Adhyaya 40

Verse 1

श्रीअक्रूर उवाच नतोऽस्म्यहं त्वाखिलहेतुहेतुं नारायणं पूरुषमाद्यमव्ययम् । यन्नाभिजातादरविन्दकोषाद् ब्रह्माविरासीद् यत एष लोक: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Akrūra: Ako’y yumuyuko sa Iyo, ang sanhi ng lahat ng sanhi, si Nārāyaṇa, ang orihinal at di-nauubos na Kataas-taasang Persona. Mula sa pusod ng lotus na sumibol sa Iyong pusod, lumitaw si Brahmā, at sa pamamagitan niya nahayag ang sansinukob na ito.

Verse 2

भूस्तोयमग्नि: पवनं खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूता: ॥ २ ॥

Ang lupa, tubig, apoy, hangin, eter at ang pinagmulan nito na huwad na ego; ang mahat-tattva, ang kabuuang prakṛti at ang sanhi nito na pagpapalawak na puruṣa ng Panginoon; ang isip, mga pandama, mga bagay ng pandama, at ang mga diyos na tagapangasiwa ng pandama—lahat ng mga sanhi ng paglitaw ng sansinukob ay isinilang mula sa mga sangkap ng Iyong transendental na katawan.

Verse 3

नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्ते ह्यजादयोऽनात्मतया गृहीता: । अजोऽनुबद्ध: स गुणैरजाया गुणात् परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ३ ॥

Ang kabuuang prakṛti at iba pang sangkap ng paglikha ay hindi makakakilala sa Iyo ayon sa tunay Mong anyo, sapagkat sila’y nahayag sa saklaw ng mapurol na materya. Bagaman Ikaw ay lampas sa mga guṇa, maging si Brahmā—na nakatali sa mga guṇa ng prakṛti—ay hindi nakakabatid ng Iyong tunay na pagkakakilanlan.

Verse 4

त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् । साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधव: ॥ ४ ॥

Sinasamba ka ng mga dalisay na yogi bilang Mahāpuruṣa, ang Kataas-taasang Panginoon, sa pagninilay sa Iyo sa tatlong anyo: adhyātma, adhibhūta, at adhidaiva.

Verse 5

त्रय्या च विद्यया केचित्त्वां वै वैतानिका द्विजा: । यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नाना रूपामराख्यया ॥ ५ ॥

Ang ilang brāhmaṇa na vaitānika, na sumusunod sa mga tuntunin ng tatlong banal na apoy, ay sumasamba sa Iyo sa pamamagitan ng mga mantra ng tatlong Veda at ng malalawak na handog-apoy para sa mga deva na may sari-saring pangalan at anyo.

Verse 6

एके त्वाखिलकर्माणि सन्न्यस्योपशमं गता: । ज्ञानिनो ज्ञानयज्ञेन यजन्ति ज्ञानविग्रहम् ॥ ६ ॥

May ilan ang tumatalikod sa lahat ng gawaing makamundo at nagiging payapa; ang mga jñānī na ito ay sumasamba sa Iyo sa pamamagitan ng jñāna-yajña, sapagkat Ikaw ang pinagmulan ng lahat ng kaalaman.

Verse 7

अन्ये च संस्कृतात्मानो विधिनाभिहितेन ते । यजन्ति त्वन्मयास्त्वां वै बहुमूर्त्येकमूर्तिकम् ॥ ७ ॥

Mayroon ding iba, na may dalisay na pag-iisip at hinubog na kalooban, na sumusunod sa mga kautusang Vaiṣṇava na Ikaw mismo ang naghayag; inilulubog nila ang isip sa Iyo at sinasamba Ka bilang iisang Panginoon na nahahayag sa maraming anyo.

Verse 8

त्वामेवान्ये शिवोक्तेन मार्गेण शिवरूपिणम् । बह्वाचार्यविभेदेन भगवन्तम् उपासते ॥ ८ ॥

Mayroon pang iba na sumasamba sa Iyo—O Bhagavān—sa anyo ni Śiva, na sumusunod sa landas na itinuro niya at ipinaliwanag sa iba’t ibang paraan ng maraming ācārya.

Verse 9

सर्व एव यजन्ति त्वां सर्वदेवमयेश्वरम् । येऽप्यन्यदेवताभक्ता यद्यप्यन्यधिय: प्रभो ॥ ९ ॥

O Panginoon, sa katotohanan lahat ay sumasamba sa Iyo, ang Kataas-taasang Diyos na kinasasaklawan ng lahat ng mga deva. Kahit ang sumasamba sa ibang diyos ay sa Iyo rin tunay na sumasamba.

Verse 10

यथाद्रिप्रभवा नद्य: पर्जन्यापूरिता: प्रभो । विशन्ति सर्वत: सिन्धुं तद्वत्त्वां गतयोऽन्तत: ॥ १० ॥

O Panginoon, gaya ng mga ilog na nagmumula sa bundok at napupuno ng ulan na dumadaloy mula sa lahat ng panig patungo sa dagat, gayon din ang lahat ng landas ay sa huli humahantong sa Iyo.

