
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention (Amṛtamanthana-Prasaṅga)
Sa adhyaya na ito (sa daloy ng pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa Lalitopākhyāna), isinasalaysay ang krisis nang lumitaw si Dhanvantari na may dalang amṛta-kalaśa, ang sisidlan ng nektar. Inagaw ng mga daitya ang gintong banga at sumiklab ang labanan ng sura at asura. Si Viṣṇu, tagapangalaga ng lahat ng daigdig, ay dumulog kay Lalitā sa anyong kinikilalang svaikya-rūpiṇī, kaisa ng kaniyang di-dalawang esensya—isang Śākta na pagliko: hindi lamang lakas-militar ang magpapasya kundi ang banal na māyā/saṃmohana. Nagpakita si Lalitā bilang sarva-saṃmohinī, pinatigil ang digmaan, at hinikayat ang mga daitya na ipagkatiwala sa kaniya ang amṛta. Pagkaraan, inayos niya ang magkahiwalay na hanay ng sura at asura at nagtatag ng maayos na pamamahagi, gamit ang pananalita, kapanatagan, at pagkalito bilang paraan ng pag-ayos ng tunggaliang kosmiko. Ang amṛta’y sagisag ng paghahari, at ang Śakti ang mapagpasiyang tagapamagitan.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने अमृतमन्थनं नाम नवमो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच अथ देवा महेन्द्राद्या विष्णुना प्रभविष्मुना / अङ्गीकृता महाधीराः प्रमोदं परमं ययुः
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, ang ikasiyam na kabanata na tinatawag na “Amṛtamanthana.” Sinabi ni Hayagrīva: noon, ang mga deva na pinangungunahan ni Mahendra, nang tanggapin ng makapangyarihang Viṣṇu, ay naging matatag at nakamtan ang sukdulang galak.
Verse 2
मलकाद्यास्तु ते सर्वे दैत्या विष्णुपराङ्मुखाः / संत्यक्ताश्च श्रिया देव्या भृशमुद्वेगमागताः
Ang mga daitya gaya ni Malaka at iba pa ay tumalikod kay Viṣṇu; nang iwan sila ng Diyosang Śrī, sila’y napasailalim sa matinding pagkabalisa.
Verse 3
ततो जगृहिरे दैत्या धन्वन्तरिकरस्थितम् / परमामृतसाराढ्यं कलशं कनकोद्भवम् / अथासुराणां देवानामन्योन्यं कलहो ऽभवत्
Pagkaraan, inagaw ng mga Daitya ang gintong banga na nasa kamay ni Dhanvantari, puspos ng pinakadakilang diwa ng amrita. Pagdaka’y sumiklab ang mabagsik na alitan ng mga deva at asura.
Verse 4
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुः सर्वलोकैकरक्षकः / सम्यगाराधयामासललितां स्वैक्यरूपिणीम्
Sa sandaling iyon, si Vishnu, ang tanging tagapangalaga ng lahat ng mga daigdig, ay taimtim na sumamba kay Lalita Devi, ang anyo ng kanyang sariling pagkakaisa.
Verse 5
सुराणामसुराणां च रणं वीक्ष्य सुदारुणम् / ब्रह्मा निजपदं प्राप शंभुः कैलासमास्थितः
Nang masaksihan ang napakabangis na digmaan ng mga deva at asura, si Brahma ay nagbalik sa kanyang sariling dako; at si Shambhu ay nanahan sa Kailasa.
Verse 6
मलकं योधयामास दैत्यानामधिपं वृषा / असुरैश्च सुराः सर्वे सांपरायमकुर्वत
Nakipaglaban si Vrisha kay Malaka, ang pinuno ng mga Daitya; at ang lahat ng mga deva ay sumuong sa digmaang buhay-at-kamatayan laban sa mga asura.
Verse 7
भगवानपि योगीन्द्रः समाराध्य महेश्वरीम् / तदेकध्यानयोगेन तद्रूपः समजायत
Maging ang banal na Yogindra ay taimtim na sumamba kay Maheshwari; at sa yoga ng iisang pagninilay, siya’y naging kawangis ng kanyang anyo.
Verse 8
सर्वसंमोहिनी सा तु साक्षाच्छृङ्गारनायिका / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता
Siya ang nakaaakit sa lahat, na wari’y mismong pangunahing diwata ng Śṛṅgāra. Sagana sa lahat ng kasuutang pang-adorno at pinalamutian ng lahat ng hiyas.
