Adhyaya 75

Verse 1

श्रीराजोवाच अजातशत्रोस्तं द‍ृष्ट्वा राजसूयमहोदयम् । सर्वे मुमुदिरे ब्रह्मन् नृदेवा ये समागता: ॥ १ ॥ दुर्योधनं वर्जयित्वा राजान: सर्षय: सुरा: । इति श्रुतं नो भगवंस्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ २ ॥

Sinabi ni Mahārāja Parīkṣit: O brāhmaṇa, ayon sa narinig ko mula sa iyo, ang mga haring nagtipon, mga ṛṣi, at mga deva ay nagalak sa kahanga-hangang pagdiriwang ng Rājasūya ni Ajātaśatru, maliban kay Duryodhana. Ipagpaumanhin at ipaliwanag ang dahilan, ginoo.

Verse 2

श्रीराजोवाच अजातशत्रोस्तं द‍ृष्ट्वा राजसूयमहोदयम् । सर्वे मुमुदिरे ब्रह्मन् नृदेवा ये समागता: ॥ १ ॥ दुर्योधनं वर्जयित्वा राजान: सर्षय: सुरा: । इति श्रुतं नो भगवंस्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ २ ॥

Sinabi ni Mahārāja Parīkṣit: “O brāhmaṇa, nang makita ang kahanga-hangang pagdiriwang ng Rājasūya ni Ajātaśatru Yudhiṣṭhira, ang lahat ng nagtipong hari, mga rishi, at mga deva ay nagalak; tanging si Duryodhana ang hindi. Ipagpaumanhin, ipaliwanag ang dahilan nito.”

Verse 3

श्रीबादरायणिरुवाच पितामहस्य ते यज्ञे राजसूये महात्मन: । बान्धवा: परिचर्यायां तस्यासन्प्रेमबन्धना: ॥ ३ ॥

Sinabi ni Śrī Bādarāyaṇi: Sa Rājasūya na dakilang paghahandog ng banal mong lolo, ang kanyang mga kamag-anak, na nakagapos sa pag-ibig sa kanya, ay naglingkod nang mapagpakumbaba para sa kanya.

Verse 4

भीमो महानसाध्यक्षो धनाध्यक्ष: सुयोधन: । सहदेवस्तु पूजायां नकुलो द्रव्यसाधने ॥ ४ ॥ गुरुशुश्रूषणे जिष्णु: कृष्ण: पादावनेजने । परिवेषणे द्रुपदजा कर्णो दाने महामना: ॥ ५ ॥ युयुधानो विकर्णश्च हार्दिक्यो विदुरादय: । बाह्लीकपुत्रा भूर्याद्या ये च सन्तर्दनादय: ॥ ६ ॥ निरूपिता महायज्ञे नानाकर्मसु ते तदा । प्रवर्तन्ते स्म राजेन्द्र राज्ञ: प्रियचिकीर्षव: ॥ ७ ॥

Si Bhīma ang namahala sa kusina; si Suyodhana (Duryodhana) sa kabang-yaman; si Sahadeva sa magalang na pagtanggap sa mga panauhin; at si Nakula sa pagkuha ng mga kailangan. Si Arjuna ay naglingkod sa mga nakatatanda; si Śrī Kṛṣṇa ay naghugas ng paa ng lahat; si Draupadī ay naghandog at nagsilbi ng pagkain; at si Karṇa na mapagbigay ay namahagi ng mga kaloob. Sina Yuyudhāna, Vikarṇa, Hārdikya, Vidura, si Bhūriśravā na anak ni Bāhlīka, si Santardana at iba pa ay tumanggap din ng sari-saring tungkulin sa dakilang yajña, upang mapasaya si Mahārāja Yudhiṣṭhira, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 5

भीमो महानसाध्यक्षो धनाध्यक्ष: सुयोधन: । सहदेवस्तु पूजायां नकुलो द्रव्यसाधने ॥ ४ ॥ गुरुशुश्रूषणे जिष्णु: कृष्ण: पादावनेजने । परिवेषणे द्रुपदजा कर्णो दाने महामना: ॥ ५ ॥ युयुधानो विकर्णश्च हार्दिक्यो विदुरादय: । बाह्लीकपुत्रा भूर्याद्या ये च सन्तर्दनादय: ॥ ६ ॥ निरूपिता महायज्ञे नानाकर्मसु ते तदा । प्रवर्तन्ते स्म राजेन्द्र राज्ञ: प्रियचिकीर्षव: ॥ ७ ॥

