Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकपञ्चाशो ऽध्यायः उपरिविभागः ऋषय ऊचुः भवता कथितः सम्यक् सर्गः स्वायंभुवस्ततः / ब्रह्माण्डस्यास्य विस्तारो मन्वन्तरविनिश्चयः

Kaya nga, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong śloka, sa Pūrva-bhāga, nagwakas ang ika-51 kabanata. Ngayon ay nagsisimula ang Upari-bhāga. Sinabi ng mga ṛṣi: “Maayos mong isinalaysay ang paglikha mula kay Svāyambhuva (Manu), at ang paglawak ng brahmāṇḍa na ito, pati ang tiyak na salaysay ng mga Manvantara.”

Verse 2

तत्रेश्वरेश्वरो देवो वर्णिभिर्धर्मतत्परैः / ज्ञानयोगरतैर्नित्यमाराध्यः कथितस्त्वया

Doon, ipinahayag mo na ang Diyos, ang Panginoon ng lahat ng panginoon, ay dapat sambahin nang walang patid ng mga nasa apat na varṇa na tapat sa dharma, at ng mga laging nakatuon sa Jñāna-yoga, ang yoga ng kaalaman.

Verse 3

तद्वदाशेषसंसारदुः खनाशमनुत्तमम् / ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं येन पश्येम तत्परम्

Gayundin, ituro mo sa amin ang walang kapantay na kaalaman na pumupuksa sa lahat ng pagdurusa ng saṃsāra—ang kaalamang iisa ang paksa, ang Brahman—upang sa pamamagitan nito ay matunghayan namin nang tuwiran ang Kataas-taasang Katotohanan.

Verse 4

त्वं हि नारायणात्साक्षात् कृष्णद्वैपायनात् प्रभो / अवाप्ताखिलविज्ञानस्तत्त्वां पृच्छामहे पुनः

O Panginoon, ikaw ay tuwirang nagmumula (sa linya at kapangyarihan) kay Nārāyaṇa at kay Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa). Yamang natamo mo na ang ganap na kaalaman, muli ka naming tinatanong tungkol sa pinakamataas na katotohanan.

Verse 5

श्रुत्वा मुनीनां तद् वाक्यं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् / सूतः पौराणिकः स्मृत्वा भाषितुं ह्युपचक्रमे

Nang marinig ang pakiusap ng mga muni, si Sūta, ang tagapagsalaysay ng Purāṇa, ay inalala ang kagalang-galang na Panginoong Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), at saka nagsimulang magsalita.

Verse 6

अथास्मिन्नन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / आजगाम मुनिश्रेष्ठा यत्र सत्रं समासते

Noon ding iyon, si Vyāsa—si Kṛṣṇa Dvaipāyana mismo—ay dumating doon, O pinakamainam sa mga pantas, sa pook na pinagtitipunan ng mga ṛṣi sa isang satra (mahabang pagtitipong handog).

Verse 7

तं दृष्ट्वा वेदविद्वांसं कालमेघसमद्युतिम् / व्यासं कमलपत्राक्षं प्रणेमुर्द्विजपुङ्गवाः

Nang makita si Vyāsa—dalubhasa sa Veda, maningning na tila maitim na ulap-ulan, at may matang gaya ng talulot ng lotus—ang mga pinakadakila sa mga “dalawang-besing isinilang” ay yumukod at nagbigay-galang sa kanya.

Verse 8

पपात दण्डवद् भूमौ दृष्ट्वासौ रोमहर्षणः / प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं प्राञ्जलिः पार्श्वगो ऽभवत्

Pagkakita sa kanya, si Romaharṣaṇa ay bumagsak sa lupa na parang tungkod, sa ganap na pagpapatirapa. Matapos umikot nang pakanan sa Guru (pradakṣiṇā), tumayo siya sa tabi, nakatiklop ang mga kamay.

Verse 9

पृष्टास्ते ऽनामयं विप्राः शौनकाद्या महामुनिम् / समाश्वास्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

Ang mga pantas na brāhmaṇa—si Śaunaka at ang iba pa—ay nagtanong tungkol sa kanyang kagalingan. Pagkaraan, pinalubag nila ang dakilang muni at inihanda para sa kanya ang isang upuang nararapat.

Verse 10

अथैतानब्रवीद् वाक्यं पराशरसुतः प्रभुः / कच्चिन्न तपसो हानिः स्वाध्यायस्य श्रुतस्य च

Pagkaraan, nagsalita ang marangal na anak ni Parāśara (Vyāsa) sa kanila: “Wala bang pag-urong sa inyong tapas (pagpapakasakit na banal), sa svādhyāya (sariling pag-aaral ng Veda), at sa śruta—ang sagradong kaalamang natanggap sa pakikinig?”

