Adhyaya 79
Balarāma Slays Balvala and Visits Sacred Tīrthas; He Attempts to Stop Bhīma–Duryodhana
Sa araw ng bagong buwan sa Naimiṣāraṇya, sumiklab ang nakapanghihilakbot na kaguluhan—mabahong hangin at ulang marumi—hudyat ng pagdating ng demonyong si Balvala, tagapagpahirap sa mga brāhmaṇa at sa yajña. Si Śrī Balarāma, na gumagalang sa pook ng sakripisyo ng mga pantas, ay tinawag sa kalooban lamang ang Kanyang mga sandata (hala at gadā) at mabilis na pinaslang si Balvala, ibinalik ang kaayusan at kabanalan ng ritwal. Pinuri Siya ng mga pantas at pinaliguan sa seremonyal na paraan, tulad ng pag-aabhiseka kay Indra matapos mapatay si Vṛtra, at nagkaloob ng mga mapalad na handog. Pagkaraan, nagsagawa si Balarāma ng mahabang tīrtha-yātrā sa buong Bhārata-varṣa—naligo sa bantog na mga ilog, dumalaw sa sagradong bundok at mga diyos (Paraśurāma, Skanda, mga kṣetra ni Śiva, at Kanyā-kumārī), at nagbigay ng napakalaking kawanggawa—na naglalarawan ng dharma sa pamamagitan ng banal na heograpiya. Nang marinig ang pagwasak sa Kurukṣetra, inakala Niyang gumaan na ang pasanin ng Daigdig at nagtungo upang pigilan ang huling labanan ng pamalo nina Bhīma at Duryodhana; nang tumanggi sila, tinanggap Niya ang kaayusan ng daiva at bumalik sa Dvārakā, at kalaunan sa Naimiṣāraṇya para sa mga sakripisyo at pagtuturong espirituwal. Nagtatapos ang kabanata sa pagpupuri na ang pag-alaala sa mga kababalaghan ni Balarāma ay tuwirang daan upang maging mahal kay Śrī Viṣṇu.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच तत: पर्वण्युपावृत्ते प्रचण्ड: पांशुवर्षण: । भीमो वायुरभूद् राजन्पूयगन्धस्तु सर्वश: ॥ १ ॥
Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Pagkatapos, sa araw ng bagong buwan, O Hari, isang mabangis at nakakatakot na hangin ang bumangon, na nagkakalat ng alikabok sa paligid at nagkakalat ng amoy ng nana sa lahat ng dako.
Verse 2
ततोऽमेध्यमयं वर्षं बल्वलेन विनिर्मितम् । अभवद् यज्ञशालायां सोऽन्वदृश्यत शूलधृक् ॥ २ ॥
Sumunod, sa arena ng sakripisyo ay bumuhos ang ulan ng mga karumal-dumal na bagay na ipinadala ni Balvala, pagkatapos ay nagpakita ang demonyo mismo na may hawak na trident.
Verse 3
तं विलोक्य बृहत्कायं भिन्नाञ्जनचयोपमम् । तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीमुखम् ॥ ३ ॥ सस्मार मूषलं राम: परसैन्यविदारणम् । हलं च दैत्यदमनं ते तूर्णमुपतस्थतु: ॥ ४ ॥
Ang dambuhalang demonyo ay kahawig ng isang tumpok ng itim na karbon. Ang kanyang pusod at balbas ay parang tunaw na tanso, at ang kanyang mukha ay may kakila-kilabot na mga pangil at nakakunot na kilay. Nang makita siya, naisip ni Panginoong Balarama ang Kanyang pamalo, na dumudurog sa mga hukbo ng Kanyang mga kaaway, at ang Kanyang sandatang araro, na nagpaparusa sa mga demonyo. Sa gayon ay ipinatawag, ang Kanyang dalawang sandata ay lumitaw sa Kanyang harapan kaagad.