Verse 9
सुराणामसुराणां च निवार्य रणमुल्वणम् / मन्दस्मितेन दैतेयान्मोहयन्ती जगद ह
Pinigil niya ang mabagsik na digmaan ng mga deva at asura; sa banayad na ngiti, inakit niya ang mga daitya at nagsalita.
Verse 10
अलं युद्धेन किं शस्त्रेर्मर्मस्थानविभेदिभिः / निष्ठुरैः किं वृथालापैः कण्ठशोषणहेतुभिः
Sapat na ang digmaan; ano ang silbi ng sandatang bumibiyak sa mga mahalagang bahagi? Ano ang silbi ng malupit at walang saysay na salita na nagpapauhaw lamang sa lalamunan?
Verse 11
अहमेवात्र मध्यस्था युष्माकं च दिवौकसाम् / यूयं तथामी नितरामत्र हि क्लेशभागिनः
Ako ang narito bilang tagapamagitan sa inyo at sa mga nananahan sa langit. Kayo man at sila man—dito ay tunay na kabahagi ng paghihirap.
Verse 12
सर्वेषां सममेवाद्य दास्याम्यमृतमद्भुतम् / मम हस्ते प्रदातव्यं सुधापात्रमनुत्तमम्
Ngayong araw, ibibigay ko sa lahat nang pantay ang kamangha-manghang amṛta. Ipagkaloob sa aking kamay ang walang kapantay na sisidlang sudhā.
Verse 13
इति तस्या वचः श्रुत्वा दैत्यास्तद्वाक्यमोहिताः / पीयूषकलशं तस्यै ददुस्ते मुग्धचेतसः
Nang marinig ang kanyang mga salita, ang mga Daitya ay nabighani sa kanyang wika; sa nalilitong puso, ibinigay nila sa kanya ang banga ng amrita.
Verse 14
सा तत्पात्रं समादाय जगन्मोहनरूपिणी / सुराणामसुराणां च वृथक्पङ्क्तिं चकार ह
Kinuha ng anyong nakabibighani sa sanlibutan ang sisidlan at inayos ang mga deva at asura sa magkahiwalay na hanay.
Verse 15
द्वयोः पङ्क्त्योश्च मध्यस्थास्तानुवाच सुरासुरान् / तूष्णीं भवन्तु सर्वे ऽपि क्रमशो दीयते मया
Nakatayo sa pagitan ng dalawang hanay, sinabi niya sa mga deva at asura: “Manahimik kayong lahat; magbibigay ako nang sunod-sunod.”
Verse 16
तद्वाक्यमुररीचक्रुस्ते सर्वे समवायिनः / सा तु संमोहिताश्लेषलोका दातुं प्रचक्रमे
Tinanggap ng lahat ng nagkatipon ang kanyang salita; at siya na bumabalot sa mga daigdig sa pagkahumaling ay nagsimulang mamahagi.
Verse 17
क्वणत्कनकदर्वीका क्वणन्मङ्गलकङ्कणा / कमनीयविभूषाढ्या कला सा परमा बभौ
Umalingawngaw ang gintong sandok niya, at kumakalansing ang mga pulseras na mapalad; hitik sa maririkit na palamuti, siya’y nagningning bilang sukdulang ganda.
Verse 18
वामे वामे करांभोजे सुधाकलशमुज्ज्वलम् / सुधां तां देवतापङ्क्तौ पूर्वं दर्व्या तदादिशत्
Sa kaniyang kaliwang palad na tulad ng lotus ay may maningning na banga ng sudhā (amrita). Iniutos niyang unahin ang hanay ng mga diyos at sandukin ang nektar gamit ang sandok na banal.
Verse 19
दिशन्ती क्रमशास्तत्र चन्द्रभास्करसूचितम् / दर्वीकरेण चिच्छेद सैंहिकेयं तु मध्यगम् / पीतामृतशिरोमात्रं तस्य व्योम जगाम च
Habang namamahagi siya nang sunod-sunod, ayon sa palatandaan nina Chandra at Surya, pinutol niya sa kamay na may sandok ang Saiṃhikeya na nasa gitna. Ang ulo lamang nito, na nakainom na ng amrita, ang lumipad sa langit.
Verse 20
तं दृष्ट्वाप्यसुरास्तत्र तूष्णीमासन्विमोहिताः / एवं क्रमेण तत्सर्वं विबुधेभ्यो वितीर्य सा / असुराणां पुरः पात्रं सानिनाय तिरोदधे
Kahit nakita iyon, ang mga asura roon ay nanatiling nalito at tahimik. Sa gayong ayos, naipamahagi niya ang lahat sa mga diyos; saka dinala ang sisidlan sa harap ng mga asura at naglaho.
