Adhyaya 77

Verse 1

श्रीशुक उवाच स उपस्पृश्य सलिलं दंशितो धृतकार्मुक: । नय मां द्युमत: पार्श्वं वीरस्येत्याह सारथिम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Pagkatapos magpabanal sa tubig, magsuot ng baluti, at hawakan ang pana, sinabi ng Panginoong Pradyumna sa kutsero, “Ihatid mo Ako sa tabi ng bayaning Dyumān.”

Verse 2

विधमन्तं स्वसैन्यानि द्युमन्तं रुक्‍मिणीसुत: । प्रतिहत्य प्रत्यविध्यान्नाराचैरष्टभि: स्मयन् ॥ २ ॥

Sa pagkawala ni Pradyumna, winawasak ni Dyumān ang kanyang hukbo; ngunit ngayon, ang anak ni Rukmiṇī na si Pradyumna ay ngumiti at sumalakay pabalik, at tinamaan siya ng walong palasong nārāca.

Verse 3

चतुर्भिश्चतुरो वाहान् सूतमेकेन चाहनत् । द्वाभ्यं धनुश्च केतुं च शरेणान्येन वै शिर: ॥ ३ ॥

Sa apat na palaso, tinamaan niya ang apat na kabayo ni Dyumān; sa isang palaso, ang kutsero; sa dalawa pa, ang pana at watawat ng karwahe; at sa huling palaso, ang ulo ni Dyumān.

Verse 4

गदसात्यकिसाम्बाद्या जघ्नु: सौभपतेर्बलम् । पेतु: समुद्रे सौभेया: सर्वे सञ्छिन्नकन्धरा: ॥ ४ ॥

Sina Gada, Satyaki, Samba at iba pa ay nagsimulang pumatay sa hukbo ni Śālva; ang lahat ng kawal sa sasakyang panghimpapawid na Saubha ay nahulog sa dagat na pugot ang leeg.

Verse 5

एवं यदूनां शाल्वानां निघ्नतामितरेतरम् । युद्धं त्रिनवरात्रं तदभूत्तुमुलमुल्बणम् ॥ ५ ॥

Sa gayon, ang mga Yadu at mga tagasunod ni Śālva ay patuloy na naglalabanan; ang magulo at nakapanghihilakbot na digmaan ay tumagal ng dalawampu’t pitong araw at gabi.

Verse 6

इन्द्रप्रस्थं गत: कृष्ण आहूतो धर्मसूनुना । राजसूयेऽथ निवृत्ते शिशुपाले च संस्थिते ॥ ६ ॥ कुरुवृद्धाननुज्ञाप्य मुनींश्च ससुतां पृथाम् । निमित्तान्यतिघोराणि पश्यन् द्वारवतीं ययौ ॥ ७ ॥

Inanyayahan ni Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma, si Panginoong Kṛṣṇa ay nagtungo sa Indraprastha. Nang matapos ang Rajasuya at mapatay si Śiśupāla, nakita Niya ang napakasamang mga palatandaan; kaya nagpaalam Siya sa matatandang Kuru, sa mga dakilang muni, at kina Pṛthā at sa kanyang mga anak, at nagbalik sa Dvārakā.

Verse 7

इन्द्रप्रस्थं गत: कृष्ण आहूतो धर्मसूनुना । राजसूयेऽथ निवृत्ते शिशुपाले च संस्थिते ॥ ६ ॥ कुरुवृद्धाननुज्ञाप्य मुनींश्च ससुतां पृथाम् । निमित्तान्यतिघोराणि पश्यन् द्वारवतीं ययौ ॥ ७ ॥

Inanyayahan ni Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma, si Panginoong Kṛṣṇa ay nagtungo sa Indraprastha. Nang matapos ang Rajasuya at mapatay si Śiśupāla, nakita Niya ang napakasamang mga palatandaan; kaya nagpaalam Siya sa matatandang Kuru, sa mga dakilang muni, at kina Pṛthā at sa kanyang mga anak, at nagbalik sa Dvārakā.

Verse 8

आह चाहमिहायात आर्यमिश्राभिसङ्गत: । राजन्याश्चैद्यपक्षीया नूनं हन्यु: पुरीं मम ॥ ८ ॥

Sinabi ng Panginoon sa Kanyang sarili: Dahil naparito Ako kasama ang iginagalang Kong nakatatandang kapatid, ang mga haring kumakampi kay Śiśupāla ay tiyak na sinasalakay ang aking kabiserang lungsod, ang Dvārakā.

