
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana (Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases)
Ang kabanatang ito ay isang talaang pangkalawakan na isinasalaysay ni Sūta, na naglilista ng mga lahing makalangit. Inilalahad niya ang Mauneya Devagandharva—mga supling na kaugnay ng mga Gandharva at Apsaras—at sunod-sunod na binabanggit ang mga pangalan gaya nina Bhīmasena, Agrasena, Suparṇa, Varuṇa; Dhṛtarāṣṭra; Citraratha; Parjanya; Kali; at Nārada. Pagkaraan, tinutukoy ang mga pangkat ng Apsaras, inihihiwalay ayon sa antas at bilang, at ibinibigay ang mga tanyag na pangalan tulad nina Rambhā, Tilottamā, Menakā, Pūrvacittī, Viśvācī, at Pramlocā. Binabanggit din ang mga kilalang Gandharva na sina Hahā, Huhū, at Tumburu, upang ipakita na ang mga musikero ng langit at mga nimpa ay nakapaloob sa isang sistemang pangkanlahi, hindi lamang hiwa-hiwalay na paglitaw sa mito. Sa tungkulin, ang Adhyāya ay nagsisilbing awtoritatibong rehistro ng mga pangalan at ugnayang-angkan sa daigdig ng Purāṇa para sa mga susunod na pagsangguni.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे दनुवंशकीर्त्तनं नाम षष्ठो ऽध्याय सूत उवाच गन्धर्वाप्सरसः पुत्रा मौनेयास्तान्निबोधत / भीमसेनेग्रसेनौ च सुपर्णो वरुणस्तथा
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ikaanim na kabanata na tinatawag na “Pagpupuri sa angkan ni Danu.” Wika ni Sūta: alamin ang mga anak ng gandharva at apsaras, ang mga Mauneya: Bhīmasena, Grasenā, Suparṇa, at Varuṇa.
Verse 2
धृतराष्ट्रश्च गोमांश्च सूर्यवर्चास्तथैव च// पत्रवानर्कपर्णश्च प्रयुतश्च तथैव हि
Sina Dhṛtarāṣṭra, Gomān, at Sūryavarcā; gayundin sina Patravān, Arkaparṇa, at Prayuta rin.
Verse 3
भीमश्चित्ररथश्चैव विख्यातः सर्वजीद्वशी / त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः
Si Bhima at si Citraratha ay kapwa tanyag na nakapaghahari sa lahat ng nilalang. Ang ikalabintatlo ay Śāliśirā, at ang ikalabing-apat ay Parjanya.
Verse 4
कलिः पञ्च दशस्तेषां नारदश्चैव षोडशः / इत्येते देवगन्धर्वा मौनेयाः परिकीर्त्तिताः
Sa kanila, ang ikalabinlima ay si Kali at ang ikalabing-anim ay si Narada. Sa gayon, sila’y tinatawag na mga deva-gandharva na Mauneya.
Verse 5
चतुर्विंशाश्चावरजास्तेषामप्सरसः शुभाः / अरुणा चानपाया च विमनुष्या वरांबरा
Sa kanilang nakababatang hanay ay may dalawampu’t apat na mapalad na apsara—Aruṇā, Anapāyā, Vimanuṣyā, at Varāmbarā.
Verse 6
मिश्रकेशी तथाचासिपर्णिनी चाप्यलुंबुषा / मरीचिः शुचिका चैव विद्युत्पर्णा तिलोत्तमा
Si Miśrakeśī, Asiparṇinī at Alumbuṣā; gayundin sina Marīci, Śucikā, Vidyutparṇā, at Tilottamā.
Verse 7
अद्रिका लक्ष्मणा क्षेमा दिव्या रंभा मनोभवा / असिता च सुबाहूश्च सुप्रिया सुभुजा तथा
Sina Adrikā, Lakṣmaṇā, Kṣemā, Divyā, Rambhā, Manobhavā; at sina Asitā, Subāhu, Supriyā, at Subhujā.
Verse 8
पुण्डरीकाजगन्धा च सुदती सुरसा तथा / तथैवास्याः सुबाहूश्च विख्यातौ च हहाहुहू
Si Puṇḍarīkājagandhā, si Sudatī, at si Surasā; gayundin ang Subāhū niya; at sina Hahā at Huhū—kapwa tanyag.
Verse 9
तुंबुरुश्चेति चत्वारः स्मृतागन्धर्वसत्तमाः / गन्धर्वाप्सरसो ह्येते मौनेयाः परिकीर्त्तिताः
Si Tumburu at ang tatlo pa—ang apat na ito’y inaalala bilang pinakadakilang Gandharva. Sila’y mga Gandharva at Apsara na tinatawag na ‘Mauneya’.
Verse 10
हंसा सरस्वती चैव सूता च कमलाभया / सुमुखी हंसपादी च लौकिक्यो ऽप्सरसः स्मृताः
Sina Haṃsā, Sarasvatī, Sūtā, Kamalābhayā, Sumukhī, at Haṃsapādī—sila’y inaalala bilang mga Apsara na ‘laukika’ o pang-mundo.
Verse 11
हंसो ज्योतिष्टमो मध्य आचारस्त्विह दारुणः / वरूथो ऽथ वरेण्यश्य ततो वसुरुचिः स्मृतः
Si Haṃsa, Jyotiṣṭama, at Madhya; narito ang mabagsik na si Ācāra. Pagkaraan ay Varūtha, Vareṇya, at pagkatapos ay Vasuruci—ganyan ang pag-alaala.
Verse 12
अष्टमः सुरुचिस्तेषां ततो विश्वा वसुः स्मृतः / सुषुवे सा महाभागा रिष्टा देवर्षिपूजिता
Sa kanila, ang ikawalo ay si Suruci; kasunod ay inaalala si Viśvā Vasu. Ang mapalad na iyon ay nagsilang kay Riṣṭā, na sinasamba ng mga devarṣi.
Verse 13
अरूपां सुभगां भासीमिति त्रेधा व्यजायत / मनुवन्ती सुकेशी च तुंबरोस्तु सुते शुभे
Si Arūpā, Subhagā, at Bhāsī ay isinilang sa tatlong anyo; at ang mapagpalang mga anak na babae ni Tumbara—Manuvantī at Sukeśī—ay lumitaw rin.
Verse 14
पञ्चचूडास्त्विमा विद्यादेवमप्सरसो दश / मेनका सहजन्या च पर्णिनी पुञ्जिकस्थला
Sa mga ito, kilalanin ang tinatawag na Pañcacūḍā; ganito binibilang ang sampung apsara: Menakā, Sahajanyā, Parṇinī, at Puñjikasthalā.
Verse 15
कृतस्थला द्यृताची च विश्वाची पूर्वचित्त्यपि / प्रम्लोचेत्यभिविख्यातानुम्लोचैव तु ता दश
Kṛtasthalā, Dyṛtācī, Viśvācī, at Pūrvacittī; at ang bantog na Pramlocā at Anumlocā—sila rin ay kabilang sa sampu.
Verse 16
अनादिनिधनस्याथ जज्ञे नारायणस्य या / कुलोचितानवद्याङ्गी उर्वश्चेकादशी स्मृता
Pagkaraan, ang isinilang mula kay Nārāyaṇa na walang simula at walang wakas—marangal ayon sa angkan, walang kapintasan ang mga sangkap—siya si Urvaśī, na inaalala bilang ika-labing-isa.
Verse 17
मेनस्य मेनका कन्या जज्ञे सर्वाङ्गसुंदरी / सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यो महाभागाश्च ताः स्मृताः
Si Menakā, anak na babae ni Mena, ay isinilang na kagandahan sa bawat sangkap; at silang lahat ay inaalala bilang mga brahmavādinī at mga babaeng lubhang pinagpala.
Verse 18
गणास्त्वप्सरसां ख्याताः पुण्यास्ते वै चतुर्दश / आहृत्यः शोभवत्यश्च वेगवत्यस्तथैव च
Ang mga tanyag at banal na pangkat ng mga apsara ay labing-apat—Āhṛtyā, Śobhavatī, at Vegavatī rin.
Verse 19
ऊर्ज्जाश्चैव युवत्यश्च स्रुचस्तु कुरवस्तथाश्च / वर्हयश्चामृताश्चैव मुदाश्च मृगवो रुचः
Ūrjjā, Yuvatī, Sruc, Kurava, Varhaya, Amṛtā, Mudā, Mṛgava, at Ruca—iyan ang mga pangalan.
Verse 20
भीरवः शोभयन्त्यश्च गाणा ह्येते चतुर्दश / ब्रह्मणो मानसाहृत्यः शोभवत्यो मरुत्सुताः
Bhīrava at Śobhayantī—kasama rin sa kabuuang labing-apat na pangkat; sila’y isinilang mula sa isipan ni Brahmā, tinatawag na Śobhavatī at Marutsuta.
Verse 21
वेगवत्यश्च रिष्टाया ऊर्ज्जाश्चैवाग्निसंभवाः / युवत्यश्च तथा सूर्यरश्मिजाताः सुशोभनाः
Si Vegavatī ay mula kay Riṣṭā, at si Ūrjjā ay mula sa Agni; at ang mga Yuvatī na marilag ay isinilang sa mga sinag ni Surya.
Verse 22
गभस्तिभिश्च सोमस्य जज्ञिरे कुरवः शुभाः / यज्ञोत्पन्ना स्रुचो नाम कुशवत्यां च बर्हयः
Mula sa mga sinag ni Soma isinilang ang mapalad na Kurava; mula sa yajña lumitaw ang tinatawag na Sruc; at sa Kuśavatī naman isinilang ang Varhaya.