Verse 21
रिक्तपात्रं तु तं दृष्ट्वा सर्वे दैतेयदानवाः / उद्वेलं केवलं क्रोधं प्राप्ता युद्धचिकीर्षया
Nang makita ang sisidlang walang laman, ang lahat ng daitya at danava ay napuno ng nag-aalimpuyong galit at naghangad na makipagdigma.
Verse 22
इन्द्रादयः सुराः सर्वे सुधापानाद्बलोत्तराः / दुर्वलैरसुरैः सार्धं समयुद्ध्यन्त सायुधाः
Si Indra at ang lahat ng mga diyos ay naging higit na malakas dahil sa pag-inom ng sudhā. Taglay ang mga sandata, nakipagdigma sila sa mga asurang nanghihina.
Verse 23
ते विध्यमानाः शतशो दानवेन्द्राः सुरोत्तमैः / दिगन्तान्कतिचिज्जग्मुः पातालं कतिचिद्ययुः
Tinamaan ng mga pana ng mga dakilang deva, nagkawatak-watak ang daan-daang haring Danava; ang ilan ay tumakas sa dulo ng mga dako, ang ilan ay bumaba sa Patala.
Verse 24
दैत्यं मलकनामानं विजित्य विबुधेश्वरः / आत्मीयां श्रियमाजह्रे श्रीकटाक्ष समीक्षितः
Nang magapi ang asurang si Malaka, ang Panginoon ng mga deva—pinagpala ng sulyap ni Shri—ay muling nabawi ang sariling karangyaan at biyaya.
Verse 25
पुनः सिंहासनं प्राप्य महेन्द्रः सुरसेवितः / त्रैलोक्यं पालयामास पूर्ववत्पूर्वदेवजित्
Muling nakamit ang trono, si Mahendra na pinaglilingkuran ng mga deva ay namahala sa tatlong daigdig gaya ng dati, tulad ng dating manlulupig sa mga deva.
Verse 26
निर्भया निखिला देवास्त्रैलोक्ये सचराचरे / यथाकामं चरन्ति स्म सर्वदा हृष्टचेतसः
Sa tatlong daigdig na may gumagalaw at di-gumagalaw, ang lahat ng deva ay naging walang takot; laging masaya ang loob at gumagala ayon sa nais.
Verse 27
तदा तदखिलं दृष्ट्वा मोहिनीचरितं मुनिः / विस्मितः कामचारी तु कैलासं नारदो गतः
Nang makita noon ni muni Narada ang buong gawang Mohini, siya’y namangha; ang malayang manlalakbay na iyon ay nagtungo sa Kailasa.
Verse 28
नन्दिना च कृतानुज्ञः प्रणम्य परमेश्वरम् / तेन संभाव्यमानो ऽसौ तुष्टो विष्टरमास्त सः
Matapos pahintulutan ni Nandin, siya’y yumukod at nagpatirapa sa Parameśvara; sa magiliw na pagtanggap, siya’y nalugod at umupo nang maluwag.
Verse 29
आसनस्थं महादेवो मुनिं स्वेच्छाविहारिणम् / पप्रच्छ पार्वतीजानिः स्वच्छस्फटिकसन्निभः
Tinanong ni Mahādeva—ang asawa ni Pārvatī, kasinglinaw ng kristal—ang muning malayang naglalakbay na nakaupo sa āsana.
Verse 30
भगवन्सर्ववृत्तज्ञ पवित्रीकृतविष्टर / कलहप्रिय देवर्षे किं वृत्तं तत्र नाकिनाम्
O Bhagavan, nakaaalam ng lahat at nagpakabanal sa āsana; O devarṣi na mahilig sa pagtatalo, ano ang nangyari roon sa mga diyos?
Verse 31
सुराणामसुराणां वा विजयः समजायत / किं वाप्यमृतवृत्तान्तं विष्णुना वापि किं कृतम्
Mga diyos ba o mga asura—sino ang nagwagi? Ano ang salaysay tungkol sa amṛta? At ano ang ginawa ni Viṣṇu?
Verse 32
इति पृष्टो महेशेन नारदो मुनिसत्तमः / उवाच विस्मयाविष्टः प्रसन्नवदनेक्षणः
Nang tanungin siya ni Mahēśa, si Nārada na pinakadakilang muni ay napuno ng pagkamangha at nagsalita nang may maliwanag na mukha at tingin.
