
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Ang kabanatang ito ay isang pagtalakay sa etika at batas sa loob ng banal na balangkas ng diyalogo. Matapos marinig ang mga paliwanag tungkol sa hiṃsā (karahasan) at kaugnay na pagkukulang, nagtanong si Indra kay Bṛhaspati hinggil sa mga palatandaan at antas ng steya (pagnanakaw). Itinuring ni Bṛhaspati ang pagnanakaw bilang malaking pāpa, at binigyang-diin ang mas mabibigat na anyo: ang pagnanakaw sa taong kumupkop o nagtiwala (viśvasta) ay paglabag na lalo pang nagpapabigat ng kasalanan; higit na mabigat ang pagkuha ng yaman mula sa marunong ngunit dukha na may mga inaasahang sinusuportahan—na halos di na mapapawi ng pag-penitensiya. Isinunod ang isang sinaunang halimbawa: sa Kāñcīpura, ang magnanakaw na si Vajra ay nag-ipon at nagtago ng nakaw na yaman; isang naninirahan sa gubat (Kirāta) ang nakatagpo at kumuha ng bahagi, kaya nabuo ang tanikala ng pag-angkin, pagtatago, at kapalit na bunga. Pangunahin sa kabanata ang mga pamantayan: depinisyon, mga salik na nagpapabigat, at mga taong/yamang dapat pangalagaan, na isinalaysay sa pangyayaring Kāñcī upang gawing praktikal na gabay panlipunan ang dharma.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने हिंसाद्यस्वरूपकथनं नाम षष्ठो ऽध्यायः इन्द्र उवाच भगवन्सर्वमाख्यातं हिंसाद्यस्य तु लक्षणम् / स्तेयस्य लक्षणं किं वा तन्मे विस्तरतो वद
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa Lalitopākhyāna, ang ikaanim na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan sa tunay na anyo ng karahasan at iba pa.” Nagsalita si Indra: “O Bhagavan, naipaliwanag mo na ang mga tanda ng karahasan at iba pa; ano naman ang tanda ng pagnanakaw (steya)? Ipagpaliwanag mo sa akin nang malawakan.”
Verse 2
बृहस्पतिरुवाच पापानामधिकं पापं हननं जीवजातिनाम् / एतस्मादधिकं पापं विश्वस्ते शरणं गते
Sinabi ni Bṛhaspati: “Sa mga kasalanan, mas mabigat na kasalanan ang pagpatay sa mga nilalang; ngunit higit pang mabigat kaysa rito ang pagtaksil sa taong nagtiwala at dumulog para sa kanlungan.”
Verse 3
विश्वस्य हत्वा पापिष्ठं शूद्रं वाप्यन्त्यजातिजम् / ब्रह्महत्याधिकं पापं तस्मान्नास्त्यस्य निष्कृतिः
Ang pagpatay sa taong nagtiwala at dumulog para sa kanlungan—kahit siya’y isang lubhang masamang śūdra o isang antyaja—ay kasalanang higit pa sa brahmahatyā; kaya’t wala itong maipantutubos na pagsisisi.
Verse 4
ब्रह्मज्ञस्य दरिद्रस्य कृच्छ्रार्जितधनस्य च / बहुपुत्रकलत्रस्य तेन जीवितुमिच्छतः / तद्द्रव्यस्तेयदोषस्य प्रायश्चित्तं न विद्यते
Ang pagnanakaw ng yaman ng isang brahmajña na dukha, na ang yaman ay naipon sa hirap, na may maraming anak at asawa at nagnanais mabuhay sa yaman na iyon—sa kasalanang pagnanakaw ng gayong yaman ay walang prāyaścitta o pagtubos.
Verse 5
विश्वस्तद्रव्यहरणं तस्याप्यधिकमुच्यते / विश्वस्ते वाप्यविश्वस्ते न दरिद्रधनं हरेत्
Ang pag-agaw ng yaman ng taong pinagkakatiwalaan ay sinasabing mas mabigat pang kasalanan. Mapagkakatiwalaan man o hindi—huwag kunin ang yaman ng dukha.