Verse 11

ततः स सूतः स्वगुरुं प्रणम्याह महामुनिम् / ज्ञानं तद् ब्रह्मविषयं मुनीनां वक्तुमर्हसि

Pagkaraan, si Sūta ay yumuk at nagpatirapa sa sariling guro—ang dakilang muni—at nagsabi: “Ikaw ang karapat-dapat magpaliwanag sa mga pantas ng kaalamang ang paksa ay si Brahman.”

Verse 12

इमे हि मुनयः शान्तास्तापसा धर्मतत्पराः / शुश्रूषा जायते चैषां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

Sapagkat ang mga pantas na ito ay tunay na mapayapa, masigasig sa tapasya, at nakatuon sa dharma; at sa kanila’y sumibol ang taos-pusong pagnanais na makinig at maglingkod. Kaya nararapat mong ituro sa kanila ang katotohanan ayon sa tunay nitong anyo.

Verse 13

ज्ञानं विमुक्तिदं दिव्यं यन्मे साक्षात् त्वयोदितम् / मुनीनां व्याहृतं पूर्वं विष्णुना कूर्मरूपिणा

Ang banal na kaalamang nagbibigay ng paglaya—na tuwirang sinabi mo sa akin—ay noong una’y ipinahayag sa mga muni ni Viṣṇu mismo, sa anyo ng Pagong na si Kūrma.

Verse 14

श्रुत्वा सूतस्य वचनं मुनिः सत्यवतीसुतः / प्रणम्य शिरसा रुद्रं वचः प्राह सुखावहम्

Nang marinig ang mga salita ni Sūta, ang muni—anak ni Satyavatī—ay yumuk na may paggalang kay Rudra, at saka nagsalita ng mga salitang nagdudulot ng kaginhawahan at kapayapaan.

Verse 15

व्यास उवाच वक्ष्ये देवो महादेवः पृष्टो योगीश्वरैः पुरा / सनत्कुमारप्रमुखैः स्वयं यत्समभाषत

Sinabi ni Vyāsa: “Ipahahayag ko ang sinabi mismo ng Panginoon, si Mahādeva, nang siya’y tanungin noong una ng mga Yogīśvara—si Sanatkumāra at iba pa.”

Verse 16

सनत्कुमारः सनकस्तथैव च सनन्दनः / अङ्गिरा रुद्रसहितो भृगुः परमधर्मवित्

Naroon sina Sanatkumāra, Sanaka, at gayundin si Sanandana; si Aṅgiras na kasama si Rudra; at si Bhṛgu—ang nakaaalam ng pinakadakilang Dharma—ay naroon din.

Verse 17

कणादः कपिलो योगी वामदेवो महामुनिः / शुक्रो वसिष्ठो भगवान् सर्वे संयतमानसाः

Si Kaṇāda, si Kapila na yogin, si Vāmadeva na dakilang muni; si Śukra at ang kagalang-galang na Vasiṣṭha—silang lahat—ay may pagpipigil-sa-sarili at ganap na disiplinado ang isipan.

Verse 18

परस्परं विचार्यैते संशयाविष्टचेतसः / तप्तवन्तस्तपो घोरं पुण्ये बदरिकाश्रमे

Matapos silang magpayo sa isa’t isa, at ang isip ay sinakmal ng pag-aalinlangan, nagsagawa sila ng mabagsik na pag-aayuno at pagninilay sa banal na āśrama ng Badarikā.

Verse 19

अपश्यंस्ते महायोगमृषिं धर्मसुतं शुचिम् / नारायणमनाद्यन्तं नरेण सहितं तदा

Pagkaraan, namasdan nila ang dakilang yogin na ṛṣi, ang dalisay na anak ni Dharma—si Nārāyaṇa, walang pasimula at walang wakas—na kasama si Nara.

Verse 20

संस्तूय विविधैः स्तोत्रैः सर्वे वेदसमुद्भवैः / प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनो योगवित्तमम्

Matapos purihin Siya sa sari-saring himno na nagmula sa Veda, ang lahat ng yogin, puspos ng debosyon, ay nagpatirapa sa pinakadakilang nakaaalam ng Yoga.

Verse 21

विज्ञाय वाञ्छितं तेषां भगवानपि सर्ववित् / प्राह गम्भीरया वाचा किमर्थं तप्यते तपः

Nang mabatid ng Mapalad na Panginoon, ang Nakaaalam sa lahat, ang kanilang ninanais, nagsalita Siya sa malalim na tinig: “Sa anong layunin isinasagawa ang pag-aayuno at pagninilay na ito?”