Verse 33
सर्वं जानासि भगवन्सर्वज्ञो ऽसि यतस्ततः / तथापि परिपृष्टेन मया तद्वक्ष्यते ऽधुना
O Bhagavan, nalalaman Mo ang lahat sapagkat Ikaw ay lubos na marunong. Gayunman, dahil sa aking pagtatanong, iyon ay sasabihin ngayon.
Verse 34
तादृशे समरे घोरे सति दैत्यदिवौकसाम् / आदिनारायमः श्रीमान्मोहिनीरूपमादधे
Sa gayong mabagsik na labanan ng mga daitya at mga deva, ang maringal na Adinarayana ay nag-anyong Mohini.
Verse 35
तामुदारविभूषाढ्यां मूर्तां शृङ्गारदेवताम् / सुरासुराः समालोक्य विरताः समरोध्यमात्
Nang makita ng mga deva at asura ang anyong hitik sa maringal na palamuti, tila diyosa ng kagandahan, tumigil sila sa labanan.
Verse 36
तन्मायामोहिता दैत्याः सुधापात्रं च याचिताः / कृत्वा तामेव मध्यस्थामर्पयामासुरञ्जसा
Nabighani ng kanyang māyā, hiniling ng mga daitya ang sisidlan ng amrita; ginawa siyang tagapamagitan at madaling ibinigay iyon.
Verse 37
तदा देवी तदादाय मन्दस्मितमनोहरा / देवेभ्य एव पीयूषमशेषं विततार सा
Noon, ang Diyosa na kaakit-akit sa banayad na ngiti ay kinuha iyon at ipinamahagi ang buong amrita sa mga deva lamang.
Verse 38
तिरोहितामदृष्ट्वा तां दृष्ट्वा शून्यं च पात्रकम् / ज्वलन्मन्युमुखा दैत्या युद्धाय पुनरुत्थिताः
Nang hindi nila nakita ang siya’y naglaho at nakita nilang walang laman ang sisidlan, ang mga Daitya na nag-aapoy ang mukha sa poot ay muling bumangon para sa digmaan.
Verse 39
अमरैरमृतास्वादादत्युल्वणपराक्रमैः / पराजिता महादैत्या नष्टाः पातालमभ्ययुः
Natalo ng mga Amara na nagkamit ng napakalakas na tapang dahil sa paglasap ng amrita, ang mga dakilang Daitya ay nagkawatak-watak at tumakas patungong Patala.
Verse 40
इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भवानीपतिख्ययः / नारदं प्रेषयित्वाशु तदुक्तं सततं स्मरन्
Nang marinig ang pangyayaring ito, si Bhavānīpati (Shiva) ay agad na nagsugo kay Nārada, at palaging inaalala ang mga salitang nabanggit.
Verse 41
अज्ञातः प्रमथैः सर्वैः स्कन्दनन्दिविनायकैः / पार्वतीसहितो विष्णुमाजगाम सविस्मयः
Nang hindi nalalaman ng mga Pramatha, ni Skanda, Nandi at Vinayaka, si Shiva na kasama si Parvati ay dumating kay Vishnu na may pagkamangha.
Verse 42
क्षीरोदतीरगं दृष्ट्वा सस्त्रीकं वृषवाहनम् / भोगिभोगासनाद्विष्णुः समुत्थाय समागतः
Nang makita ni Vishnu sa pampang ng Kshiroda ang Vrishavahana (Shiva) na kasama ang kanyang asawa, tumindig siya mula sa luklukan sa mga likaw ni Shesha at lumapit upang sumalubong.
Verse 43
वाहनादवरुह्येशः पार्वत्या सहितः स्थितम् / तं दृष्ट्वा शीघ्रमागत्य संपूज्यार्घ्यादितो मुदा
Bumaba si Īśa mula sa sasakyan kasama si Pārvatī at tumindig doon. Nang makita siya, dali-daling lumapit ang tao at masayang sumamba, naghandog ng arghya at iba pang alay.
Verse 44
सस्नेहं गाढमालिङ्ग्य भवानीपतिमच्युतः / तदागमनकार्यं च पृष्टवान्विष्टरश्रवाः
Mahigpit na niyakap ni Acyuta, nang may pag-ibig, ang Bhavānīpati; at si Vistaraśravā ay nagtanong din sa dahilan ng pagdating niya.
Verse 45
तमुवाच महादेवो भगवन्पुरुषोत्तम / महायोगेश्वर श्रीमन्सर्वसौभाग्यसुन्दरम्
Pagkaraan ay sinabi ni Mahādeva: “O Bhagavān, Puruṣottama! O Mahāyogeśvara, marangal, at kagandahan ng lahat ng pagpapala!”
