Adhyaya 20

Verse 1

श्रीशुक उवाच अत: परं प्लक्षादीनां प्रमाणलक्षणसंस्थानतो वर्षविभाग उपवर्ण्यते ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Mula ngayon, ilalarawan ko ang sukat, katangian, at anyo, at ang paghahati ng mga varṣa ng anim na pulo na nagsisimula sa Plakṣa.

Verse 2

जम्बूद्वीपोऽयं यावत्प्रमाणविस्तारस्तावता क्षारोदधिना परिवेष्टितो यथा मेरुर्जम्ब्वाख्येन लवणोदधिरपि ततो द्विगुणविशालेन प्लक्षाख्येन परिक्षिप्तो यथा परिखा बाह्योपवनेन । प्लक्षो जम्बूप्रमाणो द्वीपाख्याकरो हिरण्मय उत्थितो यत्राग्निरुपास्ते सप्तजिह्वस्तस्याधिपति: प्रियव्रतात्मज इध्मजिह्व: स्वं द्वीपं सप्तवर्षाणि विभज्य सप्तवर्षनामभ्य आत्मजेभ्य आकलय्य स्वयमात्मयोगेनोपरराम ॥ २ ॥

Ang Jambūdvīpa ay napaliligiran ng dagat na maalat (kṣāra-udadhi) na kasinglawak ng mismong Jambūdvīpa. At ang dagat na iyon ay napaliligiran pa ng Plakṣadvīpa na doble ang lawak—gaya ng moog na may moat na sa labas ay may gubat na parang hardin. Ang Plakṣadvīpa ay kasinlaki ng Jambūdvīpa; naroon ang punong plakṣa na kumikislap na tila ginto, at sa paanan nito ay sinasamba ang apoy na may pitong liyab. Ang namuno roon ay si Idhmajihva, anak ni Mahārāja Priyavrata. Hinati niya ang pulo sa pitong varṣa, ipinangalan ang mga ito sa kanyang pitong anak, ipinamahagi ang mga bahagi, at pagkaraan ay umurong sa ātma-yoga at nag-alay ng sarili sa bhakti-sevā sa Panginoon.

Verse 3

शिवं यवसं सुभद्रं शान्तं क्षेमममृतमभयमिति वर्षाणि तेषु गिरयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: ॥ ३ ॥ मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनो ज्योतिष्मान् सुपर्णो हिरण्यष्ठीवो मेघमाल इति सेतुशैला: । अरुणा नृम्णाऽऽङ्गिरसी सावित्री सुप्तभाता ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति महानद्य: । यासां जलोपस्पर्शनविधूतरजस्तमसो हंसपतङ्गोर्ध्वायनसत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णा: सहस्रायुषो विबुधोपमसन्दर्शनप्रजनना: स्वर्गद्वारं त्रय्या विद्यया भगवन्तं त्रयीमयं सूर्यमात्मानं यजन्ते ॥ ४ ॥

Ang pitong varṣa (mga lupain sa mga pulo) ay ipinangalan sa pitong anak: Śiva, Yavasa, Subhadra, Śānta, Kṣema, Amṛta, at Abhaya. Sa pitong bahaging iyon ay may pitong bundok at pitong ilog. Ang mga bundok: Maṇikūṭa, Vajrakūṭa, Indrasena, Jyotiṣmān, Suparṇa, Hiraṇyaṣṭhīva, at Meghamāla; ang mga ilog: Aruṇā, Nṛmṇā, Āṅgirasī, Sāvitrī, Suptabhātā, Ṛtambharā, at Satyambharā. Sa paghipo o pagligo sa mga ilog na ito, agad na nawawala ang dungis ng rajas-tamas; ang apat na varṇa sa Plakṣadvīpa—Haṁsa, Pataṅga, Ūrdhvāyana, at Satyāṅga—ay naglilinis sa ganitong paraan. Nabubuhay sila nang isang libong taon, maganda na tulad ng mga deva at nagkakaanak ding tulad nila; sa ganap na pagsunod sa mga ritwal ng Veda at sa pagsamba sa Bhagavān na nahahayag bilang diyos-Araw, nararating nila ang Surya-loka.