Verse 23
वारिजा ह्यमृतोत्पन्ना अमृता नामतः स्मृताः / वायूत्पनाना मुदा नाम भूमिजा मृगवस्तथा
Ang mga Apsara na isinilang mula sa lotus, na nagmula sa amṛta, ay inaalala sa pangalang ‘Amṛtā’. Ang mga isinilang mula sa hangin ay tinatawag na ‘Mudā’, at ang mga isinilang mula sa lupa ay ‘Mṛgavā’ rin.
Verse 24
विद्युतो ऽत्र रुचो नाम मृत्योः कन्याश्च भीरवः / शोभयन्त्यश्च कामस्य गणाः प्रोक्ताश्चतुर्दश
Dito, ang mga isinilang mula sa kidlat ay may pangalang ‘Rucaḥ’, at ang mga anak na babae ni Mṛtyu ay tinatawag na ‘Bhīravā’. Sila ang mga pangkat na nagpapaganda kay Kāma—labing-apat ang bilang.
Verse 25
इत्येते बहुसाहस्रा भास्वरा अप्सरोगणाः / देवतानामृषीणां च पत्न्यश्च मातरश्च ह
Ganyan nga, sila ang mga pangkat ng Apsara na nagniningning, libo-libo ang bilang; at sila rin ay sinasabing mga asawa at mga ina ng mga deva at ng mga ṛṣi.
Verse 26
सुगन्धाश्चाथ निष्पन्दा सर्वाश्चाप्सरसः समाः / संप्रयोगस्तु कामेन माद्यं दिवि हरं विना
Ang lahat ng Apsara ay mabango, payapa at di-nanginginig, at kapwa may banal na anyo. Ngunit sa langit, ang pakikipag-ugnay kay Kāma ay nagbubunga ng pagkalasing—maliban kay Hara (Śiva).
Verse 27
तासां देवर्षि संस्पर्शा जाताः साधारणा यतः / पर्वतस्तत्र संभूतो नारदश्चैव तावुभौ
Dahil ang mga Apsara ay nakasalamuha ang mga devarṣi, kaya (mula sa kanila) isinilang ang karaniwang supling. Doon ipinanganak sina Parvata at Nārada—kapwa sila.
Verse 28
ततो यवीयसी चैव तृतीयारुन्धती स्मृता / देवर्षिभ्यस्तयोर्जन्म यस्मान्नारदपर्वतौ
Pagkaraan, ang ikatlo at pinakabata ay inaalala bilang Arundhatī. Sapagkat mula sa mga devarṣi isinilang ang dalawa, kaya sila tinawag na Nārada at Parvata.
Verse 29
तस्मात्तौ तत्सनामानौ स्मृतौ नारदपर्वतौ / विनतायाश्च पुत्रौ द्वौ अरुणौ गरुडश्च ह
Kaya sila ay inaalala sa gayunding mga pangalan—Nārada at Parvata. At si Vinatā ay nagkaroon din ng dalawang anak na lalaki—Aruṇa at Garuḍa.
Verse 30
गायत्र्यादीनि छन्दांसि सौपर्णेयानि पक्षिणाः / व्यवहार्याणि सर्वाणि ऋजुसन्निहितानि च
Ang mga chandas gaya ng Gāyatrī at iba pa, at ang mga ibong mula sa lahing Sauparṇeya—lahat ng ito ay itinuturing na magagamit sa pamumuhay at madaling malapit at malinaw na naroroon.
Verse 31
क्रद्रूर्नागसहस्रं वै विजज्ञे धरणीधरम् / अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम्
Tunay na nagsilang si Kadrū ng sanlibong nāga, na tagapasan ng daigdig. Ang mga dakilang nilalang na lumilipad sa himpapawid ay may maraming ulo.
Verse 32
बहुत्वान्नामधेयानां प्रधानांश्च निबोधत / तेषां प्रधाना नागानां शेषवासुकितक्षकाः
Dahil napakarami ng mga pangalan, alamin ang mga pangunahing pangalan. Sa mga nāga, ang pinuno ay sina Śeṣa, Vāsuki, at Takṣaka.
Verse 33
अकर्णो हस्तिकर्णश्च पिजरश्चार्यकस्तथा / ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ
Sina Akarna, Hastikarna, Pijara at Aryaka; gayundin si Airavata, Mahapadma, at sina Kambala at Asvatara—ang dalawang ito’y bantog din.
Verse 34
एलापत्रश्च शङ्खश्च कर्केटकधनञ्जयौ / महाकर्णमहानीलौ धृतराष्ट्रबलाहकौ
Sina Elapatra at Sankha; Karketaka at Dhananjaya; Mahakarna at Mahanila; at Dhritarashtra at Balahaka—ito ang mga pangalan ng mga Naga.
Verse 35
करवीरः पुष्पदंष्ट्रः सुमुखो दुर्मुखस्तथा / सूनामुखो दधिमुखः कालियश्चालिपिण्डकः
Sina Karavira, Pushpadamshtra, Sumukha at Durmukha; Sunamukha, Dadhimukha; at Kaliya at Alipindaka—mga pangalang Naga ito.
Verse 36
कपिलश्चांबरीषश्च अक्रूरश्च कपित्थकः / प्रह्रादस्तु ब्रह्मणाश्च गन्धर्वो ऽथ मणिस्थकः
Sina Kapila at Ambarisha, Akrura at Kapitthaka; at sina Prahlada, Brahmana, Gandharva at Manisthaka—mga pangalang Naga rin ito.
Verse 37
नहुषः कररोमा च मणिरित्येवमादयः / काद्रवेयाः समाख्याताः खशायास्तु निबोधत
Sina Nahusha, Kararoma at Mani—at iba pa—ay tinatawag na mga Kadraveya (Naga); ngayon, unawain din ang tungkol sa mga Khashaya.
Verse 38
खशा विजज्ञे द्वौ पुत्रौ विकृतौ परुषव्रतौ / श्रेष्ठं पश्चिमसंध्यायां पूर्वस्यां च कनीयसम्
Si Khaśā ay nagsilang ng dalawang anak na lalaki—kapwa may anyong kakaiba at mahigpit sa kanilang panata. Ang panganay ay isinilang sa dapithapon sa kanluran, at ang bunso sa dapithapon sa silangan.
Verse 39
विलोहितैककर्णं च पूर्वं साजनयत्सुतम् / चतुर्भुजं चतुष्पादं किञ्चित्स्पन्दं द्विधागतिम्
Una niyang isinilang ang anak na si Vilohita na may iisang tainga—may apat na bisig at apat na paa, bahagyang nanginginig, at may dalawang uri ng paglakad.
Verse 40
सर्वङ्गकेशं स्थूलाङ्गं शुभनासं महोदरम् / स्वच्छशीर्षं महाकर्णं मुञ्जकेशं महाबलम्
Ang buong katawan niya’y balot ng balahibo, malalaki ang mga sangkap, maganda ang ilong, at napakalaki ng tiyan. Malinaw ang ulo, malalaki ang tainga, buhok na tila munja, at napakalakas.
Verse 41
ह्रस्वास्यं दीर्घजिह्वं च बहुदंष्ट्रं महाहनुम् / रक्तपिङ्गाक्षपादं च स्थूलभ्रूदीर्घनासिकम्
Maikli ang bibig, mahaba ang dila, maraming ngipin, at malaki ang panga. Ang mga mata at paa’y mapula-dilaw; makapal ang kilay at mahaba ang ilong.
Verse 42
गुह्यकं शितिकण्ठं च महापादं महामुखम् / एवंविधं खशापुत्रं जज्ञे ऽसावतिभीषणम्
Siya’y may anyong tulad ng Guhyaka, may bughaw na leeg, malalaking paa at malaking bibig. Ganyan isinilang ang anak ni Khaśā, lubhang nakapanghihilakbot ang anyo.
Verse 43
तस्यानुजं द्वितीयं सा ह्युषस्यन्ते व्यजायत / त्रिशीर्षं च त्रिपादं च त्रिहस्तं कृष्णलोचनम्
Sa oras ng bukang-liwayway, isinilang niya ang ikalawang bunsong anak—may tatlong ulo, tatlong paa, tatlong kamay, at maiitim na mata.
Verse 44
ऊर्द्ध्वकेशं हरिच्छ्मश्रुं शिलासंहननं दृढम् / ह्रस्वकायं प्रबाहुं च महाकाय महारवम्
Nakatindig ang buhok niya, luntian ang balbas, matibay ang katawan na parang bato; pandak man, malalakas ang bisig, malaki ang katawan at ubod-lakas ang ungol.
Verse 45
आकर्णदारितास्यं च बलवत्सथूलनासिकम् / स्थूलौष्ठमष्टदंष्ट्र च जिह्मास्यं शङ्कुकर्णकम्
Ang bibig niya’y tila napunit hanggang tainga, malaki at matatag ang ilong; makapal ang labi, may walong pangil, tabingi ang mukha, at ang mga tainga’y parang kono.
Verse 46
पिङ्गलोद्वत्तनयनं जटिलं द्वन्द्वपिण्डकम् / महास्कन्धं महोरस्कं पृथुघोणं कृशोदरम्
Dilaw ang mga matang tila ulol, siya’y may buhok na nakajata at may magkapares na bukol sa pisngi; malalapad ang balikat, maluwang ang dibdib, malapad ang ilong, at payat ang tiyan.
Verse 47
अस्थूलं लोहितं ग्रीवलंबमेढ्राण्डपिडकम् / एवंविधं कुमारं सा कनिष्ठं समसूयत
Hindi siya mataba, mapula ang kulay, at may mga bukol na nakalaylay sa leeg at sa bahagi ng ari at bayag; ganito ang anyo ng bunsong kumar na isinilang niya.
