Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण द्विजोत्तमाः / त्रैलोक्यस्यास्य मानं वो न शक्यं विस्तरेण तु

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang ika-38 kabanata. Wika ni Sūta: “Ngayon ay ipaliliwanag ko nang maikli, O pinakamainam sa mga dvija, ang sukat at lawak ng tatlong daigdig na ito; sapagkat hindi ito maisasalaysay nang ganap sa masusing detalye.”

Verse 2

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्ततः / जनस्तपश्च सत्यं च लोकास्त्वण्डोद्भवा मताः

Sumunod ang Bhūrloka, Bhuvarloka, Svargaloka, at pagkaraan ay Maharloka; gayundin ang Janaloka, Tapoloka, at Satyaloka—ang mga mundong ito’y itinuturing na nagmula sa kosmikong itlog (aṇḍa).

Verse 3

सूर्याचन्द्रमसोर्यावत् किरणैरवभासते / तावद् भूर्लोक आख्यातः पुराणे द्विजपुङ्गवाः

O pinakamainam sa mga dvija, hanggang saan umaabot ang liwanag ng mga sinag ng Araw at ng Buwan, hanggang doon ipinahahayag sa Purāṇa na ito ang lawak ng Bhūrloka (daigdig-lupa).

Verse 4

यावत्प्रमाणो भूर्लोको विस्तरात् परिमण्डलात् / भुवर्लोको ऽपि तावान्स्यान्मण्डलाद् भास्करस्य तु

Kung gaano kalawak ang Bhūrloka sa lapad bilang isang bilog na kalawakan, gayon din kalawak ang Bhuvarloka—sinusukat ayon sa maṇḍala, ang orb ng Araw.

Verse 5

ऊर्ध्वंयन्मण्डलाद् व्योमध्रुवोयावद्व्यवस्थितः / स्वर्लोकः स समाख्यातस्तत्र वायोस्तु नेमयः

Ang pook na nasa ibabaw ng bilog ng Araw, na umaabot sa kalangitan hanggang sa di-nagagalaw na Bituing Dhruva, ay tinatawag na Svarga-loka; at doon itinatag ang mga paikot na landas ng mga hangin.

Verse 6

आवहः प्रवहश्चैव तथैवानुवहः परः / संवहो विवहश्चाथ तदूर्ध्वं स्यात् परावहः

Ang mga pangunahing bahagi ng Hangin ay: ‘Āvaha’ at ‘Pravaha’, gayundin ang mas mataas na ‘Anuvaha’; saka ‘Saṃvaha’ at ‘Vivaha’; at sa ibabaw ng mga ito ay sinasabing ‘Parāvaha’.

Verse 7

तथा परिवहश्चोर्ध्वं वायोर्वै सप्त नेमयः / भूमेर्योजनलक्षे तु भानोर्वै मण्डलं स्थितम्

Gayundin, sa ibabaw ng pook ng hangin ay naroon ang ‘Parivaha’, ang umiikot na agos na may pitong gilid na paikot. Sa layong isang daang libong yojana mula sa lupa, naroon ang bilog na disk ng Araw.

Verse 8

लक्षे दिवाकरस्यापि मण्डलं शशिनः स्मृतम् / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं तल्लक्षेण प्रकाशते

Ang disk ng Buwan ay inaalala na may sukat na isang daang libo (yojana); at ang buong bilog ng mga bituin at konstelasyon ay nagliliwanag ayon sa gayong sukat din.

Verse 9

द्वेलक्षे ह्युत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् / तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशनाः स्थितः

O mga brāhmaṇa, ang Budha (Merkuryo) ay nasa dalawang lakṣa sa ibabaw ng bilog ng mga nakṣatra. At sa loob ng pook na may gayon ding sukat, ang Uśanā (Benus) ay nakapuwesto sa ibabaw ni Budha.

Verse 10

अङ्गारको ऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणो व्यवस्थितः / लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः

Si Aṅgāraka (Mars) ay itinatakda rin ayon sa kaparehong sukat gaya ni Śukra (Venus). Ang banal na pari ng mga deva, si Bṛhaspati, ay nakahimpil sa layong dalawang lakṣa mula kay Bhauma (Mars).

Verse 11

सौरिर्द्विलक्षेण गुरोर् ग्रहाणामथ मण्डलम् / सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षमात्रे प्रिकाशते

Ang Śauri (Saturn) ay nasa dalawang lakṣa sa ibayo ng saklaw ni Guru (Jupiter); at lampas pa roon, sa layong isang lakṣa, ang mandala ng Pitong Ṛṣi (Saptarṣi) ay nagniningning.