Verse 4

शिवं यवसं सुभद्रं शान्तं क्षेमममृतमभयमिति वर्षाणि तेषु गिरयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: ॥ ३ ॥ मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनो ज्योतिष्मान् सुपर्णो हिरण्यष्ठीवो मेघमाल इति सेतुशैला: । अरुणा नृम्णाऽऽङ्गिरसी सावित्री सुप्तभाता ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति महानद्य: । यासां जलोपस्पर्शनविधूतरजस्तमसो हंसपतङ्गोर्ध्वायनसत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णा: सहस्रायुषो विबुधोपमसन्दर्शनप्रजनना: स्वर्गद्वारं त्रय्या विद्यया भगवन्तं त्रयीमयं सूर्यमात्मानं यजन्ते ॥ ४ ॥

Ang pitong varṣa ay ipinangalan sa pitong anak: Śiva, Yavasa, Subhadra, Śānta, Kṣema, Amṛta, at Abhaya. Doon ay may pitong bundok at pitong ilog na bantog: Maṇikūṭa, Vajrakūṭa, Indrasena, Jyotiṣmān, Suparṇa, Hiraṇyaṣṭhīva, Meghamāla; at Aruṇā, Nṛmṇā, Āṅgirasī, Sāvitrī, Suptabhātā, Ṛtambharā, Satyambharā. Sa paghipo o pagligo sa tubig nito, nalilinis ang rajas-tamas; ang apat na varṇa sa Plakṣadvīpa—Haṁsa, Pataṅga, Ūrdhvāyana, Satyāṅga—ay nagiging dalisay. Nabubuhay sila nang isang libong taon at sa pagsamba sa Bhagavān na nahahayag bilang Surya, nararating nila ang Surya-loka.

Verse 5

प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यस्यर्तस्य ब्रह्मण: । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥

Magnilay at sumilong tayo sa Surya, ang Atman, na repleksiyon ng pinakamatandang Viṣṇu—pinagmumulan ng satya at ṛta, ng Brahman (Veda), at maging ng amṛta at mṛtyu.

Verse 6

प्लक्षादिषु पञ्चसु पुरुषाणामायुरिन्द्रियमोज: सहो बलं बुद्धिर्विक्रम इति च सर्वेषामौत्पत्तिकी सिद्धिरविशेषेण वर्तते ॥ ६ ॥

O Hari, sa limang pulo na pinangungunahan ng Plakṣadvīpa, ang haba ng buhay, lakas ng mga pandama, ojas, tibay, lakas, talino, at tapang ay likás at pantay na nahahayag sa lahat ng naninirahan.

Verse 7

प्लक्ष: स्वसमानेनेक्षुरसोदेनावृतो यथा तथा द्वीपोऽपि शाल्मलो द्विगुणविशाल: समानेन सुरोदेनावृत: परिवृङ्क्ते ॥ ७ ॥

Gaya ng Plakṣadvīpa na napalilibutan ng dagat ng katas ng tubo na kasinglawak ng pulo, gayon din ang kasunod na Sālmalīdvīpa—doble ang lawak—na napalilibutan ng dagat na Surā na kasinglawak din.

Verse 8

यत्र ह वै शाल्मली प्लक्षायामा यस्यां वाव किल निलयमाहुर्भगवतश्छन्द: स्तुत: पतत्‍त्रिराजस्य सा द्वीपहूतये उपलक्ष्यते ॥ ८ ॥

Sa Śālmalīdvīpa ay may dakilang punong śālmalī, at mula sa pangalan nito nagmula ang pangalan ng pulo. Ang punong iyon ay kasinlaki ng plakṣa—isang daang yojana ang lapad at isang libo’t isang daang yojana ang taas. Sinasabi ng mga pantas na ito ang tahanan ni Garuḍa, hari ng mga ibon at sasakyan ni Bhagavān Viṣṇu; doon siya nag-aalay ng mga panalanging Veda upang purihin si Śrī Viṣṇu.

Verse 9

तद्‌द्वीपाधिपति: प्रियव्रतात्मजो यज्ञबाहु: स्वसुतेभ्य: सप्तभ्यस्तन्नामानि सप्तवर्षाणि व्यभजत्सुरोचनं सौमनस्यं रमणकं देववर्षं पारिभद्रमाप्यायनमविज्ञातमिति ॥ ९ ॥

Ang pinuno ng pulong iyon ay si Yajñabāhu, anak ni Mahārāja Priyavrata. Hinati niya ang Śālmalīdvīpa sa pitong lupain (varṣa) upang ipamana sa pitong anak, at pinangalanan ang mga bahagi ayon sa kanilang mga pangalan: Surocana, Saumanasya, Ramaṇaka, Deva-varṣa, Pāribhadra, Āpyāyana, at Avijñāta.