Verse 48
सद्यः प्रसूतमात्रौ तौ विवृद्धौ च प्रमादतः / उपयौगसमर्थाभ्यां शरीराभ्यां व्यवस्थितौ
Kakapanganak pa lamang nila, ngunit dahil sa pagkalingat ay biglang lumaki at nanatili sa mga katawang malakas at angkop sa gawain.
Verse 49
सद्योजातौ विवृद्धाङ्गौ मातरं पर्यकर्षताम् / तयोः पूर्वस्तु यः क्रूरो मातरं सो ऽभ्य कर्षत
Bagaman bagong-silang, malalaki na ang kanilang mga sangkap at hinila nila ang ina sa paligid; ang panganay, mabagsik, ang siyang humila sa ina.
Verse 50
ब्रुवंश्च मातर्भक्षाव रक्षार्थं क्षुधयार्दितः / न्यषेधयत्पुनर्ह्येनं स्वयं स तु कनिष्ठकः
Sinasabi niyang “Kainin natin ang ina,” habang pinahihirapan ng gutom; ngunit upang iligtas, ang bunsong kapatid ang siyang muling pumigil sa kanya.
Verse 51
पूर्वेषां क्षेमकृत्त्वं वै रक्षैतां मातरं स्वकाम् / बाहुभ्यां परिगृह्यैनं मातरं सो ऽभ्यभाषयत्
Sinabi niya, “Ang dharma ng mga ninuno ay ang maghatid ng kapayapaan; ingatan ang minamahal mong ina.” Pagkatapos, niyakap niya ito sa dalawang bisig at nagsalita sa ina.
Verse 52
एतस्मिन्नेव काले तु प्रादुर्भूतस्तयोः पिता / तौ दृष्ट्वा विकृता कारौ खशां तामभ्यभाषत
Sa mismong sandaling iyon, nagpakita ang kanilang ama; nang makita ang dalawa na may anyong baluktot, kinausap niya ang babaeng Khaśā na iyon.
Verse 53
तौ सुतौ पितरं दृष्ट्वा ह्येकभूतौ भयान्वितौ / मातुरेव पुनश्चाङ्गे प्रलीयेतां स्वमायया
Nang makita ng dalawang anak ang kanilang ama, sila’y natakot at nagkaisa; sa sariling mahika, muli silang nalusaw sa katawan ng ina.
Verse 54
अथाब्रवीदृषिर्भार्यां किमाभ्यामुक्तवत्यसि / सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेन तवैवायं व्यतिक्रमः
Pagkatapos ay sinabi ng rishi sa asawa, “Ano ang sinabi mo sa kanilang dalawa? Isalaysay ang lahat nang tapat; ang paglabag na ito ay sa iyo.”
Verse 55
मातृतुल्यश्च जनने पुत्रो भवति कन्यका / यथाशीला भवेन्माता तथाशीलो भवेत्सुतः
O ina, ang anak na lalaki ay tulad ng ina; kung ano ang ugali ng ina, gayon din ang ugali ng anak.
Verse 56
यद्वर्णा तु भवेद्भूमिस्तद्वर्णं सलिलं ध्रुवम् / मातॄणां शीलदोषेण तथा रूपगुणैः पुनः
Kung anong kulay ng lupa, gayon din tiyak ang kulay ng tubig; gayundin, dahil sa kapintasan ng asal ng mga ina at sa anyo at mga katangian (naaapektuhan ang supling).
Verse 57
विभिन्नास्तु प्रजाः सर्वास्तथा ख्यातिवशेन च / इत्येवमुक्त्वा भगवान्खशामप्रतिमस्तदा
Pagkasabi nito, ang Bhagavan na payapa na parang langit ay nagpahayag na ang lahat ng nilalang ay magkakaiba, at gayundin dahil sa kapangyarihan ng katanyagan.
Verse 58
पुत्रावाहूय साम्ना वै चक्रे ताभ्यां तु नामनी / पुत्राभ्यां यत्कृतं तस्यास्तदाचष्ट खशा तदा
Tinawag niya ang dalawang anak na lalaki sa himig ng Sāma at itinakda ang kanilang mga pangalan. Ang ginawa ng mga anak sa ina ay isinalaysay ni Khaśā noon din.
Verse 59
माता यथा समाख्याता तर्माभ्यां च पृथक्पृथक् / तेन धात्वर्थयोगेन तत्तदर्थे चकार ह
Kung paanong tinawag sila ng ina nang magkakahiwalay, gayon din sila nagsalita nang hiwa-hiwalay. Sa pag-uugnay ng kahulugan ng dhātu, ginawa ito ayon sa kani-kaniyang diwa.
Verse 60
मातर्भक्षेत्यथोक्तो वै खादने भक्षणे च सः / भक्षावेत्युक्तवानेष तस्माद्यक्षो ऽभवत्त्वयम्
Nang masabi, “Ina, kumain ka,” siya’y napasok sa pagkain at paglamon. Sinabi niya ang “bhakṣāve”; kaya ikaw ay naging Yakṣa.
Verse 61
रक्ष इत्येष धातुर्यः पालने स विभाव्यते / उक्तवांश्चैष यस्मात्तु रक्षेमां मातरं स्वकाम्
Ang ugat na “rakṣ” ay nauunawaan bilang pag-aalaga at pag-iingat. Sapagkat sinabi niya, “Aking poprotektahan ang aking minamahal na ina.”
Verse 62
नाम्ना रक्षो ऽपरस्तस्माद्भविष्यति तवात्मजः / स तदा तद्विधां दृष्ट्वा विक्रियां च तयोः पिता
Dahil dito, ang isa mo pang anak ay magiging Rākṣasa na may pangalang “Rakṣa”. Noon, ang kanilang ama, nang makita ang gayong pagbabago sa kanilang dalawa…
Verse 63
तदा भाविनमर्थं च बुद्ध्वा मात्रा कृतं तयोः / तावृभौ क्षुधितौ दृष्ट्वा विस्मितः परिमृष्टधीः
Noon, naunawaan niya ang layuning darating na itinakda ng ina; nang makita ang dalawa na gutom, siya’y namangha at nagmuni-muni nang malalim.
Verse 64
तयोः प्रादिशदाहारं खशापतिरसृग्वसे / पिता तौ क्षुधितौ दृष्ट्वा वर मेतं तयोर्ददौ
Nagbigay ng pagkain si Khaśāpati Asṛgvasa sa kanila; nang makita ng ama na gutom ang dalawa, ipinagkaloob niya ang pagpapalang ito.
Verse 65
युवयोर्हस्तसंस्पर्शाद्रक्तधाराश्च सर्वशः / सृङ्मांसवसाभूता भविष्यन्तीह कामतः
Sa pagdampi ng mga kamay ninyong dalawa, ang mga agos ng dugo sa lahat ng dako ay magiging laman at taba ayon sa nais.
Verse 66
नक्ताहारविहारौ च द्विजदेवादिभोजनौ / नक्तं चैव बलीयांसौ दिवा वै निर्बलौ युवाम्
Ang pagkain at paglalakbay ninyo ay sa gabi, at kakainin ninyo ang mga dvija at mga diyos at iba pa; sa gabi kayo’y malakas, ngunit sa araw ay tiyak na mahina.
Verse 67
मातरं रक्षत इमां धर्मश्चैवानुशिष्यते / इत्युक्त्वा काश्यपः पुत्रौ तत्रैवान्तरधीयत
“Ingatan ninyo ang inang ito, at sundin din ang dharma,” wika ni Kasyapa sa kanyang mga anak; pagkasabi nito, siya’y naglaho roon din.
Verse 68
गते पितरि तौ क्रूरौ निसर्गादेव दारुणौ / विपर्ययेषु वर्त्तेते ऽकृतज्ञौ प्राणिहिंसकौ
Nang pumanaw ang ama, ang dalawang iyon ay likás na malupit at kakila-kilabot. Namuhay sila sa mga baligtad na landas, walang utang-na-loob at mamamatay ng mga nilalang.
Verse 69
महाबलौ महासत्त्वौ महाकायौ दुरासदौ / मायाविदावदृश्यौ तावन्तर्धानगतावुभौ
Sila’y kapwa makapangyarihan, may dakilang tapang, dambuhala at mahirap lapitan. Bihasa sa mahika, naging di-nakikita at kapwa naglaho sa pagtatago.
Verse 70
तौ कामरूपिणौ घोरौ नीरुजौ च स्वभावतः / रूपा नुरूपैराचारैः प्रचरन्तौ प्रबाधकौ
Sila’y kapwa nakapagpapalit-anyo ayon sa nais, nakapanghihilakbot at likás na walang sakit. Lumilibot sila na ang asal ay ayon sa anyo, at nananakit sa iba.
Verse 71
देवानृषीन्पितॄंश्चैव गन्धर्वान्किन्नरानपि / पिशाचांश्चमनुष्यांश्चपन्नगान्पक्षिणः पशून्
Sila’y (nang-aapi) sa mga deva, mga rishi at mga pitri, pati sa mga gandharva at kinnara; gayundin sa mga pisacha, tao, mga naga, ibon at mga hayop.
Verse 72
भक्षार्थमिह लिप्संतौ चेरतुस्तौ निशाचरौ / इन्द्रस्यानुचरौ चैव क्षुब्धौ दृष्ट्वा ह्यतिष्ठताम्
Dahil sa pagnanasang makapanglamon, ang dalawang nilalang-gabi ay gumala rito. Nang makita sila ng mga tagasunod ni Indra, sila’y nagngitngit at tumigil sa kinatatayuan.
Verse 73
राक्षसं तं कदाचिद्वै निशीथे ह्येक मीश्वरम् / आहारं स परीप्सन्वै शब्देनानुससार ह
Minsan sa hatinggabi, ang rakshasa na iyon, nagnasang gawing pagkain ang nag-iisang Īśvara, ay sumunod sa tunog at humabol.