Verse 6
ततो देवद्विजातीनां हेमरत्नापहारकम् / यो हन्यादविचारेण सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
Pagkatapos, ang sinumang pumatay nang walang pag-aalinlangan sa magnanakaw ng ginto at hiyas ng mga deva at mga dvija ay magkakamit ng bunga ng Aśvamedha yajña.
Verse 7
गुरुदेवद्विजसुहृत्पुत्रस्वात्मसुखेषु च / स्तेयादधःक्रमेणैव दशोत्तरगुणं त्वघम्
Tungkol sa guro, mga deva, mga dvija, kaibigang tapat, anak, at maging sa sariling ligaya—kapag may pagnanakaw, ang kasalanan ay dumarami nang higit sa sampung ulit ayon sa pababang antas.
Verse 8
अन्त्यजात्पादजाद्वैश्यात्क्षत्रियाद्ब्राह्मणादपि / दशोत्तरगुणैः पापैर्लिप्यते धनहारकः
Ang umaagaw ng yaman mula sa antyaja, śūdra, vaiśya, kṣatriya, o brāhmaṇa ay nadudungisan ng mga kasalanang dumarami nang higit sa sampung ulit ayon sa antas.
Verse 9
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् / रहस्यातिरहस्यं च सर्वपापप्रणाशनम्
Dito rin nila inihahalimbawa ang isang sinaunang itihāsa—isang lihim na higit pa sa lihim, at tagapagpuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 10
पुरा काञ्चीपुरे जातो वज्राख्यो नाम चोरकः / तस्मिन्पुरवरे रम्ये सर्वैश्वर्यसमन्विताः / सर्वे नीरोगिणो दान्ताः सुखिनो दययाञ्चिताः
Noong unang panahon sa Kanchipur, isinilang ang isang magnanakaw na nagngangalang Vajra. Sa marikit na lungsod na iyon, ang lahat ay pinagkalooban ng ganap na kasaganaan; lahat ay malusog, mapagpigil, masaya, at puspos ng habag.
Verse 11
सर्वैश्वर्यसमृद्धे ऽस्मिन्नगरे स तु तस्करः / स्तोकास्तोकक्रमेणैव बहुद्रव्यमपाहरत्
Sa lungsod na sagana sa lahat ng kasaganaan, ang magnanakaw ay unti-unti, paunti-unti, na nagkamit ng napakaraming yaman sa pagnanakaw.
Verse 12
तदरण्ये ऽवटं कृत्वा स्थापयामास लोभतः / तद्गोपनं निशार्धायां तस्मिन्दूरं गते सति
Dahil sa kasakiman, naghukay siya ng isang hukay sa gubat at doon inilagak ang (yaman); sa kalagitnaan ng gabi, nang siya’y nakalayo na, nanatiling lihim ang taguan.
Verse 13
किरातः कश्चिदागत्य तं दृष्ट्वा तु दशांशतः / जहाराविदितस्तेन काष्ठभारं वहन्ययौ
May isang Kirata (taong-gubat) na dumating, nakita iyon at kinuha ang ikasampung bahagi. Hindi ito namalayan ni Vajra; umalis siya habang pasan ang bigkis ng kahoy.
Verse 14
सो ऽपि तच्छिलयाच्छाद्य मृद्भिरापूर्ययत्नतः / पुनश्च तत्पुरं प्रायाद्वज्रो ऽपि धनतृष्मया
Tinakpan din niya iyon ng bato at tinambakan ng lupa, maingat na itinago; at si Vajra, dahil sa uhaw sa yaman, ay muling nagtungo sa lungsod na iyon.
Verse 15
एवं बहुधनं त्दृत्वा निश्चिक्षेप महीतले / किरातो ऽपि गृहं प्राप्य बभाषे मुदितः प्रियाम्
Nang makita ang napakaraming kayamanan, inilapag niya ito sa lupa. Pagdating ng Kirata sa bahay, masayang nagsalita siya sa kanyang minamahal.
Verse 16
मया काष्ठं समाहर्तुं गच्छता पथि निर्जने / लब्धं धनमिदं भीरु समाधत्स्व धनार्थिनि
O mahiyain, habang ako’y nagpunta upang mangalap ng panggatong sa liblib na daan, natagpuan ko ang kayamanang ito. O naghahangad ng yaman, ingatan at itago mo ito.
