Adhyaya 26
Panchama SkandhaAdhyaya 2640 Verses

Adhyaya 26

Naraka-varṇana: The Hellish Planets and the Karmic Logic of Punishment

Sa pagpapatuloy ng kosmograpikong paglilibot ng Ikalimang Skandha, lumipat ang tanong ni Parīkṣit mula sa ayos ng mga planeta tungo sa moral na sanhi: bakit ang jīva ay napapasa iba’t ibang kalagayang materyal. Ipinaliwanag ni Śukadeva sa pamamagitan ng tatlong guṇa—sattva, rajas, tamas—na ang patutunguhan (langit o Naraka) ay sumusunod sa kalidad at layon ng karma. Tinanong din ni Parīkṣit kung saan naroroon ang Naraka; itinuro ni Śukadeva na ang mga rehiyong impiyerno ay nasa ilalim ng Bhū-maṇḍala, sa ibabaw ng Karagatang Garbhodaka, malapit sa Pitṛloka, kung saan si Yamarāja ay naghahatol sa pamamagitan ng mga Yamadūta. Inililista ng kabanata ang mahahalagang impiyerno (nag-iiba ang bilang sa tradisyon) at saka iniuugnay, impiyerno sa impiyerno, ang mga kasalanan—pagnanakaw, pangangalunya, karahasan, kalupitan, huwad na patotoo, pag-abuso sa kapangyarihan, kawalang-galang, at mga baluktot na gawain—sa katumbas na parusa, na binibigyang-diin ang sukatang paghihiganti at pag-alaala sa maling gawa. Sa wakas, mula sa takot ay tumungo sa lunas: ang pakikinig at pagtuturo ng paglalarawan ng virāṭ-rūpa ay nagpapalakas ng bhakti, sumusuporta sa samādhi, at umaakay mula sa kamalayang kosmiko tungo sa pagsasakatuparan ng espirituwal na anyo ni Kṛṣṇa, kaya’t sinasara ang bahaging kosmolohiya at binubuksan ang panloob na pagbabago.

Shlokas

Verse 1

राजोवाच महर्ष एतद्वैचित्र्यं लोकस्य कथमिति ॥ १ ॥

Nagtanong si Haring Parīkṣit: Mahal na maharshi, bakit napapailalim ang mga nilalang sa iba’t ibang kalagayang materyal? Ipaliwanag po.

Verse 2

ऋषिरुवाच त्रिगुणत्वात्कर्तु: श्रद्धया कर्मगतय: पृथग्विधा: सर्वा एव सर्वस्य तारतम्येन भवन्ति ॥ २ ॥

Sumagot ang pantas: O Hari, dahil ang gumagawa ay nasa ilalim ng tatlong guṇa at ayon sa kanyang pananampalataya, nagkakaiba-iba ang landas ng karma; gayundin ang bunga ayon sa antas ng guṇa.

Verse 3

अथेदानीं प्रतिषिद्धलक्षणस्याधर्मस्य तथैव कर्तु: श्रद्धाया वैसाद‍ृश्यात्कर्मफलं विसद‍ृशं भवति या ह्यनाद्यविद्यया कृतकामानां तत्परिणामलक्षणा: सृतय: सहस्रश: प्रवृत्तास्तासां प्राचुर्येणानुवर्णयिष्याम: ॥ ३ ॥

Ngayon, kahit sa adharma na may ipinagbabawal na tanda, dahil sa pagkakaiba ng pananampalataya ng gumagawa, nagkakaiba ang bunga ng karma. Mula pa noong walang pasimula, dahil sa avidyā, ang mga nilalang na alipin ng pagnanasa ay nadadala sa libu-libong daan ng impiyerno; ilalarawan ko hangga’t makakaya.

Verse 4

राजोवाच नरका नाम भगवन्किं देशविशेषा अथवा बहिस्त्रिलोक्या आहोस्विदन्तराल इति ॥ ४ ॥

Tinanong ng hari: O Bhagavan, ang mga impiyerno ba ay nasa isang tiyak na lugar, o nasa labas ng tatlong daigdig, o nasa pagitan ng mga ito?

Verse 5

ऋषिरुवाच अन्तराल एव त्रिजगत्यास्तु दिशि दक्षिणस्यामधस्ताद्भ‍ूमेरुपरिष्टाच्च जलाद्यस्यामग्निष्वात्तादय: पितृगणा दिशि स्वानां गोत्राणां परमेण समाधिना सत्या एवाशिष आशासाना निवसन्ति ॥ ५ ॥

Sumagot ang pantas: Ang lahat ng daigdig ng impiyerno ay nasa pagitan ng tatlong mundo at ng Karagatang Garbhodaka, sa timog na panig ng sansinukob, sa ibaba ng Bhū-maṇḍala at bahagyang nasa ibabaw ng tubig ng Garbhodaka. Naroon din ang Pitṛloka; ang mga Pitṛ na pinangungunahan ni Agniṣvāttā ay nasa dakilang samādhi, nagmumuni sa Kataas-taasang Persona ng Diyos, at laging naghahangad ng tunay na pagpapala para sa kanilang mga angkan.

