Adhyaya 65

Verse 1

एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे निमिवंशानुकीर्तनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः // ६४// सूत उवाच पिता सोमस्य वै विप्रा जज्ञे ऽत्रिर्भगवानृषिः / तत्रात्रिः सर्वलोकानां तस्थौ स्वेनौजसा वृतः

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ika-64 na kabanata na tinatawag na “Nimivaṃśānukīrtana”. Wika ni Sūta: O mga vipra, dito isinilang ang banal na Ṛṣi Atri, ama ni Soma; siya’y nanatili sa gitna ng lahat ng mga daigdig, nababalot ng sariling ningning at lakas.

Verse 2

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समाचरन् / काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

Siya’y nagsagawa ng kabutihan sa gawa, isip, at salita; nanatiling di-matinag na parang kahoy, pader, at bato, nakataas ang mga bisig at nagliliwanag sa dakilang ningning.

Verse 3

सुदुश्चरं नाम तपो येन तप्तं महात्पुरा / त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम्

Noong una, ang dakilang banal ay nagsagawa ng napakahirap na tapas na tinatawag na “Suduścara”; narinig namin na tumagal iyon ng tatlong libong banal na taon.

Verse 4

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह / सोमत्वं तनुरापेदे महाबुद्धिः स वै द्विजः

Sa dvija na naroon—isang ūrdhva-retas na di kumukurap sa pagninilay—ang kanyang katawan ay nagkamit ng kalagayang Somatva; siya’y tunay na may dakilang talino.

Verse 5

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः / नेत्राभ्या मस्रवत्सोमो दशधा द्योतयन् दिशः

Ang Somatva ng banal na may hinubog na diwa ay umakyat paitaas; mula sa kanyang mga mata, ang Soma ay dumaloy sa sampung agos, nililiwanagan ang mga dako.

Verse 6

तं गर्भं विधिना हृष्टा दश देव्यो दधुस्तदा / समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन्

Noon, ayon sa banal na tuntunin, masayang dinala ng sampung Diyosa ang binhing iyon; nagsama-sama silang magpasan, ngunit hindi nila ito nakayang dalhin.

Verse 7

स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रसाधितः / पपात भासयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

Pagkaraan, biglang humiwalay sa kanila ang binhi, lumaganap sa mga dako at bumagsak; si Śītāṃśu, ang Buwan, ay nagliwanag sa lahat ng daigdig, tagapag-alaga ng lahat.

Verse 8

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः / ततः सहाभिः शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

Nang hindi na kayang dalhin ng mga babae ang binhing iyon, si Śītāṃśu (ang Buwan) ay bumagsak kasama nila sa Vasundharā, ang lupa.

Verse 9

पतन्तं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः / रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

Nang makita ni Brahmā, ang Dakilang Ninuno ng mga daigdig, ang pagbagsak ni Soma (Buwan), iniahon niya ito sa karwahe alang-alang sa kapakanan ng lahat ng mundo.

Verse 10

स हि वेदमयो विप्रा धर्मात्मा सत्यसंगरः / युक्ते वाजिसहस्रेण रथे ऽध्यास्तेति नःश्रुतम्

O mga vipra! Siya ay likas na Veda, may kaluluwang dharma, at matatag sa katotohanan; narinig namin na siya’y nakaluklok sa karwaheng hinihila ng sanlibong kabayo.

Verse 11

तस्मिन्निपतिते देवाः पुत्रे ऽत्रेः परमात्मनः / तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त विश्रुताः

Nang siya, ang anak ni Atri na Kataas-taasan, ay bumagsak doon, ang pitong tanyag na anak-sa-isip ni Brahma ay nagpuri sa kanya.

Verse 12

तत्रैवाङ्गिरसास्तस्य भृगोश्चैवात्मजास्तथा / ऋग्भिर्यजुर्भिर्बहुभिरथर्वाङ्गिरसैरपि

Doon din, ang mga Āṅgirasa at ang mga anak ni Bhṛgu ay nagpuri rin sa pamamagitan ng maraming himno ng Ṛg, Yajur, at Atharvāṅgirasa.

Verse 13

ततः संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः / आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भावयामास सर्वशः

Pagkaraan, habang pinupuri siya, ang ningning ng maningning na Soma ay lalo pang lumago at nilaganap ang liwanag at sigla sa tatlong daigdig.