Verse 17
तच्छ्रुत्वा तत्समादाय निधायाभ्यन्तरे ततः / चिन्तयन्ती ततो वाक्यमिदं स्वपतिमब्रवीत्
Nang marinig iyon, kinuha niya ang kayamanan at itinago sa loob. Pagkaraan, nag-isip siya at sinabi ang mga salitang ito sa kanyang asawa.
Verse 18
नित्यं संचरते विप्रो मामकानां गृहेषु यः / मां विलोक्यैवमचिराद्बहुभाग्यवती भवेत्
Ang Brahmanang palaging dumadalaw sa aming mga tahanan, sa sandaling makita niya ako, di magtatagal ay magiging lubhang mapalad.
Verse 19
चातुर्वर्ण्यासु नरीषु स्थेयं चेद्राजवल्लभा / किं तु भिल्ले किराते च शैलूषे चान्त्यजातिजे / लक्ष्मीर्न तिष्ठति चिरं शापाद्वल्मीकजन्मनः
Bagaman ang Lakshmi na minamahal ng hari ay nararapat manahan sa mga babae ng apat na varna, sa Bhilla, Kirata, Sailusha at sa mga antyajati ay hindi siya nagtatagal—dahil sa sumpa ng kapanganakang Valmiki.
Verse 20
तथापि बहुभाग्यानां पुण्यानामपि पात्रिणे / दृष्टपूर्वं तु तद्वाक्यं न कदाचिद्वृथा भवेत्
Gayunman, para sa karapat-dapat na taong mapalad at may kabanalan, ang salitang napatunayang totoo noon ay hindi kailanman nauuwi sa wala.
Verse 21
अथ वात्मप्रयासेन कृच्छ्राद्यल्लभ्यते धनम् / तदेव तिष्ठति चिरादन्यद्गच्छति कालतः
At ang yamang nakamit sa sariling pagsisikap at hirap ay siyang nananatili nang matagal; ang iba’y lumilipas sa pag-ikot ng panahon.
Verse 22
स्वयमागतवित्तं तु धर्मार्थैर्विनियोजयेत् / कुरुष्वैतेन तस्मात्त्वं वापीकूपादिकाञ्छुभान्
Ang yamang kusang dumating ay dapat ilaan sa mga gawaing dharma; kaya gamitin mo ito upang magpagawa ng balon, imbakan ng tubig, at iba pang banal na gawain.
Verse 23
इति तद्वचनं श्रुत्वा भाविभाग्यप्रबोधितम् / बहूदकसमं देशं तत्र तत्र व्यलोकयत्
Nang marinig ang pananalitang iyon, na ginising ng darating na kapalaran, siniyasat niya rito’t roon ang mga lupang sagana sa tubig.
Verse 24
निर्ममे ऽथ महेन्द्रस्य दिग्भागे विमलोदकम् / सुबहुद्रव्यसं साध्यं तटाकं चाक्षयोदकम्
Pagkaraan, sa panig ng Mahendra, gumawa siya ng isang lawa na may dalisay na tubig, natatapos sa malaking yaman, at may tubig na di nauubos.
Verse 25
दत्तेषु कर्मकारिभ्यो निखिलेषु धनेषु च / असंबूर्णं तु तत्कर्म दृष्ट्वा चिन्ताकुलो ऽभवत्
Kahit naibigay na sa mga manggagawa ang lahat ng yaman, nang makita niyang di pa ganap ang gawain, siya’y nabalisa sa pag-aalala.
Verse 26
तं चोर वज्रनामानमज्ञातो ऽनुचराम्यहम् / तेनैव बहुधा क्षिप्तं धनं भूरि महीतले
Sinundan ko nang palihim ang magnanakaw na si Vajra; siya mismo ang ilang ulit na nagkalat ng maraming yaman sa lupa.
Verse 27
स्तोकंस्तोकं हरिष्यामि तत्रतत्र धनं बहु / इति निश्चित्य मनसा तेनाज्ञातस्तमन्वगात्
Nagpasya siya sa isip: “Kukuha ako ng kaunti-kaunti ng maraming yaman sa iba’t ibang lugar,” at sinundan niya ito nang di napapansin.