Verse 4
तं विलोक्य बृहत्कायं भिन्नाञ्जनचयोपमम् । तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीमुखम् ॥ ३ ॥ सस्मार मूषलं राम: परसैन्यविदारणम् । हलं च दैत्यदमनं ते तूर्णमुपतस्थतु: ॥ ४ ॥
Ang dambuhalang demonyo ay kahawig ng isang tumpok ng itim na karbon. Ang kanyang pusod at balbas ay parang tunaw na tanso, at ang kanyang mukha ay may kakila-kilabot na mga pangil at nakakunot na kilay. Nang makita siya, naisip ni Panginoong Balarama ang Kanyang pamalo, na dumudurog sa mga hukbo ng Kanyang mga kaaway, at ang Kanyang sandatang araro, na nagpaparusa sa mga demonyo. Sa gayon ay ipinatawag, ang Kanyang dalawang sandata ay lumitaw sa Kanyang harapan kaagad.
Verse 5
तमाकृष्य हलाग्रेण बल्वलं गगनेचरम् । मूषलेनाहनत्क्रुद्धो मूर्ध्नि ब्रह्मद्रुहं बल: ॥ ५ ॥
Gamit ang dulo ng Kanyang araro, hinuli ni Panginoong Balarama ang demonyong si Balvala habang lumilipad ito sa himpapawid, at gamit ang Kanyang pamalo, galit na pinalo ng Panginoon ang ulo ng manliligalig na iyon ng mga brahmana.
Verse 6
सोऽपतद्भुवि निर्भिन्नललाटोऽसृक् समुत्सृजन् । मुञ्चन्नार्तस्वरं शैलो यथा वज्रहतोऽरुण: ॥ ६ ॥
Sumigaw si Balvala sa matinding sakit at bumagsak sa lupa, ang kanyang noo ay nabiyak at bumulwak ang dugo. Siya ay kahawig ng isang pulang bundok na tinamaan ng kidlat.
Verse 7
संस्तुत्य मुनयो रामं प्रयुज्यावितथाशिष: । अभ्यषिञ्चन् महाभागा वृत्रघ्नं विबुधा यथा ॥ ७ ॥
Pinuri ng mga dakilang pantas si Panginoong Rāma sa taos-pusong panalangin at iginawad ang di-nabibigong pagpapala; saka nila isinagawa ang banal na pagligo sa Kanya, gaya ng ginawa ng mga deva kay Indra matapos patayin si Vṛtra.
Verse 8
वैजयन्तीं ददुर्मालां श्रीधामाम्लानपङ्कजाम् । रामाय वाससी दिव्ये दिव्यान्याभरणानि च ॥ ८ ॥
Ipinagkaloob nila kay Panginoong Balarāma ang kuwintas na Vaijayantī na yari sa mga lotong di nalalanta, na tahanan ni Śrī, at naghandog din ng banal na kasuotan at alahas.
Verse 9
अथ तैरभ्यनुज्ञात: कौशिकीमेत्य ब्राह्मणै: । स्नात्वा सरोवरमगाद् यत: सरयूरास्रवत् ॥ ९ ॥
Pagkaraan, nang mapahintulutan ng mga pantas, nagtungo ang Panginoon kasama ang mga brāhmaṇa sa Ilog Kauśikī at naligo roon. Mula roon ay pumunta Siya sa lawa na pinagmumulan ng Ilog Sarayū.
Verse 10
अनुस्रोतेन सरयूं प्रयागमुपगम्य स: । स्नात्वा सन्तर्प्य देवादीन्जगाम पुलहाश्रमम् ॥ १० ॥
Sinundan ng Panginoon ang agos ng Sarayū hanggang sa makarating sa Prayāga. Doon Siya naligo at nagsagawa ng tarpaṇa upang bigyang-lugod ang mga deva at iba pang nilalang; pagkatapos ay nagtungo Siya sa āśrama ni Pulaha Ṛṣi.