Verse 14

स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् / त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

Ang lubhang tanyag na iyon ay sumakay sa dakilang karwahe at nagsagawa ng pradakṣiṇā, umiikot sa daigdig na napapaligiran ng dagat nang dalawampu’t isang ulit.

Verse 15

तस्य यद्वर्द्धितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत / ओषध्यस्ताः समुद्भूतास्तेजसा खं ज्वलत्युत

Ang lumaking ningning niya ay lumaganap sa lupa; dahil sa ningning na iyon, sumibol ang mga halamang-gamot, at ang langit ay wari’y nagliliyab.

Verse 16

ताभिः पुण्यात्ययं लोकान्प्रजाश्चापि चतुर्विधाः / पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः

Sa pamamagitan ng mga banal na kapangyarihang iyon, ang mga daigdig at ang apat na uri ng nilalang ay napapangalagaan; O mga Dvijottama, si Bhagavan Soma ang tagapag-alaga ng sansinukob.

Verse 17

स लब्धतेजास्तपसा संस्तवैस्तैः स्वकर्मभिः / तवस्तेपे महाभागः समानां नवतीर्दश

Sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagninilay, nakamtan niya ang ningning; sa mga papuring iyon at sa sariling gawa; ang mapalad na iyon ay nag-tapasya nang siyamnapu at sampung taon—buong isang daang taon.

Verse 18

इरण्यवर्णा या देव्यो धारयन्त्यात्मना जगत् / विभुस्तासां मुदा सोमः प्रख्यातःस्वेन कर्मणा

Ang mga diyosang kulay-ginto ang nagtatangan sa daigdig sa pamamagitan ng sariling lakas ng diwa; sa gitna nila, ang makapangyarihang Soma ay sumikat nang may galak dahil sa sarili niyang gawa.

Verse 19

ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / बीजौषधीनां विप्राणामपां च द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, si Brahma—pinakadakila sa mga nakaaalam ng Brahman—ay nagkaloob sa kanya ng paghahari sa mga binhi, halamang-gamot, mga Brahmana, at maging sa mga tubig; O mga Dvijasattama.

Verse 20

सो ऽभिषिक्तो महातेजा महाराज्येन राजराट् / लोकान्वै भावयामास तेजस्वी तपतां वरः

Ang dakilang hari at liwanag na hari, matapos maabisan ng malawak na kaharian, ay naging pinakadakila sa mga nagsasagawa ng tapas; sa kanyang ningning, pinasagana at pinalusog niya ang mga daigdig.

Verse 21

सप्तविंशतिरिन्दोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः / ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः

Para sa Buwan, ibinigay ni Daksha na anak ni Pracetas ang dalawampu’t pitong dalagang Daksayani na may dakilang panata; sila ang tinatawag na “Nakshatra.”

Verse 22

स तत्प्राप्य महाद्राज्यं सोमः सोमवतां प्रभुः / समारेभे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम्

Nang makamtan niya ang dakilang kaharian, si Soma—panginoon ng mga may Soma—ay nagsimula ng Rajasuya na may libu-libo at daan-daang daksina.

Verse 23

हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमीयिवान् / सदस्यस्तत्र भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः

Doon, si Hiranyagarbha—si Brahma na umabot sa pagka-Brahma—ang udgata; at bilang kasapi ng kapulungan naroon si Bhagavan Hari Narayana, ang Panginoon.

Verse 24

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

Siya’y napalilibutan ng mga sinaunang brahmarishi, sa pangunguna ni Sanatkumara.

Verse 25

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकानिति नः श्रुतम् / तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै द्विजाः

Narinig namin na ibinigay ni Soma bilang daksina ang tatlong daigdig; para sa mga pangunahing brahmarishi at mga kasapi ng kapulungan, O mga dvija.

Verse 26

तं सिनी च कुहूश्चैव वपुः पुष्टिः प्रभा वसुः / कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

Sina Sini, Kuhū, Vapu, Puṣṭi, Prabhā, Vasu, Kīrti, Dhṛti, at Lakṣmī—ang siyam na diyosang ito ay naglingkod sa kanya nang may debosyon.