Si Bhīma ang namahala sa kusina; si Suyodhana (Duryodhana) sa kabang-yaman; si Sahadeva sa magalang na pagtanggap sa mga panauhin; at si Nakula sa pagkuha ng mga kailangan. Si Arjuna ay naglingkod sa mga nakatatanda; si Śrī Kṛṣṇa ay naghugas ng paa ng lahat; si Draupadī ay naghandog at nagsilbi ng pagkain; at si Karṇa na mapagbigay ay namahagi ng mga kaloob. Sina Yuyudhāna, Vikarṇa, Hārdikya, Vidura, si Bhūriśravā na anak ni Bāhlīka, si Santardana at iba pa ay tumanggap din ng sari-saring tungkulin sa dakilang yajña, upang mapasaya si Mahārāja Yudhiṣṭhira, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 6

भीमो महानसाध्यक्षो धनाध्यक्ष: सुयोधन: । सहदेवस्तु पूजायां नकुलो द्रव्यसाधने ॥ ४ ॥ गुरुशुश्रूषणे जिष्णु: कृष्ण: पादावनेजने । परिवेषणे द्रुपदजा कर्णो दाने महामना: ॥ ५ ॥ युयुधानो विकर्णश्च हार्दिक्यो विदुरादय: । बाह्लीकपुत्रा भूर्याद्या ये च सन्तर्दनादय: ॥ ६ ॥ निरूपिता महायज्ञे नानाकर्मसु ते तदा । प्रवर्तन्ते स्म राजेन्द्र राज्ञ: प्रियचिकीर्षव: ॥ ७ ॥

Si Bhīma ang namahala sa kusina; si Suyodhana (Duryodhana) sa kabang-yaman; si Sahadeva sa magalang na pagtanggap sa mga panauhin; at si Nakula sa pagkuha ng mga kailangan. Si Arjuna ay naglingkod sa mga nakatatanda; si Śrī Kṛṣṇa ay naghugas ng paa ng lahat; si Draupadī ay naghandog at nagsilbi ng pagkain; at si Karṇa na mapagbigay ay namahagi ng mga kaloob. Sina Yuyudhāna, Vikarṇa, Hārdikya, Vidura, si Bhūriśravā na anak ni Bāhlīka, si Santardana at iba pa ay tumanggap din ng sari-saring tungkulin sa dakilang yajña, upang mapasaya si Mahārāja Yudhiṣṭhira, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 7

भीमो महानसाध्यक्षो धनाध्यक्ष: सुयोधन: । सहदेवस्तु पूजायां नकुलो द्रव्यसाधने ॥ ४ ॥ गुरुशुश्रूषणे जिष्णु: कृष्ण: पादावनेजने । परिवेषणे द्रुपदजा कर्णो दाने महामना: ॥ ५ ॥ युयुधानो विकर्णश्च हार्दिक्यो विदुरादय: । बाह्लीकपुत्रा भूर्याद्या ये च सन्तर्दनादय: ॥ ६ ॥ निरूपिता महायज्ञे नानाकर्मसु ते तदा । प्रवर्तन्ते स्म राजेन्द्र राज्ञ: प्रियचिकीर्षव: ॥ ७ ॥

Si Bhīma ang namahala sa kusina, si Duryodhana ang nagbantay sa kabang-yaman. Si Sahadeva ay magalang na bumati sa mga dumarating na panauhin, at si Nakula ang naghanap ng mga kailangang bagay. Si Arjuna ay naglingkod sa mga iginagalang na nakatatanda, si Śrī Kṛṣṇa ang naghugas ng mga paa ng lahat, si Draupadī ang naghandog ng pagkain, at ang mapagbigay na Karṇa ang namahagi ng mga kaloob. Sina Yuyudhāna, Vikarṇa, Hārdikya, Vidura, Bhūriśravā na anak ni Bāhlīka, Santardana at iba pa ay kusang tumulong sa sari-saring tungkulin sa dakilang yajña upang mapasaya si Mahārāja Yudhiṣṭhira.