Verse 6

यत्र ह वाव भगवान् पितृराजो वैवस्वत: स्वविषयं प्रापितेषु स्वपुरुषैर्जन्तुषु सम्परेतेषु यथाकर्मावद्यं दोषमेवानुल्लङ्घितभगवच्छासन: सगणो दमं धारयति ॥ ६ ॥

Ang Hari ng mga ninuno ay si Yamaraja, ang napakalakas na anak ng diyos ng araw. Siya ay naninirahan sa Pitrloka kasama ang kanyang mga katulong at, habang sumusunod sa mga batas ng Kataas-taasang Panginoon, ipinag-uutos sa mga Yamaduta na dalhin ang lahat ng makasalanan sa kanya pagkatapos ng kanilang kamatayan upang hatulan at parusahan sa impiyerno.

Verse 7

तत्र हैके नरकानेकविंशतिं गणयन्ति अथ तांस्ते राजन्नामरूपलक्षणतोऽनुक्रमिष्यामस्तामिस्रोऽन्धतामिस्रो रौरवो महारौरव: कुम्भीपाक: कालसूत्रमसिपत्रवनं सूकरमुखमन्धकूप: कृमिभोजन: सन्दंशस्तप्तसूर्मिर्वज्रकण्टकशाल्मली वैतरणी पूयोद: प्राणरोधो विशसनं लालाभक्ष: सारमेयादनमवीचिरय:पानमिति । किञ्च क्षारकर्दमो रक्षोगणभोजन: शूलप्रोतो दन्दशूकोऽवटनिरोधन: पर्यावर्तन: सूचीमुखमित्यष्टाविंशतिर्नरका विविधयातनाभूमय: ॥ ७ ॥

Sinasabi ng ilang awtoridad na may kabuuang dalawampu't isang planetang impiyerno, at ang iba ay nagsasabing dalawampu't walo. Mahal kong Hari, ibabalangkas ko ang lahat ng mga ito ayon sa kanilang mga pangalan, anyo at sintomas. Ang mga pangalan ng iba't ibang impiyerno ay ang mga sumusunod: Tāmisra, Andhatāmisra, Raurava, Mahāraurava, Kumbhīpāka, Kālasūtra, Asipatravana, Sūkaramukha, Andhakūpa, Kṛmibhojana, Sandaṁśa, Taptasūrmi, Vajrakaṇṭaka-śālmalī, Vaitaraṇī, Pūyoda, Prāṇarodha, Viśasana, Lālābhakṣa, Sārameyādana, Avīci, Ayaḥpāna, Kṣārakardama, Rakṣogaṇa-bhojana, Śūlaprota, Dandaśūka, Avaṭa-nirodhana, Paryāvartana at Sūcīmukha. Ang lahat ng mga planetang ito ay inilaan para sa pagpaparusa sa mga nilalang.

Verse 8

तत्र यस्तु परवित्तापत्यकलत्राण्यपहरति स हि कालपाशबद्धो यमपुरुषैरतिभयानकैस्तामिस्रे नरके बलान्निपात्यते अनशनानुदपानदण्डताडनसन्तर्जनादिभिर्यातनाभिर्यात्यमानो जन्तुर्यत्र कश्मलमासादित एकदैव मूर्च्छामुपयाति तामिस्रप्राये ॥ ८ ॥

Mahal kong Hari, ang isang tao na umaangkin sa lehitimong asawa, mga anak o pera ng iba ay inaaresto sa oras ng kamatayan ng mababangis na Yamaduta, na gumagapos sa kanya gamit ang lubid ng panahon at sapilitang itinatapon siya sa planetang impiyerno na kilala bilang Tāmisra. Sa napakadilim na planetang ito, ang makasalanang tao ay pinarurusahan ng mga Yamaduta, na nambubugbog at sumasaway sa kanya. Siya ay ginugutom, at hindi binibigyan ng tubig na maiinom. Kaya ang mga galit na katulong ni Yamaraja ay nagdudulot sa kanya ng matinding pagdurusa, at kung minsan ay hinihimatay siya sa kanilang parusa.

Verse 9

एवमेवान्धतामिस्रे यस्तु वञ्चयित्वा पुरुषं दारादीनुपयुङ्क्ते यत्र शरीरी निपात्यमानो यातनास्थो वेदनया नष्टमतिर्नष्टद‍ृष्टिश्च भवति यथा वनस्पतिर्वृश्‍च्यमानमूलस्तस्मादन्धतामिस्रं तमुपदिशन्ति ॥ ९ ॥

Ang patutunguhan ng isang tao na tusong nandaraya sa ibang tao at nagpapakasaya sa kanyang asawa at mga anak ay ang impiyernong kilala bilang Andhatāmisra. Doon ang kanyang kalagayan ay katulad ng isang puno na pinuputol sa mga ugat nito. Kahit bago pa makarating sa Andhatāmisra, ang makasalanang nilalang ay sumasailalim sa iba't ibang matinding paghihirap. Ang mga paghihirap na ito ay napakalubha kaya nawawala ang kanyang katalinuhan at paningin. Dahil dito kaya tinatawag ng mga pantas na sage ang impiyernong ito na Andhatāmisra.