Verse 46
सर्वसंमोहजनकमवाङ्मनसगोचरम् / यद्रूपं भवतोपात्तं तन्मह्यं संप्रदर्शय
Ang anyong umaakit sa lahat at lampas sa salita at isip—ang anyong tinanggap mo, ipakita mo sa akin nang malinaw.
Verse 47
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपं शृङ्गारस्याधिदैवतम् / अवश्यं दर्शनीयं मे त्वं हि प्रार्थितकामधृक्
Nais kong makita ang anyo mo na siyang adhidevata ng śṛṅgāra. Ipakita mo sa akin nang tiyak, sapagkat ikaw ang tumutupad sa mga hinihiling na hangarin.
Verse 48
इति संप्रार्थितः शश्वन्महादेवेन तेन सः / यद्ध्यानवैभवाल्लब्धं रूपमद्वैतमद्भुतम्
Kaya nga, nang paulit-ulit na manalangin si Mahadeva, ipinamalas niya ang kamangha-manghang anyong di-dalawa, na natamo sa kapangyarihan ng pagninilay.
Verse 49
तदेवानन्यमनसा ध्यात्वा किञ्चिद्विहस्य सः / तथास्त्विति तिरो ऽधत्त महायोगेश्वरो हरिः
Pinagnilayan niya iyon nang may iisang diwa at bahagyang ngumiti; saka sinabi ni Hari, ang dakilang Panginoon ng Yoga, “Tathāstu,” at naglaho.
Verse 50
शर्वो ऽपि सर्वतश्चक्षुर्मुहुर्व्यापारयन्क्वचित् / अदृष्टपूर्वमाराममभिरामं व्यलोकयत्
Maging si Sharva na nakakakita sa lahat ng dako ay paulit-ulit na naglibot ng tingin, at minasdan ang harding kaaya-aya na di pa niya nakita noon.
Verse 51
विकसत्कुसुमश्रेणीविनोदिमधुपालिकम् / चंपकस्तबकामोदसुरभीकृतदिक्तटम्
Ang hardin ay napapalamutian ng hanay ng namumulaklak na bulaklak na nilalaruan ng mga bubuyog; ang samyo ng kumpol ng champaka ay nagpabango sa mga dako.
Verse 52
माकन्दवृन्दमाध्वीकमाद्यदुल्लोलकोकिलम् / अशोकमण्डलीकाण्डसताण्डवशिखण्डिकम्
Naroon ang matamis na katas ng mga punong mangga, at ang malilikot na koel ay umaawit ng maririkit na himig; sa mga sanga ng mga asoka, ang mga inahing pabo-real ay sumasayaw.
Verse 53
भृङ्गालिनवझङ्कारजितवल्लकिनिस्वनम् / पाटलोदारसौरभ्यपाटलीकुसुमोज्ज्वलम्
Ang bagong ugong ng mga bubuyog ay wari’y tinalo ang tunog ng vallakī (vina); nagliliwanag iyon sa mga bulaklak na pāṭalī at naliligid ng masaganang halimuyak.
Verse 54
तमालतालहिन्तालकृतमालाविलासितम् / पर्यन्तदीर्घिकादीर्घपङ्कजश्रीपरिष्कृतम्
Ito’y pinalamutian ng mga kuwintas na yari sa mga punong tamāla, tāla at hintāla; at pinaganda ng karilagan ng mahahabang lotus sa mga lawa sa paligid.
Verse 55
वातपातचलच्चारुपल्लवोत्फुल्लपुष्पकम् / सन्तानप्रसवामोदसन्तानाधिकवासितम्
Sa ihip ng hangin, umuugoy ang magagandang usbong at namumukadkad ang mga bulaklak; at sa halimuyak ng pamumulaklak ng punong santāna, lalo pang bumango ang pook.
Verse 56
तत्र सर्वत्र पुष्पाढ्ये सर्वलोकमनोहरे / पारिजाततरोर्मूले कान्ता काचिददृश्यत
Sa harding punô ng mga bulaklak at kaakit-akit sa lahat ng daigdig, sa paanan ng punong pārijāta ay may isang dalagang marikit na nakita.
Verse 57
बालार्कपाटलाकारा नवयौवनदर्पिता / आकृष्टपद्मरागाभा चरणाब्जनखच्छदा
Siya’y may mapulang ningning na gaya ng batang araw, kumikislap sa dangal ng bagong kabataan; ang liwanag niya’y kaakit-akit na parang batong padmarāga, at ang mga kuko sa kaniyang mga paang-lotus ay wari’y marikit na palamuti.