Verse 74
आससाद पिशाचौ वै त्वजः शण्ढश्च ताबुभौ / कपिपुत्रौ महावीर्यौं कूष्माडौ पूर्वजावुभौ
Nasalubong niya ang dalawang pisacha—si Tvaja at si Shandha; kapwa sila anak ng kapi, makapangyarihan, mula sa lahing Kushmanda na sinauna.
Verse 75
पिङ्गाक्षावूर्द्ध्वरोमाणौ वृत्ताक्षौ च सुदारुणौ / कन्याभ्यां सहितौ तौ तु ताभ्यां भर्तुश्चिकीर्षया
Dilaw ang kanilang mga mata, nakatindig ang balahibo, bilog ang mga mata at lubhang nakakatakot; kasama nila ang dalawang dalaga na nagnanais gawin ito para sa kanilang asawa.
Verse 76
ते कन्ये कामरूपिण्यौ तदाचारमुभे च तम् / आहारार्थे समीहन्तौ सकन्यौ तु बुभुक्षितौ
Ang dalawang dalaga ay mga kāmarūpiṇī at gayon din ang kanilang asal; ang dalawang (pisacha), kasama ang mga dalaga, ay gutom at nagsisikap maghanap ng pagkain.
Verse 77
अपश्यतां रक्षसं तौ कामरूपिणमग्रतः / सहसा सन्निपातेन दृष्ट्वा चैव परस्परम्
Habang tumitingin sila, nakita nila sa harap ang rakshasang kāmarūpin; at sa biglaang pagtatagpo, nagkatinginan din sila sa isa’t isa.
Verse 78
ईक्षमाणाः स्थितान्योन्यं परस्परजिघृक्षवः / पितरावूचतुः कन्ये युवा मानयत द्रुतम्
Nagkatinginan sila at nakahandang magdakip sa isa’t isa. Pagkaraan, sinabi ng mga Pitara: “O mga dalaga, kayong dalawa’y agad na magbigay-galang sa kanya.”
Verse 79
जीवग्राहं निगृह्यैनं विस्फुरन्तं पदेपदे / ततस्तमभिसृत्यैनं कन्ये जगृहतुस्तदा
Pinigil nila ang jīvagrāha na nanginginig at pumapalag sa bawat hakbang. Paglapit nila, o mga dalaga, agad nila siyang dinakip noon din.
Verse 80
संगृहीत्वा तु हस्ताभ्यामानीतः पितृसंसदि / ताभ्यां कन्यागृहीतं तं पिशाचौ वीक्ष्य रक्षसम्
Hinawakan nila siya gamit ang dalawang kamay at dinala sa kapulungan ng mga Pitara. Nang makita ng mga piśāca ang rākṣasa na hawak ng dalawang dalaga, napatingin din sila.
Verse 81
अपृच्छतां च कस्य त्वं स च सर्वमभाषत / तस्य कर्माभिजाती च श्रुत्वा तौ रक्षसस्तदा
Tinanong nila, “Kanino ka nabibilang?” At sinabi niya ang lahat. Noon, narinig ng dalawang rākṣasa ang kanyang mga gawa at pinagmulan ng angkan.
Verse 82
अजः शण्डश्च तस्मै ते कन्यके प्रत्यपादयत् / तौ तुष्टौ कर्मणा तस्य कन्ये ते ददतुस्तु वै
Ipinagkaloob nila sa kanya ang dalawang dalaga—sina Aja at Śaṇḍā. Dahil nalugod sila sa kanyang mga gawa, o mga dalaga, tunay ngang ibinigay nila kayo sa kanya.
Verse 83
पैशाचैन विवाहेन रुदन्त्यावुद्ववाह सः / अजः शण्डः सुताभ्यां तु तदा श्रावयतां धनम्
Sa kasalang paiśāca, ipinakasal niya ang dalagang umiiyak; noon, sina Aja at Śaṇḍa ay nagsalaysay sa kanilang mga anak tungkol sa kayamanan.
Verse 84
इयं ब्रह्मधना नाम कन्या या सहिता शुभा / ब्रह्म तस्यापराहार इति शण्डो ऽभ्यभाषत
Ang dalagang ito na mapalad at marikit ay tinatawag na “Brahmadhanā”; sinabi ni Śaṇḍa, “Ang kanyang sukdulang pagkain ay ang Brahman mismo.”
Verse 85
इयं जन्तुधना नाम कन्या सर्वाङ्गजन्तिला / जन्तुभाव धनादाना इत्यजौऽश्रावयद्धनम्
Ang dalagang ito ay tinatawag na “Jantudhanā”, at ang buong katawan niya’y puno ng mga nilalang; sinabi ni Aja tungkol sa yaman: “Ang pagiging nilalang ang siyang pag-aalay ng yaman.”
Verse 86
सर्वाङ्गकेशापाशा च कन्या जन्तुधना तु या / यातुधानप्रसूता सा कन्या चैव महारवा
Ang dalagang si Jantudhanā ay nababalot sa buong katawan ng mga buhol ng buhok; siya’y isinilang mula sa mga yātudhāna at isang dalagang may malakas na panaghoy.
Verse 87
अरुणा चाप्यलोमा च कन्या ब्रह्मधना तु या / ब्रह्मधानप्रसूता सा कन्या चैव महारवा
Ang dalagang si Brahmadhanā ay mapula at walang balahibo; siya’y isinilang mula sa brahmadhana at isang dalagang may malakas na panaghoy.
Verse 88
एवं पिशाचकन्ये ते मिथुने द्वे प्रसूयताम् / तयोः प्रजानिसर्गं च कथयिष्ये निबोधत
Sa gayon, O mga dalagang piśāca, kayong dalawa ay nagsilang ng dalawang magkapareha; ngayo’y isasalaysay ko ang paglitaw ng kanilang lahi—makinig nang taimtim.
Verse 89
हेतिः प्रहेतिरुग्रश्च पौरुषेयौ वधस्तथा / विद्युत्स्फूर्जश्च वातश्च आयो प्याघ्रस्तथैव च
Si Heti, Praheti, Ugra, Pauruṣeya, at Vadha; gayundin ang Vidyut-sphūrja, Vāta, Āyu, at Āghra—sila rin ang (mga supling) na iyon.
Verse 90
सूर्यश्च राक्षसा ह्येते यातुधानात्मजा दश / माल्यवांश्च सुमाली च प्रहेतितनयौ शृणु
Ang mga rākṣasa na ito, kabilang si “Sūrya,” ay sampung anak ni Yātudhāna; at pakinggan: sina Mālyavān at Sumālī ay mga anak ni Praheti.
Verse 91
प्रहेतितनयः श्रीमानपुलोमा नाम विश्रुतः / मधुः परो महोग्रस्तु लवणस्तस्य चात्मजः
Ang marangal na anak ni Praheti ay tanyag sa pangalang Apulomā; ang kanyang mga anak ay sina Madhu, Para, Mahogra, at Lavaṇa.
Verse 92
महायोगबलोपेतो महा देवमुपस्थितः / उग्रस्य पुत्रौ विक्रान्तो वज्रहा नाम विश्रुतः
Taglay ang lakas ng mahā-yoga, siya’y nanatiling naglilingkod kay Mahādeva; sa mga anak ni Ugra, ang magiting ay tanyag sa pangalang Vajrahā.
Verse 93
पौरुषेयसुताः पञ्च पुरुषादा महाबलाः / कूरश्च विकृतश्चैव रुधिरादस्तथैव च
Ang limang anak ni Pauruṣeya ay mga Puruṣāda na makapangyarihan—sina Kūra, Vikṛta, at Rudhirāda at iba pa.
Verse 94
मेदाशश्चवपाशश्च नामभिः परिकीर्त्तिताः / वधपुत्रौ दुराचारौ विघ्नश्च शामनश्च ह
Tinawag sila sa mga pangalang Medāśa at Vapāśa; ang dalawang anak ni Vadha na masasama ang asal ay sina Vighna at Śāmana.
Verse 95
विद्युत्पुत्रो दुराचारो रसनो नाम राक्षसः / स्फूर्जक्षेत्रे निकुंभस्तु जातो वै ब्रह्मराक्षसः
Ang masamang-asal na anak ni Vidyut ay ang rākṣasa na nagngangalang Rasana; at sa Sphūrja-kṣetra isinilang si Nikumbha bilang brahmarākṣasa.
Verse 96
वातपुत्रो विरोधस्तु तथा यस्य जनातकः / व्याघ्र पुत्रो निरानन्दः क्रतूनां विघ्नकारकः
Ang anak ni Vāta ay si Virodha, at ang kaniyang Janātaka; at ang anak ni Vyāghra ay si Nirānanda, ang tagapaglikha ng hadlang sa mga kratu.
Verse 97
सर्वस्य चान्वये जाता पूराः सर्पाश्च राक्षसाः / यातुधानाः परिक्रान्ता ब्रह्म धानान्निबोधत
Sa angkan ng lahat ay isinilang ang Pūra, mga ahas, mga rākṣasa at mga yātudhāna na lumaganap sa lahat ng dako—O Brahman, alalahanin ito.
Verse 98
यज्ञापेतो धृतिः क्षेमो ब्रह्मपेतश्च यज्ञहा / श्वातोंऽबुकः केलिसर्पौं ब्रह्मधानात्मजा नव
Si Dhṛti at Kṣema na lumihis sa yajña, at si Yajñahā na nahulog mula sa Brahman; sina Śvāta, Ambuka, at Kelisarpā—sila’y sinasabing siyam na anak ni Brahmadhāna.