Verse 10

यस्त्विह वा एतदहमिति ममेदमिति भूतद्रोहेण केवलं स्वकुटुम्बमेवानुदिनं प्रपुष्णाति स तदिह विहाय स्वयमेव तदशुभेन रौरवे निपतति ॥ १० ॥

Ang isang tao na tumatanggap sa kanyang katawan bilang kanyang sarili ay nagtatrabaho nang husto araw at gabi para sa pera upang mapanatili ang kanyang sariling katawan at ang mga katawan ng kanyang asawa at mga anak. Habang nagtatrabaho upang mapanatili ang kanyang sarili at ang kanyang pamilya, maaari siyang gumawa ng karahasan laban sa ibang mga nilalang. Ang ganitong tao ay napipilitang isuko ang kanyang katawan at ang kanyang pamilya sa oras ng kamatayan, kung saan siya ay nagdurusa sa reaksyon ng kanyang inggit sa ibang mga nilalang sa pamamagitan ng pagtatapon sa impiyerno na tinatawag na Raurava.

Verse 11

ये त्विह यथैवामुना विहिंसिता जन्तव: परत्र यमयातनामुपगतं त एव रुरवो भूत्वा तथा तमेव विहिंसन्ति तस्माद्रौरवमित्याहू रुरुरिति सर्पादतिक्रूरसत्त्वस्यापदेश: ॥ ११ ॥

Ang taong sa buhay na ito, dahil sa inggit, ay nananakit at nananakit sa maraming nilalang, pagpanaw niya ay dadalhin sa impiyerno ni Yamarāja. Ang mga nilalang na kanyang sinaktan ay lilitaw bilang mga hayop na tinatawag na ruru upang magpataw sa kanya ng napakasakit na parusa; kaya tinatawag ang impiyernong iyon na Raurava. Ang ruru ay sinasabing mas malupit at mas mapanibughu kaysa ahas.

Verse 12

एवमेव महारौरवो यत्र निपतितं पुरुषं क्रव्यादा नाम रुरवस्तं क्रव्येण घातयन्ति य: केवलं देहम्भर: ॥ १२ ॥

Gayon din, sa impiyernong tinatawag na Mahāraurava bumabagsak ang taong nagtataguyod ng sariling katawan sa pamamagitan ng pananakit sa iba. Doon, ang mga ruru na tinatawag na kravyāda ay magpapahirap sa kanya at kakainin ang kanyang laman.

Verse 13

यस्त्विह वा उग्र: पशून् पक्षिणो वा प्राणत उपरन्धयति तमपकरुणं पुरुषादैरपि विगर्हितममुत्र यमानुचरा: कुम्भीपाके तप्ततैले उपरन्धयन्ति ॥ १३ ॥

Ang malupit na tao na, upang itaguyod ang katawan at pagbigyan ang dila, ay nagluluto ng mga hayop o ibon habang buhay pa, ay kinokondena maging ng mga kumakain ng tao. Sa susunod na buhay, hihilahin siya ng mga Yamadūta sa impiyernong Kumbhīpāka at pakukuluan sa kumukulong langis.

Verse 14

यस्त्विह ब्रह्मध्रुक स कालसूत्रसंज्ञके नरके अयुतयोजनपरिमण्डले ताम्रमये तप्तखले उपर्यधस्तादग्‍न्‍यर्काभ्यामतितप्यमानेऽभिनिवेशित: क्षुत्पिपासाभ्यां च दह्यमानान्तर्बहि:शरीर आस्ते शेते चेष्टतेऽवतिष्ठति परिधावति च यावन्ति पशुरोमाणि तावद्वर्षसहस्राणि ॥ १४ ॥

Ang pumatay ng isang brāhmaṇa ay inilalagay sa impiyernong tinatawag na Kālasūtra, na pawang tanso at may lawak na ayuta-yojana. Pinaiinit ito mula sa ibaba ng apoy at mula sa itaas ng nakapapasong araw, kaya napakainit ng ibabaw. Siya’y nasusunog sa loob dahil sa gutom at uhaw, at sa labas dahil sa init ng apoy at araw; kaya minsan nakahiga, minsan nakaupo, minsan nakatayo, at minsan tumatakbo sa kung saan-saan. Tinitiis niya ito sa loob ng libu-libong taon na kasingdami ng balahibo sa katawan ng isang hayop.