Verse 58
यावकश्रीविनिक्षेपपादलौहित्यवाहिनी / कलनिःस्वनमञ्जीरपदपद्ममनोहरा
Sa kariktan ng yāvaka, ang kanyang mga paa’y nagliliwanag sa mapulang kinang; sa matamis na kalansing ng pulseras sa bukung-bukong, ang kanyang mga paang-lotus ay kaibig-ibig.
Verse 59
अनङ्गवीरतूणीरदर्पोन्मदनजङ्घिका / करिशुण्डाकदलिकाकान्तितुल्योरुशोभिनी
Ang kanyang mga binti’y nakapupukaw ng dangal na tila sisidlan ng palaso ng mandirigmang Ananga; at ang kanyang mga hita’y kumikislap na kasingganda ng nguso ng elepante at katawan ng saging.
Verse 60
अरुणेन दुकूलेन सुस्पर्शेन तनीयसा / अलङ्कृतनितंबाढ्या जघनाभोगभासुरा
Nakabalot siya sa dukūla na mapulang-arun, pinong-pinong at malambot sa haplos; pinalamutian ng alahas, may masaganang balakang, at nagniningning sa lawak ng kanyang hulihang bahagi.
Verse 61
नवमाणिक्यसन्नद्धहेमकाञ्जीविराजिता / नतनाभिमहावर्त्तत्रिवल्यूर्मिप्रभाझरा
Nagniningning siya sa gintong kāñjī na may bagong manik na hiyas; ang kanyang bahagyang lumubog na pusod ay tila dakilang ikid, at ang liwanag ng mga alon ng trivalī ay bumubuhos na parang ulan ng ningning.
Verse 62
स्तनकुड्मलहिन्दोलमुक्तादामशतावृता / अतिपीवरवक्षोजभारभङ्गुरमध्यभूः
Nababalutan siya ng daan-daang kuwintas na perlas na umuugoy na tila duyan ng mga usbong ng dibdib; sa bigat ng kanyang masaganang dibdib, ang kanyang baywang ay tila marupok at maselan.
Verse 63
शिरीषकोमलभुजा कङ्कणाङ्गदशालिनी / सोर्मिकां गुलिमन्मृष्टशङ्खसुन्दरकन्धरा
May bisig siyang malambot na gaya ng bulaklak na śirīṣa, pinalamutian ng pulseras at anggada. Kumikinang ang mga daliri sa singsing, at ang leeg ay maganda na parang banal na śaṅkha.
Verse 64
मुखदर्पणवृत्ताभचुबुकापाटलाघरा / शुचिभिः पङ्क्तिभिः शुद्धैर्विद्यारूपैर्विभास्वरैः
Ang mukha’y bilog na parang salamin, ang mga labi’y pulang pātala; at ang hanay ng ngiping malinis at maningning ay kumikislap na tila liwanag na anyo ng Vidyā.
Verse 65
कुन्दकुड्मलसच्छायैर्दन्तैर्दर्शितचन्द्रिका / स्थूलमौक्तिकसन्नद्धनासाभरणभासुरा
Ang hanay ng ngipin na puti gaya ng usbong ng kunda ay nagpapakita ng liwanag ng buwan; at ang palamuting pang-ilong na may malalaking perlas ay lalo siyang nagliliwanag.
Verse 66
केतकान्तर्द्दलद्रोणिदीर्घदीर्घविलोचना / अर्धेन्दुतुलिताफाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा
Mahahaba ang mga mata na parang talulot ng ketakī; at sa noo na gaya ng kalahating buwan, maayos na nakalagay ang mga kulot na hibla ng buhok na nagliliwanag sa ganda.
Verse 67
पालीवतंसमाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः / नवकर्पूरकस्तूरीरसामोदितवीटिका
Ang mga tainga niya’y pinalamutian ng pālī-vataṃsa at hikaw na rubi; at siya’y nalulugod sa vīṭikā na mabango sa bagong kamper at katas ng kasturi.
Verse 68
शरच्चरुनिशानाथमण्डलीमधुरानना / स्फुरत्कस्तूरितिलका नीलकुन्तलसंहतिः
Siya’y may matamis na mukha na tila bilog ng buwan sa taglagas; kumikislap ang tilaka ng kasturi sa noo, at makapal ang bughaw-itim na buhok.
Verse 69
सीमन्तरेखाविन्यस्तसिंदूरश्रेणिभासुरा
Nagniningning siya dahil sa hanay ng sindura na inilagay sa guhit ng hati ng buhok.