Verse 27

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः / अतिरेजे हि राजेन्द्रो दशधा भासयन्दिशः

Matapos makamit ang paliligo ng avabhṛtha, siya’y naging payapa; sinamba ng mga deva at devarṣi, at ang dakilang hari’y lalong nagningning, pinasisinag ang sampung dako nang maraming ulit.

Verse 28

तस्य तत्प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यमृषिसंस्तुतम् / विबभ्राम मतिर्विप्रा विनयादनयावृता

Kahit natamo niya ang bihirang karangyaan na pinuri ng mga rishi, nalito pa rin ang kanyang isip—kulang sa pagpapakumbaba at natakpan ng maling gawi.

Verse 29

बृहस्पतेः सवै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम् / जहार सहसा सर्वानवमत्याङ्गिरःसुतान्

Sa paghamak sa mga anak ni Aṅgiras (mga anak ni Bṛhaspati), bigla niyang inagaw si Tārā, ang marangal na asawa ni Bṛhaspati.

Verse 30

स याच्यमानो देवैश्च तथा देवर्षिभिश्च ह / नैव व्यसर्जयत्तारां तस्मा अङ्गिरसे तदा

Kahit pakiusapan ng mga deva at devarṣi, hindi pa rin niya ibinalik si Tārā kay Aṅgirasa (Bṛhaspati) noong panahong iyon.

Verse 31

उशनास्तस्य जग्राह पार्ष्णिमङ्गिरसो भवः / स हि शिष्यो महातेजाः पितुः पूर्वं बृहस्पतेः

Hinawakan ni Uśanas ang sakong niya; at hinawakan din ni Bhava na mula sa angkan ni Aṅgiras. Siya’y may dakilang ningning, at noon pa man ay alagad ng kanyang ama, si Bṛhaspati.

Verse 32

तेन स्नेहेन भगवान्रुद्रस्तस्य बृहस्पतेः / पार्ष्मिग्राहो ऽभवद्देवः प्रगृह्याजगवं धनुः

Dahil sa pag-ibig na iyon, si Bhagavān Rudra ay naging tagahawak ng sakong para kay Bṛhaspati; at itinaas ng diyos ang busog na Ājagava at hinawakan.

Verse 33

तेन ब्रह्मशिरो नाम परमास्त्रं महात्मना / उद्दिश्य देवानुत्सृष्टं येनैषां नाशितं यशः

Ang dakilang nilalang ay pinakawalan ang sukdulang sandatang tinawag na Brahmaśira, itinuro laban sa mga diyos; at sa pamamagitan nito’y napawi ang kanilang dangal.

Verse 34

तत्र तद्युद्धमभवत्प्रख्यातं तारकामयम् / देवानां दानवानां च लोकक्षयकरं महत्

Doon ay naganap ang tanyag na dakilang digmaan na tinawag na Tārakāmaya, sa pagitan ng mga diyos at mga dānava, na nagdudulot ng pagkapuksa sa mga daigdig.

Verse 35

तत्र शिष्टास्तु ये देवास्तुषिताश्चैव ते स्मृताः / ब्रह्माणं शरणं जग्मुरादिदेवं पितामहम्

Doon, ang mga diyos na tinatawag na śiṣṭa at inaalala ring mga Tuṣita ay lumapit upang magkanlong kay Brahmā, ang Ādideva at Pitāmaha.

Verse 36

ततो निवार्योशनसं रुद्रं ज्येष्ठं च शङ्करम् / ददावाङ्गिरसे तारां स्वयमेत्य पितामहः

Pagkatapos, matapos pigilan sina Ushanas at ang panganay na Rudra Shankara, ang Lolo (Brahma) mismo ay dumating at ibinigay si Tara kay Angirasa (Brihaspati).

Verse 37

अन्तर्वत्नीं च तां दृष्ट्वा तारां ताराधिपाननाम् / गर्भमुत्सृज सद्यस्त्वं विप्रः प्राह बृहस्पतिः

Nang makita si Tara, na ang mukha ay tulad ng buwan, na nagdadalang-tao, sinabi ng Brama na si Brihaspati: 'Ilabas mo agad ang sanggol.'

Verse 38

मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथञ्चन / अथो तारासृजद्गर्भं ज्वलन्तमिव पावकम्

'Sa aking asawa, hindi ka maaaring magdala ng sanggol sa anumang paraan.' Pagkatapos ay inilabas ni Tara ang sanggol na parang nagliliyab na apoy.