Verse 15

यस्त्विह वै निजवेदपथादनापद्यपगत: पाखण्डं चोपगतस्तमसिपत्रवनं प्रवेश्य कशया प्रहरन्ति तत्र हासावितस्ततो धावमान उभयतोधारैस्तालवनासिपत्रैश्छिद्यमानसर्वाङ्गो हा हतोऽस्मीति परमया वेदनया मूर्च्छित: पदे पदे निपतति स्वधर्महा पाखण्डानुगतं फलं भुङ्क्ते ॥ १५ ॥

Kapag ang isang tao, nang walang kagipitan, ay lumihis sa landas ng Veda at sumunod sa pakanang mapanlinlang, ipapasok siya ng mga lingkod ni Yamarāja sa impiyernong Asipatravana at hahagupitin ng latigo. Tatakbo siya sa matinding sakit, ngunit sa magkabilang panig ay may mga punong palma na ang mga dahon ay parang talim ng espada, hinihiwa ang buong katawan niya. Sumisigaw siya, “Ay, ako’y pinatay!” at sa tindi ng hapdi ay nahihimatay at bumabagsak sa bawat hakbang. Ito ang bunga ng tumatalikod sa sariling dharma at sumusunod sa pakanang mali.

Verse 16

यस्त्विह वै राजा राजपुरुषो वा अदण्ड्ये दण्डं प्रणयति ब्राह्मणे वा शरीरदण्डं स पापीयान्नरकेऽमुत्र सूकरमुखे निपतति तत्रातिबलैर्विनिष्पिष्यमाणावयवो यथैवेहेक्षुखण्ड आर्तस्वरेण स्वनयन् क्‍वचिन्मूर्च्छित: कश्मलमुपगतो यथैवेहाद‍ृष्टदोषा उपरुद्धा: ॥ १६ ॥

Sa susunod na buhay, ang isang makasalanang hari o opisyal na nagpaparusa sa isang inosenteng tao ay dadalhin sa impiyernong tinatawag na Sūkaramukha, kung saan siya ay dudurugin tulad ng tubo.

Verse 17

यस्त्विह वै भूतानामीश्वरोपकल्पितवृत्तीनामविविक्तपरव्यथानां स्वयं पुरुषोपकल्पितवृत्तिर्विविक्तपरव्यथो व्यथामाचरति स परत्रान्धकूपे तदभिद्रोहेण निपतति तत्र हासौ तैर्जन्तुभि: पशुमृगपक्षिसरीसृपैर्मशकयूकामत्कुणमक्षिकादिभिर्ये के चाभिद्रुग्धास्तै: सर्वतोऽभिद्रुह्यमाणस्तमसि विहतनिद्रानिर्वृतिरलब्धावस्थान: परिक्रामति यथा कुशरीरे जीव: ॥ १७ ॥

Ang isang taong may kaalaman na nagpapahirap sa maliliit na nilalang ay parurusahan sa impiyernong Andhakūpa. Doon, siya ay aatakehin ng mga ibon, hayop, at insekto mula sa lahat ng panig.

Verse 18

यस्त्विह वा असंविभज्याश्नाति यत्किञ्चनोपनतमनिर्मितपञ्चयज्ञो वायससंस्तुत: स परत्र कृमिभोजने नरकाधमे निपतति तत्र शतसहस्रयोजने कृमिकुण्डे कृमिभूत: स्वयं कृमिभिरेव भक्ष्यमाण: कृमिभोजनो यावत्तदप्रत्ताप्रहूतादोऽनिर्वेशमात्मानं यातयते ॥ १८ ॥

Ang isang taong kumakain nang hindi nagbabahagi sa mga panauhin ay itinuturing na walang pinagkaiba sa uwak. Pagkamatay, siya ay mahuhulog sa impiyernong Kṛmibhojana at magiging uod.

Verse 19

यस्त्विह वै स्तेयेन बलाद्वा हिरण्यरत्नादीनि ब्राह्मणस्य वापहरत्यन्यस्य वानापदि पुरुषस्तममुत्र राजन् यमपुरुषा अयस्मयैरग्निपिण्डै: सन्दंशैस्त्वचि निष्कुषन्ति ॥ १९ ॥

Mahal na Hari, ang sinumang nagnanakaw ng ginto ng isang Brāhmaṇa o sinuman ay parurusahan sa impiyernong Sandaṁśa. Ang kanyang balat ay pupunitin ng mainit na sipit na bakal.

Verse 20

यस्त्विह वा अगम्यां स्त्रियमगम्यं वा पुरुषं योषिदभिगच्छति तावमुत्र कशया ताडयन्तस्तिग्मया सूर्म्या लोहमय्या पुरुषमालिङ्गयन्ति स्त्रियं च पुरुषरूपया सूर्म्या ॥ २० ॥

Ang lalaki o babae na gumagawa ng bawal na pakikipagtalik ay parurusahan sa impiyernong Taptasūrmi. Ang lalaki ay pipiliting yumakap sa mainit na bakal na anyo ng babae, at ang babae sa lalaki.

