Adhyaya 25

Verse 1

श्रीभगवानुवाच गुणानामसम्मिश्राणां पुमान् येन यथा भवेत् । तन्मे पुरुषवर्येदमुपधारय शंसत: ॥ १ ॥

Sinabi ng Panginoon: O pinakamainam sa mga tao, makinig nang mabuti habang inilalarawan Ko kung paano nakakamit ng jīva ang isang tiyak na likas na katangian sa pakikisama sa bawat guṇa ng materya.

Verse 2

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५ ॥

Pagpipigil sa isip at pandama, pagtitiis, pag-unawa, pag-aayuno at disiplina, katotohanan, habag, pag-alaala, kasiyahan, pagkakawanggawa, pagtalikod sa pagkalugod ng pandama, pananampalataya sa gurong espirituwal, pagkapahiya sa maling gawa, limos, kasimplehan, kababaang-loob, at kapanatagan sa loob—ito ang mga katangian ng sattva. Pagnanasa, matinding pagsisikap, kapalaluan at pagkamapangahas, hindi pagkasiya kahit may pakinabang, huwad na pagmamataas, pagdarasal para sa pag-unlad na makamundo, pagtinging mas mataas sa iba, kaligayahang pandama, padalus-dalos sa pakikipaglaban, hilig sa papuri, panlilibak sa kapwa, pag-aanunsiyo ng sariling lakas, at pagbibigay-katwiran sa gawa sa pamamagitan ng lakas—ito ang rajas. Galit na di-matiis, kasakiman, pananalitang walang batayang śāstra, karahasan, pamumuhay na parasitiko, pagkukunwari, matagal na pagod, alitan, panaghoy, pagkalito, kalungkutan, panghihina ng loob, labis na tulog, huwad na pag-asa, takot, at katamaran—ito ang tamas. Ngayon pakinggan ang tungkol sa paghahalo ng tatlong guṇa.

Verse 3

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५ ॥

Pagpipigil sa isip at pandama, pagtitiis, pag-unawa, pag-aayuno at disiplina, katotohanan, habag, pag-alaala, kasiyahan, pagkakawanggawa, pagtalikod sa pagkalugod ng pandama, pananampalataya sa gurong espirituwal, pagkapahiya sa maling gawa, limos, kasimplehan, kababaang-loob, at kapanatagan sa loob—ito ang mga katangian ng sattva. Pagnanasa, matinding pagsisikap, pagkamapangahas, hindi pagkasiya kahit may pakinabang, huwad na pagmamataas, pagdarasal para sa pag-unlad na makamundo, pagtinging mas mataas sa iba, kaligayahang pandama, padalus-dalos sa pakikipaglaban, hilig sa papuri, panlilibak sa kapwa, pag-aanunsiyo ng sariling lakas, at pagbibigay-katwiran sa gawa sa pamamagitan ng lakas—ito ang rajas. Galit na di-matiis, kasakiman, pananalitang walang batayang śāstra, karahasan, pamumuhay na parasitiko, pagkukunwari, matagal na pagod, alitan, panaghoy, pagkalito, kalungkutan, panghihina ng loob, labis na tulog, huwad na pag-asa, takot, at katamaran—ito ang tamas. Ngayon pakinggan ang tungkol sa paghahalo ng tatlong guṇa.

Verse 4

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५ ॥

Ang pagpipigil sa isip at mga pandama, pagtitiis, wastong paghatol, paninindigan sa itinakdang dharma, katotohanan, habag, banal na pag-alaala, kasiyahan, pagkakawanggawa, pagtalikod sa pagkalugod ng pandama, pananampalataya sa gurong espirituwal, pagkapahiya sa di-wastong gawa, pagbibigay, kasimplehan, kababaang-loob, at panloob na kapanatagan—ito ang mga tanda ng sattva. Pagnanasang makamundo, malaking pagsisikap, kapalaluan at kabangisan, di-kasiyahan kahit may pakinabang, huwad na pagmamataas, pagdarasal para sa pag-unlad na materyal, pagtinging sarili’y higit sa iba, kaligayahang pandama, padalus-dalos sa pakikipaglaban, pagkahilig sa papuri, panlilibak sa kapwa, pagpapakita ng sariling lakas at pagbibigay-katwiran sa gawa sa pamamagitan ng kapangyarihan—ito ang rajas. Galit na di-mapigil, kasakiman, pagsasalitang walang batayang kasulatan, marahas na poot, pamumuhay na umaasa sa iba, pagkukunwari, matagal na pagkapagod, alitan, panaghoy, pagkalito, kalungkutan, panlulumo, labis na tulog, huwad na pag-asa, takot at katamaran—ito ang tamas. Ngayon pakinggan ang pagsasanib ng tatlong guna.

