary/ephemeral), each further subdivided with specified counts.
The chapter assigns material-specific lingas to devas and other beings (e.g., Vishnu—indranīla, Indra—padmarāga, Varuna—sphaṭika, Soma—mauktika, Daityas—iron). This frames worship as adhikāra-based (fitness/role-based) and teaches that devotion can be expressed through diverse, context-appropriate sacred supports.
It indicates that for general devotees the ‘sakala’ (complete, worship-worthy form) is installed and adored, while for yogins the ultimate contemplation is ‘niṣkala’ (formless Shiva), showing ritual worship and contemplative realization as complementary paths.