Verse 8

ऋत्विक्सदस्यबहुवित्सु सुहृत्तमेषु स्विष्टेषु सूनृतसमर्हणदक्षिणाभि: । चैद्ये च सात्वतपतेश्चरणं प्रविष्टे चक्रुस्ततस्त्ववभृथस्‍नपनं द्युनद्याम् ॥ ८ ॥

Matapos parangalan nang wasto ang mga ṛtvik na pari, ang mga pangunahing kinatawan, ang mga pantas na lubhang marunong, at ang pinakamalalapit na kaibigan ng hari sa pamamagitan ng kaaya-ayang pananalita, mapalad na handog, at iba’t ibang dakṣiṇā, at matapos pumasok ang hari ng Cedi sa mga paang-loto ng Panginoon ng mga Sātvata, isinagawa ang paliligo ng avabhṛtha sa banal na ilog Yamunā.

Verse 9

मृदङ्गशङ्खपणवधुन्धुर्यानकगोमुखा: । वादित्राणि विचित्राणि नेदुरावभृथोत्सवे ॥ ९ ॥

Sa pagdiriwang ng avabhṛtha, umalingawngaw ang tunog ng sari-saring instrumento—mṛdaṅga, kabibe (śaṅkha), panava, dhundhurī, tambol na ānaka, at sungay na gomukha.

Verse 10

नार्तक्यो ननृतुर्हृष्टा गायका यूथशो जगु: । वीणावेणुतलोन्नादस्तेषां स दिवमस्पृशत् ॥ १० ॥

Masayang nagsayaw ang mga babaeng mananayaw, at ang mga mang-aawit ay umawit nang pangkat-pangkat. Ang malakas na alingawngaw ng vīṇā, plauta, at mga pamalo (cymbals) ay tila umabot hanggang sa mga dako ng langit.

Verse 11

चित्रध्वजपताकाग्रैरिभेन्द्रस्यन्दनार्वभि: । स्वलङ्कृतैर्भटैर्भूपा निर्ययू रुक्‍ममालिन: ॥ ११ ॥

Ang lahat ng hari, na may suot na kuwintas na ginto, ay naglakbay patungo sa Yamunā. May mga bandila at watawat na makukulay sa unahan, at kasama nila ang mga kawal na maringal ang bihis, na nakasakay sa maharlikang elepante, karwahe, at kabayo.

Verse 12

यदुसृञ्जयकाम्बोजकुरुकेकयकोशला: । कम्पयन्तो भुवं सैन्यैर्यजमानपुर:सरा: ॥ १२ ॥

Ang nagkakaisang hukbo ng mga Yadu, Sṛñjaya, Kāmboja, Kuru, Kekaya at Kośala ay nagpayanig sa lupa habang sumusunod sa prusisyon kay Mahārāja Yudhiṣṭhira, ang tagapagganap ng yajña, na nasa unahan.

Verse 13

सदस्यर्त्विग्द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मघोषेणभूयसा । देवर्षिपितृगन्धर्वास्तुष्टुवु: पुष्पवर्षिण: ॥ १३ ॥

Ang mga tagapangasiwa ng kapulungan, ang mga ritvik at ang mahuhusay na brāhmaṇa ay malakas na nagpabugso ng mga mantrang Veda; samantalang ang mga deva, banal na rishi, Pitṛ at Gandharva ay nagpupuri at nagpaulan ng mga bulaklak.

Verse 14

स्वलङ्कृता नरा नार्यो गन्धस्रग्भूषणाम्बरै: । विलिम्पन्त्योऽभिसिञ्चन्त्यो विजह्रुर्विविधै रसै: ॥ १४ ॥

Ang mga lalaki at babae, na pinalamutian ng paste ng sandalwood, mga garland ng bulaklak, alahas at magagarang kasuotan, ay nagsaya sa paghaplos at pagwisik sa isa’t isa ng iba’t ibang likido.