Verse 5

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५ ॥

Ang pagpipigil sa isip at mga pandama, pagtitiis, wastong paghatol, paninindigan sa itinakdang dharma, katotohanan, habag, banal na pag-alaala, kasiyahan, pagkakawanggawa, pagtalikod sa pagkalugod ng pandama, pananampalataya sa gurong espirituwal, pagkapahiya sa di-wastong gawa, pagbibigay, kasimplehan, kababaang-loob, at panloob na kapanatagan—ito ang mga tanda ng sattva. Pagnanasang makamundo, malaking pagsisikap, kapalaluan at kabangisan, di-kasiyahan kahit may pakinabang, huwad na pagmamataas, pagdarasal para sa pag-unlad na materyal, pagtinging sarili’y higit sa iba, kaligayahang pandama, padalus-dalos sa pakikipaglaban, pagkahilig sa papuri, panlilibak sa kapwa, pagpapakita ng sariling lakas at pagbibigay-katwiran sa gawa sa pamamagitan ng kapangyarihan—ito ang rajas. Galit na di-mapigil, kasakiman, pagsasalitang walang batayang kasulatan, marahas na poot, pamumuhay na umaasa sa iba, pagkukunwari, matagal na pagkapagod, alitan, panaghoy, pagkalito, kalungkutan, panlulumo, labis na tulog, huwad na pag-asa, takot at katamaran—ito ang tamas. Ngayon pakinggan ang pagsasanib ng tatlong guna.

Verse 6

सन्निपातस्त्वहमिति ममेत्युद्धव या मति: । व्यवहार: सन्निपातो मनोमात्रेन्द्रियासुभि: ॥ ६ ॥

Minamahal kong Uddhava, ang pagsasanib ng tatlong guna ay nasa pag-iisip na “ako” at “akin.” Ang karaniwang pakikitungo sa mundo—na isinasagawa sa pamamagitan ng isip, mga bagay na nadarama, mga pandama, at mga hininga-buhay (prāṇa) ng katawan—ay nakabatay rin sa paghahalo ng mga guna.

Verse 7

धर्मे चार्थे च कामे च यदासौ परिनिष्ठित: । गुणानां सन्निकर्षोऽयं श्रद्धारतिधनावह: ॥ ७ ॥

Kapag ang tao ay lubos na nakatuon sa dharma, artha, at kāma, ang pananampalataya, yaman, at pagkalugod ng pandama na nakukuha niya sa pagsisikap ay nagpapakita ng ugnayan ng tatlong guna ng kalikasan.

Verse 8

प्रवृत्तिलक्षणे निष्ठा पुमान् यर्हि गृहाश्रमे । स्वधर्मे चानुतिष्ठेत गुणानां समितिर्हि सा ॥ ८ ॥

Kapag ang tao ay nagnanais ng pagkalugod ng pandama, nakakapit sa buhay-pamilya sa gṛhastha-āśrama na may tatak ng pravṛtti, at dahil dito’y tumitibay sa pagsasagawa ng sariling dharma, nahahayag ang pagsasanib ng mga guna ng kalikasan.

Verse 9

पुरुषं सत्त्वसंयुक्तमनुमीयाच्छमादिभि: । कामादिभी रजोयुक्तं क्रोधाद्यैस्तमसा युतम् ॥ ९ ॥

Ang taong may mga katangiang gaya ng pagpipigil-sa-sarili ay nauunawaang nangingibabaw sa sattva. Ang masidhing tao ay nakikilala sa pagnanasa, at ang nasa kamangmangan ay sa galit at iba pa.

Verse 10

यदा भजति मां भक्त्या निरपेक्ष: स्वकर्मभि: । तं सत्त्वप्रकृतिं विद्यात् पुरुषं स्‍त्रियमेव वा ॥ १० ॥

Lalaki man o babae, kapag sumasamba sa Akin nang may mapagmahal na bhakti at iniaalay sa Akin ang itinakdang tungkulin nang walang pagkapit sa bunga, siya’y nauunawaang nasa sattva.

