Adhyaya 68

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ika-67 kabanata na tinawag na “Paglalarawan sa pagsilang ni Dhanvantari at iba pa.” Wika ng mga ṛṣi: “Paano ibinigay ng dakilang Marut ang dalaga sa hari? At sinu-sinong makapangyarihang mahātmā ang isinilang mula sa anak na babae ni Marut?”

Verse 2

सूत उवाच आहरत्स मरुत्सोममन्नकामः प्रजेश्वरः / मासिमासि महातेजाः षष्टिसंवत्सरान्नृप

Wika ni Sūta: “O hari! Si Marut na may dakilang ningning, panginoon ng mga nilalang, dahil sa pagnanais ng handog na pagkain, ay nagdadala ng Soma buwan-buwan sa loob ng animnapung taon.”

Verse 3

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्

Dahil sa Marut-soma na inialay niya, nalugod ang mga Marut at masayang nagkaloob ng pagkaing di nauubos, na tumutupad sa lahat ng hangarin.

Verse 4

अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि

Ang pagkaing iyon, kahit minsang kainin, ay hindi nababawasan sa maghapon at magdamag; at kahit ipamahagi nang milyun-milyon mula sa pagsikat ng araw, hindi rin nauubos.

Verse 5

मित्रज्योतेस्तु कन्याया मरितस्य च धीमतः / तस्माज्जाता महासत्त्वा धर्मज्ञा मोक्षदर्शिनः

Mula sa anak na babae ni Mitrajyoti at sa marunong na si Marita, isinilang ang mga dakilang nilalang—nakaaalam ng dharma at nakakakita ng landas ng moksha.

Verse 6

संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः

Tinalikuran nila ang mga tungkulin ng maybahay at sumibol ang paglayo sa pagnanasa; nang makamtan dito ang dharma ng yati, sila’y tumungo sa kalagayang Brahman.

Verse 7

अनेनसः सुतो जातः क्षत्रधर्मः प्रतापवान् / क्षत्रधर्मसुतो जातः प्रतिपक्षो महातपाः

Isinilang kay Anenasa ang anak na si Ksatradharma, makapangyarihan sa tapang; at kay Ksatradharma isinilang ang anak na si Pratipaksa, dakilang mapagtapa.

Verse 8

प्रतिपक्षसुतश्चापि सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्य जयः पुत्रो विजयस्तस्य जज्ञिवान्

Si Pratipakṣa ay may anak ding bantog na nagngangalang Sṛṃjaya. Ang anak ni Sṛṃjaya ay si Jaya, at mula kay Jaya ay isinilang si Vijaya.

Verse 9

विजयस्य जयः पुत्रस्तस्य हर्यश्वकः स्मृतः / इर्यश्वस्य सुतो राजा सहदेवः प्रतापवान्

Ang anak ni Vijaya ay si Jaya; at ang anak ni Jaya ay kilala bilang Haryaśvaka. Ang haring Sahadeva na makapangyarihan ay anak ni Iryaśva.

Verse 10

सहदेवस्य धर्मात्मा अहीन इति विश्रुतः / अहीनस्य चयत्सेनस्तस्य पुत्रो ऽथ संकृतिः

Ang anak ni Sahadeva na may pusong makadiyos ay tanyag bilang Ahīna. Ang anak ni Ahīna ay si Cayatsena, at ang anak niya ay si Saṃkṛti.

Verse 11

संकृतेरपि धर्मात्मा कृतधर्मा महायशाः / इत्येते क्षत्रधर्माणो नहुषस्य निबोधत

Si Saṃkṛti man ay may anak ding matuwid, si Kṛtadharmā, na dakila ang dangal. Alamin ninyo: ito ang mga inapo ni Nahūṣa na tumutupad sa dharma ng kṣatriya.

Verse 12

नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः / यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः

Ang mga tagapagmana ni Nahūṣa ay anim, kasingliwanag ni Indra: Yati, Yayāti, Saṃyāti, Āyati, Viyati, at Kṛti.

Verse 13

यतिर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः / काकुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे पत्नीं यतिस्तदा

Sa kanila, si Yati ang panganay at kasunod niya si Yayati na mas bata. Noon, nakuha ni Yati bilang asawa ang anak na dalaga ni Kakutstha na nagngangalang ‘Gā’.