Verse 22

अब्रुवन् हृष्टमनसो विश्वात्मानं सनातनम् / साक्षान्नारायणं देवमागतं सिद्धिसूचकम्

Taglay ang pusong nag-uumapaw sa galak, sila’y nagsalita sa Walang-hanggang Kaluluwa ng sansinukob—si Nārāyaṇa mismo, ang banal na Panginoon—na dumating bilang tanda at katiyakan ng tagumpay.

Verse 23

वयं संशयमापन्नाः सर्वे वै ब्रह्मवादिनः / भवन्तमेकं शरणं प्रपन्नाः पुरुषोत्तमम्

Kami—lahat kaming nagpapahayag ng Brahman—ay nalugmok sa pag-aalinlangan. Kaya sa Iyo lamang kami sumisilong, O Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 24

त्वं हि तद् वेत्थ परमं सर्वज्ञो भगवानृषिः / नारायणः स्वयं साक्षात् पुराणो ऽव्यक्तपूरुषः

Tunay na batid Mo ang Kataas-taasang Katotohanang iyon, sapagkat Ikaw ang banal na rishi na lubos na nakaaalam. Ikaw mismo si Nārāyaṇa na hayag na nahahayag: ang Sinaunang Pinagmulan, ang Di-nahahalatang Persona.

Verse 25

नह्यन्यो विद्यते वेत्ता त्वामृते परमेश्वर / शुश्रूषास्माकमखिलं संशयं छेत्तुमर्हसि

O Parameśvara, walang ibang tunay na nakaaalam maliban sa Iyo. Yamang sabik kaming makinig at maglingkod, nararapat Mong putulin nang ganap ang lahat ng aming pag-aalinlangan.

Verse 26

किं कारणमिदं कृत्स्नं को ऽनुसंसरते सदा / कश्चिदात्मा च का मुक्तिः संसारः किंनिमित्तकः

Ano ang sanhi ng buong sansinukob na ito? Sino ang laging naglilipat-lipat sa muling pagsilang? May tunay bang Sarili (Ātman)? At ano ang moksha, ang paglaya? Sa anong dahilan umuusbong ang saṃsāra?

Verse 27

कः संसारयतीशानः को वा सर्वं प्रपश्यति / किं तत् परतरं ब्रह्म सर्वं नो वक्तुमर्हसि

Sino ang Īśāna na nagpapasok sa mga nilalang sa ikot ng saṃsāra? At sino ang tumitingin at nakaaalam ng lahat? Ano ang Brahman na pinakahigit, na wala nang mas mataas pa? Ipagkaloob Mo, sabihin Mo sa amin ang lahat ng ito.

Verse 28

एवमुक्ते तु मुनयः प्रापश्यन् पुरुषोत्तमम् / विहाय तापसं रूपं संस्थितं स्वेन तेजसा

Nang masabi iyon, namalas ng mga muni ang Purushottama, ang Kataas-taasang Persona. Iniwan Niya ang anyo ng asceta, at tumindig na nahayag sa sariling liwanag.

Verse 29

विभ्राजमानं विमलं प्रभामण्डलमण्डितम् / श्रीवत्सवक्षसं देवं तप्तजाम्बूनदप्रभम्

Siya’y nagniningning at dalisay, pinalilibutan ng maringal na halo; ang Diyos na may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib, kumikislap na gaya ng pinainit na gintong Jāmbūnada.

Verse 30

शङ्खचक्रगदापाणिं शार्ङ्गहस्तं श्रियावृतम् / न दृष्टस्तत्क्षणादेव नरस्तस्यैव तेजसा

Taglay Niya sa mga kamay ang kabibe, diskos, at pamalo; hawak ang busog na Śārṅga at napapaloob sa presensya ni Śrī (Lakṣmī). Hindi Siya matitigan ng tao; sa sandaling iyon, nalupig siya ng tanging ningning ng Panginoon.

Verse 31

तदन्तरे महादेवः शशाङ्काङ्कितशेखरः / प्रसादाभिमुखो रुद्रः प्रादुरासीन्महेश्वरः

Samantala, si Mahādeva—si Rudra, si Maheśvara, na may tuktok na may tatak ng buwan—ay nagpakita, nakaharap sa kanila na may mapagpalang biyaya.