Verse 15

तैलगोरसगन्धोदहरिद्रासान्द्रकुङ्कुमै: । पुम्भिर्लिप्ता: प्रलिम्पन्त्यो विजह्रुर्वारयोषित: ॥ १५ ॥

Pinahiran ng mga lalaki ang mga babaeng aliw ng saganang langis, yogurt, mabangong tubig, luyang-dilaw at makapal na pulbos na kuṅkuma; at ang mga babae’y masayang nagpahid din sa mga lalaki ng gayunding sangkap.

Verse 16

गुप्ता नृभिर्निरगमन्नुपलब्धुमेतद् देव्यो यथा दिवि विमानवरैर्नृदेव्यो । ता मातुलेयसखिभि: परिषिच्यमाना: सव्रीडहासविकसद्वदना विरेजु: ॥ १६ ॥

Napapaligiran ng mga bantay, lumabas sa kanilang mga karwahe ang mga reyna ni Haring Yudhiṣṭhira upang masdan ang kasiyahan, gaya ng mga asawa ng mga deva na lumilitaw sa langit sakay ng mariringal na vimāna. Nang wisikan sila ng mga pinsan sa ina at matatalik na kaibigan, namukadkad ang kanilang mga mukha sa mahiyain na ngiti, lalo pang nagpaganda sa kanila.

Verse 17

ता देवरानुत सखीन् सिषिचुर्द‍ृतीभि: क्लिन्नाम्बरा विवृतगात्रकुचोरुमध्या: । औत्सुक्यमुक्तकवराच्च्यवमानमाल्या: क्षोभं दधुर्मलधियां रुचिरैर्विहारै: ॥ १७ ॥

Noon, binuhusan ng mga reyna ng tubig sa pamamagitan ng pangwisik ang mga bayaw at iba pang lalaking kasama. Nabasa ang kanilang kasuotan kaya nahayag ang mga bisig, dibdib, hita at baywang. Sa pananabik, nalaglag ang mga bulaklak mula sa lumuwag na tirintas; ang kaakit-akit na paglalarong ito’y gumulo sa isip ng may maruming kamalayan.

Verse 18

स सम्राड् रथमारुढ: सदश्वं रुक्‍ममालिनम् । व्यरोचत स्वपत्नीभि: क्रियाभि: क्रतुराडिव ॥ १८ ॥

Ang emperador, nakasakay sa karwaheng hinihila ng mahuhusay na kabayong may gintong kuwelyo, ay nagningning kasama ang kanyang mga asawa, tulad ng maningning na handog na Rājasūya na napapalibutan ng sari-saring ritwal.

Verse 19

पत्नीसंयाजावभृथ्यैश्चरित्वा ते तमृत्विज: । आचान्तं स्‍नापयां चक्रुर्गङ्गायां सह कृष्णया ॥ १९ ॥

Pinangunahan ng mga pari ang hari sa pagsasagawa ng huling mga ritwal ng patnī-saṁyāja at avabhṛthya. Pagkaraan, pinainom nila siya at si Reyna Draupadī ng tubig para sa paglilinis (ācamana) at pinaligo sa Ilog Ganga.

Verse 20

देवदुन्दुभयो नेदुर्नरदुन्दुभिभि: समम् । मुमुचु: पुष्पवर्षाणि देवर्षिपितृमानवा: ॥ २० ॥

Umalingawngaw ang mga tambol ng mga diyos kasama ng mga tambol ng tao. Ang mga deva, mga rishi, mga ninuno, at mga tao ay sabay-sabay na nagpaulan ng mga bulaklak.

Verse 21

सस्‍नुस्तत्र तत: सर्वे वर्णाश्रमयुता नरा: । महापातक्यपि यत: सद्यो मुच्येत किल्बिषात् ॥ २१ ॥

Pagkatapos, ang lahat ng mamamayan mula sa iba’t ibang varṇa at āśrama ay naligo roon—sa pook na iyon, ayon sa sabi, kahit ang pinakamatinding makasalanan ay agad napapalaya sa mga bunga ng kasalanan.