Verse 10

तेषु वर्षाद्रयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: स्वरस: शतश‍ृङ्गो वामदेव: कुन्दो मुकुन्द: पुष्पवर्ष: सहस्रश्रुतिरिति । अनुमति: सिनीवाली सरस्वती कुहू रजनी नन्दा राकेति ॥ १० ॥

Sa mga bahaging iyon ay kilala ang pitong bundok at pitong ilog. Ang mga bundok: Svarasa, Śataśṛṅga, Vāmadeva, Kunda, Mukunda, Puṣpa-varṣa, at Sahasra-śruti. Ang mga ilog: Anumati, Sinīvālī, Sarasvatī, Kuhū, Rajanī, Nandā, at Rākā. Umiiral pa rin ang mga ito hanggang ngayon.

Verse 11

तद्वर्षपुरुषा: श्रुतधरवीर्यधरवसुन्धरेषन्धरसंज्ञा भगवन्तं वेदमयं सोममात्मानं वेदेन यजन्ते ॥ ११ ॥

Ang mga naninirahan sa mga bahaging iyon ay tinatawag na Śrutidhara, Vīryadhara, Vasundhara, at Iṣandhara. Mahigpit nilang sinusunod ang varṇāśrama-dharma at sinasamba si Soma—ang diyos ng buwan—bilang pagpapalawak ng Bhagavān na may anyong Veda, sa pamamagitan ng mga ritwal ayon sa Veda.

Verse 12

स्वगोभि: पितृदेवेभ्यो विभजन् कृष्णशुक्लयो: । प्रजानां सर्वासां राजान्ध: सोमो न आस्त्विति ॥ १२ ॥

Sa pamamagitan ng sariling sinag, hinati ni Soma ang buwan sa dalawang kalahati—kṛṣṇa at śukla—upang maipamahagi ang mga butil na pagkain para sa mga pitṛ at mga deva. Siya ang naghahati ng panahon at hari ng lahat ng nilalang sa sansinukob; kaya idinadalangin namin na manatili siyang aming hari at gabay. Sa kanya kami nag-aalay ng pagyukod na may paggalang.

Verse 13

एवं सुरोदाद्ब‍‌हिस्तद्‌‌द्विगुण: समानेनावृतो घृतोदेन यथापूर्व: कुशद्वीपो यस्मिन् कुशस्तम्बो देवकृतस्तद्‌द्वीपाख्याकरो ज्वलन इवापर: स्वशष्परोचिषा दिशो विराजयति ॥ १३ ॥

Sa labas ng dagat ng alak ay may isa pang pulo na tinatawag na Kuśadvīpa, na doble ang lawak kaysa sa dagat na iyon. Napalilibutan ito ng dagat ng tunaw na ghee na kasinglawak ng mismong pulo. Sa Kuśadvīpa ay may mga kumpol ng damong kuśa na nilikha ng mga deva ayon sa kalooban ng Kataas-taasang Panginoon; dito nagmula ang pangalan ng pulo. Ang kuśa ay kumikislap na parang ikalawang apoy, ngunit banayad at kaaya-aya ang ningning, at nililiwanagan ang lahat ng dako.

Verse 14

तद्‌द्वीपपति: प्रैयव्रतो राजन् हिरण्यरेता नाम स्वं द्वीपं सप्तभ्य: स्वपुत्रेभ्यो यथाभागं विभज्य स्वयं तप आतिष्ठत वसुवसुदानद‍ृढरुचिनाभिगुप्तस्तुत्यव्रतविविक्तवामदेवनामभ्य: ॥ १४ ॥

O Hari, ang anak ni Mahārāja Priyavrata na si Hiraṇyaretā ang naging hari ng Kuśadvīpa. Hinati niya ang pulo sa pitong bahagi at ibinigay ito sa kanyang pitong anak ayon sa karapatang pamana. Pagkaraan, tinalikuran niya ang buhay-pamilya at namuhay sa mahigpit na pagninilay at pagtitika. Ang mga pangalan ng mga anak ay Vasu, Vasudāna, Dṛḍharuci, Stutyavrata, Nābhigupta, Vivikta, at Vāmadeva.

Verse 15

तेषां वर्षेषु सीमागिरयो नद्यश्चाभिज्ञाता: सप्त सप्तैव चक्रश्चतु:श‍ृङ्ग: कपिलश्चित्रकूटो देवानीक ऊर्ध्वरोमा द्रविण इति रसकुल्या मधुकुल्या मित्रविन्दा श्रुतविन्दा देवगर्भा घृतच्युता मन्त्रमालेति ॥ १५ ॥

Sa pitong bahaging iyon ay may pitong bundok na hangganan: Cakra, Catuḥśṛṅga, Kapila, Citrakūṭa, Devānīka, Ūrdhvaromā, at Draviṇa. Mayroon ding pitong ilog: Ramakulyā, Madhukulyā, Mitravindā, Śrutavindā, Devagarbhā, Ghṛtacyutā, at Mantramālā.