Verse 14

स यतिर्मोक्षमास्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन्मुनिः / तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः

Si Yati ay tumahak sa moksha at naging muni na nagkaisa sa Brahman. Sa limang iyon, si Yayati ang hari at panginoon ng daigdig.

Verse 15

देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

Kinuha niya bilang asawa si Devayani, anak na babae ni Usanas (Shukracharya); at gayundin si Sharmishtha, anak na asura ni Vrishaparvan.

Verse 16

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानो व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

Isinilang ni Devayani sina Yadu at Turvasu; at si Sharmishtha, anak ni Vrishaparvan, ay nagsilang kina Druhyu, Anu, at Puru.

Verse 17

अजीजनन्महावीर्यान्सुतान्देवसुतोपमान् / रथं तस्मै ददौ शक्रः प्रीतः परमभास्वरम्

Nagsilang sila ng mga anak na napakatapang, na tulad ng mga anak ng mga diyos. Nalugod si Shakra (Indra) at ibinigay sa kanya ang isang karwaheng lubhang maningning.

Verse 18

असंगं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी / युक्तं मनोजवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्

Isinakay niya ang dalaga sa banal na karwaheng ginto na walang pagkakadikit, may di-nauubos na malalaking sisidlan ng palaso, at hila ng mga kabayong kasingbilis ng isip.

Verse 19

स तेन रथमुख्येन जिगाय सततं महीम् / ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः

Sa pamamagitan ng pangunahing karwaheng iyon, patuloy niyang napasuko ang daigdig; sa digmaan, si Yayati ay di-matitinag kahit ng mga deva, danava, at tao.

Verse 20

पौरवाणां नृपाणां च सर्वेषां सो ऽभवद्रथी / यावत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः

Sa mga haring Paurava at sa lahat ng iba pang hari, siya ang dakilang mandirigmang-rathin—hanggang sa lumitaw si Janamejaya, ang Kaurava na isinilang kay Sudesha.

Verse 21

कुरोः पौत्रस्य राज्ञरतु राज्ञः पारीक्षितस्य ह / जगाम सरथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः

Pagkaraan, ang karwaheng iyon, kasama ng haring Parikshit na apo ni Kuru, ay napahamak dahil sa sumpa ng marunong na si Gargya.

Verse 22

गार्ग्यस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः / दुर्बुद्धिर्हिंसया मास लोहगन्धी नराधिपः

Sinaktan ni Haring Janamejaya ang munting anak na lalaki ni Gargya; ang pinunong iyon ay masamang-isip, marahas, at may amoy na parang bakal.

Verse 23

स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः / पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्

Ang rajarshi na si Lohagandhī ay nagpagala-gala at tumakbo sa iba’t ibang dako; tinalikuran ng mga taga-lungsod at taga-lalawigan, kaya hindi siya kailanman nakatagpo ng kapayapaan.

Verse 24

ततः स दुःखसंतप्तो नालभत्संविदं क्वचित / स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा

Pagkaraan, siya’y pinahirapan ng dalamhati at walang natagpuang aliw saanman; kaya sa pagdadalamhati, lumapit siya upang magkanlong kay Rishi Śaunaka.

Verse 25

इन्द्रोतोनाम विख्यातो यो ऽसौ मुनि रुदारधीः / योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्

Ang muning tanyag na tinatawag na Indrota, na may matatag na isip; si Śaunaka na siyang Indrota ang nag-atas kay Janamejaya.

Verse 26

अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः / स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह

Isinagawa ng mga dakilang dvija ang Aśvamedha upang dalisayin ang hari; si Lohagandhī ay nagtungo sa paliligo ng avabhṛtha at pagkaraan ay naglaho.

Verse 27

स वै दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा / दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः

Ang makalangit na karwahe ni Vasu, pinuno ng Cedi, ay ipinagkaloob ng nasiyahang Śakra; kaya ito’y natamo ni Bṛhadratha.

Verse 28

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् / प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

Pagkaraang mapatay si Jarasandha, si Bhima na anak ng angkan ng Kuru ay buong galak na inialay kay Vasudeva ang dakilang karwaheng iyon.

