Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 5
Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṁ dayā smṛtiḥ tuṣṭis tyāgo ’spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ
Ang pagpipigil sa isip at mga pandama, pagtitiis, wastong paghatol, paninindigan sa itinakdang dharma, katotohanan, habag, banal na pag-alaala, kasiyahan, pagkakawanggawa, pagtalikod sa pagkalugod ng pandama, pananampalataya sa gurong espirituwal, pagkapahiya sa di-wastong gawa, pagbibigay, kasimplehan, kababaang-loob, at panloob na kapanatagan—ito ang mga tanda ng sattva. Pagnanasang makamundo, malaking pagsisikap, kapalaluan at kabangisan, di-kasiyahan kahit may pakinabang, huwad na pagmamataas, pagdarasal para sa pag-unlad na materyal, pagtinging sarili’y higit sa iba, kaligayahang pandama, padalus-dalos sa pakikipaglaban, pagkahilig sa papuri, panlilibak sa kapwa, pagpapakita ng sariling lakas at pagbibigay-katwiran sa gawa sa pamamagitan ng kapangyarihan—ito ang rajas. Galit na di-mapigil, kasakiman, pagsasalitang walang batayang kasulatan, marahas na poot, pamumuhay na umaasa sa iba, pagkukunwari, matagal na pagkapagod, alitan, panaghoy, pagkalito, kalungkutan, panlulumo, labis na tulog, huwad na pag-asa, takot at katamaran—ito ang tamas. Ngayon pakinggan ang pagsasanib ng tatlong guna.
FAQs
In 11.25.5, Krishna says the tendencies of sattva, rajas, and tamas have been described in order, and He will next explain their mixture—how combined modes shape a person’s behavior.
In the Uddhava-gītā section, Uddhava seeks clear guidance on spiritual life; Krishna explains how the gunas produce different traits and then proceeds to teach how their combinations operate, aiding discernment and transcendence.
By recognizing mixed motivations (clarity, restlessness, inertia) behind thoughts and habits, one can cultivate sattva through discipline and devotion, reduce rajas/tamas triggers, and steadily orient life toward bhakti and inner freedom.