Verse 21

यस्त्विह वै सर्वाभिगमस्तममुत्र निरये वर्तमानं वज्रकण्टकशाल्मलीमारोप्य निष्कर्षन्ति ॥ २१ ॥

Ang taong walang habas sa pakikipagtalik ay dinadala pagkatapos mamatay sa impiyernong tinatawag na Vajrakaṇṭaka-śālmalī. Doon, isinasabit ng mga tauhan ni Yamarāja ang makasalanan sa punong puno ng matatalim na tinik at pilit siyang hinihila pababa upang mapunit ang kanyang katawan.

Verse 22

ये त्विह वै राजन्या राजपुरुषा वा अपाखण्डा धर्मसेतून् भिन्दन्ति ते सम्परेत्य वैतरण्यां निपतन्ति भिन्नमर्यादास्तस्यां निरयपरिखाभूतायां नद्यां यादोगणैरितस्ततो भक्ष्यमाणा आत्मना न वियुज्यमानाश्चासुभिरुह्यमाना: स्वाघेन कर्मपाकमनुस्मरन्तो विण्मूत्रपूयशोणितकेशनखास्थिमेदोमांसवसावाहिन्यामुपतप्यन्ते ॥ २२ ॥

Ang taong may katungkulan na nagpapabaya sa kanyang tungkulin ay nahuhulog sa ilog ng impiyerno na Vaitaraṇī. Ang ilog na ito ay puno ng dumi, dugo, at nana. Kinakain siya ng mababangis na hayop sa tubig habang inaalala niya ang kanyang mga kasalanan.

Verse 23

ये त्विह वै वृषलीपतयो नष्टशौचाचारनियमास्त्यक्तलज्जा: पशुचर्यां चरन्ति ते चापि प्रेत्य पूयविण्मूत्रश्लेष्ममलापूर्णार्णवे निपतन्ति तदेवातिबीभत्सितमश्नन्ति ॥ २३ ॥

Ang mga walang hiya na namumuhay nang parang hayop ay itinatapon sa impiyernong Pūyoda. Sa karagatang ito na puno ng nana, dumi, at ihi, pinipilit silang kainin ang mga nakakadiring bagay na iyon.

Verse 24

ये त्विह वै श्वगर्दभपतयो ब्राह्मणादयो मृगयाविहारा अतीर्थे च मृगान्निघ्नन्ति तानपि सम्परेताँल्लक्ष्यभूतान् यमपुरुषा इषुभिर्विध्यन्ति ॥ २४ ॥

Kung ang isang tao mula sa mataas na uri ay nangangaso at pumatay ng hayop nang walang dahilan, siya ay ilalagay sa impiyernong Prāṇarodha. Doon, gagawin siyang target ng mga tauhan ni Yamarāja at tatarakan ng mga palaso.

Verse 25

ये त्विह वै दाम्भिका दम्भयज्ञेषु पशून् विशसन्ति तानमुष्मिँल्लोके वैशसे नरके पतितान्निरयपतयो यातयित्वा विशसन्ति ॥ २५ ॥

Ang taong mayabang na nag-aalay ng hayop para lang sa materyal na prestihiyo ay inilalagay sa impiyernong Viśasana. Doon, pinapatay siya ng mga tauhan ni Yamarāja pagkatapos siyang pahirapan nang labis.

Verse 26

यस्त्विह वै सवर्णां भार्यां द्विजो रेत: पाययति काममोहितस्तं पापकृतममुत्र रेत:कुल्यायां पातयित्वा रेत: सम्पाययन्ति ॥ २६ ॥

Kung ang isang hangal na miyembro ng mga uring 'twice-born' ay pilitin ang kanyang asawa na inumin ang kanyang semilya dahil sa pagnanasa, siya ay ilalagay sa impiyernong tinatawag na Lālābhakṣa pagkatapos ng kamatayan. Doon, siya ay itatapon sa ilog ng semilya at pipiliting inumin ito.

Verse 27

ये त्विह वै दस्यवोऽग्निदा गरदा ग्रामान् सार्थान् वा विलुम्पन्ति राजानो राजभटा वा तांश्चापि हि परेत्य यमदूता वज्रदंष्ट्रा: श्वान: सप्तशतानि विंशतिश्च सरभसं खादन्ति ॥ २७ ॥

Ang mga mandarambong na nanununog ng bahay o nanlalason, at mga opisyal na nangingikil, ay mapupunta sa impiyernong Sārameyādana pagkamatay. Doon, 720 aso na may ngiping sintigas ng kidlat ang lalapa sa kanila.