Verse 29

स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः / पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः

Nang dumating ang katandaan kay rajarshi Yayati, anak ni Nahusha, sinabi niya sa pinakadakila at pinakamatandang anak: “Yadu!”

Verse 30

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने

Anak ko, dumating na sa akin ang mga tanda ng katandaan at ang pamumuti ng buhok; dahil sa sumpa ni Kāvya Uśanas, hindi ako nasiyahan kahit sa kabataan.

Verse 31

त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह / जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह

Sinabi niya, “Yadu, tanggapin mo ang kasalanan kasama ng katandaan; tanggapin mo ang aking katandaan.” At sumagot si Yadu.

Verse 32

अनिर्दिष्टा हि मे भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता / सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्

May ipinangakong limos sa akin ang isang Brahmana ngunit hindi pa tiyak; iyon ay makakamtan sa pagsisikap, kaya hindi ko tatanggapin ang iyong katandaan.

Verse 33

जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः / तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे

Sa katandaan, maraming kapintasan ang dulot ng pagkain at pag-inom; kaya, O Hari, hindi ko magagawang tanggapin ang iyong jara, mahal na hari.

Verse 34

सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः / वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः

May puting balbas at bigote, abang at pinahina ng jara; katawan ay puno ng kulubot, walang pag-asa, at anyong marupok.

Verse 35

अशक्तः कार्यकरणे परिबूतस्तु यौवने / सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये

Walang lakas sa paggawa, hinamak kahit sa kabataan; kahit sa gitna ng mga may upavīta, hindi ko ninanais ang gayong jara.

Verse 36

संति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप / प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै

O hari, marami kang anak na higit mong minamahal kaysa sa akin; O nakaaalam ng dharma, hayaan silang tumanggap—pumili ka ng ibang anak.

Verse 37

स एवमुक्तो यदुना दीव्रकोपसमन्वितः / उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्

Nang masabi ito ni Yadu, siya’y napuno ng matinding galit; ang amang mahusay magsalita ay sinisi ang panganay na anak at nagsalita.

Verse 38

आश्रमः कस्तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव / मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः

May iba ka pa bang āśrama? Sino ang nagtatakda ng batas ng dharma mo? O hangal ang isip, bakit mo ako hinahamak gayong ako ang iyong deśika (guro)?

Verse 39

एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् / यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Pagkasabi nito, isinumpa ng haring nagngangalit si Yadu: “Ikaw na isinilang mula sa aking puso, ngunit hindi mo ibinibigay sa akin ang iyong kabataan.”

Verse 40

तस्मान्न राज्यभाङ्मूढ प्रजा ते वै भविष्यति / तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Kaya, o mangmang, hindi ka magkakaroon ng bahagi sa kaharian; ni wala kang magiging nasasakupan. Turvasu, tanggapin mo ang kasalanan kasama ng katandaan.

Verse 41

तुर्वसुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् / जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः

Sinabi ni Turvasu: “Ama, hindi ko ninanais ang katandaang sumisira sa mga ligaya ng kāma. Sa katandaan, maraming kapintasan ang dulot ng pagkain at pag-inom.”

Verse 42

तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे / ययातिरुवाच यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Kaya, mahal na hari, hindi ko magawang tanggapin ang iyong katandaan. Sinabi ni Yayati: “Ikaw na isinilang mula sa aking puso, ngunit hindi mo ibinibigay sa akin ang iyong kabataan.”

Verse 43

तस्मात्प्रजानु विच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति / संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च

Kaya nga, O Turvasu, magkakaroon ng pagkakawatak-watak ang iyong mga nasasakupan; kapag ang dharma ay nahalo at lumitaw ang mga taong pratiloma.

Verse 44

पिशिताशिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि / गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा / वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः

O mangmang, ikaw ay magiging hari sa gitna ng mga kumakain ng karne at iba pang lumilihis sa dharma; sa mga nahuhumaling sa asawa ng guro o sa mga nahulog sa pagsilang na hayop. O makasalanan, ang iyong paninirahan ay mapapasa mga mleccha—walang pag-aalinlangan.

Verse 45

सूत उवाच एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः

Wika ni Suta: Matapos sumpain nang gayon si Turvasu, si Yayati ay nagsalita sa sarili niyang anak.