Verse 99
स्वसारो ब्रह्मराक्षस्यस्तेषां चेमाः सुदारुणाः / रक्तकर्णी महाजिह्वा क्षमा चेष्टापहारिणी
Ang kanilang mga kapatid na babae ay mga brahmarākṣasī; at sa kanila, ang lubhang mabangis ay sina Raktakarṇī, Mahājihvā, at Kṣamā na umaagaw ng sigasig at pagkilos.
Verse 100
एतासामन्वये जाताः पृथिव्यां ब्रह्मराक्षसाः / इत्येते राक्षसाः क्रान्ता यक्षस्यविनिबोधत
Mula sa kanilang angkan, isinilang sa daigdig ang mga brahmarākṣasa. Sa gayo’y naging lubhang makapangyarihan ang mga rākṣasa na ito—O Yakṣa, unawain mong mabuti.
Verse 101
चकमे सरसं यक्षः पञ्चचूडां क्रतुस्थलाम् / तल्लिप्सुश्चिन्तयानः स देवोद्यानानि मार्गते
Ninais ng Yakṣa ang Pañcacūḍā, ang pook ng kratu sa tabi ng lawa. Sa pagnanasang makamtan siya, nagmuni-muni siya at naghanap ng mga hardin ng mga deva.
Verse 102
वैभ्राजं सुरभिं चैव तथा चैत्ररथं च यत् / विशोकं सुमनं चैव नन्दनं च वनोत्तमम्
Hinahanap niya ang Vaibhrāja, Surabhī, at Caitraratha; gayundin ang Viśoka, Sumana, at ang Nandana, ang pinakadakilang gubat-hardin.
Verse 103
बहूनि रमणीयानि मार्गते जातलालसः / दृष्ट्वा तां नन्दने सो ऽथ अप्सरोभिः सहासिनीम्
Dahil sa matinding pananabik, hinanap niya siya sa maraming maririkit na landas. Pagkaraan, sa Hardin ng Nandana, nakita niya siyang nakangiti kasama ng mga apsara.
Verse 104
नोपायं विन्दते तत्र तस्या लाभाय चिन्तयन् / दूषितः स्वेन रूपेण कर्मणा चैव दूषितः
Kahit pag-isipan niya ang paraan upang makamtan siya, wala siyang natagpuang daan doon. Nadungisan siya ng sarili niyang anyo, at nadungisan din ng sarili niyang gawa.
Verse 105
ममोद्विजन्ति हिंस्रस्य तथाभूतानि सर्वशः / तत्कथं नाम चार्वगीं प्राप्नुयामहमङ्गनाम्
Ang lahat ay lubos na nangingilag sa marahas na tulad ko. Kung gayon, paano ko makakamtan ang dalagang marikit na nagngangalang Charvagi?
Verse 106
दृष्ट्वोपायं ततः सो ऽथ शीघ्रकारी व्यवर्त्तयत् / कृत्वा रूपं वसुरुचेर्गन्धर्वस्य च गुह्यकः
Nang makita ang paraan, siya na mabilis kumilos ay agad nagsagawa. Ang guhyaka ay nag-anyong gandharva na si Vasuruchi.
Verse 107
ततः सो ऽप्सरसां मध्ये ता जचग्राह क्रतुस्थलाम् / बुद्ध्वा वसुरुचिं तं सा भावेनैवाभ्यावर्त्तत
Pagkaraan, sa gitna ng mga apsara ay hinawakan niya si Kratusthala. Sa pag-aakalang siya si Vasuruchi, bumalik siya sa kanya nang may taos-pusong damdamin.
Verse 108
संभूतः स तया सार्द्धं दृश्यमानो ऽप्सरोगणैः / जगाम मैथुनं यक्षः पुत्रार्थं स तया सह
Siya’y lumitaw na kasama niya, habang pinagmamasdan ng mga pangkat ng apsara. Upang magkaanak, ang yaksha ay nakipagsiping sa kanya.
Verse 109
दृश्यमानो ऽप्सरो लिप्सुः शङ्कां नैव चकार सः / ततः संसिद्धकारणः सद्यो जातः सुतस्तु वै
Ang nagnanais makamtan ang apsara, kahit nakikita ng mga apsara, ay hindi nag-alinlangan. Pagkaraan, nang ganap ang sanhi, agad na isinilang ang anak na lalaki.
Verse 110
उछ्रयात्परिणाहेन सद्यो वृद्धः श्रिया ज्वलन् / राजाहमिति नाभिर्हि पितरं सो ऽभ्यवादयत्
Sa taas at tindig, siya’y agad na lumaki, nagniningning sa karangalan ni Sri. “Ako ang hari,” wika niya, at mula sa kanyang pusod ay bumati sa ama.
Verse 111
भवान् रजतनाभेति पिता तं प्रत्युवाच ह / मात्रानुरूपो रूपेम पितुर्वीर्येणजायते
Sumagot ang ama: “Ikaw ay Rajatanabha.” Ang anyo’y ayon sa ina, at ang pagsilang ay sa bisa ng binhi ng ama.
Verse 112
जाते तस्मिन्कुमारे तु स्वरुपं प्रयपद्यत / स्वरूपं प्रतिपद्यन्ते गूहन्तो यक्षराक्षसाः
Nang isilang ang kumara, siya’y muling nagbalik sa sariling anyo. Ang mga yaksha at rakshasa na nagkukubli ay nagbabalik din sa kani-kanilang anyo.
Verse 113
सुप्ता म्रियन्तः क्रुद्धाश्च भीतास्ते हर्षितास्तथा / ततो ऽब्रवीत्सो ऽप्सरसं स्मयमानस्तु गुह्यकः
May mga natutulog, may mga naghihingalo, may mga galit, may mga natatakot, at may mga nagagalak. Pagkaraan, ang Guhyaka na nakangiti ay nagsalita sa Apsara.
Verse 114
गृहं मे गच्छ भद्रं ते सपुत्रा त्वं वरानने / इत्युक्त्वा सहसा तत्र दृष्ट्वा स्वं रूपमास्थितम्
Sinabi niya, “Pumaroon ka sa aking tahanan; nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. O may magandang mukha, umalis ka kasama ang iyong anak.” Pagkasabi nito, bigla niyang nakita roon ang sarili niyang anyo na nakatindig.
Verse 115
विभ्रान्ताः प्रद्रुताः सर्वाः समेत्याप्सरसस्तदा / गच्छन्तीमन्वगच्छत्तां पुत्रस्तप्तां त्वयन्शिरा
Noon, ang lahat ng Apsara ay nalito at nagtakbuhan upang magtipon. Sinundan ng anak, na nakayuko ang ulo, ang babaeng naglalakad na nag-aalab sa dalamhati.
Verse 116
गन्धर्वाप्सरसां मध्ये नयित्वा स न्यवर्त्तत / तां च दृष्ट्वा समुत्पत्तिं यक्षस्याप्सरसां गणाः
Dinala niya siya sa gitna ng mga Gandharva at Apsara, saka siya bumalik. Nang makita ng pangkat ng Apsara ang paglitaw ng Yaksha, sila’y namangha.
Verse 117
यक्षाणां तु जनित्री त्वं इत्यूचुस्तां क्रतुस्थलाम् / जगाम सह पुत्रेण ततो यक्षः स्वमालयम्
Sinabi nila kay Kratusthala, “Ikaw ang ina ng mga Yaksha.” Pagkaraan, ang Yaksha ay umuwi sa kanyang tahanan kasama ang kanyang anak.
Verse 118
न्यग्रोधो रोहिणो नाम्ना शेरते तत्र गुह्यकाः / तस्मिन्निवासो यक्षाणां न्यग्रोधे रोहिणे स्मृतः
Sa ilalim ng punong balete na tinatawag na Rohiṇī, doon namamahinga ang mga Guhyaka. Ang nyagrodha na Rohiṇī ang kinikilalang tahanan ng mga Yakṣa.
Verse 119
यक्षो रजतनाभश्च गुह्यकानां पितामहः / अनुह्रादस्य दैत्यस्य भद्रां मणिवरां सुताम्
Ang Yakṣa na si Rajatanābha ang ninuno ng mga Guhyaka. Pinakasalan niya si Bhadrā—Manivarā, anak na babae ng daitya na si Anuhrāda.
Verse 120
उपयेमे ऽनवद्याङ्गीं तस्यां मणिवरो वशी / जज्ञे सा मणिभद्रं च शक्रतुल्यपराक्रममम्
Pinakasalan ni Manivara ang babaeng walang kapintasan. Mula sa kanya isinilang si Maṇibhadra, na kasingtapang ni Śakra (Indra).
Verse 121
तयोः पत्न्यौ भगिन्यौ च क्रतुस्थस्यात्मजे शुभे / नाम्ना पुण्यजनी चैव तथा देवजनी च या
Ang dalawang asawa nila ay magkapatid na babae, mga mapalad na anak ni Kratustha: si Puṇyajanī at si Devajanī ang kanilang mga pangalan.
Verse 122
विजज्ञे पणिभद्रातु पुत्रान्पुण्यजनी शुभा / सिद्धार्थं सूर्यतेजश्च सुमनं नन्दनं तथा
Ang mapalad na si Puṇyajanī ay nagsilang ng mga anak na lalaki kay Maṇibhadra: Siddhārtha, Sūryateja, Sumana, at Nandana.
Verse 123
मण्डूकं रुचकं चैव मणिमन्तं वसुं तथा / सर्वानुभूतं शङ्खं च पिङ्गाक्षं भीरुमेव च
Si Maṇḍūka, Rucaka, Maṇimanta at Vasu; gayundin si Sarvānubhūta, Śaṅkha, Piṅgākṣa at Bhīru—mga banal na pangalan.