Verse 16

यासां पयोभि: कुशद्वीपौकस: कुशलकोविदाभियुक्तकुलकसंज्ञा भगवन्तं जातवेदसरूपिणं कर्मकौशलेन यजन्ते ॥ १६ ॥

Ang mga naninirahan sa Kuśadvīpa ay nagiging dalisay sa pagligo sa tubig ng mga ilog na iyon. Sila’y kilala bilang Kuśala, Kovida, Abhiyukta, at Kulaka—na tulad ng brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra ayon sa pagkakasunod. Ayon sa utos ng mga kasulatang Veda, bihasa sila sa mga ritwal na gawain, kaya sinasamba nila ang Panginoon sa Kanyang anyo bilang Jātavedas, ang diyos ng apoy.

Verse 17

परस्य ब्रह्मण: साक्षाज्जातवेदोऽसि हव्यवाट् । देवानां पुरुषाङ्गानां यज्ञेन पुरुषं यजेति ॥ १७ ॥

O Jātavedas, diyos ng apoy, ikaw ay tuwirang bahagi ng Kataas-taasang Persona ng Diyos, si Śrī Hari, at ikaw ang nagdadala ng mga handog (havya) sa Kanya. Kaya kami’y nagsusumamo: ang mga sangkap ng yajña na inihahandog namin sa mga deva, ialay mo sa pamamagitan ng yajña sa Puruṣottama Bhagavān, sapagkat Siya ang tunay na tumatanggap at nagtatamasa.

Verse 18

तथा घृतोदाद्ब‍‌हि: क्रौञ्चद्वीपो द्विगुण: स्वमानेन क्षीरोदेन परित उपक्‍ल‍ृप्तो वृतो यथा कुशद्वीपो घृतोदेन यस्मिन् क्रौञ्चो नाम पर्वतराजो द्वीपनामनिर्वर्तक आस्ते ॥ १८ ॥

Sa labas ng karagatang ghee ay may isa pang pulo na tinatawag na Krauñcadvīpa, na ang lapad ay doble kaysa sa karagatang ghee. Gaya ng Kuśadvīpa na napalilibutan ng karagatang ghee, ang Krauñcadvīpa ay napalilibutan ng karagatang gatas na kasinglawak ng pulo. Sa Krauñcadvīpa ay may dakilang bundok na tinatawag na Krauñca, at mula rito nagmula ang pangalan ng pulo.

Verse 19

योऽसौ गुहप्रहरणोन्मथितनितम्बकुञ्जोऽपि क्षीरोदेनासिच्यमानो भगवता वरुणेनाभिगुप्तो विभयो बभूव ॥ १९ ॥

Bagaman ang mga halamang tumutubo sa mga dalisdis ng Bundok Krauñca ay sinalakay at winasak ng mga sandata ni Kārttikeya (Guhā), ang bundok ay naging walang takot; sapagkat palagi itong binabasa sa lahat ng panig ng Karagatang Gatas at pinangangalagaan ni Bhagavān Varuṇa-deva.

Verse 20

तस्मिन्नपि प्रैयव्रतो घृतपृष्ठो नामाधिपति: स्वे द्वीपे वर्षाणि सप्त विभज्य तेषु पुत्रनामसु सप्त रिक्थादान् वर्षपान्निवेश्य स्वयं भगवान् भगवत: परमकल्याणयशस आत्मभूतस्य हरेश्चरणारविन्दमुपजगाम ॥ २० ॥

Ang namuno sa pulong iyon ay isa pang anak ni Mahārāja Priyavrata, na ang pangalan ay Ghṛtapṛṣṭha. Hinati niya ang kanyang pulo sa pitong bahagi at ipinangalan ang mga ito sa kanyang pitong anak. Pagkatapos nito, tuluyan niyang tinalikuran ang buhay-pamilya at sumilong sa mga talampakang-loto ni Bhagavān Hari, ang Kaluluwa ng lahat ng kaluluwa, puspos ng mapagpalang katangian; at sa gayon ay nakamit niya ang ganap na kaganapan.