Verse 11
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: । गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥ उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च । सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥ स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् । द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥ कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् । श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥ ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा । सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Naligo si Panginoong Balarāma sa Gomatī, Gaṇḍakī at Vipāśā, at lumubog din sa Śoṇa. Nagtungo Siya sa Gayā upang sambahin ang mga ninuno, at sa bukana ng Gaṅgā sa dagat upang magsagawa ng paglilinis. Sa Bundok Mahendra ay nakita Niya si Paraśurāma at nag-alay ng paggalang; saka Siya naligo sa pitong sangay ng Godāvarī, at sa mga ilog na Veṇā, Pampā, at Bhīmarathī. Pagkatapos makita si Skanda, nagtungo Siya sa Śrī-śaila, tahanan ni Giriśa. Sa lupain ng Draviḍa, nakita ng Kataas-taasang Panginoon ang banal na Burol Veṅkaṭa, ang mga lungsod na Kāmakoṣṇī at Kāñcī, ang marangal na Ilog Kāverī, at ang pinakabanal na Śrī-raṅga kung saan nananahan si Hari. Mula roon ay pumunta Siya sa Ṛṣabhādri, sa kṣetra ni Hari, at sa Timog na Mathurā; sa huli ay dumating Siya sa Setubandha sa tabi ng dagat, tagapuksa ng mabibigat na kasalanan.
Verse 12
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: । गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥ उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च । सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥ स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् । द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥ कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् । श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥ ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा । सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Naligo si Panginoong Balarama sa mga ilog na Gomati, Gandaki at Vipasa, at lumubog din sa Ilog Sona. Pagkaraan ay nagtungo siya sa Gaya upang maghandog ng tarpan sa mga ninuno, at naligo para sa paglilinis sa tagpuan ng Ganga at dagat.
Verse 13
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: । गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥ उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च । सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥ स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् । द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥ कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् । श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥ ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा । सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Sa Bundok Mahendra, nakita niya si Panginoong Parasurama, nagpatirapa at nagpugay. Pagkaraan ay naligo siya sa pitong sanga ng Ilog Godavari, at sa mga ilog na Vena, Pampa at Bhimarathi.
Verse 14
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: । गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥ उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च । सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥ स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् । द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥ कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् । श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥ ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा । सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Pagkaraan, nakita ni Rama si Skanda at nagtungo sa Sri-saila, tahanan ni Girisa. Sa lupain ng Dravida, namasdan din ng Panginoon ang banal na Burol ng Venkata na lubhang mapagpala.
Verse 15
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: । गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥ उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च । सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥ स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् । द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥ कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् । श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥ ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा । सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Dinalaw niya ang lungsod na Kamakosni, ang Kanci, ang marangal na Ilog Kaveri, at ang lubhang banal na Sri-ranga kung saan nahahayag si Hari. Mula roon ay nagtungo siya sa Bundok Rsabha at sa timog na Mathura, at sa huli’y dumating sa Setu sa dagat na pumupuksa ng mabibigat na kasalanan.
Verse 16
तत्रायुतमदाद् धेनूर्ब्राह्मणेभ्यो हलायुध: । कृतमालां ताम्रपर्णीं मलयं च कुलाचलम् ॥ १६ ॥ तत्रागस्त्यं समासीनं नमस्कृत्याभिवाद्य च । योजितस्तेन चाशीर्भिरनुज्ञातो गतोऽर्णवम् । दक्षिणं तत्र कन्याख्यां दुर्गां देवीं ददर्श स: ॥ १७ ॥
Sa Setubandha, nagkaloob si Panginoong Halayudha ng sampung libong baka sa mga brahmana. Pagkaraan ay dinalaw niya ang mga ilog na Krtamala at Tamraparni at ang kabundukang Malaya. Doon ay nagpatirapa siya kay Rishi Agastya na nasa pagninilay, nagpugay at tumanggap ng pagpapala; matapos magpaalam, nagtungo siya sa pampang ng timog na karagatan at nakita si Diyosa Durga sa anyong Kanya-kumari.