Verse 124
असोमं दूरसोमं च पद्मं चन्द्रप्रभं तथा / मेघवर्णं सुभद्रं च प्रद्योतं च महाद्युतिम्
Si Asoma, Dūrasoma, Padma, at Candraprabha; gayundin si Meghavarṇa, Subhadra, Pradyota at Mahādyuti—mga banal na pangalan.
Verse 125
द्युति मन्तं केतुमन्तं दर्शनीयं सुदर्शनम् / चत्वारो विंशतिश्चैव पुत्राः पुण्यजनीभवाः
Si Dyutimanta, Ketumanta, Darśanīya at Sudarśana; sa gayon, nagkaroon si Punyajanī ng dalawampu’t apat na anak na lalaki.
Verse 126
जज्ञिरे मणिभद्रस्य सर्वे ते पुण्यलक्षणाः / तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च यक्षाः पुण्यजनाः शुभाः
Silang lahat ay isinilang mula kay Maṇibhadra, taglay ang mga tanda ng kabanalan. Ang kanilang mga anak at apo ay naging mga Yakṣa na Punyajana, mapalad at mabuti.
Verse 127
विजज्ञे वै देवजनी पुत्रान्मणिवराञ्छुभा / पूर्णभद्रं हैमवन्तं मणिमन्त्रविवर्द्धनौ
Si Devajanī rin ay nagsilang ng mga anak na marangal na wari’y hiyas: sina Pūrṇabhadra, Haimavanta, at sina Maṇi at Mantravivardhana.
Verse 128
कुसुं चरं पिशङ्गं च स्थूलकर्णं महामुदम् / स्वेतं च विमलं चैव पुष्पदन्तं चयावहम्
Kusuṃcara, Piśaṅga, Sthūlakarṇa, Mahāmuda; Śveta, Vimala, Puṣpadanta at Cayāvaha—mga banal na pangalang ito.
Verse 129
पद्मवर्णं सुचन्द्रं च पक्षञ्च बलकं तथा / कुमुदाक्षं सुकमलं वर्द्धमानं तथा हितम्
Padmavarṇa, Sucandra, Pakṣa at Balaka; Kumudākṣa, Sukamala, Varddhamāna at Hita—mga banal na pangalan din ito.
Verse 130
पद्मनाभं सुगन्धं च सुवीरं विजयं कृतम् / पूर्ममासं हिरण्याक्षं सारणं चैव मानसम्
Padmanābha, Sugandha, Suvīra, Vijayakṛta; Pūrmamāsa, Hiraṇyākṣa, Sāraṇa at Mānasam—mga banal na pangalan ito.
Verse 131
पुत्रा मणिवरस्यैते यक्षा वै गुह्यकाः स्मृताः / सुरुपाश्च सुवेषाश्च स्रग्विणः प्रियदर्शनाः
Sila ang mga anak ni Maṇivara; sila’y tinatawag na Yakṣa, samakatuwid ay mga Guhyaka—magandang anyo, maayos ang bihis, may kuwintas na bulaklak, kaaya-ayang pagmasdan.
Verse 132
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / खशायास्त्वपरे पुत्रा राक्षसाः कामरूपिणः
Ang kanilang mga anak at apo ay daan-daan at libu-libo; at ang iba pang anak ni Khaśāyā ay mga Rākṣasa na nagbabagong-anyo ayon sa nais.
Verse 133
तेषां यथा प्रधानान्वै वर्ण्यमा नान्निबोधत / लालाविः क्रथनो भीमः सुमाली मधुरेव च
Sa kanila, pakinggan ang mga pangunahing pangalan: Lālāvi, Krathana, Bhīma, Sumālī, at si Madhura rin.
Verse 134
विस्फूर्जनो बृहज्जिह्वो मातङ्गो धूम्रितस्तथा / चन्द्रार्कभीकरो बुध्नः कपिलोमा प्रहासकः
Visphūrjana, Bṛhajjihva, Mātaṅga, Dhūmrita; at Candrārkabhīkara, Budhna, Kapilomā, at Prahāsaka.
Verse 135
पीडापरस्त्रिनाभश्च वक्राक्षश्च निशाचरः / त्रिशिराः शतदंष्ट्रश्च तुण्डकोशश्च राक्षसः
Si Pīḍāpara, Trinābha, at Vakrākṣa na nilalang ng gabi; at sina Triśirā, Śatadaṃṣṭra, at Tuṇḍakośa na rākṣasa.
Verse 136
अश्वश्चाकंपनश्चैव दुर्मुखश्च निशाचरः / इत्येते राक्षसवारा विक्रान्ता गणरूपिमः
Si Aśva, Akampana, at Durmukha na nilalang ng gabi—sila ang mga mandirigmang rākṣasa, matatapang, at may anyong gaṇa (pangkat).
Verse 137
सर्वलोकचरास्ते तु त्रिदशानां समक्रमाः / सप्त चान्या दुहितरस्ताः शृणुध्वं यथाक्रमम्
Sila’y naglalakbay sa lahat ng mga daigdig at kapantay ng mga deva. May pito pang ibang anak na babae—pakinggan ayon sa pagkakasunod.
Verse 138
यासां च यः प्रजासर्गो येन चोत्पादिता गणाः / आलंबा उत्कचोत्कृष्टा निरृता कपिला शिवा
Sila na pinagmulan ng paglikha ng mga nilalang at sa pamamagitan nila nalikha ang mga pangkat ng gaṇa—tinatawag na Ālambā, Utkacā, Utkṛṣṭā, Nirṛtā, Kapilā, at Śivā.
Verse 139
केशिनी च महाभागा भगिन्यः सप्त याः स्मृताः / ताभ्यो लोकनिकायस्य हन्तारो युद्धदुर्मदाः
Kasama si Keśinī na dakila, ang pitong magkakapatid na babae ay inaalala; mula sa kanila isinilang ang mga mamumuksa sa mga nilalang, na nagwawala sa digmaan.
Verse 140
उदीर्णा राक्षसगणा इमे चोत्पादिताः शुभाः / आलंबेयो गणः क्रूर औत्कचेयो गणस्तथा
Ang mga nag-aalab na pangkat ng rākṣasa na ito ay nalikha rin; malupit ang gaṇa ng Ālambeya, gayundin ang gaṇa ng Autkaceya.
Verse 141
तथौ त्कार्ष्टेयशैवेयौ रक्षसां ह्युत्तमा गणाः / तथैव नैरृतो नाम त्र्यंबकानुचरेण ह
Gayundin, ang gaṇa na Utkarṣṭeya at Śaiveya ay mga pinakadakilang pangkat sa mga rākṣasa; at mayroon ding gaṇa na tinatawag na Nairṛta, sa pamamagitan ng tagasunod ni Tryambaka (Śiva).
Verse 142
उत्पादितः प्रजाकर्गे गणेश्वरवरेण तु / विक्रान्ताः शौर्यसंपन्ना नैरृता देवराक्षसाः
Sa daloy ng paglikha ng mga nilalang, nilikha ng pinakadakilang Gaṇeśvara ang mga Nairṛta; sila’y matatapang, puspos ng kabayanihan, mga deva-rākṣasa.
Verse 143
येषामधिपतिर्युक्तो नाम्ना ख्यातो विरूपकः / तेषां गणशतानीका उद्धतानां महात्मनाम्
Yaong may pinunong tanyag sa pangalang Virūpaka, ay may daan-daang pangkat ng mga gaṇa ng mga dakilang kaluluwang mapusok.
Verse 144
प्रायेणानुचरन्त्येते शङ्करं जगतः प्रभुम् / दैत्यराजेन कुम्भेन महाकाया महात्मना
Kadalasan ay sinusundan nila si Śaṅkara, Panginoon ng sanlibutan, kasama si Kumbha, ang haring daitya na dakilang-loob at dambuhala ang katawan.
Verse 145
उत्पादिता महावीर्या महाबलपराक्रमाः / कापिलेया महावीर्या उदीर्णा दैत्यराक्षसाः
Sila’y isinilang na may dakilang tapang, lakas at kagitingan; ang mga daitya-rākṣasa na sumiklab na tinawag na Kāpileya ay tunay na mahahalimaw sa tapang.
Verse 146
कपिलेन च यक्षेण केशिन्यां ह्यपरे जनाः / उत्पादिता बलावता उदीर्णा यक्षराक्षसाः
At sa sinapupunan ni Keśinī, mula sa yakṣa na nagngangalang Kapila, may iba pang isinilang; sa kanilang lakas, sila’y umangat bilang mga yakṣa-rākṣasa na mabangis.
Verse 147
केशिनी दुहिता चैव नीला या श्रुद्रराक्षसी / आलंबेयेन जनिता नैकाः सुरसिकेन हि
May anak na babae rin si Keśinī na si Nīlā, isang kakila-kilabot na rākṣasī; at mula kay Ālaṃbeya, gayundin kay Surasika, ay isinilang ang marami pang supling.
Verse 148
नैला इति समाख्याता दुर्जया घोरविक्रमाः / चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां तत्र ते देवलौकिकाः
Sila’y kilala bilang “Nailā,” di-matatalo at may nakapanghihilakbot na lakas. Nililibot nila ang buong daigdig; doon sila’y wari’y mga nilalang na mula sa daigdig ng mga deva.
Verse 149
बहुत्वाच्चैवसर्गस्य तेषां वक्तुं न शक्यते / तस्यास्त्वपि च नीलाया विकचा नाम राक्षसी
Dahil napakarami nila sa paglikha, hindi sila kayang isa-isang ilarawan. At ang Nailā na iyon ay may isang rākṣasī na nagngangalang Vikacā.