Verse 28

यस्त्विह वा अनृतं वदति साक्ष्ये द्रव्यविनिमये दाने वा कथञ्चित्स वै प्रेत्य नरकेऽवीचिमत्यध:शिरा निरवकाशे योजनशतोच्छ्रायाद् गिरिमूर्ध्न: सम्पात्यते यत्र जलमिव स्थलमश्मपृष्ठमवभासते तदवीचिमत्तिलशो विशीर्यमाणशरीरो न म्रियमाण: पुनरारोपितो निपतति ॥ २८ ॥

Ang taong sumasaksi ng peke o nagsisinungaling sa negosyo ay parurusahan sa impiyernong Avīcimat. Siya ay ihuhulog mula sa bundok na 800 milya ang taas. Ang kanyang katawan ay madudurog sa batuhan ngunit hindi siya mamamatay at patuloy na magdurusa.

Verse 29

यस्त्विह वै विप्रो राजन्यो वैश्यो वा सोमपीथस्तत्कलत्रं वा सुरां व्रतस्थोऽपि वा पिबति प्रमादतस्तेषां निरयं नीतानामुरसि पदाऽऽक्रम्यास्ये वह्निना द्रवमाणं कार्ष्णायसं निषिञ्चन्ति ॥ २९ ॥

Ang sinumang brāhmaṇa na umiinom ng alak o kṣatriya at vaiśya na umiinom ng soma-rasa ay dadalhin sa impiyernong Ayaḥpāna. Doon, tatapakan ng mga ahente ni Yamarāja ang kanilang dibdib at bubuhusan ng tunaw na bakal ang kanilang bibig.

Verse 30

अथ च यस्त्विह वा आत्मसम्भावनेन स्वयमधमो जन्मतपोविद्याचारवर्णाश्रमवतो वरीयसो न बहु मन्येत स मृतक एव मृत्वा क्षारकर्दमे निरयेऽवाक्‌शिरा निपातितो दुरन्ता यातना ह्यश्नुते ॥ ३० ॥

Ang isang hamak na tao na mapagmataas at hindi gumagalang sa mga mas dakila sa kanya ay parang patay na kahit buhay pa. Pagkamatay, siya ay ihuhulog nang patiwarik sa impiyernong Kṣārakardama at magdurusa ng matindi.

Verse 31

ये त्विह वै पुरुषा: पुरुषमेधेन यजन्ते याश्च स्त्रियो नृपशून्खादन्ति तांश्च ते पशव इव निहता यमसदने यातयन्तो रक्षोगणा: सौनिका इव स्वधितिनावदायासृक्‌पिबन्ति नृत्यन्ति च गायन्ति च हृष्यमाणा यथेह पुरुषादा: ॥ ३१ ॥

May mga lalaki at babae sa mundong ito na nag-aalay ng mga tao kay Bhairava o Bhadra Kali at pagkatapos ay kinakain ang laman ng kanilang mga biktima. Ang mga gumagawa ng ganitong mga pag-aalay ay dinadala pagkatapos ng kamatayan sa tahanan ni Yamaraja, kung saan ang kanilang mga biktima, na nag-anyong Rakshasa, ay pinagpuputul-putol sila gamit ang matatalim na espada. Kung paanong sa mundong ito ang mga kumakain ng tao ay umiinom ng dugo ng kanilang mga biktima habang sumasayaw at kumakanta sa tuwa, ang kanilang mga biktima naman ngayon ay nasisiyahang uminom ng dugo ng mga nag-alay at nagdiriwang sa parehong paraan.

Verse 32

ये त्विह वा अनागसोऽरण्ये ग्रामे वा वैश्रम्भकैरुपसृतानुपविश्रम्भय्य जिजीविषून् शूलसूत्रादिषूपप्रोतान्क्रीडनकतया यातयन्ति तेऽपि च प्रेत्य यमयातनासु शूलादिषु प्रोतात्मान: क्षुत्तृड्भ्यां चाभिहता: कङ्कवटादिभिश्चेतस्ततस्तिग्मतुण्डैराहन्यमाना आत्मशमलं स्मरन्ति ॥ ३२ ॥

Sa buhay na ito, ang ilang mga tao ay nagbibigay ng kanlungan sa mga hayop at ibon na lumalapit sa kanila para sa proteksyon sa nayon o kagubatan, at matapos silang papaniwalain na sila ay poprotektahan, ang mga taong ito ay tinutusok sila ng mga sibat o sinulid at pinaglalaruan sila na parang mga laruan, na nagbibigay ng matinding sakit. Pagkatapos ng kamatayan, ang mga taong ito ay dinadala ng mga katulong ni Yamaraja sa impiyernong kilala bilang Śūlaprota, kung saan ang kanilang mga katawan ay tinutusok ng matatalim at parang karayom na mga sibat. Sila ay nagdurusa sa gutom at uhaw, at ang mga ibong may matatalim na tuka tulad ng mga buwitre at tagak ay dumarating sa kanila mula sa lahat ng panig upang punitin ang kanilang mga katawan. Habang pinahihirapan at nagdurusa, naaalala nila ang mga makasalanang gawain na kanilang ginawa sa nakaraan.