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् / द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्

Pagkaraan, sinabi niya kay Druhyu, anak ni Sarmishtha, ang ganitong salita: “O Druhyu, tanggapin mo ang kalagayang sumisira sa varna at anyo.”

Verse 47

जरा वर्षसहस्रंवै यौवनं स्वं ददस्व मे / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

Ibigay mo sa akin ang jarā (katandaan) sa loob ng sanlibong taon, at ibigay ang iyong kabataan; kapag natapos ang sanlibong taon mo, ibabalik ko sa iyo ang kabataan.

Verse 48

स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह / द्रुह्युरुवाच नारोहेत रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् / न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये

Ibibigay ko muli sa iyo ang aking kasalanan kasama ang katandaan. Sabi ni Druhyu: ang matanda ay di makasakay sa karwahe o sa kabayo, ni di makapagsaya sa babae. Wala siyang ligaya; kaya ayaw ko ng katandaan.

Verse 49

ययातिरुवाच यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Wika ni Yayati: Ikaw na isinilang mula sa aking puso, bakit hindi mo ibinibigay sa akin ang iyong kabataan?

Verse 50

तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् / नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति

Kaya, Druhyu, ang minamahal mong pagnanais ay hindi magtatagumpay kailanman; para sa iyo, ang pagtawid sa pamamagitan ng bangka at balsa ay magiging palagian.

Verse 51

अराजा राजवंशस्त्वं तत्र नित्यं वसिष्यसि / अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Ikaw ay mula sa angkan ng mga hari ngunit hindi magiging hari, at doon ka maninirahan magpakailanman. Ngayon, tanggapin mo ang kasalanan kasama ang katandaan.

Verse 52

एवं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते / अनुरुवाच जीर्णः शिशुरिवाशक्तो जरया ह्यशुचिः सदा / न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये

Sa iyong kabataan, maglalakbay ako nang ganito sa loob ng isang libong taon. Sabi ni Anu: ako’y niluma ng katandaan, mahina na parang sanggol at laging marumi. Ni hindi niya magawang maghandog sa apoy sa takdang oras; ayaw ko ng gayong katandaan.

Verse 53

ययातिरूवाच / यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Wika ni Yayati: O anak, ikaw ay isinilang mula sa aking puso; bakit hindi mo ibinibigay sa akin ang iyong kabataan?

Verse 54

जरादोष स्त्वयोक्तो ऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे / प्रजा च यौवनं प्राप्ता विनशिष्यत्यनो तव

Ang kapintasan ng katandaan na sinabi mo ay siya ring sasapit sa iyo; at ang iyong mga anak, pagdating sa kabataan, ay wawasak sa iyong angkan.

Verse 55

अग्निप्रस्कन्दनपरास्त्वं वाप्येवं भविष्यसि / पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Ikaw ay magiging handang tumalon sa apoy—ganyan ang iyong kapalaran; O Puru, tanggapin mo ang kasalanang ito kasama ng katandaan.

Verse 56

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने

O anak, ang kuwintas ng katandaan at ang uban ay pumaligid na sa akin; dahil sa sumpa ni Kāvya Uśanas, hindi ako nasisiyahan kahit sa kabataan.

Verse 57

कञ्चित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

Sa ilang panahon ay lilibangin ko ang mga layaw ng mundo gamit ang iyong kabataan; paglipas ng isang libong taon mo, ibabalik ko sa iyo ang kabataan.

Verse 58

स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह / सूत उवाच एवमुक्तः प्रत्युवाच पुत्रः पितरमञ्जसा

Tatanggapin ko ang iyong kasalanan kasama ng katandaan. Sinabi ni Suta: Nang sabihin ito, ang anak ay sumagot kaagad sa ama.

Verse 59

यथा तु मन्यसे तात करिष्यामि तथैव च / प्रतिपत्स्ये च ते राजन्पाप्मानं जरया सह

O Ama, kung ano ang iniisip mo, gagawin ko ang gayon. O Hari, tatanggapin ko ang iyong kasalanan at katandaan.

Verse 60

गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् / जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव

Kunin mo ang kabataan mula sa akin at tamasahin ang mga nais. Balot ng katandaan, dadalhin ko ang iyong edad at anyo.