Verse 150
दुहिता सुताश्च विकया महा सत्त्वपराक्रमाः / विरूपकेन तस्यां वै नैरृतेन इह प्रजाः
Ang anak na babae at mga anak na lalaki ni Vikacā ay may dakilang lakas at tapang. Mula sa kanya, dito, isinilang ang lahi sa pamamagitan ni Virūpaka, ang Nairṛta na rākṣasa.
Verse 151
उत्पादिताः सुघोराश्च शृणु तास्त्वनुपूर्वशः / दंष्ट्राकराला विकृता महाकर्णा महोदराः
Sila’y isinilang na lubhang kakila-kilabot; pakinggan sa pagkakasunod: Daṃṣṭrākarāla, Vikṛta, Mahākarṇa, at Mahodara.
Verse 152
हारका भीषकाश्चैव तथैव क्लामकाः परे / रेरवाकाः पिशाचाश्च वाहकास्त्रासकाः परे
Mayroon ding Hāraka, Bhīṣaka at iba pang Klāmaka; ang mga piśāca na Reravāka, at iba pang Vāhaka at Trāsaka rin.
Verse 153
भूमिराक्षसका ह्येते मन्दाः परुपविक्रमाः / चरन्त्यदृष्टपूर्वास्तु नानाकारा ह्यनेकशः
Sila ang mga rakshasa ng lupa; mahina ang isip ngunit mabagsik ang lakas. Gumagala sila sa sari-saring anyo, sa maraming paraang di pa nakita noon.
Verse 154
उत्कृष्टबलसत्त्वा ये तेषां वैखेचराः स्मृताः / लक्षमात्रेण चाकाशं स्वल्पात्स्वल्पं चरन्ति वै
Yaong may natatanging lakas at sattva ay tinatawag na ‘vaikhecara’. Nakakagalaw sila sa himpapawid hanggang sukat na isang laksha, dahan-dahang paunti-unti.
Verse 155
एतैर्व्याप्तमिदं विश्वं शतशो ऽथ सहस्रशः / भूमिराक्षसकैः सर्वैरनेकैः क्षुद्रराक्षसैः
Dahil sa kanila, ang buong daigdig ay napupuno nang daan-daan at libu-libo—ng napakaraming maliliit na rakshasa ng lupa sa lahat ng dako.
Verse 156
नानाप्रकारैराक्रान्ता नाना देशाः समन्ततः / समासाभिहिताश्चैवह्यष्टौ राक्षसमातरः
Sa iba’t ibang paraan, maraming lupain ang nasakop sa lahat ng panig. At sa maikling sabi, binanggit din ang walong ‘ina ng mga rakshasa’.
Verse 157
अष्टौ विभागा ह्येषां हि व्याख्याता अनुपूर्वशः / भद्रका निकराः केचिदज्ञनिष्पत्तिहेतुकाः
Ang walong bahagi nila ay ipinaliwanag nang sunod-sunod. Kabilang dito ang ilang pangkat na tinatawag na ‘bhadraka’, na itinuturing na sanhi ng paglitaw ng kamangmangan.
Verse 158
सहस्रशतसंख्याता मर्त्य लोकविचारिणः / पूतरा मातृसामान्यास्तथा भूतभयङ्कराः
Sila’y libo-libo at daan-daan ang bilang na gumagala sa daigdig ng tao—gaya ni Pūtanā, anyong ina, ngunit nakapanghihilakbot na tulad ng bhūta.
Verse 159
बालानां मानुषे लोके ग्रहा मरणहेतुकाः / स्कन्दग्रहादयो हास्या आपकास्त्रासकादयः
Sa daigdig ng tao, para sa mga bata, ang mga graha na ito ang nagiging sanhi ng kamatayan—Skandagraha at iba pa: Hāsya, Āpaka, Trāsaka, atbp.
Verse 160
कौमारास्ते तु विज्ञेया बालानां गृहवृत्तयः / स्कन्दग्रहविशेषाणां मायिकानां तथैव च
Ang mga kalagayan ng pagkapit ng graha sa mga bata ay dapat kilalaning ‘kaumāra’; gayundin ang mga natatanging anyo ng Skandagraha na may likas na māyika.
Verse 161
पूतना नाम भूतानां ये च लोकविनायकाः / एवं गणसहस्राणि चरन्ति पृथिवीमिमाम्
Sa hanay ng mga bhūta ay may tinatawag na Pūtanā, at may mga kilala bilang Lokavināyaka; sa gayon, libu-libong pangkat (gaṇa) ang gumagala sa daigdig na ito.
Verse 162
यक्षाः पुण्यजना नामपूर्णभद्राश्च ये स्मृताः / यक्षाणां राक्षसानां च पौलस्त्यागस्तयश्च ये
Ang mga yakṣa na kilala bilang Puṇyajana, at yaong inaalala bilang Pūrṇabhadra; at sa mga yakṣa at rākṣasa, yaong mula sa angkan ni Paulastya (Paulastyāgastya) ay kasama rin.
Verse 163
नैरृतानां च सर्वेषां राजभूदलकाधिपः / यक्षादृष्ट्या पिबन्तीह नॄणां मांसमसृग्वसे
Ang Panginoon ng Alaka ay naging hari ng lahat ng mga Nairrita. Ang mga Yaksha ay umiinom ng laman, dugo, at taba ng mga tao sa pamamagitan ng kanilang tingin.
Verse 164
रक्षांस्यनुप्रवेशेन पिशाचैः परिपीडनैः / सर्वलक्षणसंपन्नाः समामैश्चापि दैवतैः
Ang mga Rakshasa ay nagpapahirap sa pamamagitan ng pagpasok sa katawan, at ang mga Pisacha sa pamamagitan ng pagpapahirap. Sila ay pinagkalooban ng lahat ng mga katangian, kasama ang mga malulupit na diyos.
Verse 165
भास्वरा बलवन्तश्च ईश्वराः कामरूपिणः / अनाभिभाव्या विक्रान्ताः सर्वलोकनमस्कृताः
Sila ay maningning, malakas, mga panginoon, nakakapagpalit ng anyo ayon sa gusto, hindi matatalo, matapang, at sinasamba ng lahat ng mga mundo.
Verse 166
सूक्ष्माश्चौजस्विनोमेध्या वरदा याज्ञिकाश्च वै / देवानां लक्षणं ह्येतदसुराणां तथैव च
Sila ay pino, masigla, dalisay, nagbibigay ng mga biyaya, at nagsasagawa ng mga sakripisyo. Ito ay tunay na katangian ng mga Deva at gayundin ng mga Asura.
Verse 167
हीना देवैस्त्रिभिः पादैर्गन्धर्वाप्सरसः स्मृताः / गन्धर्वेभ्यस्त्रिभिः पादैर्हीना गुह्यकराक्षसाः
Ang mga Gandharva at Apsara ay itinuturing na mas mababa ng tatlong bahagi kaysa sa mga Deva. Ang mga Guhyaka at Rakshasa ay mas mababa ng tatlong bahagi kaysa sa mga Gandharva.
Verse 168
ऐश्वर्यहीना रक्षोभ्यः पिशाचास्त्रिगुणां पुनः / एवन्धनेन रूपेण आयुषा च बलेन च
Ang mga piśāca na salat sa aiśvarya ay, kung ihahambing sa mga rākṣasa, ay tatlong bahagi ang pagkukulang; gayon din sa yaman, anyo, haba ng buhay, at lakas.
Verse 169
धर्मैश्वर्येण बुद्ध्या च तपःश्रुतपराक्रमैः / देवासुरेभ्यो हीयन्ते त्रींस्त्रीन्पादान्परस्परम्
Sa dharma, aiśvarya, talino, tapa, kaalamang śruti, at tapang, sila’y mas mababa kaysa deva at asura, na nababawasan sa isa’t isa ng tig-tatatlong antas.
Verse 170
गन्धर्वाद्याः पिशाचान्ताश्चतस्रो देवयोनयः / अतः शृणुत भद्रं वः प्रजाः क्रोधवशान्वयाः
Mula sa gandharva hanggang sa piśāca—ito ang apat na uri ng devayoni; kaya makinig, mga nilalang na lahing nasa ilalim ng galit, para sa inyong kabutihan.
Verse 171
क्रोधायाः कन्यका जज्ञे द्वादशैवात्मसंभवाः / ता भार्या पुलहस्यासन्नामतो मे निबोधत
Mula kay Krodhā ay isinilang ang labindalawang dalaga na mula sa kanyang sarili; sila’y naging mga asawa ni Pulaha—alamin ang kanilang mga pangalan mula sa akin.
Verse 172
मृगी च मृगमन्दा च हरिभद्रा त्विरावती / भूता च कपिशा दंष्ट्रा ऋषा तिर्या तथैव च
Mṛgī, Mṛgamandā, Haribhadrā, Irāvatī, Bhūtā, Kapiśā, Daṃṣṭrā, Ṛṣā, Tiryā—at gayundin ang iba pa.
Verse 173
श्वेता च सरमा चैव सुरसा चेति विश्रुता / मृग्यास्तु हरिगाः पुत्रा मृगश्चान्ये शशास्तथा
Si Śvetā, Saramā, at Surasā ay tanyag. Mula kay Mṛgyā isinilang ang mga anak na Harigā; gayundin ang iba pang mga usa at mga kuneho (śaśa).
Verse 174
न्यङ्कवःशरभा ये च रुरवः पृषताश्च ये / ऋक्षाश्च मृगमन्दाया गवयाश्चापरे तथा
Lumabas din ang nyaṅka, śarabhā, ruru at pṛṣata; gayundin ang ṛkṣa, mṛgamanda at iba pang gavaya.