Verse 32

निरीक्ष्य ते जगन्नाथं त्रिनेत्रं चन्द्रभूषणम् / तुष्टुवुर्हृष्टमनसो भक्त्या तं परमेश्वरम्

Nang masdan nila ang Jagannātha—ang Tatlong-Mata na pinalalamutian ng buwan—napuno ng galak ang kanilang puso at pinuri Siya nang may debosyon bilang Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 33

जयेश्वर महादेव जय भूतपते शिव / जयाशेषमुनीशान तपसाभिप्रपूजित

Tagumpay sa Iyo, O Īśvara, Mahādeva! Tagumpay sa Iyo, O Śiva, Bhūtapati, Panginoon ng lahat ng nilalang! Tagumpay sa Iyo, Kataas-taasang pinuno ng mga muni, na sinasamba sa pamamagitan ng tapas na pag-aayuno at pagninilay!

Verse 34

सहस्रमूर्ते विश्वात्मन् जगद्यन्त्रप्रवर्तक / जयानन्त जगज्जन्मत्राणसंहारकारण

O May Sanlibong Anyo, O Kaluluwa ng sansinukob, O tagapagpaandar ng mekanismo ng daigdig—tagumpay sa Iyo, O Walang-Hanggan, ang sanhi ng pagsilang, pag-iingat, at pagkalusaw ng mundo!

Verse 35

सहस्रचरणेशान शंभो योगीन्द्रवन्दित / जयाम्बिकापते देव नमस्ते परमेश्वर

O Panginoong may sanlibong paa, O Īśāna—O Śambhu na iginagalang ng mga dakilang yogin; O banal na Panginoon, kabiyak ni Jayāmbikā—sumasamba ako sa Iyo, O Parameśvara.

Verse 36

संस्तुतो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः / समालिङ्ग्य हृषीकेशं प्राह गम्भीरया गिरा

Nang mapuri nang gayon, ang Mapalad na Panginoon—si Īśa, ang Tryambaka na may tatlong mata, mapagmahal sa mga deboto—ay niyakap si Hṛṣīkeśa at nagsalita sa malalim at umuugong na tinig.

Verse 37

किमर्थं पुण्डरीकाक्ष मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः / इमं समागता देशं किं वा कार्यं मयाच्युत

O May matang-liryo, bakit dumating sa pook na ito ang mga dakilang muni—mga tagapagsalaysay ng Brahman? At, O Acyuta, anong gawain ang dapat kong ganapin?

Verse 38

आकर्ण्य भगवद्वाक्यं देवदेवो जनार्दनः / प्राह देवो महादेवं प्रसादाभिमुखं स्थितम्

Nang marinig ang mga salita ng Bhagavān, si Janārdana—ang Diyos ng mga diyos—ay nagsalita kay Mahādeva na nakatayo sa harap niya na may mahabaging anyo.

Verse 39

इमे हि मुनयो देव तापसाः क्षीणकल्मषाः / अभ्यागता मां शरणं सम्यग्दर्शनकाङ्क्षिणः

O Panginoon, ang mga muning ito ay mga ascetic na napawi na ang karumihan; lumapit sila sa akin bilang kanlungan, nananabik sa tunay na darśana—ang wastong pagkakita sa katotohanan.

Verse 40

यदि प्रसन्नो भगवान् मुनीनां भावितात्मनाम् / सन्निधौ मम तज्ज्ञानं दिव्यं वक्तुमिहार्हसि

Kung nalulugod ang Bhagavān sa mga muni na pinadalisay at sinanay ang sarili, kung gayon sa aking harapan, nararapat Mong ipahayag dito ang banal na kaalamang iyon.

Verse 41

त्वं हि वेत्थ स्वमात्मानं न ह्यन्यो विद्यते शिव / ततस्त्वमात्मनात्मानं मुनीन्द्रेभ्यः प्रदर्शय

O Śiva, Ikaw lamang ang tunay na nakaaalam ng sarili Mong Ātman, sapagkat walang iba ang makakakilala nito nang hiwalay. Kaya, sa pamamagitan ng Iyong sariling Ātman, ihayag ang Ātman sa mga pinakadakilang rishi.

Verse 42

एवमुक्त्वा हृषीकेशः प्रोवाच मुनिपुङ्गवान् / प्रदर्शयन् योगसिद्धिं निरीक्ष्य वृषभध्वजम्

Pagkasabi nito, si Hṛṣīkeśa (Panginoon ng mga pandama) ay nagsalita sa pinakadakilang pantas; at habang nakatanaw kay Vṛṣabhadhvaja (Śiva na may watawat ng toro), inihayag Niya ang ganap na kapangyarihan ng Yoga.

Verse 43

संदर्शनान्महेशस्य शङ्करस्याथ शूलिनः / कृतार्थं स्वयमात्मानं ज्ञातुमर्हथ तत्त्वतः

Sa mismong pagtanaw kay Mahēśa—Śaṅkara, ang may hawak ng Trisula—kayo’y nagiging ganap at natupad ang layon. Kaya nararapat ninyong makilala ang sarili ninyong Ātman sa katotohanan, ayon sa tunay nitong kalikasan.