Verse 70
स्फरच्चन्द्रकलोत्तंसमदलोलविलोचना / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणमण्डिता
Kumikinang siya sa palamuting gasuklay na tila gasuklay ng buwan; ang mga mata’y malambing at lumikot sa pagkalasing ng damdamin, sagana sa lahat ng anyong śṛṅgāra at napapalamutian ng lahat ng alahas.
Verse 71
तामिमां कन्दुकक्रीडालोलामालोलभूषणाम् / दृष्ट्वा क्षिप्रमुमां त्यक्त्वा सो ऽन्वधावदथेश्वरः
Nang makita niya ang dalagang abala sa paglalaro ng bola, na ang mga palamuti’y umaalon, agad iniwan ng Īśvara si Umā at tumakbong sumunod sa kanya.
Verse 72
उमापि तं समोवेक्ष्य धावन्तं चात्मनः प्रियम् / स्वात्मानं स्वात्मर्सोन्दर्यं निन्दन्ती चातिविस्मिता / तस्थाववाङ्मुखी तूष्णीं लज्जासूयासमन्विता
Nakita rin ni Umā ang kanyang minamahal na tumatakbo; sa matinding pagkamangha, sinisi niya ang sarili at ang sariling kagandahan. Pagkaraan, taglay ang hiya at paninibugho, tumayo siyang tahimik na nakayuko.
Verse 73
गृहीत्वा कथमप्येनामालिलिग मुहुर्मुहुः / उद्धूयोद्धूय साप्येवं धावति स्म सुदूरतः
Sa anumang paraan ay nahawakan niya siya at paulit-ulit na niyakap; ngunit siya’y nagpupumiglas at tumakbo nang napakalayo.
Verse 74
पुनर्गृहीत्वा तामीशः कामं कामवशीसृतः / आश्र्लिष्टं चातिवेगेन तद्वीर्यं प्रच्युतं तदा
Muling hinawakan siya ng Panginoon, na napasailalim sa pagnanasa, at niyakap nang ubod-bilis; noon ay dumausdos ang kanyang lakas-binhi.
Verse 75
ततः समुत्थितो देवो महाशास्ता महाबलः / अनेककोटिदैत्येन्द्रगर्वनिर्वापणक्षमः
Pagkaraan, sumilang ang makapangyarihang Diyos na Mahāśāstā, na kayang pawiin ang pagmamataas ng di-mabilang na pinunong asura.
Verse 76
तद्वीर्यबिन्दुसंस्पर्शात्सा भूमिस्तत्रतत्र च / रजतस्वर्मवर्णाभूल्लक्षणाद्विन्ध्यमर्दन
O Vindhyamardana! Sa pagdampi ng patak ng lakas-binhi, ang lupa sa iba’t ibang dako’y nagningning na tila pilak at ginto.
Verse 77
तथैवान्तर्दधे सापि देवता विश्वमोहिनी / निवृत्तः स गिरीशो ऽपि गिरिं गौरीसखो ययौ
Gayon din, ang diyosang umaakit sa sanlibutan ay naglaho; at si Girīśa, kaibigan ni Gaurī, ay tumigil at bumalik sa kanyang bundok.
Verse 78
अथाद्भुतमिदं वक्ष्ये लोपामुद्रापते शृणु / यन्न कस्यचिदाख्यातं ममैव त्दृदयेस्थितम्
Ngayon ay sasabihin ko ang kahanga-hangang bagay na ito; O asawa ni Lopāmudrā, makinig. Ang hindi pa naipahayag kaninuman ay nananahan sa aking puso.
Verse 79
पुरा भण्डासुरो नाम सर्वदैत्यशिखामणिः / पूर्वं देवान्बहुविधान्यः शास्ता स्वेच्छया पटुः
Noong unang panahon ay may asurang nagngangalang Bhaṇḍāsura, ang pinakatampok sa lahat ng daitya. Sa sariling kagustuhan, bihasa siyang magparusa sa mga deva sa iba’t ibang paraan.
Verse 80
विशुक्रं नाम दैतेयं वर्गसंरक्षणक्षमम् / शुक्रतुल्यं विचारज्ञं दक्षांसेन ससर्ज सः
Mula sa kanyang kanang bahagi ay nilikha niya ang daityang nagngangalang Viśukra; may kakayahang mag-ingat sa pangkat, kapantay ni Śukra, at marunong sa paghatol.
Verse 81
वामांसेन विषाङ्गं च सृष्टवान्दुष्टशेखरम् / धूमिनीनामधेयां च भगिनीं भण्डदानवः
Mula sa kanyang kaliwang bahagi ay nilikha ng Bhaṇḍa dānava si Viṣāṅga, ang pinuno ng kasamaan; at isinilang din niya ang kapatid na babae na nagngangalang Dhūminī.
