Shloka 79
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
अर्चनाच्च पराशक्तेर्यमैश्च नियमैरपि / चान्द्रायणेन कृच्छ्रेण दिनसंख्याकृतेन च / शुद्ध्येच्च ब्राह्मणो दोषाद्द्विगुणाद्बुद्धिपूर्वतः
Transliteration
arcanācca parāśakteryamaiśca niyamairapi / cāndrāyaṇena kṛcchreṇa dinasaṃkhyākṛtena ca / śuddhyecca brāhmaṇo doṣāddviguṇādbuddhipūrvataḥ
Translation
Sa pamamagitan ng pagsamba kay Parāśakti, pagsunod sa yama at niyama, sa cāndrāyaṇa at sa kṛcchra na ayon sa bilang ng mga araw—nalilinis ang isang brāhmaṇa kahit mula sa dobleng kasalanang sinadyang gawin.
Word by Word
अर्चनात्by worship
अर्चनात्:
हेतु/करण (Means)
TypeNoun
Rootअर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; कारण/उपायार्थे ‘by/through worship’
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पराशक्तेःof the Supreme Śakti
पराशक्तेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपरा + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—कर्मधारयः
यमैःby yamas (restraints)
यमैः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन (Plural); ‘by restraints (yamas)’
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
नियमैःby niyamas (observances)
नियमैः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘by observances (niyamas)’
अपिalso
अपि:
समुच्चय/अवधारण
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
चान्द्रायणेनby the Cāndrāyaṇa penance
चान्द्रायणेन:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootचान्द्रायण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental), एकवचन; प्रायश्चित्तविशेषः (a penance called Cāndrāyaṇa)
कृच्छ्रेणby the Kṛcchra penance
कृच्छ्रेण:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; प्रायश्चित्तविशेषः (Kṛcchra penance)
दिनसंख्याकृतेनby that which is done according to a count of days
दिनसंख्याकृतेन:
करण (Instrument/Means)
TypeAdjective
Rootदिन + संख्या + कृत (कृ धातु, क्त; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘दिनानां संख्या’ + ‘कृत’ = made according to a count of days)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
शुद्ध्येत्should be purified
शुद्ध्येत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘should become purified’
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दोषात्from the fault
दोषात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘from the fault’
द्विगुणात्from a twofold (greater) [fault]
द्विगुणात्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः—द्विगु (‘twofold’)
बुद्धिपूर्वतःdeliberately/with prior intent
बुद्धिपूर्वतः:
हेतु/रीति (Manner)
TypeIndeclinable
Rootबुद्धि + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययार्थे तसिल्/तः-प्रत्ययान्त — ‘with prior intention; deliberately’