Verse 12

ऋषीणां मण्डलादूर्ध्वं लक्षमात्रे स्थितो ध्रुवः / मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः / तत्र धर्मः स भगवान् विष्णुर्नारायणः स्थितः

Sa ibabaw ng mandala ng mga Saptarṣi, sa layong isang lakṣa, naroon si Dhruva. Si Dhruva ang tunay na di-nagagalaw na pingga, ang matatag na sentro ng buong gulong ng mga liwanag sa langit. Doon, bilang mismong Dharma, nananahan ang Mapalad na Panginoon—si Viṣṇu, si Nārāyaṇa.

Verse 13

नवयोजनसाहस्त्रो विष्कम्भः सवितुः स्मृतः / त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

Ang diyametro ni Savitṛ (Araw) ay sinasabing siyam na libong yojana; at ayon sa wastong sukat ng kaniyang bilog na disk, ang lawak nito ay tatlong ulit niyon.

Verse 14

द्विगुणस्तस्य विस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः / तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात् प्रसर्पति

Ang diyametro ng Buwan ay sinasabing doble ng sukat na iyon. Ngunit si Svarbhānu—na nagiging kasinlaki nila—ay gumagalaw sa ibaba, dumudulas sa ilalim ng kanilang landas.

Verse 15

अद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मितो मण्डलाकृतिः / स्वर्भानोस्तु वृहत् स्थानं तृतीयं यत् तमोमयम्

Nakahimlay sa anino ng Daigdig, nalilikha ang isang anyong bilog. At may isang ikatlong himpilan na napakalawak na nauukol kay Svarbhānu (Rāhu), na may likas na kadiliman.

Verse 16

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते / भार्गवात् पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

Isang panlabing-anim na bahagi ng Buwan ang itinakda bilang sukat ni Bhārgava (Venus). At si Bṛhaspati (Jupiter) ay dapat maunawaang mas mababa ng isang-kapat kaysa kay Bhārgava.

Verse 17

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरावुभौ स्मृतौ / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

Sina Rāhu at Saturno ay kapwa sinasabing “kulang ng isang bahagi” kung ihahambing kay Bṛhaspati. At si Budha (Mercury) ay sinasabing “kulang ng isang bahagi” kung ihahambing sa kanilang dalawa, sapagkat mas maliit ang lawak at bilog ng kaniyang landas.

Verse 18

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै / बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलात् तथा

Anumang maningning na anyo rito na kilala bilang mga bituin at mga konstelasyon (tārā at nakṣatra), ang lawak at sukat ng kanilang bilog ay sinasabing katulad din ng kay Budha (Mercury).

Verse 19

तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् / शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने

Ang mga anyong bituin at mga anyong nakṣatra (tārā at nakṣatra) ay inilagay na may papaliit na pagitan sa isa’t isa. Ang kanilang agwat sa yojana ay sinasabing 500, 400, 300, at 200.

Verse 20

सर्वावरनिकृष्टानि तारकामण्डलानि तु / योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते

Ngunit ang mga bilog ng mga bituin (tārakā-maṇḍala), na siyang pinakamababa sa lahat ng mga balabal, ay sinusukat na kalahating yojana; wala nang mas maliit pa rito ang binabanggit.

Verse 21

उपरिष्टात् त्रयस्तेषां ग्रहा ये दूरसर्पिणः / सौरो ऽङ्गिराश्च वक्रश्च ज्ञेया मन्दविचारिणः

Sa ibabaw ng mga iyon ay may tatlong graha na malayong umaabot ang paglalakbay sa kanilang landas: ang Saurā (Saturn), ang Aṅgiras (Jupiter), at ang Vakra (Mars). Dapat maunawaang mabagal ang kanilang pag-ikot.

Verse 22

तेभ्यो ऽधस्ताच्च चत्वारः पुनरन्ये महाग्रहाः / सूर्यः सौमो बुधश्चैव भार्गवश्चैव शीघ्रगाः

Sa ibaba naman ng mga iyon ay may apat pang dakilang katawan sa langit: ang Araw, ang Buwan (Soma), si Budha (Mercury), at si Bhārgava (Venus), na mabilis gumalaw sa kanilang landas.

Verse 23

दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिमान् / तदा सर्वग्रहाणां स सूर्यो ऽधस्तात् प्रसर्पति

Kapag ang maningning na Araw ay lumalakad sa timog na landas (dakṣiṇāyana), kung ihahambing sa lahat ng mga graha, ang Araw na iyon ay dumaraan sa ibaba ng kanilang daan.