Verse 33

ये त्विह वै भूतान्युद्वेजयन्ति नरा उल्बणस्वभावा यथा दन्दशूकास्तेऽपि प्रेत्य नरके दन्दशूकाख्ये निपतन्ति यत्र नृप दन्दशूका: पञ्चमुखा: सप्तमुखा उपसृत्य ग्रसन्ति यथा बिलेशयान् ॥ ३३ ॥

Ang mga taong sa buhay na ito ay tulad ng mga mainggiting ahas, laging galit at nagbibigay ng sakit sa ibang mga nilalang, ay nahuhulog pagkatapos ng kamatayan sa impiyernong kilala bilang Dandaśūka. Mahal kong Hari, sa impiyernong ito ay may mga ahas na may lima o pitong ulo. Kinakain ng mga ahas na ito ang mga makasalanang tao tulad ng pagkain ng mga ahas sa mga daga.

Verse 34

ये त्विह वा अन्धावटकुसूलगुहादिषु भूतानि निरुन्धन्ति तथामुत्र तेष्वेवोपवेश्य सगरेण वह्निना धूमेन निरुन्धन्ति ॥ ३४ ॥

Ang mga taong sa buhay na ito ay nagkukulong ng ibang mga nilalang sa madidilim na balon, kamalig, o kuweba sa bundok ay inilalagay pagkatapos ng kamatayan sa impiyernong kilala bilang Avaṭa-nirodhana. Doon ay sila mismo ang itutulak sa madidilim na balon, kung saan ang nakalalasong usok at singaw ay magpapahirap sa kanilang paghinga at sila ay magdurusa nang labis.

Verse 35

यस्त्विह वा अतिथीनभ्यागतान् वा गृहपतिरसकृदुपगतमन्युर्दिधक्षुरिव पापेन चक्षुषा निरीक्षते तस्य चापि निरये पापद‍ृष्टेरक्षिणी वज्रतुण्डा गृध्रा: कङ्ककाकवटादय: प्रसह्योरु- बलादुत्पाटयन्ति ॥ ३५ ॥

Ang isang may-bahay na tumatanggap ng mga bisita nang may malulupit na tingin, na para bang nais silang sunugin upang maging abo, ay inilalagay sa impiyernong tinatawag na Paryāvartana. Doon siya ay tinititigan ng mababangis na buwitre, tagak, uwak, at katulad na mga ibon, na biglang sasalakay at dudukitin ang kanyang mga mata nang may matinding puwersa.

Verse 36

यस्त्विह वा आढ्याभिमतिरहङ्कृतिस्तिर्यक्प्रेक्षण: सर्वतोऽभिविशङ्की अर्थव्ययनाशचिन्तया परिशुष्यमाणहृदयवदनो निर्वृतिमनवगतो ग्रह इवार्थमभिरक्षति स चापि प्रेत्य तदुत्पादनोत्कर्षणसंरक्षणशमलग्रह: सूचीमुखे नरके निपतति यत्र ह वित्तग्रहं पापपुरुषं धर्मराजपुरुषा वायका इव सर्वतोऽङ्गेषु सूत्रै: परिवयन्ति ॥ ३६ ॥

Ang taong sa mundong ito ay nagmamataas dahil sa yaman, may baluktot na pagtingin at laging mapaghinala, natutuyo ang puso at mukha sa takot na mawala ang ari-arian, at mahigpit na binabantayan ang salapi na parang sinapian—dahil sa mga kasalanang ginawa upang kumita, magparami, at magtanggol ng yaman, pagkamatay niya’y nahuhulog siya sa impiyernong tinatawag na Sūcīmukha, kung saan pinaparusahan siya ng mga alagad ni Yamarāja sa pamamagitan ng pagtahi ng sinulid sa buong katawan na parang mga manghahabi ng tela.

Verse 37

एवंविधा नरका यमालये सन्ति शतश: सहस्रशस्तेषु सर्वेषु च सर्व एवाधर्मवर्तिनो ये केचिदिहोदिता अनुदिताश्चावनिपते पर्यायेण विशन्ति तथैव धर्मानुवर्तिन इतरत्र इह तु पुनर्भवे त उभयशेषाभ्यां निविशन्ति ॥ ३७ ॥

Sa kaharian ni Yamarāja ay may daan-daan at libu-libong ganitong mga impiyerno. Lahat ng namumuhay sa adharma—mga nabanggit ko man o hindi—ay pumapasok sa iba’t ibang dako roon ayon sa bigat ng kanilang kasalanan. Ang mga sumusunod sa dharma naman ay napupunta sa ibang mga daigdig, gaya ng mga daigdig ng mga deva; ngunit kapag naubos na ang bunga ng kabutihan o kasamaan, kapwa sila muling ibinabalik upang ipanganak sa lupa.