Verse 11

यदा आशिष आशास्य मां भजेत स्वकर्मभि: । तं रज:प्रकृतिं विद्यात् हिंसामाशास्य तामसम् ॥ ११ ॥

Kapag sinasamba Ako ng isang tao sa pamamagitan ng itinakdang tungkulin na may pag-asang makamit ang pakinabang na materyal, siya’y nasa rajas. At ang sumasamba na may hangaring manakit ng iba ay nasa tamas.

Verse 12

सत्त्वं रजस्तम इति गुणा जीवस्य नैव मे । चित्तजा यैस्तु भूतानां सज्जमानो निबध्यते ॥ १२ ॥

Ang sattva, rajas, at tamas ay mga guna ng nilalang, hindi sa Akin. Lumilitaw ang mga ito sa isipan at pinapadikit ang nilalang sa katawan at iba pang nilikha, kaya siya’y nagagapos.

Verse 13

यदेतरौ जयेत् सत्त्वं भास्वरं विशदं शिवम् । तदा सुखेन युज्येत धर्मज्ञानादिभि: पुमान् ॥ १३ ॥

Kapag ang sattva—maliwanag, dalisay, at mapalad—ay nanaig laban sa rajas at tamas, ang tao’y madaling napupuspos ng ligaya, dharma, kaalaman, at iba pang mabubuting katangian.

Verse 14

यदा जयेत्तम: सत्त्वं रज: सङ्गं भिदा चलम् । तदा दु:खेन युज्येत कर्मणा यशसा श्रिया ॥ १४ ॥

Kapag nanaig ang gunang rajas—na nagdudulot ng pagkapit, pagkakahiwalay, at masiglang pagkilos—sa tamas at sattva, ang tao’y nagsisikap nang husto upang makamit ang dangal at kayamanan. Sa rajas, nararanasan niya ang pagkabalisa at pakikibaka.

Verse 15

यदा जयेद् रज: सत्त्वं तमो मूढं लयं जडम् । युज्येत शोकमोहाभ्यां निद्रयाहिंसयाशया ॥ १५ ॥

Kapag nanaig ang gunang tamas—madilim, mangmang at manhid—sa rajas at sattva, tinatakpan nito ang kamalayan at ginagawang hangal at mapurol ang tao. Nahuhulog sa dalamhati at ilusyon, siya’y labis matulog, kumakapit sa huwad na pag-asa, at nagpapakita ng karahasan sa iba.

Verse 16

यदा चित्तं प्रसीदेत इन्द्रियाणां च निर्वृति: । देहेऽभयं मनोऽसङ्गं तत् सत्त्वं विद्धि मत्पदम् ॥ १६ ॥

Kapag luminaw at naging payapa ang kamalayan at ang mga pandama’y humiwalay sa materya, nararanasan ang kawalang-takot sa loob ng katawan at ang di-pagkapit sa materyal na isip. Unawain ito bilang pag-iral ng sattva, kung saan may pagkakataong makilala Ako.

Verse 17

विकुर्वन् क्रियया चाधीरनिवृत्तिश्च चेतसाम् । गात्रास्वास्थ्यं मनो भ्रान्तं रज एतैर्निशामय ॥ १७ ॥

Makikilala ang gunang rajas sa mga palatandaan: pagbaluktot ng talino dahil sa sobrang pagkilos, kawalan ng kakayahan ng mga pandama na humiwalay sa makamundong bagay, di-malusog na kalagayan ng mga kasangkapang gumagawa, at ang magulong pagkalito ng isip.

Verse 18

सीदच्चित्तं विलीयेत चेतसो ग्रहणेऽक्षमम् । मनो नष्टं तमो ग्लानिस्तमस्तदुपधारय ॥ १८ ॥

Kapag humina at tuluyang naglaho ang mas mataas na kamalayan kaya’t hindi na makapagtuon ng pansin, nasisira ang isip at lumilitaw ang kamangmangan at panlulumo. Unawain ito bilang pag-iral ng gunang tamas.

Verse 19

एधमाने गुणे सत्त्वे देवानां बलमेधते । असुराणां च रजसि तमस्युद्धव रक्षसाम् ॥ १९ ॥

Sa paglago ng katangian ng kabutihan (Sattva), ang lakas ng mga demigod ay tumataas din. Kapag ang pasyon (Rajas) ay tumaas, ang mga demonyo ay lumalakas. At sa pag-usbong ng kamangmangan (Tamas), O Uddhava, ang lakas ng mga masasamang nilalang ay tumataas.