Verse 24

विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति

Ang Buwan (Śaśī), matapos bumuo ng isang malawak na bilog, ay gumagalaw sa ibabaw nito; at sa ibabaw ni Soma, ang buong bilog ng mga nakṣatra (Nakṣatra-maṇḍala) ay lumalawak at nagpapatuloy.

Verse 25

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधादूर्ध्वं तु भार्गवः / वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्रादूर्ध्वं बृहस्पतिः

Sa ibabaw ng mga nakṣatra ay naroroon si Budha (Merkuryo). Sa ibabaw ni Budha ay si Bhārgava (Benus). Sa ibabaw ni Bhārgava ay ang planetang tinatawag na Vakra; at sa ibabaw ni Vakra ay si Bṛhaspati (Hupiter).

Verse 26

तस्माच्छनैश्चरो ऽपुयूर्ध्वं तस्मात् सप्तर्षिमण्डलम् / ऋषीणां चैव सप्तानान्ध्रु वश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

Sa ibabaw niyon ay ang kalangitan ni Śanaiścara (Saturno); sa ibabaw nito ang bilog ng Saptarṣi-maṇḍala (Pitong Pantas). At higit pa sa pitong Ṛṣi, si Dhruva (Bituing Polo) ay itinatag nang matatag.

Verse 27

योजनानां सहस्त्राणि भास्करस्य रथो नव / ईषादण्डस्तथैव स्याद् द्विगुणो द्विजसत्तमाः

O pinakamainam sa mga dwija, ang karwahe ni Bhāskara (Diyos ng Araw) ay may sukat na siyam na libong yojana; at ang gitnang baras (drawbar) ay sinasabing doble ng sukat na iyon.

Verse 28

सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि तु / योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्

Ang ehe (axle) nito ay may sukat na pitong koṭi yojana, at may dagdag pang mga niyuta; sa mismong ehe na iyon matatag na nakalagay ang kosmikong gulong.

Verse 29

त्रिनाभिमति पञ्चारे षष्णेमिन्यक्षयात्मके / संवत्सरमेय कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम्

Ang buong Gulong ng Panahon—na siyang sukat ng isang taon—ay itinatag: iniisip na may tatlong sentro, limang ikot, anim na gilid, at may likas na di-nasisira.

Verse 30

चत्कारिंशत् सहस्त्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः / पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य द्विजोत्तमाः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang diyos-araw na si Vivasvat ay may ikalawang ehe na may sukat na apatnapung libo (yunit); at ang karwahe ay may dagdag pang limang libo bukod pa rito.

Verse 31

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्धयोः / ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य तु

Ang sukat ng ehe sa magkabilang panig ay ituring na sukat ng dalawang kalahating pamatok. Ang ehe ay mas maikli ng isang kalahating pamatok; at ito’y dapat ikabit sa matibay na sandigan (pihitan) ng karwahe.

Verse 32

द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले / हयाश्च सप्त छन्दांसि तन्नामानि निबोधत

Sa ikalawang ehe, ang gulong na iyon ay nakatatag sa bundok na Mānasā. At may pitong kabayo—sila ang pitong sukat ng mga himno ng Veda; dinggin mo ang kanilang mga pangalan.

Verse 33

गायत्री च बृहत्युष्णिक् जगती पङ्क्तिरेव च / अनष्टुप् त्रिष्टुबित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो हरेः

Gāyatrī, Bṛhatī, Uṣṇik, Jagatī, at Paṅkti—gayundin ang Anuṣṭubh at Triṣṭubh—ang mga sukat na ito ng Veda ay ipinahahayag na mga ‘Haraya’, ang mga kasamang lakas ni Hari (Viṣṇu).

Verse 34

मानसोपरि माहेन्द्री प्राच्यां दिशि महापुरी / दक्षिणे न यमस्याथ वरुणस्य तु पश्चिमे

Sa ibabaw ng (lawa) Mānasa ay naroon ang dakilang lungsod na Māhendrī sa silangang dako; sa timog ay ang lungsod ni Yama; at sa kanluran ay ang kay Varuṇa.

Verse 35

उत्तरेण तु सोमस्य तन्नामानि निबोधत / अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात्

Ngayon ay alamin, ayon sa wastong pagkakasunod, ang mga pangalan ng mga lupain/lungsod sa hilaga ni Soma (ang Buwan): Amarāvatī, Saṃyamanī, Sukhā, at Vibhā.