Verse 39

जातमात्रो ऽथ भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः / ततः संशयमापन्नस्तारामकथयन्सुराः

Sa sandaling siya ay ipinanganak, ang banal na bata ay dinaig ang ningning ng mga diyos. Pagkatapos, sa pagdududa, ang mga diyos ay nagsalita kay Tara.

Verse 40

सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः / ह्रीयमाणा यदा देवान्नाह सा साध्वसाधु वा

'Sabihin mo ang totoo, kaninong anak ito? Kay Soma o kay Brihaspati?' Dahil sa hiya, wala siyang sinabing anuman, mabuti o masama, sa mga diyos.

Verse 41

तदा तां शप्तुमारब्धः कुमारो दस्युहन्तमः / तं निवार्य तदाब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम्

Noon, ang Kumara na tagapuksa ng mga tulisan ay magsisimula sanang sumpain siya. Pinigil siya ni Brahma at tinanong si Tara nang may pag-aalinlangan.

Verse 42

यदत्र तथ्यं तद्ब्रूहि तारे कस्य सुतस्त्वयम् / सा प्राञ्जलिरुवाचेदं ब्रह्माणं वरदं प्रभुम्

“O Tara, sabihin ang katotohanan—kaninong anak ito?” At si Tara, na nakapagdaupang-palad, ay nagsalita kay Brahma, ang Panginoong nagbibigay-biyaya.

Verse 43

सोमस्यति महात्मानं कुमारं दस्युहन्तमम् / ततः सुतमुपाघ्राय सोमो राजा प्रजापतिः

“Ang dakilang Kumara na tagapuksa ng mga tulisan ay kay Soma.” Pagkaraan, si Soma na haring Prajapati ay inamoy ang anak nang may pag-ibig at tinanggap siya.

Verse 44

बुध इत्यकरोन्नाम तस्य पुत्रस्य धीमतः / प्रतिघस्रं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः

Pinangalanan niya ang matalinong anak na iyon na “Budha”. At si Budha ay sumisikat sa langit araw-araw.

Verse 45

उत्पादयामास तदा पुत्रं वे राजपुत्रिका / तस्य पुत्रो महातेजा बभूवैलः पुरूरवाः

Pagkatapos, ang prinsesa ay nagsilang ng isang anak na lalaki. At mula sa anak na iyon ay isinilang ang makapangyarihang si Aila Purūrava.

Verse 46

उर्वश्यां जज्ञिरे तस्य पत्राः षट् सुमहौजसः / प्रसह्य धर्षितस्तत्र विवशो राजयक्ष्मणा

Mula kay Urvasi, isinilang ang anim niyang anak na lubhang makapangyarihan. Doon siya’y sapilitang pinahirapan ng rajayakshma at naging walang magawa.

Verse 47

ततो यक्ष्माभिभूतस्तु सोमः प्रक्षिणमण्डलः / जगाम शरणायाथ पितरं सो ऽत्रिमेव तु

Pagkaraan, si Soma na sinakop ng yakshma at humina ang liwanag, ay nagtungo upang humingi ng kanlungan sa kanyang ama, si Atri.

Verse 48

तस्य तत्पापशमनं चकारात्रिर्महायशाः / स राजयक्ष्मणा मुक्तः श्रीया जजवाल सर्वशः

Ginawa ng dakilang si Atri ang pagpapawi ng kanyang kasalanan. Siya’y napalaya sa rajayakshma at nagningning ng biyaya sa lahat ng dako.

Verse 49

एतत्सोमस्य वै जन्म कीर्त्तितं द्विजसत्तमाः / वंशं तस्य द्विजश्रेष्ठा कीर्त्यमानं निबोधत

O mga pinakadakilang dvija, ito ang kapanganakan ni Soma na naisalaysay. O mga pinakamahusay na dvija, ngayon ay pakinggan ang pagbanggit ng kanyang angkan.

Verse 50

धन्यमारोग्यमायुष्यं पुण्यं कल्मषशोधनम् / सौम्यस्य चन्म श्रुत्वैवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Ito’y mapalad, nagbibigay-kalusugan, nagpapahaba ng buhay, banal at naglilinis ng dungis. Ang makarinig ng ganitong kapanganakan ni Soma ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.