Verse 38

निवृत्तिलक्षणमार्ग आदावेव व्याख्यात: । एतावानेवाण्डकोशो यश्चतुर्दशधा पुराणेषु विकल्पित उपगीयते यत्तद्भ‍गवतो नारायणस्य साक्षान्महापुरुषस्य स्थविष्ठं रूपमात्ममायागुणमयमनुवर्णितमाद‍ृत: पठति श‍ृणोति श्रावयति स उपगेयं भगवत: परमात्मनोऽग्राह्यमपि श्रद्धाभक्तिविशुद्धबुद्धिर्वेद ॥ ३८ ॥

Ang landas ng paglaya na may tanda ng nivṛtti ay naipaliwanag ko na sa simula. Sa mga Purāṇa ay inaawit ang paglalarawan sa napakalawak na sansinukob na tila itlog na nahahati sa labing-apat; ito’y itinuturing na panlabas at magaspang na katawan ni Bhagavān Nārāyaṇa, ang Mahāpuruṣa, na nilikha ng Kanyang ātma-māyā at mga guṇa, at tinatawag na virāṭ-rūpa. Ang sinumang bumabasa nito nang may pananampalataya, nakikinig, o nagpapaliwanag sa iba upang ipalaganap ang bhāgavata-dharma, ay unti-unting lalago ang śraddhā at bhakti at lilinaw ang buddhi; bagama’t mahirap, sa paraang ito’y dahan-dahang nagigising sa Kamalayang ukol sa Kataas-taasang Katotohanan, ang Paramātmā.

Verse 39

श्रुत्वा स्थूलं तथा सूक्ष्मं रूपं भगवतो यति: । स्थूले निर्जितमात्मानं शनै: सूक्ष्मं धिया नयेदिति ॥ ३९ ॥

Matapos marinig ang magaspang at maselan na anyo ng Bhagavān, ang yati na naghahangad ng paglaya ay dapat munang supilin ang isip sa pagninilay sa virāṭ-rūpa, at saka dahan-dahang akayin ng buddhi ang isip tungo sa espirituwal na anyo. Sa ganitong paraan, ang isip ay tumitibay sa samādhi; at sa pamamagitan ng bhakti-sevā, natatanto niya ang sac-cid-ānanda-vigraha ng Panginoon.

Verse 40

भूद्वीपवर्षसरिदद्रिनभ:समुद्र- पातालदिङ्‌नरकभागणलोकसंस्था । गीता मया तव नृपाद्भ‍ुतमीश्वरस्य स्थूलं वपु: सकलजीवनिकायधाम ॥ ४० ॥ तस्मात् सङ्कीर्तनं विष्णोर्जगन्मङ्गलमंहसाम् । महतामपि कौरव्य विद्ध्यैकान्तिकनिष्कृतम् ॥ ३१ ॥

Mahal na Hari, inilarawan ko na sa iyo ang daigdig, ang iba pang mga sistema ng mundo, ang kanilang mga lupain, mga ilog at bundok, ang kalangitan, mga karagatan, ang mga daigdig sa ibaba, ang mga direksiyon, ang mga impiyernong dako, at ang mga bituin. Ang lahat ng ito ay bumubuo sa virāṭ-vapu—ang kamangha-manghang magaspang na katawan ng Panginoon—na siyang sinasandigan ng lahat ng nilalang.

Frequently Asked Questions

Śukadeva explains that embodied variety arises from karma shaped by the three guṇas. Actions performed in sattva tend toward dharma and relative happiness; rajas produces mixed results due to desire and attachment; tamas produces suffering because it drives ignorance, cruelty, and animal-like behavior. Moreover, the degree of awareness matters: accidental ignorance yields lighter reactions, deliberate wrongdoing with knowledge yields heavier reactions, and willful atheistic wrongdoing yields the most severe consequences.

Bhāgavatam 5.26 places Naraka regions in the intermediate space between the three worlds and the Garbhodaka Ocean, on the southern side of the universe, beneath Bhū-maṇḍala and slightly above the Garbhodaka waters. Pitṛloka is also in this region, and Yamarāja resides there to administer karmic justice through his agents.

The text acknowledges variant enumerations preserved by different authorities: some state 21 hells, others 28. Śukadeva proceeds to list 28 named hells in this chapter, indicating that the tradition preserves multiple counting schemes while agreeing on the core principle: graded punishments correspond to graded impiety.

The Yamadūtas are Yamarāja’s emissaries who seize sinful persons at death, bind them with the ‘rope of time,’ bring them to Yamarāja’s jurisdiction, and convey them to appropriate hellish regions for correctional punishment. Their function is administrative enforcement of the Supreme Lord’s karmic law, not random violence.

After describing Naraka, Śukadeva redirects the listener to purification: faithful hearing, teaching, and contemplation of the Lord’s virāṭ-rūpa increases devotion and steadies the mind. A seeker (yati) begins with the universal form to control the mind and then progresses to meditating on Kṛṣṇa’s spiritual form (sac-cid-ānanda-vigraha). Thus, the cosmic description becomes a ladder from external comprehension to internal bhakti and samādhi.