Verse 36

काष्ठां गतो दक्षिणतः क्षिप्तेषुरिव सर्पति / ज्योतिषां चक्रमादाय देवदेवः प्रजापतिः

Pagdating sa timog na dako, siya’y dumudulas pasulong—gaya ng palasong pinakawalan, mabilis ang paglipad—taglay ang umiikot na gulong ng mga liwanag sa langit; gayon din si Prajāpati, ang Panginoon ng mga diyos, ang nagdadala sa siklong makalangit.

Verse 37

दिवसस्य रविर्मध्ये सर्वकालं व्यवस्थितः / सप्तद्वीपेषु विप्रेन्द्रा निशामध्यस्य संमुखम्

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang Araw ay laging nakatindig sa gitna ng araw; at para sa pitong kontinente (saptadvīpa), ito’y nakaharap sa tuldok ng hatinggabi, upang ayusin ang sukat ng panahon.

Verse 38

उदयास्तमने चैव सर्वकालं तु संमुखे / अशेषासु दिशास्वेव तथैव विदिशासु च

Sa pagsikat at paglubog ng araw—at sa katunayan sa lahat ng oras—Siya’y tuwirang nasa harap ng ating paningin; sa lahat ng dako nang walang natitira, gayundin sa bawat pagitaning direksiyon.

Verse 39

कुलालचक्रपर्यन्तो भ्रमन्नेष यथेश्वरः / करोत्यहस्तथा रात्रिं विमुञ्चन् मेदिनीं द्विजाः

O mga dvija, kung paanong umiikot nang paulit-ulit ang gulong ng magpapalayok, gayon din umiikot ang daigdig na ito sa ilalim ng pamamahala ng Panginoon; at sa pagpapakilos sa lupa nang ganito, Kanya ngang nililikha ang araw at gayundin ang gabi.

Verse 40

दिवाकरकरैरेतत् पूरितं भुवनत्रयम् / त्रैलोक्यं कथितं सद्भिर्लोकानां मुनिपुङ्गवाः

Sa pamamagitan ng mga sinag ng Araw, ang buong tatlong daigdig ay napupuno at nalulukuban. Kaya, O pinakadakilang mga muni, tinawag ito ng mga banal na “tatlong mundo” (trailokya) sa gitna ng lahat ng mga kaharian.

Verse 41

आदित्यमूलमखिलं त्रिलोकं नात्र संशयः / भवत्यस्मात् जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

Ang buong tatlong daigdig ay may Araw (Āditya) bilang ugat—walang pag-aalinlangan. Mula sa Kanya sumisibol ang buong sansinukob, kasama ang mga deva, asura, at mga tao.

Verse 42

रुद्रेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्राणां दिवौकसाम् / द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम्

Yaong pangkalahatang liwanag—na siyang pinagmumulan ng kislap nina Rudra, Indra, Upendra (Viṣṇu) at ng Buwan; na siyang nagpapaliwanag sa mga dakilang Brahmin at sa mga nananahan sa langit—ang ganap na ningning ng lahat ng may liwanag.

Verse 43

सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः / सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

Siya ang Sarili ng lahat, ang Panginoon ng lahat ng daigdig, si Mahādeva at Prajāpati. Tunay, si Sūrya lamang ang ugat ng tatlong mundo—ang kataas-taasang Pagka-Diyos.

Verse 44

द्वादशान्ये तथादित्या देवास्ते ये ऽधिकारिणः / निर्वहन्ति पदं तस्य तदंशा विष्णुमूर्तयः

Gayundin, may labindalawang iba pang Āditya—mga diyos na may tungkuling pangkosmos. Isinasakatuparan nila ang gawain ng katayuang iyon; sila’y mga bahagi Niya, mga anyo ni Viṣṇu.

Verse 45

सर्वे नमस्यन्ति सहस्त्रभानुं गन्धर्वदेवोरगकिन्वन्नराद्याः / यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्द्विजेन्द्रा- श्छन्दोमयं ब्रह्ममयं पुराणम्

Lahat ng nilalang—mga Gandharva, Deva, Nāga, Kiṃnara, at ang pinakadakila sa mga tao—ay yumuyuk at sumasamba sa Araw na may sanlibong sinag. At ang pinakamahuhusay sa mga dvija ay sumasamba sa pamamagitan ng sari-saring yajña sa Purāṇa na yaon, na hinubog ng mga sukat ng Veda at may likas na kalikasan ng Brahman.