Verse 17
तत्रायुतमदाद् धेनूर्ब्राह्मणेभ्यो हलायुध: । कृतमालां ताम्रपर्णीं मलयं च कुलाचलम् ॥ १६ ॥ तत्रागस्त्यं समासीनं नमस्कृत्याभिवाद्य च । योजितस्तेन चाशीर्भिरनुज्ञातो गतोऽर्णवम् । दक्षिणं तत्र कन्याख्यां दुर्गां देवीं ददर्श स: ॥ १७ ॥
Sa Setubandha (Rāmeśvaram), ang Panginoong Halāyudha Balarāma ay nagkaloob ng limos na sampung libong baka sa mga brāhmaṇa. Pagkaraan, dinalaw Niya ang mga ilog na Kṛtamālā at Tāmraparṇī at ang dakilang kabundukang Malaya. Sa Malaya, nakita Niya si Ṛṣi Agastya na nakaupo sa samādhi; Siya’y yumukod, nagpuri, at tumanggap ng pagpapala at pahintulot. Pagkatapos ay nagtungo Siya sa pampang ng timog na karagatan, at doon nakita ang Diyosa Durgā sa anyong Kanyā-kumārī.
Verse 18
तत: फाल्गुनमासाद्य पञ्चाप्सरसमुत्तमम् । विष्णु: सन्निहितो यत्र स्नात्वास्पर्शद् गवायुतम् ॥ १८ ॥
Sumunod, dumating Siya sa Phālguna-tīrtha at naligo sa banal na lawa ng Pañcāpsarā, kung saan tuwirang nagpakita ang Panginoong Viṣṇu. Doon ay nagkaloob Siya muli ng sampung libong baka bilang kaloob-daan.
Verse 19
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् । गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥ आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: । तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥ प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी । मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
Pagkaraan, naglakbay ang Bhagavān sa mga kaharian ng Kerala at Trigarta, at dinalaw ang Gokarṇa, banal na kṣetra ni Śiva, kung saan tuwirang nahahayag si Dhūrjaṭi (Śiva). Matapos ding masilayan ang Diyosa Āryā Dvaipāyanī (Pārvatī) na nananahan sa isang pulo, nagtungo si Balarāma sa banal na pook ng Śūrpāraka at naligo sa mga ilog na Tāpī, Payoṣṇī, at Nirvindhyā. Pagkatapos ay pumasok Siya sa gubat ng Daṇḍaka at narating ang ilog Revā (Narmadā), na kinaroroonan ng lungsod na Māhiṣmatī. Nang makaligo sa Manu-tīrtha, sa huli’y nagbalik Siya sa Prabhāsa.
Verse 20
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् । गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥ आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: । तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥ प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी । मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
Pagkaraan, naglakbay ang Bhagavān sa mga kaharian ng Kerala at Trigarta, at dinalaw ang Gokarṇa, banal na kṣetra ni Śiva, kung saan tuwirang nahahayag si Dhūrjaṭi (Śiva). Matapos ding masilayan ang Diyosa Āryā Dvaipāyanī (Pārvatī) na nananahan sa isang pulo, nagtungo si Balarāma sa banal na pook ng Śūrpāraka at naligo sa mga ilog na Tāpī, Payoṣṇī, at Nirvindhyā. Pagkatapos ay pumasok Siya sa gubat ng Daṇḍaka at narating ang ilog Revā (Narmadā), na kinaroroonan ng lungsod na Māhiṣmatī. Nang makaligo sa Manu-tīrtha, sa huli’y nagbalik Siya sa Prabhāsa.
Verse 21
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् । गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥ आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: । तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥ प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी । मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
Pagkaraan, naglakbay ang Bhagavān sa mga kaharian ng Kerala at Trigarta, at dinalaw ang Gokarṇa, banal na kṣetra ni Śiva, kung saan tuwirang nahahayag si Dhūrjaṭi (Śiva). Matapos ding masilayan ang Diyosa Āryā Dvaipāyanī (Pārvatī) na nananahan sa isang pulo, nagtungo si Balarāma sa banal na pook ng Śūrpāraka at naligo sa mga ilog na Tāpī, Payoṣṇī, at Nirvindhyā. Pagkatapos ay pumasok Siya sa gubat ng Daṇḍaka at narating ang ilog Revā (Narmadā), na kinaroroonan ng lungsod na Māhiṣmatī. Nang makaligo sa Manu-tīrtha, sa huli’y nagbalik Siya sa Prabhāsa.