Verse 82
भ्रातृभ्यामुग्रवीर्याभ्यां सहितो निहताहितः / ब्रह्माण्डं खण्डयामास शौर्यवीर्यसमुच्छ्रितः
Kasama ang dalawang kapatid na may mabangis na lakas, habang nililipol ang mga kaaway, siya’y umangat sa tapang at kapangyarihan at sinimulang pira-pirasuhin ang Brahmāṇḍa.
Verse 83
ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च तं दृष्ट्वा दीप्ततेजसम् / पलायनपराः सद्यः स्वे स्वे धाम्नि सदावसन्
Nang makita nina Brahma, Vishnu, at Mahesha ang nilalang na nagliliwanag sa dakilang ningning, agad silang nagnais tumakas at bumalik sa kani-kanilang banal na tahanan.
Verse 84
तदानीमेव तद्बाहुमंमर्द्दन विमूर्च्छिताः / श्वसितुं चापि पटवो नाभवन्नाकिनां गणाः
Noon din, dahil sa pagdiin ng kaniyang mga bisig, nahimatay ang mga pangkat ng mga deva; ni huminga man ay hindi nila kinaya.
Verse 85
केचित्पातालगर्भेषु केचिदंबुधिवारिषु / केचिद्दिगन्तकोणेषु केचित्कुञ्जेषु भूभृताम्
Ang ilan ay nagtago sa sinapupunan ng Patala, ang ilan sa tubig ng karagatan, ang ilan sa mga sulok ng dulo ng mga direksiyon, at ang ilan sa mga masukal na tagpuan ng kabundukan.
Verse 86
विलीना भृशवित्रस्तास्त्यक्तदारसुतस्त्रियः / भ्रष्टाधिकारा ऋभवो विचेरुश्छन्नवेषकाः
Sa matinding takot, wari’y naglaho sila; iniwan ang asawa, anak, at mga babae, at ang mga Rbhu na nawalan ng karapatan ay gumala sa lihim na anyo.
Verse 87
यक्षान्महोरगान्सिद्धान्साध्यान्समरदुर्मदान् / ब्रह्माणं पद्मनाभं च रुद्रं वज्रिणमेव च / मत्वा तृणायितान्सर्वांल्लोकान्भण्डः शशासह
Itinuring ni Bhandha na parang damo lamang ang mga Yaksha, Mahoraga, Siddha, Sadhya na palalo sa digmaan, pati sina Brahma, Padmanabha (Vishnu), Rudra, at Indra na may hawak na vajra; kaya’t pinamunuan niya ang lahat ng mga daigdig.
Verse 88
अथ भण्डासुरं हन्तुं त्रैलोक्यं चापि रक्षितुम् / तृतीयमुदभूद्रूपं महायागानलान्मुने
Pagkatapos, upang lipulin si Bhaṇḍāsura at pangalagaan ang Tatlong Daigdig, O muni, lumitaw ang ikatlong banal na anyo mula sa apoy ng Mahāyajña.
Verse 89
यद्रूपशालिनीमाहुर्ललिता परदेवताम् / पाशाङ्कुशधनुर्वाणपरिष्कृतचतुर्भुजाम्
Ang Kataas-taasang Diyosa na tinatawag na Lalitā, na hitik sa kagandahan, ay may apat na bisig na may pasha, ankusha, busog at palaso.
Verse 90
सा देवी परम शक्तिः परब्रह्मस्वरूपिणी / जघान भण्डदैत्येन्द्रं युद्धे युद्धविशारदा
Ang Diyosa ay ang Kataas-taasang Śakti, anyo ng Parabrahman; bihasa sa digmaan, pinaslang niya sa labanan ang haring asura na si Bhaṇḍa.
The daityas seize Dhanvantari’s amṛta-kalaśa, provoking a deva–asura clash; Viṣṇu invokes Lalitā, who appears as sarva-saṃmohinī, stops the war, receives the nectar, and organizes its controlled distribution by separating the parties into two rows.
This chapter is primarily episodic (Lalitopākhyāna theophany and conflict mediation) rather than a king-list; genealogical utility is indirect—identifying divine agents (devas/daityas) and their factional roles within cosmic time rather than enumerating a royal vamśa.
Lalitā embodies governance through Śakti: her saṃmohana and authoritative speech convert chaotic battle into ordered allocation, presenting cosmic order as maintained by divine power/knowledge (māyā) rather than by violence alone—an interpretive hallmark of the Lalitopākhyāna.