Verse 20

सत्त्वाज्जागरणं विद्याद् रजसा स्वप्नमादिशेत् । प्रस्वापं तमसा जन्तोस्तुरीयं त्रिषु सन्ततम् ॥ २० ॥

Dapat maunawaan na ang gising na kamalayan ay nagmumula sa katangian ng kabutihan (Sattva), ang pagtulog na may panaginip ay mula sa pasyon (Rajas), at ang malalim na pagtulog ay mula sa kamangmangan (Tamas). Ang ika-apat na estado ng kamalayan ay sumasaklaw sa tatlong ito at ito ay transendental.

Verse 21

उपर्युपरि गच्छन्ति सत्त्वेन ब्राह्मणा जना: । तमसाधोऽध आमुख्याद् रजसान्तरचारिण: ॥ २१ ॥

Ang mga taong maalam na nakatuon sa kulturang Vedic ay itinataas ng katangian ng kabutihan (Sattva) sa mas matataas na posisyon. Ang katangian ng kamangmangan (Tamas), sa kabilang banda, ay pumipilit sa isa na mahulog sa mas mababang mga kapanganakan. At sa pamamagitan ng pasyon (Rajas), ang isa ay patuloy na lumilipat sa mga katawang tao.

Verse 22

सत्त्वे प्रलीना: स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलया: । तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणा: ॥ २२ ॥

Ang mga umaalis sa mundong ito sa katangian ng kabutihan (Sattva) ay pumupunta sa mga makalangit na planeta, ang mga namamatay sa katangian ng pasyon (Rajas) ay nananatili sa mundo ng mga tao, at ang mga namamatay sa katangian ng kamangmangan (Tamas) ay dapat pumunta sa impiyerno. Ngunit ang mga malaya mula sa impluwensya ng lahat ng katangian ng kalikasan ay lumalapit sa Akin.

Verse 23

मदर्पणं निष्फलं वा सात्त्विकं निजकर्म तत् । राजसं फलसङ्कल्पं हिंसाप्रायादि तामसम् ॥ २३ ॥

Ang gawaing isinagawa bilang pag-aalay sa Akin, nang walang pagsasaalang-alang sa bunga, ay itinuturing na nasa katangian ng kabutihan (Sattva). Ang gawaing isinagawa na may pagnanais na tamasahin ang mga resulta ay nasa katangian ng pasyon (Rajas). At ang gawaing udyok ng karahasan at inggit ay nasa katangian ng kamangmangan (Tamas).

Verse 24

कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं रजो वैकल्पिकं च यत् । प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥

Ang kaalamang nagdudulot ng kaivalya ay sattvika; ang kaalamang nakabatay sa dualidad ay rajasa; at ang mangmang na kaalamang materyal ay tamasa. Ngunit ang kaalamang nakasandig sa Akin ay nirguna, lampas sa mga guna.

Verse 25

वनं तु सात्त्विको वासो ग्रामो राजस उच्यते । तामसं द्यूतसदनं मन्निकेतं तु निर्गुणम् ॥ २५ ॥

Ang paninirahan sa gubat ay sattvika; ang paninirahan sa bayan o lungsod ay rajasa; ang paninirahan sa bahay-sugal ay tamasa. Ngunit ang paninirahan sa lugar na tinitirhan Ko ay nirguna, lampas sa mga guna.

Verse 26

सात्त्विक: कारकोऽसङ्गी रागान्धो राजस: स्मृत: । तामस: स्मृतिविभ्रष्टो निर्गुणो मदपाश्रय: ॥ २६ ॥

Ang manggagawang walang pagkapit ay sattvika; ang nabubulag ng pansariling pagnanasa ay rajasa; at ang naliligaw na nakalimot sa tama at mali ay tamasa. Ngunit ang manggagawang sumisilong sa Akin ay nirguna, lampas sa mga guna.

Verse 27

सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी । तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥

Ang pananampalatayang nakatuon sa buhay espirituwal ay sattvika; ang pananampalatayang nakaugat sa gawaing may bunga ay rajasa; ang pananampalatayang nananahan sa kawalang-dharma ay tamasa. Ngunit ang pananampalataya sa aking seva-bhakti ay nirguna, dalisay at lampas sa mga guna.

