Shloka 16
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
ताभिः पुण्यात्ययं लोकान्प्रजाश्चापि चतुर्विधाः / पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः
Transliteration
tābhiḥ puṇyātyayaṃ lokānprajāścāpi caturvidhāḥ / poṣṭā hi bhagavānsomo jagato hi dvijottamāḥ
Translation
Sa pamamagitan ng mga banal na kapangyarihang iyon, ang mga daigdig at ang apat na uri ng nilalang ay napapangalagaan; O mga Dvijottama, si Bhagavan Soma ang tagapag-alaga ng sansinukob.
Word by Word
ताभिःby/with those (fem.)
ताभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; pronoun ‘those’ (instrumental plural feminine)
पुण्य-अत्ययम्the passing/decline of merit
पुण्य-अत्ययम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: ‘puṇyasya atyayaḥ’)
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)
चतुर्विधाःfourfold
चतुर्विधाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (‘caturṇāṃ vidhānām’)
पोष्टाnourisher
पोष्टा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष् (धातु) → पोष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक-नाम (agent noun)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
भगवान्the blessed/lordly
भगवान्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (possessed of majesty)
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगतःof the world
जगतः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ (indeed)
द्विज-उत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विज-उत्तमाः:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (‘uttamāḥ dvijāḥ’)—vocative-sense possible in address