Verse 9

वीक्ष्य तत् कदनं स्वानां निरूप्य पुररक्षणम् । सौभं च शाल्वराजं च दारुकं प्राह केशव: ॥ ९ ॥

Pagdating sa Dvārakā at makita ang banta ng paglipol sa Kanyang mga tao, inayos ng Panginoong Keśava ang pagtatanggol ng lungsod; nakita rin Niya si Śālva at ang sasakyang panghimpapawid na Saubha, at saka kinausap si Dāruka.

Verse 10

रथं प्रापय मे सूत शाल्वस्यान्तिकमाशु वै । सम्भ्रमस्ते न कर्तव्यो मायावी सौभराडयम् ॥ १० ॥

O kutsero, dalhin agad ang aking karwahe palapit kay Śālva. Ang panginoon ng Saubha ay makapangyarihang manggagaway; huwag kang malito o matinag.

Verse 11

इत्युक्तश्चोदयामास रथमास्थाय दारुक: । विशन्तं दद‍ृशु: सर्वे स्वे परे चारुणानुजम् ॥ ११ ॥

Sa gayong utos, pinamunuan ni Dāruka ang karwahe ng Panginoon at pinatakbo ito. Pagpasok ng karwahe sa larangan ng digmaan, kapwa kaibigan at kaaway ay nakakita sa bandilang Garuḍa.

Verse 12

शाल्वश्च कृष्णमालोक्य हतप्रायबलेश्वर: । प्राहरत् कृष्णसूताय शक्तिं भीमरवां मृधे ॥ १२ ॥

Nang makita ni Śālva, pinuno ng hukbong halos wasak, na papalapit si Kṛṣṇa, inihagis niya sa labanan ang sibat na umuungal nang nakakatakot patungo sa kutsero ni Kṛṣṇa.

Verse 13

तामापतन्तीं नभसि महोल्कामिव रंहसा । भासयन्तीं दिश: शौरि: सायकै: शतधाच्छिनत् ॥ १३ ॥

Ang sibat ay rumagasa sa langit na parang dambuhalang bulalakaw, nagpapaliwanag sa mga dako; ngunit pinira-piraso ito ni Śauri sa daan-daang bahagi sa pamamagitan ng Kanyang mga palaso.

Verse 14

तं च षोडशभिर्विद्ध्वा बाणै: सौभं च खे भ्रमत् । अविध्यच्छरसन्दोहै: खं सूर्य इव रश्मिभि: ॥ १४ ॥

Pagkatapos ay tinuhog ng Panginoong Krishna si Śālva ng labing-anim na palaso at pinaulanan ng mga palaso ang sasakyang panghimpapawid na Saubha, na parang araw na pinupuno ang kalangitan ng mga sinag nito.

Verse 15

शाल्व: शौरेस्तु दो: सव्यं सशार्ङ्गं शार्ङ्गधन्वन: । बिभेद न्यपतद्धस्ताच्छार्ङ्गमासीत्तदद्भ‍ुतम् ॥ १५ ॥

Pagkatapos ay tinamaan ni Śālva ang kaliwang braso ng Panginoong Krishna, na may hawak ng Kanyang busog na Śārṅga, at sa kamangha-manghang pangyayari, nahulog ang busog mula sa Kanyang kamay.

Verse 16

हाहाकारो महानासीद् भूतानां तत्र पश्यताम् । निनद्य सौभराडुच्चैरिदमाह जनार्दनम् ॥ १६ ॥

Ang mga nakasaksi nito ay napasigaw sa takot. Pagkatapos, ang panginoon ng Saubha ay umungal nang malakas at nagsalita kay Panginoong Janārdana.