Verse 21

आमो मधुरुहो मेघपृष्ठ: सुधामा भ्राजिष्ठो लोहितार्णो वनस्पतिरिति घृतपृष्ठसुतास्तेषां वर्षगिरय: सप्त सप्तैव नद्यश्चाभिख्याता: शुक्लो वर्धमानो भोजन उपबर्हिणो नन्दो नन्दन: सर्वतोभद्र इति अभया अमृतौघा आर्यका तीर्थवती रूपवती पवित्रवती शुक्लेति ॥ २१ ॥

Ang mga anak ni Ghṛtapṛṣṭha Mahārāja ay sina Āma, Madhuruha, Meghapṛṣṭha, Sudhāmā, Bhrājiṣṭha, Lohitārṇa, at Vanaspati. Sa kanilang pulo ay may pitong bundok: Śukla, Vardhamāna, Bhojana, Upabarhiṇa, Nanda, Nandana, at Sarvatobhadra; at may pitong ilog: Abhayā, Amṛtaughā, Āryakā, Tīrthavatī, Rūpavatī, Pavitravatī, at Śuklā.

Verse 22

यासामम्भ: पवित्रममलमुपयुञ्जाना: पुरुषऋषभद्रविणदेवकसंज्ञा वर्षपुरुषा आपोमयं देवमपां पूर्णेनाञ्जलिना यजन्ते ॥ २२ ॥

Gamit ang banal at malinaw na tubig ng mga ilog na iyon, ang mga naninirahan sa Krauñcadvīpa—ang Puruṣa, Ṛṣabha, Draviṇa, at Devaka—na nahahati sa apat na uri, ay sumasamba sa Kataas-taasang Panginoon sa pamamagitan ng pag-aalay ng isang dakot na tubig sa mga talampakang-loto ni Varuṇa-deva, ang diyos na may anyong tubig.

Verse 23

आप: पुरुषवीर्या: स्थ पुनन्तीर्भूर्भुव:सुव: । ता न: पुनीतामीवघ्नी: स्पृशतामात्मना भुव इति ॥ २३ ॥

O banal na tubig ng mga ilog! Tumanggap kayo ng lakas mula sa Kataas-taasang Persona ng Diyos; kaya nililinis ninyo ang Bhū, Bhuvar, at Svar. Sa likas ninyong kalagayan, inaalis ninyo ang kasalanan; kaya namin kayo hinahaplos. Nawa’y patuloy ninyo kaming dalisayin.

Verse 24

एवं पुरस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशित: शाकद्वीपो द्वात्रिंशल्लक्षयोजनायाम: समानेन च दधिमण्डोदेन परीतो यस्मिन् शाको नाम महीरुह: स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महासुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥

Sa labas ng Karagatang Gatas ay may isa pang pulo na tinatawag na Śākadvīpa, na may lapad na 3,200,000 yojana. Napalilibutan ito ng karagatang nilagang-kinalong yogurt (dadhimaṇḍa) na kasinglawak ng pulo. Doon ay may malaking punong ‘śāka’ na pinagmulan ng pangalan ng pulo, at ang bango nito’y kumakalat sa buong pulo.

Verse 25

तस्यापि प्रैयव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथि: सोऽपि विभज्य सप्त वर्षाणि पुत्रनामानि तेषु स्वात्मजान् पुरोजवमनोजवपवमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वधारसंज्ञान्निधाप्याधिपतीन् स्वयं भगवत्यनन्त आवेशितमतिस्तपोवनं प्रविवेश ॥ २५ ॥

Ang pinuno ng pulong iyon, isa ring anak ni Priyavrata, ay si Medhātithi. Hinati niya ang pulo sa pitong bahagi at pinangalanan ayon sa kanyang mga anak, na ginawa niyang mga hari: Purojava, Manojava, Pavamāna, Dhūmrānīka, Citrarepha, Bahurūpa, at Viśvadhāra. Pagkatapos, umurong si Medhātithi at pumasok sa gubat ng pagninilay upang ituon ang isip sa mga lotus na paa ni Bhagavān Ananta.

Verse 26

एतेषां वर्षमर्यादागिरयो नद्यश्च सप्त सप्तैव ईशान उरुश‍ृङ्गो बलभद्र: शतकेसर: सहस्रस्रोतो देवपालो महानस इति अनघाऽऽयुर्दा उभयस्पृष्टिरपराजिता पञ्चपदी सहस्रस्रुतिर्निजधृतिरिति ॥ २६ ॥

Para sa mga lupain ding iyon ay may pitong bundok na hangganan: Īśāna, Uruśṛṅga, Balabhadra, Śatakesara, Sahasrasrota, Devapāla, at Mahānasa. At may pitong ilog: Anaghā, Āyurdā, Ubhayaspṛṣṭi, Aparājitā, Pañcapadī, Sahasra-śruti, at Nijadhṛti.