Verse 28

पथ्यं पूतमनायस्तमाहार्यं सात्त्विकं स्मृतम् । राजसं चेन्द्रियप्रेष्ठं तामसं चार्तिदाशुचि ॥ २८ ॥

Ang pagkaing kapaki-pakinabang, dalisay, at nakukuha nang walang hirap ay sattvika; ang pagkaing nagbibigay ng agarang ligaya sa mga pandama ay rajasa; at ang pagkaing marumi at nagdudulot ng pighati ay tamasa.

Verse 29

सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् । तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥

Ang kaligayahang nagmumula sa sarili (ātman) ay sāttvika; ang kaligayahang mula sa pagbigyang-lugod sa pandama ay rājasika; at ang kaligayahang mula sa pagkalito at pagbagsak ay tāmasika. Ngunit ang kaligayahang sumasandig sa Akin ay nirguṇa, lampas sa tatlong guna.

Verse 30

द्रव्यं देश: फलं कालो ज्ञानं कर्म च कारक: । श्रद्धावस्थाकृतिर्निष्ठा त्रैगुण्य: सर्व एव हि ॥ ३० ॥

Ang sangkap na materyal, lugar, bunga ng gawa, panahon, kaalaman, paggawa, gumagawa, pananampalataya (śraddhā), kalagayan ng kamalayan, uri ng buhay, at hantungan matapos mamatay—lahat ay nakabatay sa tatlong guna ng kalikasan.

Verse 31

सर्वे गुणमया भावा: पुरुषाव्यक्तधिष्ठिता: । द‍ृष्टं श्रुतमनुध्यातं बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥

O pinakamainam sa mga tao, ang lahat ng kalagayan ng pag-iral na materyal ay kaugnay ng ugnayan ng kaluluwang tumatamasa (puruṣa) at ng di-nahahayag na kalikasan (avyakta). Maging nakita, narinig, o inisip lamang sa buddhi—lahat ay binubuo ng mga guna.

Verse 32

एता: संसृतय: पुंसो गुणकर्मनिबन्धना: । येनेमे निर्जिता: सौम्य गुणा जीवेन चित्तजा: । भक्तियोगेन मन्निष्ठो मद्भ‍ावाय प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

O maamong Uddhava, ang lahat ng yugto ng kondisyong buhay na ito ay nagmumula sa pagkakagapos ng gawa na isinilang mula sa mga guna. Ang nilalang na nagwawagi sa mga gunang lumilitaw mula sa isip ay makapagtatalaga ng sarili sa Akin sa pamamagitan ng bhakti-yoga at makakamit ang dalisay na pag-ibig sa Akin.

Verse 33

तस्माद् देहमिमं लब्ध्वा ज्ञानविज्ञानसम्भवम् । गुणसङ्गं विनिर्धूय मां भजन्तु विचक्षणा: ॥ ३३ ॥

Kaya nga, yamang natamo ang katawang-tao na nagbibigay-daan sa kaalaman at ganap na pag-unawa, ang marurunong ay dapat iwaksi ang pagkakadikit sa mga guna at maghandog ng tanging mapagmahal na paglilingkod sa Akin.

Verse 34

नि:सङ्गो मां भजेद् विद्वानप्रमत्तो जितेन्द्रिय: । रजस्तमश्चाभिजयेत् सत्त्वसंसेवया मुनि: ॥ ३४ ॥

Ang pantas na pantas, walang pagkakabit, at nagwagi sa mga pandama ay dapat sumamba sa Akin. Sa paglilingkod sa sattva, malalampasan niya ang rajas at tamas.

Verse 35

सत्त्वं चाभिजयेद् युक्तो नैरपेक्ष्येण शान्तधी: । सम्पद्यते गुणैर्मुक्तो जीवो जीवं विहाय माम् ॥ ३५ ॥

Pagkatapos, nakapirmi sa debosyon at payapang isip, dapat daigin ng pantas maging ang sattva sa pamamagitan ng di-pagkapit sa mga guna. Sa gayon, ang kaluluwang malaya sa guna ay iniiwan ang sanhi ng pagkaalipin at nakakamit Ako.

Verse 36

जीवो जीवविनिर्मुक्तो गुणैश्चाशयसम्भवै: । मयैव ब्रह्मणा पूर्णो न बहिर्नान्तरश्चरेत् ॥ ३६ ॥

Kapag napalaya sa maselang pagkakondisyon ng isip at sa mga guna na bunga ng materyal na kamalayan, ang nilalang ay lubos na nasisiyahan sa pagdanas ng aking transendental na anyo. Hindi na siya naghahanap ng aliw sa labas, ni inaalala iyon sa loob.