Verse 61

यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथार्थवत् / ययातिरुवाच पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते प्रीतश्चेदं ददामि ते

Matapos ibigay sa iyo ang kabataan, mamumuhay ako nang naaayon. Sinabi ni Yayati: O Puru, ako ay nalulugod. Pagpalain ka nawa. Sa aking kasiyahan, ibinibigay ko ito sa iyo.

Verse 62

सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति / सूत उवाच पूरोरनुमतो राजा ययातिः स्वजरां ततः

Ang iyong mga nasasakupan sa kaharian ay magiging sagana sa lahat ng nais. Sinabi ni Suta: Pagkatapos ang Haring si Yayati, na may pahintulot ni Puru, ay [inilipat] ang kanyang katandaan.

Verse 63

संक्रामयामास तदा प्रासादद्भार्गवस्य तु / गौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः

Noon, si Yayati na anak ni Nahusha ay pumasok sa palasyo ni Bhargava taglay ang dangal at karangalan ng kanyang gulang.

Verse 64

प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्

Taglay ang galak sa puso, ang dakilang tao ay namuhay sa sariling mga gawain ayon sa nais, ayon sa sigla, ayon sa panahon, at ayon sa ginhawa.

Verse 65

धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च

Ang haring hindi sumasalungat sa dharma ay, ayon sa kanyang lakas, nagbigay-lugod sa mga deva sa pamamagitan ng yajña at sa mga ninuno sa pamamagitan ng śrāddha.

Verse 66

दाराननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् / अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यंश्च परिपालनैः

Pinasaya niya ang mga dakilang dvija sa pamamagitan ng minamahal na kaloob at mga ninanais na bagay, ang mga panauhin sa pagkain at inumin, at ang mga vaiśya sa pag-aaruga at pagprotekta.

Verse 67

आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्

Pinakitunguhan niya ang mga śūdra sa habag, sinupil ang mga tulisan sa mahigpit na pagpigil, at pinasaya ang buong mamamayan sa pamamagitan ng dharma nang wasto.

Verse 68

ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः / स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः

Pinangalagaan ni Yayati ang mga nasasakupan na tila si Indra mismo. Ang haring iyon ay matapang na gaya ng leon, bata pa, at nahihilig sa mga layaw ng daigdig.

Verse 69

अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् / स मार्गमाणः कामानामतद्दोषनिदर्शनात्

Namuhay siya sa dakilang ligaya nang hindi sumasalungat sa dharma. Hinanap niya ang mga pagnanasa, ngunit hindi niya nakita ang mga kapintasan nito.

Verse 70

विश्वाच्या सहितो रेमे वैब्राजे नन्दने वने / अपश्यत्स यदा तान्वै वर्द्धमानान्नृपस्तदा

Kasama si Visvaci, siya’y nagalak sa maningning na gubat ng Nandana (Vaibraja). Nang makita ng hari na ang mga iyon ay patuloy na lumalago, saka…

Verse 71

गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत / संप्राप्य स तु तान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः

Pumunta siya kay Puru at muling tinanggap ang sariling katandaan. Matapos makamtan ang mga pagnanasa, ang hari’y nasiyahan ngunit napagod at nanlumo rin.

Verse 72

कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च

Inalala ng pinuno ng mga tao ang panahong isang libong taon. At binilang niya ang panahon hanggang sa maseselang sukat na kalā at kāṣṭhā.

Verse 73

पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम

Pagkatapos, sa pag-aakalang ganap na ang panahon, sinabi niya sa kanyang anak na si Puru: 'O manlulupig ng mga kaaway, ayon sa kasiyahan, sigasig, at panahon...'

Verse 74

सेविता विषयः पुत्र यौवनेन मया तव / पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्

'O anak, natamasa ko na ang mga bagay ng pandama gamit ang iyong kabataan. O Puru, ako ay nasisiyahan. Pagpalain ka nawa. Bawiin mo na ang iyong sariling kabataan.'

Verse 75

राज्यं च त्वं गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः / प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः

'At tanggapin mo rin ang kahariang ito, sapagkat ikaw ang anak na gumawa ng mabuti sa akin.' Ang Haring si Yayati, na anak ni Nahusha, ay muling tinanggap ang kanyang katandaan.

Verse 76

यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः / अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्

Muling nakamit ni Puru ang kanyang sariling kabataan. At nang makita ang Hari na nagnanais na koronahan ang kanyang bunsong anak na si Puru...