Verse 44

प्रष्टुमर्हथ विश्वेशं प्रत्यक्षं पुरतः स्थितम् / ममैव सन्निधावेष यथावद् वक्तुमीश्वरः

Karapat-dapat ninyong tanungin si Viśveśa, ang Panginoon ng sansinukob, na hayagang nakatayo sa inyong harapan. Sa mismong aking presensya, ang Īśvara na ito ay makapagsasalita sa inyo nang wasto at ayon sa nararapat na kaayusan.

Verse 45

निशम्य विष्णुवचनं प्रणम्य वृषभध्वजम् / सनत्कुमारप्रमुखाः पृच्छन्ति स्म महेश्वरम्

Nang marinig ang mga salita ni Panginoong Viṣṇu at yumukod kay Vṛṣabhadhvaja (Śiva na may watawat ng toro), si Sanatkumāra at ang iba pang pangunahing rishi ay nagsimulang magtanong kay Mahēśvara.

Verse 46

अथास्मिन्नन्तरे दिव्यमासनं विमलं शिवम् / किमप्यचिन्त्यं गगनादीश्वरार्हं समुद्बभौ

Samantala, lumitaw ang isang banal na luklukan—dalisay at walang dungis, mapalad at may kabanalang tulad ni Śiva; isang bagay na di-mawari, karapat-dapat sa Panginoon ng kalangitan, na sumilang sa maningning na liwanag.

Verse 47

तत्राससाद योगात्मा विष्णुना सह विश्वकृत् / तेजसा पूरयन् विश्वं भाति देवो महेश्वरः

Doon, si Mahēśvara—ang Tagapaglikha ng sansinukob at kaluluwa ng Yoga—ay naupo kasama ni Viṣṇu; at sa kanyang tejas na nagniningning, pinuno niya ang daigdig, at ang Panginoong Diyos ay kumislap sa liwanag.

Verse 48

तं ते देवादिदेवेशं शङ्करं ब्रह्मवादिनः / विभ्राजमानं विमले तस्मिन् ददृशुरासने

Pagkaraan, nakita ng mga tagapagturo ng Brahman si Śaṅkara—Panginoon ng mga deva, Diyos ng mga diyos—na nagliliwanag, nakaupo sa yaong dalisay na luklukan.

Verse 49

यं प्रपश्यन्तियोगस्थाः स्वात्मन्यात्मानमीश्वरमा / अनन्यतेजसं शान्तं शिवं ददृशिरे किल

Nakatatag sa Yoga, nakita nila sa loob ng sariling Sarili ang Sariling iyon bilang Panginoon—may liwanag na walang kapantay, payapa at mapalad; tunay ngang nasilayan nila Siya bilang Śiva.

Verse 50

यतः प्रसूतिर्भूतानां यत्रैतत् प्रविलीयते / तमासनस्थं भूतानामीशं ददृशिरे किल

Mula sa Kanya nagmumula ang pagsilang ng lahat ng nilalang, at sa Kanya rin nalulusaw ang sansinukob na ito; tunay ngang nakita nila Siya—Panginoon ng mga nilalang—na nakaupo sa āsana sa anyong yogic.

Verse 51

यदन्तरा सर्वमेतद् यतो ऽभिन्नमिदं जगत् / स वासुदेवमासीनं तमीशं ददृशुः किल

Siya na kinaroroonan ng lahat ng ito, at mula sa Kanya’y hindi hiwalay ang sanlibutan—tunay ngang nakita nila: si Vasudeva na nakaluklok, ang mismong Panginoon (Īśa).

Verse 52

प्रोवाच पृष्टो भगवान् मुनीनां परमेश्वरः / निरीक्ष्य पुण्डरीकाक्षं स्वात्मयोगमनुत्तमम्

Nang tanungin, ang Bhagavān—ang Kataas-taasang Panginoon ng mga muni—ay nagsalita, matapos pagnilayan ang May-mata-ng-lotus at ang walang kapantay na yoga ng Pinakamataas na Sarili.

Verse 53

तच्छृणुध्वं यथान्यायमुच्यमानं मयानघाः / प्रशान्तमानसाः सर्वे ज्ञानमीश्वरभाषितम्

Kaya nga, O mga walang sala, makinig—ayon sa wastong paraan—sa aral na sinasabi ko. Sa lubos na payapang isipan, pakinggan ninyong lahat ang kaalamang ipinahayag ng Panginoon (Īśvara).