Verse 22

अथ राजाहते क्षौमे परिधाय स्वलङ्कृत: । ऋत्विक्सदस्यविप्रादीनानर्चाभरणाम्बरै: ॥ २२ ॥

Pagkaraan, nagsuot ang Hari ng bagong kasuotang sutla at nag-ayos ng mariringal na alahas. Pagkatapos ay pinarangalan niya ang mga pari ng yajña, mga kasapi ng kapulungan, mga pantas na brāhmaṇa, at iba pang panauhin sa pamamagitan ng pagbibigay ng alahas at kasuotan.

Verse 23

बन्धूञ्ज्ञातीन् नृपान् मित्रसुहृदोऽन्यांश्च सर्वश: । अभीक्ष्णं पूजयामास नारायणपरो नृप: ॥ २३ ॥

Si Haring Yudhiṣṭhira, na lubos na nakatalaga kay Panginoong Nārāyaṇa, ay patuloy na nagbigay-galang sa kanyang mga kamag-anak, kaanak, ibang mga hari, mga kaibigan, mga mabubuting-loob, at sa lahat ng naroon sa iba’t ibang paraan.

Verse 24

सर्वे जना: सुररुचो मणिकुण्डलस्र- गुष्णीषकञ्चुकदुकूलमहार्घ्यहारा: । नार्यश्च कुण्डलयुगालकवृन्दजुष्ट- वक्त्रश्रिय: कनकमेखलया विरेजु: ॥ २४ ॥

Ang lahat ng kalalakihan doon ay kumikislap na tila mga deva—may hikaw na may hiyas, mga garland ng bulaklak, turbante, kasuotang pang-itaas, sutlang dhotī, at mahahalagang kuwintas na perlas. Ang mga babae naman ay lalo pang gumanda: ang kanilang mga mukha’y pinapaganda ng magkapares na hikaw at mga hibla ng buhok, at sila’y nagniningning sa sinturong ginto.

Verse 25

अथर्त्विजो महाशीला: सदस्या ब्रह्मवादिन: । ब्रह्मक्षत्रियविट्‍शूद्रा राजानो ये समागता: ॥ २५ ॥ देवर्षिपितृभूतानि लोकपाला: सहानुगा: । पूजितास्तमनुज्ञाप्य स्वधामानि ययुर्नृप ॥ २६ ॥

Pagkaraan, ang mga pari na may dakilang asal, ang mga saksi ng yajña na mga tagapagsalita ng Veda, ang mga haring inanyayahan, pati mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, mga deva, mga ṛṣi, mga ninuno, mga nilalang na di-nakikita, at ang mga tagapangalaga ng mga daigdig kasama ang kanilang mga tagasunod—lahat, matapos sambahin ni Haring Yudhiṣṭhira, ay humingi ng pahintulot at umalis, O Hari, tungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 26

अथर्त्विजो महाशीला: सदस्या ब्रह्मवादिन: । ब्रह्मक्षत्रियविट्‍शूद्रा राजानो ये समागता: ॥ २५ ॥ देवर्षिपितृभूतानि लोकपाला: सहानुगा: । पूजितास्तमनुज्ञाप्य स्वधामानि ययुर्नृप ॥ २६ ॥

Pagkaraan, ang mga pari na may dakilang asal, ang mga saksi ng yajña na mga tagapagsalita ng Veda, ang mga haring inanyayahan, pati mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, mga deva, mga ṛṣi, mga ninuno, mga nilalang na di-nakikita, at ang mga tagapangalaga ng mga daigdig kasama ang kanilang mga tagasunod—lahat, matapos sambahin ni Haring Yudhiṣṭhira, ay humingi ng pahintulot at umalis, O Hari, tungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 27

हरिदासस्य राजर्षे राजसूयमहोदयम् । नैवातृप्यन्प्रशंसन्त: पिबन्मर्त्योऽमृतं यथा ॥ २७ ॥

Pinuri ng lahat ang kahanga-hangang Rājasūya-yajña na isinagawa ng banal na haring lingkod ni Hari, ngunit hindi sila nabusog—gaya ng taong umiinom ng amṛta na di nagsasawa.