Verse 28
तथैवात्दृत्य तद्द्रव्यं तेन सेतुमपूरयत् / मध्ये जलावृतस्तेन प्रासादश्चापि शार्ङ्गिणः
Gayon din, tinipon niya ang yaman at pinuno ang setu; at sa gitna nito, ang palasyo ni Śārṅgin (Viṣṇu) ay napalibutan ng tubig.
Verse 29
तत्तटाकमभूद्दिव्यमशोषितजलं महत् / सेतुमध्ये चकारासौ शङ्करायतनं महत्
Ang lawa ay naging banal—malaki at may tubig na di natutuyo; at sa gitna ng setu, itinayo niya ang dakilang dambana ni Śaṅkara.
Verse 30
काननं च क्षयं नीतं बहुसत्त्वसमाकुलम् / तेनाग्र्याणि महार्हाणि क्षेत्राण्यपि चकार सः
Ang gubat na hitik sa maraming nilalang ay kanyang pinawi; at dahil doon ay kanyang itinindig ang mga kṣetra na dakila at lubhang mahalaga.
Verse 31
देवताभ्यो द्विजेभ्यश्च पदत्तानि विभज्य वै / ब्राह्मणांश्च समामन्त्र्य देवव्रातमुखान्बहून्
Maayos niyang ipinamahagi ang mga handog na inilaan sa mga deva at sa mga dvija; at inanyayahan niya ang maraming brahmana, pangunahin si Devavrāta.
Verse 32
संतोष्य हेमवस्त्राद्यैरिदं वचनमब्रवीत् / क्व चाहं वीरदत्ताख्यः किरातः काष्ठविक्रयी
Matapos silang pasayahin sa ginto, kasuotan, at iba pa, sinabi niya: “Ako’y si Vīradatta, isang Kirāta na nagtitinda ng kahoy; saan ako?”
Verse 33
क्व वा महासेतुबन्धः क्व देवालयकल्पना / क्व वा क्षेत्राणि कॢप्तानि ब्राह्मणायतनानि च
Nasaan ang dakilang setubandha, nasaan ang paglikha ng mga templo ng mga deva; nasaan ang mga kṣetra na naitatag at ang mga tahanan ng mga brahmana?
Verse 34
कृपयैव कृतं सर्वं भवतां भूसुरोत्तमाः / प्रतिगृह्य तथैवैतद्देवव्रातमुखा द्विजाः
O mga bhūsura na pinakadakila! Ang lahat ng ito’y naganap dahil lamang sa inyong habag; kaya’t kayong mga dvija, pangunahin si Devavrāta, tanggapin ito nang gayon din.
Verse 35
द्विजवर्मेति नामास्मै तस्यै शीलवतीति च / चक्रुः संतुष्टमनसो महात्मानो महौजसः
Noon, ang mga dakilang banal na may dakilang lakas, na may pusong nasiyahan, ay nagbigay sa kanya ng pangalang “Dvijavarma” at sa kanya ng “Śīlavatī”.
Verse 36
तेषां संरक्षणार्थाय बन्धुमिः सहितो वशी / तत्रैव वसतिं चक्रे मुदितो भार्यया सह
Upang pangalagaan sila, ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay nanatili roon kasama ang mga kamag-anak, at masayang nanirahan kasama ang asawa.
Verse 37
पुरोहिताभिधानेन देवरातपुरन्त्विति / नाम चक्रे पुरस्यास्य तोष यन्नखिलान्द्विजान्
Sa pangalan ng punong pari, pinangalanan niya ang lungsod na ito na “Devarātapura”, at napasaya ang lahat ng dvija.
Verse 38
ततः कालवशं प्राप्तो द्विजवर्मा मृतस्तदा / यमस्य ब्रह्मणो विष्णोर्दूता रुद्रस्य चागताः
Pagkaraan, sa ilalim ng kapangyarihan ng panahon, namatay si Dvijavarma; noon ay dumating ang mga sugo nina Yama, Brahmā, Viṣṇu, at Rudra.
Verse 39
अन्यो ऽन्यमभवत्तेषां युद्धं देवासुरोपमम् / अत्रान्तरे समागत्य नारदो मुनिरब्रवीत्
Nagkaroon sa pagitan nila ng mabagsik na labanan na tulad ng digmaan ng mga deva at asura; sa sandaling iyon dumating si Muni Nārada at nagsalita.