Verse 17

यत्त्वया मूढ न: सख्युर्भ्रातुर्भार्या हृतेक्षताम् । प्रमत्त: स सभामध्ये त्वया व्यापादित: सखा ॥ १७ ॥ तं त्वाद्य निशितैर्बाणैरपराजितमानिनम् । नयाम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेर्ममाग्रत: ॥ १८ ॥

[Sinabi ni Śālva:] Hangal! Dahil sa aming harapan ay dinukot Mo ang nobya ng aming kaibigang si Śiśupāla, na Iyong sariling pinsan, at dahil pinatay Mo siya kinalaunan sa sagradong pagtitipon habang siya ay hindi nakatuon, ngayon gamit ang aking matatalim na palaso ay ipapadala Kita sa lupain ng walang pagbabalik! Kahit na iniisip Mong hindi Ka matatalo, papatayin Kita ngayon kung maglalakas-loob Kang tumayo sa harap ko.

Verse 18

यत्त्वया मूढ न: सख्युर्भ्रातुर्भार्या हृतेक्षताम् । प्रमत्त: स सभामध्ये त्वया व्यापादित: सखा ॥ १७ ॥ तं त्वाद्य निशितैर्बाणैरपराजितमानिनम् । नयाम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेर्ममाग्रत: ॥ १८ ॥

[Sinabi ni Śālva:] Hangal! Dahil sa aming harapan ay dinukot Mo ang nobya ng aming kaibigang si Śiśupāla, na Iyong sariling pinsan, at dahil pinatay Mo siya kinalaunan sa sagradong pagtitipon habang siya ay hindi nakatuon, ngayon gamit ang aking matatalim na palaso ay ipapadala Kita sa lupain ng walang pagbabalik! Kahit na iniisip Mong hindi Ka matatalo, papatayin Kita ngayon kung maglalakas-loob Kang tumayo sa harap ko.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच वृथा त्वं कत्थसे मन्द न पश्यस्यन्तिकेऽन्तकम् । पौरुषं दर्शयन्ति स्म शूरा न बहुभाषिण: ॥ १९ ॥

Sinabi ng Panginoon: “O hangal, walang saysay ang pagyayabang mo; hindi mo nakikita ang kamatayang nasa tabi mo. Ang tunay na bayani ay hindi madaldal; sa gawa niya ipinakikita ang tapang.”

Verse 20

इत्युक्त्वा भगवाञ्छाल्वं गदया भीमवेगया । तताड जत्रौ संरब्ध: स चकम्पे वमन्नसृक् ॥ २० ॥

Pagkasabi nito, sa galit ay inihampas ng Panginoon ang Kanyang pamalo na may nakapanghihilakbot na bilis at lakas, at tinamaan si Śālva sa may buto ng balikat. Nanginig siya at nagsuka ng dugo.

Verse 21

गदायां सन्निवृत्तायां शाल्वस्त्वन्तरधीयत । ततो मुहूर्त आगत्य पुरुष: शिरसाच्युतम् । देवक्या प्रहितोऽस्मीति नत्वा प्राह वचो रुदन् ॥ २१ ॥

Ngunit nang bawiin ni Acyuta ang Kanyang pamalo, naglaho si Śālva. Maya-maya, may isang lalaking lumapit, yumuko nang malalim at nagsabi, “Si Devakī ang nagsugo sa akin,” at habang humahagulgol ay sinabi ang mga sumusunod.

Verse 22

कृष्ण कृष्ण महाबाहो पिता ते पितृवत्सल । बद्ध्वापनीत: शाल्वेन सौनिकेन यथा पशु: ॥ २२ ॥

[Sabi ng lalaki:] “Kṛṣṇa, Kṛṣṇa, O makapangyarihang bisig, Ikaw na napakamapagmahal sa Iyong mga magulang! Itinali ni Śālva ang Iyong ama at dinala siya na parang magkakatay na humihila ng hayop sa pagkatay.”

Verse 23

निशम्य विप्रियं कृष्णो मानुषीं प्रकृतिं गत: । विमनस्को घृणी स्‍नेहाद् बभाषे प्राकृतो यथा ॥ २३ ॥

Nang marinig ang masamang balita, si Kṛṣṇa—na gumaganap ng lila bilang tao—ay tila nag-anyong may damdaming pantao. Dahil sa pag-ibig sa Kanyang mga magulang, nalungkot Siya at naawa, at nagsalita na parang karaniwang nilalang.