Verse 22
श्रुत्वा द्विजै: कथ्यमानं कुरुपाण्डवसंयुगे । सर्वराजन्यनिधनं भारं मेने हृतं भुव: ॥ २२ ॥
Nang marinig ng Panginoon mula sa mga brāhmaṇa na sa digmaang Kuru–Pāṇḍava ay napatay ang lahat ng mga hari, naunawaan Niya na gumaan na ang pasanin ng daigdig.
Verse 23
स भीमदुर्योधनयोर्गदाभ्यां युध्यतोर्मृधे । वारयिष्यन् विनशनं जगाम यदुनन्दन: ॥ २३ ॥
Habang nagngangalit sa larangan ang labanan ng pamalo nina Bhīma at Duryodhana, nagtungo si Balarāma, ang Yadunandana, sa Kurukṣetra upang pigilan ang kapahamakan.
Verse 24
युधिष्ठिरस्तु तं दृष्ट्वा यमौ कृष्णार्जुनावपि । अभिवाद्याभवंस्तुष्णीं किं विवक्षुरिहागत: ॥ २४ ॥
Nang makita nina Yudhiṣṭhira, ng kambal, ni Śrī Kṛṣṇa at ni Arjuna si Balarāma, sila’y nagbigay-galang, ngunit nanahimik, iniisip: “Ano kaya ang sadya Niyang sabihin dito?”
Verse 25
गदापाणी उभौ दृष्ट्वा संरब्धौ विजयैषिणौ । मण्डलानि विचित्राणि चरन्ताविदमब्रवीत् ॥ २५ ॥
Nakita ni Balarāma sina Duryodhana at Bhīma na may hawak na pamalo, kapwa nagngangalit at naghahangad ng tagumpay, umiikot nang bihasa sa sari-saring bilog; saka Niya sila kinausap.
Verse 26
युवां तुल्यबलौ वीरौ हे राजन् हे वृकोदर । एकं प्राणाधिकं मन्ये उतैकं शिक्षयाधिकम् ॥ २६ ॥
[Wika ni Balarāma:] O Haring Duryodhana, at O Vṛkodara Bhīma! Kayong dalawa’y magigiting na magkapantay ang lakas. Sa tingin Ko, ang isa’y mas malakas sa katawan, at ang isa nama’y mas mataas ang pagsasanay at pamamaraan.
Verse 27
तस्मादेकतरस्येह युवयो: समवीर्ययो: । न लक्ष्यते जयोऽन्यो वा विरमत्वफलो रण: ॥ २७ ॥
Sapagkat magkapantay kayo sa galing sa pakikidigma, hindi ko nakikita rito ang panalo o talo ng sinuman sa tunggaliang ito. Kaya itigil na ang walang saysay na labang ito.
Verse 28
न तद्वाक्यं जगृहतुर्बद्धवैरौ नृपार्थवत् । अनुस्मरन्तावन्योन्यं दुरुक्तं दुष्कृतानि च ॥ २८ ॥
O Hari, bagaman makatuwiran ang pananalita, dahil sa mahigpit na pagkamuhi ay hindi nila tinanggap ang pakiusap ni Panginoong Balarama. Palagi nilang inaalala ang mga insulto at pananakit na ginawa ng isa sa isa.
Verse 29
दिष्टं तदनुमन्वानो रामो द्वारवतीं ययौ । उग्रसेनादिभि: प्रीतैर्ज्ञातिभि: समुपागत: ॥ २९ ॥
Sa pag-aakalang ang labang iyon ay ayon sa itinakda ng kapalaran, bumalik si Panginoong Rama (Balarama) sa Dvaraka. Doon, sinalubong Siya nina Ugrasena at iba pang kamag-anak na nagalak sa Kanya.
Verse 30
तं पुनर्नैमिषं प्राप्तमृषयोऽयाजयन् मुदा । क्रत्वङ्गं क्रतुभि: सर्वैर्निवृत्ताखिलविग्रहम् ॥ ३० ॥
Nang maglaon, nang dumating muli Siya sa Naimisaranya, masayang inanyayahan Siya ng mga rishi—ang sagisag ng lahat ng paghahandog—na magsagawa ng iba’t ibang handog na Vedic. Noon ay tumigil na Siya sa lahat ng pakikidigma.