Verse 40
मा कुर्वन्तु मिथो युद्धं शृण्वन्तु वचनं मम / अयं किरातश्चैर्येण सेतुबन्धं पुराकरोत्
Huwag kayong magdigmaan sa isa’t isa; pakinggan ninyo ang aking salita. Ang Kirata na ito ay minsang gumawa ng Setubandha sa lakas ng pagnanakaw.
Verse 41
वायुभूतस्चरेदेको यावद्द्रव्यवतो मृतिः / स बहुभ्यो हरेद्द्रव्यं तेषां यावत्तथा मृतिः
Maging tulad siya ng espiritu ng hangin at maglakad mag-isa hanggang mamatay ang mayaman. Pagkatapos ay agawin niya ang yaman ng marami hanggang sila man ay mamatay nang gayon din.
Verse 42
गतेष्वखिलदूतेषु श्रुत्वा नारदभाषितम् / चचार द्वादशाब्दं तु वायुभूतोंऽतरिक्षगः
Nang makaalis na ang lahat ng sugo, nang marinig ang sinabi ni Narada, siya’y naging espiritu ng hangin at naglakbay sa himpapawid sa loob ng labindalawang taon.
Verse 43
भार्यां तस्याह स मुनिस्तव दोषो न किञ्चन / त्वया कृतेन पुण्येन ब्रह्मलोकमितो व्रज
Sinabi ng muni sa kanyang asawa: “Wala kang anumang kasalanan. Sa bisa ng kabutihang nagawa mo, umalis ka rito at magtungo sa Brahmaloka.”
Verse 44
वायुभूतं पतिं दृष्ट्वा नेच्छति ब्रह्ममन्दिरम् / निर्वेदं परमापन्ना मुनिमेवमभाषत
Nang makita ang kanyang asawa na naging espiritu ng hangin, ayaw niyang pumunta sa templo ni Brahma. Sa matinding pagkapanglaw at paglayo sa mundo, sinabi niya sa muni ang ganito.
Verse 45
विना पतिमहं तेन न गच्छेयं पितामहम् / हहैवास्ते पतिर्यावत्स्वदेहं लभते तथा
Kung wala siya—kung wala ang aking asawa—hindi ako pupunta kay Pitāmaha. Ay, dalamhati! Hanggang sa mabawi ng asawa ang sariling katawan, mananatili ako rito.
Verse 46
ततस्तु या गतिस्तस्य तामेवानुचराम्यहम् / परिहारो ऽथवा किं तु मया कार्यस्तु तेन वा
Pagkatapos nito, saan man mapunta ang kanyang kapalaran, iyon din ang aking susundan. Ano pang lunas? Ano pa ba ang dapat gawin ko o gawin niya?
Verse 47
इति तस्या वचः श्रुत्वा प्रीतः प्राह तपोधनः / भोगात्मकं शरीरं तु कर्म कार्यकरं तव
Nang marinig ang kanyang sinabi, ang tapodhana ay natuwa at nagsabi: “Ang katawang ito na para sa pagdanas ng bunga ay kasangkapan ng iyong karma, tagapagpaganap ng gawa.”
Verse 48
मम प्रभावाद्भविता परिहारं वदामि ते / निराहारो महातीर्थेस्नात्वा नित्यं हि सांबिकम्
Sa bisa ng aking kapangyarihan, magkakaroon ng pag-aalis; sasabihin ko sa iyo ang paraan. Mag-ayuno, maligo sa dakilang tīrtha, at araw-araw sambahin si Sāmbikā.
Verse 49
पूजयित्वा शिवं भक्त्या कन्दमूलफलाशनः / ध्यात्वा हृदि महेशानं शतरुद्रमनुं जपेत्
Sambahin si Śiva nang may debosyon at kumain lamang ng ugat, tuber, at prutas. Ituon sa puso si Maheśāna at bigkasin ang mantra ng Śatarudra.