Verse 27

तद्वर्षपुरुषा ऋतव्रतसत्यव्रतदानव्रतानुव्रतनामानो भगवन्तं वाय्वात्मकं प्राणायामविधूतरजस्तमस: परमसमाधिना यजन्ते ॥ २७ ॥

Ang mga naninirahan sa mga pulong iyon ay nahahati rin sa apat na uri—Ṛtavrata, Satyavrata, Dānavrata, at Anuvrata—na katulad ng brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra. Nagsasagawa sila ng prāṇāyāma upang maalis ang rajas at tamas, at sa dakilang samādhi ay sumasamba sila sa Kataas-taasang Panginoon sa anyo ni Vāyu.

Verse 28

अन्त:प्रविश्य भूतानि यो बिभर्त्यात्मकेतुभि: । अन्तर्यामीश्वर: साक्षात्पातु नो यद्वशे स्फुटम् ॥ २८ ॥

O Kataas-taasang Persona! Ikaw ay nananahan bilang Antaryami sa loob ng katawan, pinamamahalaan ang prāṇa at iba’t ibang hangin, at inaalalayan ang lahat ng nilalang. O Panginoon, na nasa Iyong kapangyarihan ang sansinukob—ingatan Mo kami sa lahat ng panganib.

Verse 29

एवमेव दधिमण्डोदात्परत: पुष्करद्वीपस्ततो द्विगुणायाम: समन्तत उपकल्पित: समानेन स्वादूदकेन समुद्रेण बहिरावृतो यस्मिन् बृहत्पुष्करं ज्वलनशिखामलकनकपत्रायुतायुतं भगवत: कमलासनस्याध्यासनं परिकल्पितम् ॥ २९ ॥

Sa labas ng karagatang yogurt ay ang pulong Puṣkaradvīpa, na doble ang lapad kaysa sa karagatang iyon. Napalilibutan ito ng karagatang may napakasarap na tubig na kasinglawak ng pulong mismo. Sa Puṣkaradvīpa ay may dambuhalang lotus na may isang daang milyong dalisay na gintong talulot, nagniningning na parang apoy; ito ang itinuturing na luklukan ni Bhagavān Brahmā, ang Padmāsana.

Verse 30

तद्‌द्वीपमध्ये मानसोत्तरनामैक एवार्वाचीनपराचीनवर्षयोर्मर्यादाचलोऽयुतयोजनोच्छ्रायायामो यत्र तु चतसृषु दिक्षु चत्वारि पुराणि लोकपालानामिन्द्रादीनां यदुपरिष्टात्सूर्यरथस्य मेरुं परिभ्रमत: संवत्सरात्मकं चक्रं देवानामहोरात्राभ्यां परिभ्रमति ॥ ३० ॥

Sa gitna ng pulong iyon ay ang malaking bundok na Mānasottara, na hangganan ng panloob at panlabas na bahagi ng isla. Ang lapad at taas nito ay 10,000 yojana. Sa bundok na iyon, sa apat na direksiyon, naroon ang mga tirahan ng mga lokapāla gaya ni Indra. Sa ibabaw nito, ang karwahe ng diyos-araw ay umiikot sa Meru sa landas na tinatawag na Saṁvatsara; ang isang panig ay araw ng mga deva at ang kabila ay gabi nila.

Verse 31

तद्‌द्वीपस्याप्यधिपति: प्रैयव्रतो वीतिहोत्रो नामैतस्यात्मजौ रमणकधातकिनामानौ वर्षपती नियुज्य स स्वयं पूर्वजवद्भ‍गवत्कर्मशील एवास्ते ॥ ३१ ॥

Ang pinuno ng pulong iyon ay si Vītihotra, anak ni Mahārāja Priyavrata. Mayroon siyang dalawang anak na sina Ramaṇaka at Dhātaki. Ipinagkaloob niya sa kanila ang dalawang panig ng isla bilang mga tagapamahala ng mga rehiyon, at siya mismo, tulad ng nakatatandang kapatid na si Medhātithi, ay nanatiling abala sa mga gawain ng paglilingkod para sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 32

तद्वर्षपुरुषा भगवन्तं ब्रह्मरूपिणं सकर्मकेण कर्मणाऽऽराधयन्तीदं चोदाहरन्ति ॥ ३२ ॥

Upang matupad ang mga hangaring materyal, sinasamba ng mga naninirahan sa lupang iyon ang Kataas-taasang Panginoon sa anyong Brahmā, sa pamamagitan ng mga gawaing karma, at binibigkas nila ang panalanging ito.

Verse 33

यत्तत्कर्ममयं लिङ्गं ब्रह्मलिङ्गं जनोऽर्चयेत् । एकान्तमद्वयं शान्तं तस्मै भगवते नम इति ॥ ३३ ॥

Si Brahmā na sinasamba bilang anyo ng karma at mga ritwal ng Veda ay tapat na deboto ng Kataas-taasang Panginoon—mapayapa, iisa at walang dalawa; sa Bhagavān Brahmā kami’y nagpupugay.