Verse 31
तेभ्यो विशुद्धं विज्ञानं भगवान् व्यतरद् विभु: । येनैवात्मन्यदो विश्वमात्मानं विश्वगं विदु: ॥ ३१ ॥
Ipinagkaloob ng makapangyarihang Panginoong Balarama sa mga rishi ang dalisay na kaalamang espirituwal, upang makita nila ang buong sansinukob sa Kanya at makita rin Siya na lumalaganap sa lahat.
Verse 32
स्वपत्यावभृथस्नातो ज्ञातिबन्धुसुहृद् वृत: । रेजे स्वज्योत्स्नयेवेन्दु: सुवासा: सुष्ठ्वलङ्कृत: ॥ ३२ ॥
Matapos isagawa kasama ang Kanyang asawa ang paliligo ng avabhṛtha, ang Panginoong Balarāma na nakabihis nang marilag at may mga palamuti, na napalilibutan ng pamilya, kamag‑anak at mga kaibigan, ay nagningning na parang buwan na napapaligiran ng sariling sinag.
Verse 33
ईदृग्विधान्यसङ्ख्यानि बलस्य बलशालिन: । अनन्तस्याप्रमेयस्य मायामर्त्यस्य सन्ति हि ॥ ३३ ॥
Di-mabilang na iba pang ganitong mga lila ang ginawa ng makapangyarihang Balarāma; Siya ang Walang-hanggan at di-masusukat na Panginoon, na sa kapangyarihan ng Yoga-māyā ay nagmumukhang tao.
Verse 34
योऽनुस्मरेत रामस्य कर्माण्यद्भुतकर्मण: । सायं प्रातरनन्तस्य विष्णो: स दयितो भवेत् ॥ ३४ ॥
Ang mga gawain ng walang-hanggang Panginoong Balarāma ay kamangha-mangha. Sinumang palaging umaalaala sa mga ito sa bukang-liwayway at sa dapithapon ay magiging lubhang mahal sa Śrī Viṣṇu, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.
Frequently Asked Questions
Balvala is a demon who desecrates the sages’ sacrificial arena with filth and fear, embodying opposition to brāhmaṇas and yajña. Balarāma kills him to reestablish dharma, protect the ritual order, and demonstrate poṣaṇa—Bhagavān’s active protection of devotees and sacred practices.
By mere remembrance (saṅkalpa), His hala and gadā appear immediately, indicating divine sovereignty: the Lord’s instruments are not separate from Him and respond to His will. Theologically, it highlights that His power is intrinsic (svābhāvikī śakti) and not dependent on material conditions.
The comparison frames Balvala’s death as the removal of a cosmic-social obstruction to dharma, similar to Vṛtra’s removal of a threat to the devas. The abhiṣeka publicly honors the Lord as protector of yajña and affirms the sacrificial community’s restored purity and auspiciousness.
It models dharmic purification through sacred travel, bathing (snāna), worship, and charity (dāna), while also integrating India’s tīrtha network into Bhāgavata sacred history. Devotionally, it teaches that the Lord sanctifies tīrthas by His presence, and sādhakas sanctify themselves through regulated contact with them.
As an elder and martial authority (and Duryodhana’s instructor), Balarāma recognizes both fighters’ near-equality and the destructive futility of continued enmity. His intervention expresses dharma’s preference for restraint when victory cannot be justly or clearly determined, even though the combatants’ hatred overrides counsel.
When the duelists refuse his reasonable request, Balarāma concludes the outcome is daiva-yojana—arranged by providence. This does not erase moral responsibility; rather, it frames history as unfolding under the Lord’s overarching governance, where human choices operate within a destined resolution of Earth’s burden.
Regular remembrance of Balarāma’s pastimes at dawn and dusk (sandhyā-kāla smaraṇa). The text states that such steady recollection makes one dear to Śrī Viṣṇu, emphasizing smaraṇa as a direct bhakti-sādhana with transformative results.