Verse 50
ब्रह्महा मुच्यते पापैरष्टोत्तरसहस्रतः / पापैरन्यैश्च सकलैर्मुच्यते नात्र संशयः
Kahit ang pumatay ng Brahmana ay napapalaya mula sa isang libo at walong daang kasalanan; at mula rin sa lahat ng iba pang kasalanan—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 51
इत्यादिश्य ददौ तस्यै रुद्राध्यायं तपोधनः / अनुगृह्येति तां नारीं तत्रैवान्तर्द्धिमागमत्
Pagkatapos magturo nang gayon, ibinigay ng banal na asceta ang Rudrādhyāya sa kanya; at sa pagsasabing “Pinagpala kita,” kinaawaan niya ang babae at naglaho roon din.
Verse 52
भर्तुः प्रियार्थे संकल्प्य जजाप परमं जपम् / विमुक्तस्तेयदोषेण स्वशरीरमवाप सः
Para sa ikalulugod ng asawa, nagpasya siya at bumigkas ng pinakadakilang japa; napalaya sa kasalanang pagnanakaw, muli niyang natamo ang sariling katawan.
Verse 53
ततो वज्राभिधश्चौरः कालधर्ममुपागतः / अन्ये तद्द्रव्यवन्तो ऽपि कालधर्ममुपागताः
Pagkaraan, ang magnanakaw na tinatawag na Vajra ay dumating sa batas ni Kāla, ang kamatayan; at ang iba pang may hawak ng yaman na iyon ay dumating din sa gayon.
Verse 54
यमस्तु तान्समाहूय वाक्यं चैतदुवाच ह
Pagkatapos, tinawag ni Yama ang mga iyon at sinabi ang mga salitang ito.
Verse 55
भवद्भिस्तु कृतं पापं दैवात्सुकृतमप्युत / किमिच्छथ फलं भोक्तुं दुष्कृतस्य शुभस्य वा
Kayo ay gumawa ng kasalanan, at sa kalooban ng mga diyos ay may naganap ding kabutihan. Sabihin, alin ang nais ninyong tamasahin—bunga ng masamang gawa o bunga ng mabuting gawa?
Verse 56
इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रोचुर्वज्रादिकास्ततः / सुकृतस्य फलं त्वादौ पश्चात्पापस्य भुज्यते
Nang marinig ang kanyang salita, sinabi nina Vajra at iba pa: “Unang tinatamasa ang bunga ng kabutihan; saka pa lamang ang bunga ng kasalanan.”
Verse 57
पुनराह यमो यूयं पुत्रमित्र कलत्रकैः / एतस्यैव बलात्सर्वे त्रिदिवं गच्छत द्रुतम्
Muling sinabi ni Yama: “Kayong lahat, kasama ang mga anak, kaibigan, at asawa, dahil sa lakas ng taong ito, magtungo agad sa Tridiva (langit).”
Verse 58
ते ऽधिरुह्य विमानाग्र्यं द्विजवर्माणमाश्रिताः / यथोचितफलोपेतास्त्रिदिवं जग्मुरञ्जसा
Sumakay sila sa dakilang vimana, umasa kay Dvijavarma, at taglay ang karampatang bunga, kaya’t madali silang nakarating sa Tridiva (langit).
Verse 59
द्विजवर्माखिलांल्लोकानतीत्य प्रमदासखः / गाणपत्यमनुप्राप्य कैलासे ऽद्यापि मोदते
Si Dvijavarma, kaibigan ng mga Pramada, ay lumampas sa lahat ng mga daigdig; nang makamtan ang katayuang Gāṇapatya, hanggang ngayo’y nagagalak pa rin sa Kailasa.
Verse 60
इन्द्र उवाच तारतम्यविभागं च कथय त्वं महामते / सेतुबन्धादिकानां च पुण्यानां पुण्यवर्धनम्
Wika ni Indra: “O dakilang pantas ang isip, ipaliwanag ang pagkakaiba-iba ng antas ng kabanalan; at sabihin din kung paanong ang mga gawaing banal gaya ng Setubandha at iba pa ay nagpapalago ng kabanalan.”
Verse 61
बृहस्पतिरुवाच पुण्यस्यार्द्धफलं प्राप्य द्विजवर्मा महायशाः / वज्रः प्राप्य तदर्धं तु तदर्धेन युताः परे
Wika ni Bṛhaspati: “Ang tanyag na Dwijavarmā ay tumanggap ng kalahati ng bunga ng kabanalan; si Vajra ay tumanggap ng kalahati niyon; at ang iba ay nakabahagi lamang sa kalahati ng kalahati.”