Verse 24

कथं राममसम्भ्रान्तं जित्वाजेयं सुरासुरै: । शाल्वेनाल्पीयसा नीत: पिता मे बलवान् विधि: ॥ २४ ॥

[Sinabi ng Panginoong Kṛṣṇa:] Si Balarāma ay laging mapagmasid, at walang demigod o demonyo ang makatatalo sa Kanya. Kaya paanong natalo Siya ng walang kwentang si Śālva at dinukot ang Aking ama? Tunay nga, ang tadhana ay makapangyarihan!

Verse 25

इति ब्रुवाणे गोविन्दे सौभराट् प्रत्युपस्थित: । वसुदेवमिवानीय कृष्णं चेदमुवाच स: ॥ २५ ॥

Matapos sabihin ni Govinda ang mga salitang ito, ang panginoon ng Saubha ay muling lumitaw, na tila inaakay si Vasudeva sa harap ng Panginoon. Pagkatapos ay nagsalita si Śālva ng ganito.

Verse 26

एष ते जनिता तातो यदर्थमिह जीवसि । वधिष्ये वीक्षतस्तेऽमुमीशश्चेत् पाहि बालिश ॥ २६ ॥

[Sinabi ni Śālva:] Narito ang Iyong mahal na ama, na nagkaanak sa Iyo at kung para kanino Ka nabubuhay sa mundong ito. Papatayin ko siya ngayon sa harap ng Iyong mga mata. Iligtas Mo siya kung kaya Mo, mahina!

Verse 27

एवं निर्भर्त्स्य मायावी खड्‍गेनानकदुन्दुभे: । उत्कृत्य शिर आदाय खस्थं सौभं समाविशत् ॥ २७ ॥

Matapos niyang kutyain ang Panginoon sa ganitong paraan, ang salamingerong si Śālva ay tila pinutol ang ulo ni Vasudeva gamit ang kanyang espada. Dala ang ulo, pumasok siya sa sasakyang Saubha, na lumilipad sa himpapawid.

Verse 28

ततो मुहूर्तं प्रकृतावुपप्लुत: स्वबोध आस्ते स्वजनानुषङ्गत: । महानुभावस्तदबुध्यदासुरीं मायां स शाल्वप्रसृतां मयोदिताम् ॥ २८ ॥

Sa kalikasan, ang Panginoong Kṛṣṇa ay puno ng kaalaman, at Siya ay nagtataglay ng walang limitasyong kapangyarihan ng pang-unawa. Gayunpaman, sa isang sandali, dahil sa labis na pagmamahal sa Kanyang mga mahal sa buhay, nanatili Siya sa damdamin ng isang ordinaryong tao. Gayunpaman, naalala Niya kaagad na ang lahat ng ito ay isang ilusyon ng demonyo na ininhinyero ni Maya Dānava at ginamit ni Śālva.

Verse 29

न तत्र दूतं न पितु: कलेवरं प्रबुद्ध आजौ समपश्यदच्युत: । स्वाप्नं यथा चाम्बरचारिणं रिपुं सौभस्थमालोक्य निहन्तुमुद्यत: ॥ २९ ॥

Nang magising si Panginoong Acyuta sa tunay na kalagayan, sa larangan ng digmaan ay hindi Niya nakita ang sugo ni ang bangkay ng Kanyang ama. Para bang nagising mula sa panaginip. Nang makita ang kaaway na lumilipad sa itaas sa sasakyang Saubha, naghanda Siyang pumatay sa kanya.

Verse 30

एवं वदन्ति राजर्षे ऋषय: के च नान्विता: । यत् स्ववाचो विरुध्येत नूनं ते न स्मरन्त्युत ॥ ३० ॥

O marunong na hari, may ilang pantas ang nagsasalaysay nang ganito; ngunit ang mga nagsasalita nang di-makatwiran ay sumasalungat sa sarili nilang mga pahayag, sapagkat nalimutan nila ang nauna nilang sinabi.

Verse 31

क्व‍ शोकमोहौ स्‍नेहो वा भयं वा येऽज्ञसम्भवा: । क्व‍ चाखण्डितविज्ञानज्ञानैश्वर्यस्त्वखण्डित: ॥ ३१ ॥

Paano maiaangkop sa Walang-hanggang Kataas-taasang Panginoon ang dalamhati, pagkalito, makamundong pagkapit o takot—na pawang mula sa kamangmangan—samantalang ang Kanyang pagdama, kaalaman, at kapangyarihan ay pawang walang hanggan?