Verse 77

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् / कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो

Ang mga antas ng lipunan na pinamumunuan ng mga Brahmana ay nagsalita ng ganito: 'O Panginoon, paano ninyo malalampasan ang apo ni Shukra, ang anak ni Devayani?'

Verse 78

ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं दास्यसि पूरवे / यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनुदतुर्वसुः

Ipagkakaloob mo ang kaharian kay Puru, na nilalampasan si Yadu na panganay; sapagkat si Yadu, bagama’t anak mong pinakamatanda, ay isinilang matapos si Turvasu.

Verse 79

शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुरेव च / कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति / सुतः संबोधयामस्त्वां धर्मं समनुपालय

Ang anak ni Śarmiṣṭhā ay si Druhyu, sumunod si Anu, at saka si Puru. Paano magiging karapat-dapat sa kaharian ang bunso nang hindi nilalampasan ang nakatatanda? Anak, pinapayuhan ka namin—ingatan at tuparin ang dharma.

Verse 80

ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः

Sinabi ni Yayāti: “Kayong lahat na varṇa, mula sa mga brāhmaṇa, pakinggan ninyo ang aking mga salita.”

Verse 81

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

Hindi ko dapat ibigay ang kaharian sa panganay sa anumang paraan; ang matapang na anak na tumutupad sa salita ng magulang ang siyang pinupuri.

Verse 82

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः / प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतांमतः

Hindi sinunod ni Yadu, ang aking panganay, ang aking utos; ang sumasalungat sa ama ay hindi itinuturing na anak sa mata ng mga banal.

Verse 83

स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्त्तते पितृमातृषु / यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च

Siya’y kumikilos sa ama’t ina na gaya ng isang tunay na anak; ngunit nilapastangan ako ni Yadu, at gayon din ni Turvasu.

Verse 84

द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् / पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः

Si Druhyu at si Anu ay labis na lumapastangan sa akin; ngunit tinupad ni Puru ang aking salita at pinarangalan ako nang higit.

Verse 85

कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम / सर्वे कामा मम कृताः पूरुणा पुण्यकारिणा

Ang bunso kong tagapagmana ay yaong tumanggap ng aking jara (katandaan); si Purong gumagawa ng kabutihan ang tumupad sa lahat ng aking hangarin.

Verse 86

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् / पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा तु महामते

Si Kavya Ushanas (Shukra) mismo ang nagkaloob ng biyayang ito: O dakilang pantas, ang anak na susunod sa iyo, siya ang magiging hari.

Verse 87

प्रजा ऊचुः भवतो ऽनुमतो ऽप्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् / यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा

Nagsalita ang mga mamamayan: sa iyong pagsang-ayon, ipagkaloob kay Puru ang paghirang sa kaharian; sapagkat siya ang anak na may mga katangian, na laging para sa kapakanan ng ama’t ina.

Verse 88

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव

Ang Panginoon na iyon, kahit siya ang pinakabata, ay karapat-dapat sa lahat ng pagpapala. Siya ang nararapat sa kaharian ni Pūru, sapagkat siya’y minamahal at gumagawa ng mga gawaing minamahal.

Verse 89

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् / पौरजान पदैस्तुष्टैरित्युक्ते नाहुषस्तदा

Dahil sa biyaya ni Śukra, hindi na maibigay ang sagot. Nang magsalita ang mga taga-lungsod ng mga salitang nakalulugod, noon ay nanahimik si Nāhuṣa.

Verse 90

अभिषिच्य ततः पूरुं स राज्ये सुतमात्मनः / दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्

Pagkaraan, itinanghal niya sa kaharian ang anak niyang si Pūru sa pamamagitan ng pagluklok. At sa timog-silangang dako, inilagay niya si Turvasu.

Verse 91

दक्षिणापरतो राजा यदुं ज्येष्ठं न्यवेशयत् / प्रतीच्यामुत्तरस्यां च द्रुह्युं चानुं च तावुभौ

Itinalaga ng hari si Yadu, ang panganay, sa timog-kanluran. At sa hilagang-kanluran, inilagay niya sina Druhyu at Anu, silang dalawa.