Verse 34

ऋषिरुवाच तत: परस्ताल्लोकालोकनामाचलो लोकालोकयोरन्तराले परित उपक्षिप्त: ॥ ३४ ॥

Wika ng rishi: Pagkaraan nito, sa pagitan ng lupang may liwanag at lupang di nasisinagan, nakapaligid sa lahat, naroon ang bundok na tinatawag na Lokāloka.

Verse 35

यावन्मानसोत्तरमेर्वोरन्तरं तावती भूमि: काञ्चन्यन्याऽऽदर्शतलोपमा यस्यां प्रहित: पदार्थो न कथञ्चित्पुन: प्रत्युपलभ्यते तस्मात्सर्वसत्त्वपरिहृतासीत् ॥ ३५ ॥

Sa kabila ng dagat ng matamis na tubig ay may lupang kasinglawak ng pagitan ng gitna ng Bundok Sumeru at hangganan ng Bundok Mānasottara. Pagkaraan nito hanggang Bundok Lokāloka ay lupang ginto na parang salamin; anumang mahulog doon ay di na muling makita, kaya iniwan ito ng lahat ng nilalang.

Verse 36

लोकालोक इति समाख्या यदनेनाचलेन लोकालोकस्यान्तर्वर्तिनावस्थाप्यते ॥ ३६ ॥

Tinatawag itong Lokāloka sapagkat ang bundok na di matinag na ito ang nagtatakda ng hangganan ng lupang may nilalang at lupang walang naninirahan.

Verse 37

स लोकत्रयान्ते परित ईश्वरेण विहितो यस्मात्सूर्यादीनां ध्रुवापवर्गाणां ज्योतिर्गणानां गभस्तयोऽर्वाचीनांस्त्रींल्लोकानावितन्वाना न कदाचित्पराचीना भवितुमुत्सहन्ते तावदुन्नहनायाम: ॥ ३७ ॥

Sa kalooban ng Kataas-taasang Śrī Kṛṣṇa, ang Bundok Lokāloka ay itinakda bilang panlabas na hangganan ng tatlong daigdig—Bhūrloka, Bhuvarloka, at Svarloka—upang ang mga sinag ng araw at ng mga maningning na katawan sa langit ay umabot lamang sa loob ng hangganang iyon. Mula sa araw hanggang Dhruvaloka, ang lahat ng liwanag ay nagkakalat sa tatlong daigdig, ngunit di kailanman makalalampas sa bundok na ito, sapagkat napakataas nito, higit pa sa Dhruvaloka, at hinaharang ang mga sinag.

Verse 38

एतावाँल्लोकविन्यासो मानलक्षणसंस्थाभिर्विचिन्तित: कविभि: स तु पञ्चाशत्कोटिगणितस्य भूगोलस्य तुरीयभागोऽयं लोकालोकाचल: ॥ ३८ ॥

Ang mga pantas na malaya sa pagkakamali, ilusyon, at hilig na manlinlang ay maingat na naglarawan ng kaayusan ng mga loka, pati mga tanda, sukat, at kinalalagyan. Itinatag nila na ang layo mula Sumeru hanggang Bundok Lokāloka ay ikaapat na bahagi ng diyametro ng sansinukob—125,000,000 yojana.

Verse 39

तदुपरिष्टाच्चतसृष्वाशास्वात्मयोनिनाखिलजगद्गुरुणाधिनिवेशिता ये द्विरदपतय ऋषभ: पुष्करचूडो वामनोऽपराजित इति सकललोकस्थितिहेतव: ॥ ३९ ॥

Sa tuktok ng Bundok Lokāloka ay naroon ang apat na gaja-pati, ang pinakadakila sa mga elepante, na itinalaga sa apat na direksiyon ni Brahmā, ang espirituwal na guro ng buong sansinukob. Ang kanilang mga pangalan ay Ṛṣabha, Puṣkaracūḍa, Vāmana, at Aparājita. Sila ang nagtataguyod sa katatagan ng mga sistemang pangmundo.