Verse 175
महिषोष्ट्रवराहश्च खड्गा गौरमुखास्तथा / हर्य्या स्तु हरयः पुत्रा गोलाङ्गूलास्तरक्षवः
Nagkaroon din ng mahiṣa (kalabaw), uṣṭra (kamelyo), varāha (baboy-ramo), khaḍga (rino) at gauramukha. Mula kay Haryā isinilang ang mga anak na Haraya; pati golāṅgūla at tarakṣu.
Verse 176
वानराः किन्नराश्चैव मायुः किंपुरुषास्तथा / सिंहाव्याघ्राश्च नीलाश्चद्वीपिनः क्रोधिताधराः
Isinilang din ang mga vānara (unggoy), kinnara, māyu at kiṃpuruṣa; at ang leon, tigre, nīla at dvīpin (may batik) na may mga labing tila nagngangalit.
Verse 177
सर्पाश्चाजगरा ग्राहा मार्जारा मूषिकाः परे / मण्डूका नकुलाश्चैव वल्कका वनगोचराः
Nagkaroon din ng mga ahas, ajagara (malalaking sawa) at grāha (buwaya); pati mga pusa (mārjāra) at iba pang daga (mūṣika). Lumitaw din ang mga palaka (maṇḍūka), nakula at valkaka na gumagala sa gubat.
Verse 178
हंसं तु प्रथमं जज्ञे पुलहस्य वरं शुभा / रणचन्द्रं शतमुखं दरीमुखमथापि च
Una, isinilang si Hamsa bilang mapalad na biyaya para kay Pulaha; sumunod na lumitaw sina Ranacandra, Satamukha, at Darīmukha.
Verse 179
हरितं हरिवर्माणं भीषणं शुभलक्षणम् / प्रथितं मथितं चैव हरिणं लाङ्गलिं तथा
Pagkaraan, isinilang sina Harita, Harivarmā, Bhīṣaṇa na may mapalad na tanda, at sina Prathita, Mathita, Hariṇa, at Lāṅgalī.
Verse 180
श्वेताया जज्ञिरे वीरा दश वानरपुङ्गवाः / ऊर्द्ध्वदृष्टिः कृताहारः सुव्रतो विनतो बुधः
Mula kay Śvetā, isinilang ang sampung magigiting na pinuno ng mga unggoy—Ūrddhvadṛṣṭi, Kṛtāhāra, Suvrata, Vinata, at Budha.
Verse 181
पारिजातः सुजातश्च हरिदासो गुणाकरः / क्षेममूर्तिश्च बलवान् राजानः सर्व एव ते
Sina Pārijāta, Sujāta, Haridāsa, Guṇākara, Kṣemamūrti, at Balavān—silang lahat ay mga hari.
Verse 182
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च बलवन्तः सुदुःसहाः / अशक्याः समरेजेतुं देवदानवमानवैः
Ang kanilang mga anak at apo ay napakalalakas at di-madadaig; maging mga deva, dānava, at tao ay hindi kayang manaig sa kanila sa digmaan.
Verse 183
यक्षभूतपिशाचैश्च राक्षसैः सुभुजङ्गमैः / नाग्निशस्त्रविषैरन्यैर्मृत्युरेषां विधीयते
Para sa mga yakṣa, bhūta, piśāca, rākṣasa at mababangis na ahas—hindi sa apoy, sandata, o lason—kundi ang kamatayan ang itinakda sa kanila.
Verse 184
असंगगतयः सर्वे पृथिव्यां व्योम्नि चैव हि / पाताले च जले वायौ ह्यविनाशिन एव ते
Silang lahat ay may paggalaw na walang pagkakadikit; sa lupa, sa langit, sa pātāla, sa tubig at sa hangin—tunay na sila’y di-nasisira.
Verse 185
दशकोटिसहस्राणि दशार्बुदशतानि च / महापद्मसहस्राणि महापद्मशतानि च
Libu-libo ng dasa-koṭi at daan-daan ng dasa-arbuda; gayundin libu-libo ng mahāpadma at daan-daan ng mahāpadma.
Verse 186
दशार्बुदानि कोटीनां सहस्राणां शतं शतम् / नियुतानां सहस्राणि निखर्वाणां तथै व च
Sampung arbuda ng mga koṭi; tig-iisang daan ng mga sahasra; libu-libo ng niyuta, at gayundin ng nikharva.
Verse 187
दशार्बुदानि कोटीनां षष्टिकोटिस्तथैव च / अर्बुदानां च लक्षं तु कोटीशतमथापरम्
Sampung arbuda ng mga koṭi at gayundin animnapung koṭi; isang lakh ng mga arbuda, at pagkatapos ay isa pang sandaang koṭi.
Verse 188
दश पद्मानि चान्यानि महापद्मानि वै नव / संख्यातानि कुलीनानां वानराणां तरस्विनाम्
At may iba pang sampung padma at siyam na mahāpadma—ito ang bilang ng mga marangal at makapangyarihang vanara.
Verse 189
सर्वे तेजस्विनः शूराः कामरूपा महा बलाः / दिव्याभरणवेषाश्च ब्रह्मण्याश्चाहितग्नयः
Silang lahat ay maningning na mandirigma, nakapag-aanyo ayon sa nais, at napakalalakas; may banal na kasuotan at alahas, deboto sa mga Brahmana, at nag-iingat ng sagradong apoy ng yajña.
Verse 190
यष्टारः सर्वयज्ञानां सहस्रशतदक्षिणाः / मुकुटैः कुण्डलैर्हारैः केयूरैः समलङ्कृताः
Sila ang nagsasagawa ng lahat ng yajña, may libo-libo at daan-daang dakṣiṇā; pinalamutian ng korona, hikaw, kuwintas, at pulseras sa bisig.
Verse 191
वेदवेदाङ्गविद्वांसो नीतिशास्त्रविचक्षणाः / अस्त्राणां मोचने चापि तथा संहारकर्मणि
Sila’y dalubhasa sa Veda at Vedāṅga, bihasa sa nīti-śāstra; sanay sa pagpapakawala at paggamit ng mga sandata, at sa gawaing paglipol.
Verse 192
दिव्यमं त्रपुरस्कारा दिव्यमन्त्रपुरस्कृताः / समर्था बलिनः शूराः सर्वशस्त्रप्रहारिणः
Pinangungunahan sila ng mga banal na mantra at pinabanal ng mga mantrang makalangit; may kakayahan, malalakas, matatapang, at nakapaghahampas gamit ang lahat ng sandata.
Verse 193
दिव्यरूपधराः सौम्या जरामरणवर्जिताः / कुलानां च सहस्राणि दश तेषां महात्मनाम्
Ang mga dakilang kaluluwang iyon ay may banal na anyo, maamo, at malaya sa pagtanda at kamatayan; ang kanilang mga angkan ay sampung libo.
Verse 194
चतुर्षु मेरुपार्श्वेषु हेमकूटे हिमाह्वये / नीले श्वेतनगे चैव निषधे गन्धमादने
Sa apat na panig ng Meru—sa Hemakūṭa, sa Himāhvaya (Himalaya), sa Nīla, sa Śvetanaga, at sa Niṣadha at Gandhamādana.
Verse 195
द्वीपेषु सप्तसु तथा या गुहा ते च पर्वताः / निलयास्तेषु ते प्रोक्ता विश्वकर्मकृता स्वयम्
Sa pitong dvīpa, ang mga yungib at bundok na iyon ang sinasabing tahanan nila—na nilikha mismo ni Viśvakarmā.
Verse 196
पुरैश्च विविधाकारैः प्रकारैश्च विभूषिताः / सर्वर्तुरमणीयास्ते ह्युद्यानानि च सर्वशः
Sila’y pinalamutian ng mga lungsod na iba-iba ang anyo at ng mga pader na naglilibot; at sa lahat ng dako ay may mga harding kaaya-aya sa bawat panahon.
Verse 197
गृहभूमिषु शय्यासु पुष्पगन्धसुखोदिताः / आलेपनैश्च विविधैर्दिव्यभक्तिकृतैस्तथा
Sa sahig ng tahanan at sa mga higaan, namamayani ang ligayang dulot ng halimuyak ng mga bulaklak; at may sari-saring banal na pahid na ginawa sa debosyon.
Verse 198
सर्वरत्नसमाकीर्णा मानसीं सिद्धिमास्थिताः / वानरा वानरीभिस्ते दिव्याभरणभूषिताः
Ang mga wanara at wanari ay punô ng lahat ng hiyas, nakamtan ang kaganapang pang-isip; at pinalamutian ng banal na alahas.
Verse 199
पिबन्तो मधु माध्वीकं सुधाभक्षानुमिश्रितम् / क्रियामयाः समुदिता दिवि देवगणा इव
Umiinom sila ng pulot at mādhvīka na wari’y hinaluan ng pagkain ng amṛta; masigla sa gawa, lumitaw silang gaya ng mga pangkat ng diyos sa langit.
Verse 200
देवगन्धर्वमुख्यानां पुत्रास्ते वै सुखे रताः / धार्मिकाश्च वरोत्सिक्ता युद्धशैण्डा महाबलाः
Sila’y mga anak ng mga deva at pangunahing gandharva, nalulugod sa kaligayahan; matuwid sa dharma, masigla sa kahusayan, bihasa sa digmaan at makapangyarihan.
A Mauneya-associated catalogue of Devagandharvas and Apsarases is presented, functioning as a celestial genealogy/registry that groups renowned Gandharvas and Apsaras figures into a named lineage framework.
Gandharvas include Citraratha, Hahā, Huhū, and Tumburu; Apsarases include Rambhā, Tilottamā, Menakā, Pūrvacittī, Viśvācī, and Pramlocā, among many others listed sequentially.
Not in the provided sample. The visible content is genealogical and taxonomic (name-lists of Gandharvas/Apsarases), rather than Śākta-ritual (Vidya/Yantra) material characteristic of the Lalitopākhyāna found in the concluding division.