Verse 62
मनोवाक्कायचेष्टाभिश्चतुर्धाक्रियते कृतिः / विनश्येत्तेन तेनैव कृतैस्तत्परिहारकैः
Ang gawa ay nagaganap sa apat na paraan: sa isip, sa salita, sa katawan, at sa kilos; at ito’y napapawi sa pamamagitan ng mga gawaing panubos (prāyaścitta) na isinasagawa sa kaparehong paraan bilang pag-aalis.
Verse 63
इन्द्र उवाच आसवस्य तु किं रूपं को दोषः कश्चवा गुणः / अन्नं दोषकरं किं तु तन्मे विस्तरतो वद
Wika ni Indra: “Ano ang anyo ng āsava, ano ang kapintasan at ano ang kabutihan nito? At aling pagkain ang nagdudulot ng kapintasan? Ipaliwanag mo sa akin nang malawakan.”
Verse 64
बृहस्पतिरुवाच पैष्टिकं तालजं कैरं माधूकं गुडसंभवम् / क्रमान्न्यूनतरं पापं तदर्द्धार्द्धार्द्धतस्तथा
Wika ni Bṛhaspati: “Ang āsava na mula sa harina, mula sa palma, mula sa kaira, mula sa madhūka, at mula sa pulot-asukal (guḍa)—sa ganitong pagkakasunod, ang kasalanan ay unti-unting nababawasan, at nababawasan nang kalahati-kalahati.”
Verse 65
क्षत्रियादित्रिवर्णानामासवं पेयमुच्यते / स्त्रीणामपि तृतीयादि पेयं स्याद्ब्राह्मणीं विना
Para sa tatlong varna mula sa Kshatriya, ang asava ay sinasabing maaaring inumin. Para sa mga babae rin, ang inumin mula sa ikatlong uri at iba pa ay maaari, maliban sa Brahmani.
Verse 66
पतिहीना च कन्या च त्यजेदृतुमती तथा / अभर्तृसन्निधौ नारी मद्यं पिबति लोलुपा
Ang babaeng walang asawa, ang dalaga, at ang may regla—dapat iwasan. Kapag wala ang asawa sa piling, ang babaeng sakim ay umiinom ng alak.
Verse 67
उन्मादिनीति साख्याता तां त्यजेदन्त्यजामिव
Siya ay tinatawag na “unmadinī,” ang nababaliw; dapat siyang talikdan na parang isang antyajā.
Verse 68
दशाष्टषट्चतस्रस्तु द्विजातीनामयं भवेत् / स्त्रीणां मद्यं तदर्द्धं स्यात्पादं स्याद्भर्तृसङ्गमे
Para sa mga dvija, ang sukat ay sampu, walo, anim, at apat. Para sa mga babae, ang alak ay kalahati niyon; at kapag kasama ang asawa, isang-kapat lamang.
Verse 69
मद्यं पीत्वा द्विजो मोहात्कृच्छ्रचान्द्रायमं चरेत् / जपेच्चायुतगायत्रीं जातवेदसमेव वा
Kung ang isang dvija ay uminom ng alak dahil sa pagkalito, dapat niyang isagawa ang penitensiyang Kṛcchra–Cāndrāyaṇa. At dapat siyang bumigkas ng sampung libong Gāyatrī, o ng mantrang Jātavedas.
Verse 70
अम्बिका हृदयं वापि जपेच्छुद्धो भवेन्नरः / क्षत्रियो ऽपि त्रिवर्णानां द्विजादर्धोर्ऽधतः क्रमात्
Ang sinumang may kalinisan at bumibigkas ng japa ng “Puso ni Ambikā” ay nagiging dalisay. Maging ang kshatriya sa tatlong varna ay itinakda ang pagbigkas nang sunod-sunod: kalahati ng sa dvija, o kalahati pa ng kalahating iyon.