Verse 32

यत्पादसेवोर्जितयात्मविद्यया हिन्वन्त्यनाद्यात्मविपर्ययग्रहम् । लभन्त आत्मीयमनन्तमैश्वरं कुतो नु मोह: परमस्य सद्गते: ॥ ३२ ॥

Sa bisa ng paglilingkod sa Kanyang mga paa, na pinatatag ng kaalaman sa sarili, itinataboy ng mga deboto ang pagkapit sa pagkakakilanlang katawan na matagal nang lumilito sa kaluluwa. Kaya natatamo nila ang walang-hanggang kaluwalhatian sa Kanyang personal na pakikisama. Paano nga magkakaroon ng ilusyon ang Kataas-taasang Katotohanan, hantungan ng mga tunay na banal?

Verse 33

तं शस्‍त्रपूगै: प्रहरन्तमोजसा शाल्वं शरै: शौरिरमोघविक्रम: । विद्ध्वाच्छिनद् वर्म धनु: शिरोमणिं सौभं च शत्रोर्गदया रुरोज ह ॥ ३३ ॥

Habang patuloy na binubuhusan Siya ni Śālva ng nag-uumapaw na mga sandata nang may matinding lakas, si Śauri Śrī Kṛṣṇa—na di kailanman nabibigo ang tapang—ay tumira ng mga palaso kay Śālva, sinugatan siya at winasak ang kanyang baluti, busog, at hiyas sa tuktok ng kanyang ulo. Pagkaraan, sa pamamagitan ng Kanyang pamalo, dinurog ng Panginoon ang sasakyang panghimpapawid na Saubha ng kaaway.

Verse 34

तत् कृष्णहस्तेरितया विचूर्णितं पपात तोये गदया सहस्रधा । विसृज्य तद् भूतलमास्थितो गदा- मुद्यम्य शाल्वोऽच्युतमभ्यगाद्‌द्रुतम् ॥ ३४ ॥

Dahil sa pamalo ni Panginoong Kṛṣṇa, ang sasakyang panghimpapawid na Saubha ay nadurog sa libo-libong piraso at bumagsak sa tubig. Iniwan ito ni Śālva, tumindig sa lupa, itinaas ang pamalo at mabilis na sumugod kay Acyuta.

Verse 35

आधावत: सगदं तस्य बाहुं भल्ल‍ेन छित्त्वाथ रथाङ्गमद्भ‍ुतम् । वधाय शाल्वस्य लयार्कसन्निभं बिभ्रद् बभौ सार्क इवोदयाचल: ॥ ३५ ॥

Nang sumugod si Śālva na may pamalo, pinana siya ng Panginoon ng bhalla at pinutol ang bisig na may hawak ng pamalo. Nagpasya nang patayin si Śālva, itinaas ni Kṛṣṇa ang Sudarśana cakra na kumikislap na parang araw sa panahon ng pagkalipol; nagningning Siya na gaya ng bundok sa silangan na may sumisikat na araw.

Verse 36

जहार तेनैव शिर: सकुण्डलं किरीटयुक्तं पुरुमायिनो हरि: । वज्रेण वृत्रस्य यथा पुरन्दरो बभूव हाहेति वचस्तदा नृणाम् ॥ ३६ ॥

Sa mismong cakra ring iyon, inalis ni Hari ang ulo ng dakilang salamangkero, kasama ang hikaw at korona, gaya ng pagputol ni Purandara sa ulo ni Vṛtra sa pamamagitan ng vajra. Nang makita ito, sumigaw ang mga tauhan ni Śālva, “Ay! Ay!”

Verse 37

तस्मिन् निपतिते पापे सौभे च गदया हते । नेदुर्दुन्दुभयो राजन् दिवि देवगणेरिता: । सखीनामपचितिं कुर्वन्दन्तवक्रो रुषाभ्यगात् ॥ ३७ ॥

O Hari, nang bumagsak na ang makasalanang si Śālva at nawasak ang Saubha dahil sa pamalo, umalingawngaw sa langit ang mga tambol na tinugtog ng mga pangkat ng mga deva. Pagkaraan, si Dantavakra, na nagnanais gumanti para sa kanyang mga kaibigan, ay sumalakay sa Panginoon nang galit na galit.