Verse 40

तेषां स्वविभूतीनां लोकपालानां च विविधवीर्योपबृंहणाय भगवान् परममहापुरुषो महाविभूतिपतिरन्तर्याम्यात्मनो विशुद्धसत्त्वं धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्याद्यष्टमहासिद्ध्युपलक्षणं विष्वक्सेनादिभि: स्वपार्षदप्रवरै: परिवारितो निजवरायुधोपशोभितैर्निजभुजदण्डै: सन्धारय-माणस्तस्मिन् गिरिवरे समन्तात्सकललोकस्वस्तय आस्ते ॥ ४० ॥

Upang palakasin ang iba’t ibang kapangyarihan ng mga gaja-pati at ng mga lokapāla, at para sa kapakanan ng lahat ng nilalang sa lahat ng loka, ang Bhagavān—ang Kataas-taasang Purusha, Panginoon ng lahat ng transendental na karangyaan, ang Antaryāmī sa puso ng lahat—ay nagpapakita sa tuktok ng bundok na iyon sa isang dalisay na espirituwal na katawan, di nadudungisan ng mga guna. Napapaligiran ng Kanyang mga kasamang tulad ni Viṣvaksena, at naggagayak ng mga sandata sa apat na kamay, inihahayag Niya ang dharma, kaalaman, paglayo sa pagnanasa, at mga siddhi gaya ng aṇimā, laghimā, at mahimā.

Verse 41

आकल्पमेवं वेषं गत एष भगवानात्मयोगमायया विरचितविविधलोकयात्रागोपीयायेत्यर्थ: ॥ ४१ ॥

Sa pamamagitan ng Kanyang sariling yoga-māyā, ang Bhagavān ay nagtatangan ng ganitong anyo at kasuotan sa buong isang kalpa, upang manatiling lihim ang Kanyang pamamahala sa iba’t ibang loka at upang mapanatili ang katatagan ng mga mundo.

Verse 42

योऽन्तर्विस्तार एतेन ह्यलोकपरिमाणं च व्याख्यातं यद्ब‍‌हिर्लोकालोकाचलात् । तत: परस्ताद्योगेश्वरगतिं विशुद्धामुदाहरन्ति ॥ ४२ ॥

Mahal na Hari, sa labas ng Bundok Lokāloka ay ang lupain na tinatawag na Aloka-varṣa, na kasinglawak ng lugar sa loob ng bundok—125,000,000 yojana. Lampas sa Aloka-varṣa ay ang dalisay na hantungan ng mga naghahangad ng paglaya; sapagkat ito’y lampas sa saklaw ng mga guna ng kalikasan, ito’y ganap na wagas.

Verse 43

अण्डमध्यगत: सूर्यो द्यावाभूम्योर्यदन्तरम् । सूर्याण्डगोलयोर्मध्ये कोट्य: स्यु: पञ्चविंशति: ॥ ४३ ॥

Ang araw ay nasa gitna ng sansinukob, sa antarikṣa sa pagitan ng Bhūrloka at Bhuvarloka. Ang layo mula sa araw hanggang sa gilid ng sansinukob ay dalawampu’t limang koṭi yojana.

Verse 44

मृतेऽण्ड एष एतस्मिन् यदभूत्ततो मार्तण्ड इति व्यपदेश: । हिरण्यगर्भ इति यद्धिरण्याण्डसमुद्भ‍व: ॥ ४४ ॥

Ang diyos ng araw ay tinatawag ding Vairāja, ang kabuuang materyal na katawan ng lahat ng nilalang. Dahil sa paglikha ay pumasok siya sa mapurol na itlog ng sansinukob, tinawag siyang Mārtaṇḍa. Tinatawag din siyang Hiraṇyagarbha sapagkat natanggap niya ang materyal na katawan mula kay Hiraṇyagarbha (Brahmā).

Verse 45

सूर्येण हि विभज्यन्ते दिश: खं द्यौर्मही भिदा । स्वर्गापवर्गौ नरका रसौकांसि च सर्वश: ॥ ४५ ॥

O Hari, ang diyos ng araw at ang planetang araw ang naghahati sa lahat ng direksiyon ng sansinukob. Dahil lamang sa presensya ng araw nauunawaan natin ang langit, ang mas matataas na daigdig, ang mundong ito, at ang mas mababang mga daigdig. Dahil din sa araw nalalaman natin kung alin ang para sa materyal na pag-enjoy, alin ang para sa paglaya, alin ang impiyerno, at alin ang mga ilalim-lupang dako.

Verse 46

देवतिर्यङ्‍मनुष्याणां सरीसृपसवीरुधाम् । सर्वजीवनिकायानां सूर्य आत्मा द‍ृगीश्वर: ॥ ४६ ॥

Ang lahat ng nilalang—mga deva, tao, hayop, ibon, insekto, reptilya, baging at mga puno—ay umaasa sa init at liwanag na ibinibigay ng diyos ng araw mula sa planetang araw. Bukod dito, dahil sa presensya ng araw nakakakita ang lahat; kaya siya’y tinatawag na dṛg-īśvara, ang banal na tagapangasiwa ng paningin.