Verse 71
स्त्रीणामर्धार्धकॢप्तिः स्यात्कारयेद्वा द्विजैरपि / अन्तर्जले सहस्रं वा जपेच्छुद्धिमवाप्नुयात्
Para sa kababaihan, itinakda ang “kalahati ng kalahati”, o maaari ring ipagawa ang japa sa mga dvija. Kapag nanatili sa tubig at nagjapa nang isang libong ulit, makakamtan ang paglilinis.
Verse 72
लक्ष्मीः सरस्वती गौरी चण्डिका त्रिपुरांबिका / भैरवो भैरवी काली महाशास्त्री च मातरः
Si Lakṣmī, Sarasvatī, Gaurī, Caṇḍikā, at Tripurāmbikā; si Bhairava, Bhairavī, Kālī, at Mahāśāstrī—sila ang mga Ina at banal na kapangyarihan.
Verse 73
अन्याश्च शक्तयस्तासां पूजने मधु शस्यते / ब्राह्मणस्तु विना तेन यजेद्वेदाङ्गपारगः
May iba pang mga śakti nila; sa kanilang pagsamba, ang madhu (pulot) ay pinupuri. Ngunit ang brahmanang bihasa sa vedāṅga ay makapagsasagawa ng yajña kahit wala iyon.
Verse 74
तन्निवेदितमश्नन्तस्तदनन्यास्तदात्मकाः / तासां प्रवाहा गच्छन्ति निर्लेपास्ते परां गतिम्
Ang mga kumakain ng naivedya na inialay sa Kanya, na tapat na walang iba at nakikiisa sa Kanyang diwa—sila’y pumapasok sa Kanyang banal na agos; walang dungis, nararating nila ang pinakamataas na hantungan.
Verse 75
कृतस्याखिलपापस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपि वा / प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं पराशक्तेः पदस्मृतिः
Para sa lahat ng kasalanang nagawa—sinasadya man o di sinasadya—ito ang itinuro na pagtubos: pag-alaala sa mga paa ni Parāśakti.
Verse 76
अनभ्यर्च्य परां शक्तिं पिबेन्मद्यं तु यो ऽधमः / रौरवे नरके ऽब्दं तु निवसेद्ब्रिन्दुसंख्यया
Ang hamak na umiinom ng alak nang hindi sumasamba kay Parāśakti ay maninirahan sa impiyernong Raurava sa loob ng mga taong kasingdami ng patak.
Verse 77
भोगेच्छया तु यो मद्यं पिबेत्स मानुषाधमः / प्रायश्चितं न चैवास्य शिलाग्निपतनादृते
Ang umiinom ng alak dahil sa pagnanasa sa aliw ay pinakamababa sa tao; wala siyang pagtubos maliban sa pagbagsak sa bato at apoy.
Verse 78
द्विजो मोहान्न तु पिबेत्स्नेहाद्वा कामतो ऽपि वा / अनुग्रहाच्च महतामनुतापाच्च कर्मणः
Ang dvija ay hindi dapat uminom ng alak dahil sa pagkalito, pag-ibig, o pagnanasa; ni sa ngalan ng biyaya ng mga dakilang banal, ni dahil sa pagsisisi sa sariling gawa.
Verse 79
अर्चनाच्च पराशक्तेर्यमैश्च नियमैरपि / चान्द्रायणेन कृच्छ्रेण दिनसंख्याकृतेन च / शुद्ध्येच्च ब्राह्मणो दोषाद्द्विगुणाद्बुद्धिपूर्वतः
Sa pamamagitan ng pagsamba kay Parāśakti, pagsunod sa yama at niyama, sa cāndrāyaṇa at sa kṛcchra na ayon sa bilang ng mga araw—nalilinis ang isang brāhmaṇa kahit mula sa dobleng kasalanang sinadyang gawin.
It defines steya (theft), ranks its severity across contexts (especially breach-of-trust theft), and uses an itihāsa set in Kāñcīpura to demonstrate moral causality and social harm.
Indra questions and Bṛhaspati answers; the material is situated within the broader Hayagrīva–Agastya transmission frame indicated by the chapter colophon style.
Not primarily; it is normative-ethical. Its ‘map data’ is instead social-moral metadata: protected persons/wealth categories, severity multipliers, and exemplar narrative anchors (Kāñcīpura, Vajra, Kirāta).