Verse 92

सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा

Nang masakop ni Yayāti ang daigdig na may pitong pulo at mga dagat, noon ay hinati ito ng haring Nāhuṣa sa limang bahagi para sa kanyang mga anak na lalaki.

Verse 93

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते

Sa pamamagitan nila, ang buong daigdig—kasama ang pitong pulo at ang mga nasasakupan—ay pinangangalagaan sa bawat lupain ng mga nakaaalam ng Dharma, ayon sa Dharma.

Verse 94

एवं विभज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमा नभवन्नृपः

Gayon, hinati ni Nahusha ang daigdig sa kanyang mga anak; at nang mailipat ang karangalan ng paghahari sa mga anak, ang hari ay napuspos ng galak.

Verse 95

धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यं चैव सुतेषु तु / प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु

Inilapag ang busog at mga palaso, at ipinagkatiwala ang kaharian sa mga anak; iniatang ang bigat sa mga kamag-anak, at ang hari ay napuspos ng galak.

Verse 96

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना / याभिः प्रत्याहरेत्कामात्कूर्मौंऽगानीव सर्वशः

Narito ang gāthā na inawit noon ni Mahārāja Yayāti; sa pamamagitan nito, maibabalik ng tao ang mga pandama mula sa pita, gaya ng pag-urong ng pagong sa mga bahagi ng katawan nito.

Verse 97

न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

Ang pita ay hindi kailanman napapawi sa pagdanas ng mga bagay na ninanasa; bagkus lalo itong lumalago, gaya ng apoy na pinadadakila ng handog na ghee.

Verse 98

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः / नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति

Sa daigdig ay may bigas at sebada, ginto, mga hayop at mga babae—ngunit hindi sapat ang lahat ng ito para sa iisang tao; ang nakakakita nito ay hindi nalilinlang.

Verse 99

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्वमङ्गलम् / कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

Kapag hindi siya nagkikimkim ng masamang hangarin sa lahat ng nilalang—sa gawa, isip, at salita—doon niya nakakamtan ang Brahman.

Verse 100

यदा परान्न बिभेति यदान्यस्मान्न बिभ्यति / यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

Kapag hindi siya natatakot sa iba at ang iba’y hindi rin natatakot sa kanya; kapag hindi siya naghahangad at hindi napopoot—doon niya nakakamtan ang Brahman.

Verse 101

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

Ang pagnanasa na mahirap talikuran ng may masamang isip, na hindi tumatanda kahit tumatanda ang katawan; ito’y sakit na ikamamatay—ang tumatalikod dito’y nagkakamit ng ginhawa.

Verse 102

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः / जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति

Habang tumatanda, tumatanda ang buhok at ang mga ngipin; ngunit ang pag-asang mabuhay at pag-asang sa yaman—kahit tumanda, hindi tumatanda.

Verse 103

यच्च कामसुखं लोके यच्छ दिव्यं महत्सुखम् / कृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नर्हन्ति षोडशीम्

Ang ligayang makamundo at ang dakilang makalangit na kagalakan—hindi man lamang katumbas ng ikalabing-anim na bahagi ng walang-kupas na kaligayahan ni Śrī Kṛṣṇa.

Verse 104

एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्रस्थितो वनम् / भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः

Pagkasabi nito, ang maharlikang rishi ay umalis patungong gubat kasama ang kanyang asawa. Sa Bhṛgutunga siya nagtapás at doon din nagkamit ng dakilang karangalan.

Verse 105

पालयित्वा व्रतं चार्षं तत्रैव स्वर्ग माप्तवान् / तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः

Sa pagtupad sa āṛṣa na panata, nakamtan niya ang langit doon mismo. Ang limang angkan niya ay banal at pinararangalan ng mga devarṣi.

Verse 106

यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव गभस्तिभिः / धन्यः प्रजावा नायुष्मान्कीर्त्तिमांश्च भवेन्नरः

Sa kanila, napuno ang buong daigdig na parang sinag ng araw. Dahil sa kanila, ang tao’y nagiging mapalad, may supling, mahaba ang buhay, at tanyag.

Verse 107

ययातेश्चारितं सर्वं पठञ्छृण्वन्द्विजोत्तमाः

O mga dvijottama, basahin at pakinggan ang buong salaysay ng buhay ni Yayāti.