Verse 28

ततो युधिष्ठिरो राजा सुहृत्सम्बन्धिबान्धवान् । प्रेम्णा निवारयामास कृष्णं च त्यागकातर: ॥ २८ ॥

Noon, dahil sa pag-ibig, pinigil ni Haring Yudhiṣṭhira ang mga kaibigan, kapamilya at kamag-anak—pati si Śrī Kṛṣṇa—na umalis; nababalisa siya sa sakit ng nalalapit na paghihiwalay.

Verse 29

भगवानपि तत्राङ्ग न्यावात्सीत्तत्प्रियंकर: । प्रस्थाप्य यदुवीरांश्च साम्बादींश्च कुशस्थलीम् ॥ २९ ॥

Mahal na Parīkṣit, nanatili roon ang Kataas-taasang Panginoon nang ilang panahon upang pasayahin ang hari, matapos munang pauwiin si Sāmba at ang iba pang bayani ng Yadu sa Kuśasthalī (Dvārakā).

Verse 30

इत्थं राजा धर्मसुतो मनोरथमहार्णवम् । सुदुस्तरं समुत्तीर्य कृष्णेनासीद् गतज्वर: ॥ ३० ॥

Sa gayon, si Haring Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma, sa biyaya ni Śrī Kṛṣṇa ay natawid ang malawak at mahirap tawiring karagatan ng mga pagnanasa, at napawi ang nag-aapoy na lagnat ng kanyang ambisyon.

Verse 31

एकदान्त:पुरे तस्य वीक्ष्य दुर्योधन: श्रियम् । अतप्यद् राजसूयस्य महित्वं चाच्युतात्मन: ॥ ३१ ॥

Isang araw, nang makita ni Duryodhana ang kayamanan sa palasyo ni Yudhiṣṭhira, nabagabag siya sa kadakilaan ng Rājasūya at sa karangalan ng haring ang buhay at kaluluwa ay si Acyuta.

Verse 32

यस्मिन् नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मी- र्नाना विभान्ति किल विश्वसृजोपक्लृप्ता: । ताभि: पतीन् द्रुपदराजसुतोपतस्थे यस्यां विषक्तहृदय: कुरुराडतप्यत् ॥ ३२ ॥

Sa palasyong iyon, si Maya Dānava, ang dakilang tagapaglikha ng mga hiwaga ng daigdig, ay nagtipon ng lahat ng karangyaan ng mga hari ng tao, ng mga pinuno ng daitya, at ng mga hari ng mga deva; kaya ito’y kumikislap sa sari-saring anyo. Sa mga kayamanang iyon, si Draupadī, anak ni Haring Drupada, ay naglingkod sa kanyang mga asawa; at si Duryodhana, prinsipe ng mga Kuru na nahumaling sa kanya, ay nagdalamhati sa loob ng puso.

Verse 33

यस्मिन् तदा मधुपतेर्महिषीसहस्रं श्रोणीभरेण शनकै: क्व‍णदङ्‍‍घ्रिशोभम् । मध्ये सुचारु कुचकुङ्कुमशोणहारं श्रीमन्मुखं प्रचलकुण्डलकुन्तलाढ्यम् ॥ ३३ ॥

Sa palasyong iyon ay naroon din ang libu-libong reyna ni Madhupati, si Śrī Kṛṣṇa. Dahil sa bigat ng balakang, marahan ang kanilang hakbang at ang mga kampanilya sa bukung-bukong ay tumutunog nang kaaya-aya. Payat ang kanilang baywang; ang kuṅkuma mula sa dibdib ay nagpapapula sa kuwintas na perlas; at ang umuugoy na hikaw at dumadaloy na buhok ay lalo pang nagpapaganda sa kanilang marilag na mukha.

Verse 34

सभायां मयक्लृप्तायां क्व‍ापि धर्मसुतोऽधिराट् । वृतोऽनुगैर्बन्धुभिश्च कृष्णेनापि स्वचक्षुषा ॥ ३४ ॥ आसीन: काञ्चने साक्षादासने मघवानिव । पारमेष्ठ्यश्रिया जुष्ट: स्तूयमानश्च वन्दिभि: ॥ ३५ ॥

Sa bulwagang itinayo ni Maya Dānava, minsan ay nakaupo ang Emperador Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma, sa gintong trono na wari’y si Indra. Napapaligiran siya ng mga tagapaglingkod at kamag-anak, at naroon din si Śrī Kṛṣṇa, na parang “sariling mata” niya. Taglay ang karangyaang tulad ng kay Brahmā, pinupuri ang hari ng mga makata at tagapuri sa korte.

Verse 35

सभायां मयक्लृप्तायां क्व‍ापि धर्मसुतोऽधिराट् । वृतोऽनुगैर्बन्धुभिश्च कृष्णेनापि स्वचक्षुषा ॥ ३४ ॥ आसीन: काञ्चने साक्षादासने मघवानिव । पारमेष्ठ्यश्रिया जुष्ट: स्तूयमानश्च वन्दिभि: ॥ ३५ ॥

Sa bulwagang itinayo ni Maya Dānava, minsan ay nakaupo ang Emperador Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma, sa gintong trono na wari’y si Indra. Napapaligiran siya ng mga tagapaglingkod at kamag-anak, at naroon din si Śrī Kṛṣṇa, na parang “sariling mata” niya. Taglay ang karangyaang tulad ng kay Brahmā, pinupuri ang hari ng mga makata at tagapuri sa korte.

Verse 36

तत्र दुर्योधनो मानी परीतो भ्रातृभिर्नृप । किरीटमाली न्यविशदसिहस्त: क्षिपन् रुषा ॥ ३६ ॥

O Hari, doon ay pumasok sa palasyo si Duryodhana na mapagmataas, napapaligiran ng kanyang mga kapatid, suot ang korona at kuwintas, may hawak na espada, at sa galit ay nilalait ang mga bantay-pinto habang siya’y pumapasok.

Verse 37

स्थलेऽभ्यगृह्णाद् वस्‍त्रान्तं जलं मत्वा स्थलेऽपतत् । जले च स्थलवद् भ्रान्त्या मयमायाविमोहित: ॥ ३७ ॥

Nalito sa mga ilusyon ng mahika ni Maya Dānava, inakala ni Duryodhana na tubig ang matigas na sahig kaya itinaas niya ang laylayan ng damit; at sa ibang dako naman ay nahulog siya sa tubig dahil inakala niyang sahig iyon.

Verse 38

जहास भीमस्तं द‍ृष्ट्वा स्‍त्रियो नृपतयोऽपरे । निवार्यमाणा अप्यङ्ग राज्ञा कृष्णानुमोदिता: ॥ ३८ ॥

Nang makita iyon, tumawa si Bhīma; tumawa rin ang mga babae, ang ibang mga hari, at ang iba pa. Sinikap ni Haring Yudhiṣṭhira na pigilan sila, ngunit ipinakita ni Śrī Kṛṣṇa ang Kanyang pagsang-ayon.

Verse 39

स व्रीडितोऽवाग‍्वदनो रुषा ज्वलन् निष्क्रम्य तूष्णीं प्रययौ गजाह्वयम् । हाहेति शब्द: सुमहानभूत् सता- मजातशत्रुर्विमना इवाभवत् । बभूव तूष्णीं भगवान् भुवो भरं समुज्जिहीर्षुर्भ्रमति स्म यद् द‍ृशा ॥ ३९ ॥

Napahiya at nag-aalab sa galit, yumuko si Duryodhana, lumabas nang walang imik, at nagtungo sa Gajāhvaya (Hastināpura). Doon ay umalingawngaw ang malakas na sigaw na “Ay, ay!”; nalungkot ang mga banal, at si Ajātaśatru Yudhiṣṭhira ay bahagyang nabagabag. Ngunit ang Bhagavān Śrī Kṛṣṇa—na sa isang sulyap ay nalito siya—ay nanatiling tahimik, sapagkat layon Niyang alisin ang bigat ng daigdig.

Verse 40

एतत्तेऽभिहितं राजन् यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । सुयोधनस्य दौरात्म्यं राजसूये महाक्रतौ ॥ ४० ॥

O Hari, nasagot ko na rito ang iyong tanong—tungkol sa masamang loob ni Suyodhana at dahilan ng kanyang pagkadismaya sa dakilang handog na Rājasūya.