Verse 11

सत्त्वं रजस्तम इति भवत: प्रकृतेर्गुणा: । तेषु हि प्राकृता: प्रोता आब्रह्मस्थावरादय: ॥ ११ ॥

Ang sattva, rajas, at tamas ay mga guna ng Iyong prakriti. Sa mga ito nasasangkot ang lahat ng nilalang na nakagapos, mula kay Brahmā hanggang sa mga di-gumagalaw na nilalang.

Verse 12

तुभ्यं नमस्ते त्वविषक्तद‍ृष्टये सर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे । गुणप्रवाहोऽयमविद्यया कृत: प्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १२ ॥

Nagpupugay ako sa Iyo, na tumitingin nang walang pagkiling, ang Kataas-taasang Kaluluwa at saksi ng kamalayan ng lahat. Ang agos ng mga guna, na nilikha ng avidyā, ay malakas na dumadaloy sa mga nilalang na nag-aangking anyong deva, tao, at hayop.

Verse 13

अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्‍‍‍‍‍घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिश: श्रुति: । द्यौ: कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवा: कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १३ ॥ रोमाणि वृक्षौषधय: शिरोरुहा मेघा: परस्यास्थिनखानि तेऽद्रय: । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रस्तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १४ ॥

Ang apoy ang Iyong mukha, ang lupa ang Iyong mga paa, ang araw ang Iyong mata, at ang langit ang Iyong pusod. Ang mga direksiyon ang Iyong pandinig, ang mga pangunahing deva ang Iyong mga bisig, at ang mga karagatan ang Iyong tiyan. Ang langit ay Iyong ulo, at ang hangin ang Iyong hininga at lakas. Ang mga puno at halamang-gamot ang balahibo ng Iyong katawan, ang mga ulap ang Iyong buhok, at ang mga bundok ang Iyong mga buto at kuko. Ang pag-ikot ng araw at gabi ay ang Iyong pagkurap; si Prajāpati ang Iyong ari, at ang ulan ay tinatawag na Iyong binhi.

Verse 14

अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्‍‍‍‍‍घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिश: श्रुति: । द्यौ: कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवा: कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १३ ॥ रोमाणि वृक्षौषधय: शिरोरुहा मेघा: परस्यास्थिनखानि तेऽद्रय: । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रस्तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १४ ॥

Ang apoy ang Iyong mukha, ang lupa ang Iyong mga paa, ang araw ang Iyong mata, at ang langit ang Iyong pusod. Ang mga direksiyon ang Iyong pandinig, ang mga pinunong deva ang Iyong mga bisig, at ang mga karagatan ang Iyong tiyan. Ang kalangitan ang Iyong ulo, at ang hangin ang Iyong prāṇa at lakas. Ang mga puno at halamang-gamot ang balahibo ng Iyong katawan, ang mga ulap ang buhok ng Iyong ulo, at ang mga bundok ang Iyong mga buto at kuko. Ang araw at gabi ay ang pagkurap ng Iyong mga mata; si Prajāpati ang Iyong ari, at ang ulan ang Iyong banal na binhi.

Verse 15

त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पिता लोका: सपाला बहुजीवसङ्कुला: । यथा जले सञ्जिहते जलौकसो- ऽप्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १५ ॥

O Puruṣa na di-nauubos na Ātman! Lahat ng mga daigdig, kasama ang mga diyos na tagapangasiwa at siksik sa maraming nilalang, ay nalilikha at nananatili sa loob Mo. Sa loob Mo—saligan ng isip at mga pandama—sila’y gumagalaw tulad ng mga nilalang-tubig na lumalangoy sa dagat, o maliliit na insekto na sumusuot sa bungang udumbara.

Verse 16

यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं बिभर्षि हि । तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यश: ॥ १६ ॥

Upang tamasahin ang Iyong līlā, nagpapakita Ka sa mundong ito sa iba’t ibang anyo. Sa paghipo ng mga anyong-avatāra na iyon, nahuhugasan ang dalamhati at dumi ng mga nilalang; at sila’y masayang umaawit ng Iyong kaluwalhatian.

Verse 17

नम: कारणमत्स्याय प्रलयाब्धिचराय च । हयशीर्ष्णे नमस्तुभ्यं मधुकैटभमृत्यवे ॥ १७ ॥ अकूपाराय बृहते नमो मन्दरधारिणे । क्षित्युद्धारविहाराय नम: शूकरमूर्तये ॥ १८ ॥

Pagpupugay sa Panginoong Matsya, sanhi ng paglikha, na lumangoy sa karagatan ng pralaya. Pagpupugay sa Hayagrīva (Hayashīrṣa), pumatay kina Madhu at Kaiṭabha. Pagpupugay sa dakilang Kūrma, tagapasan ng Bundok Mandara. Pagpupugay sa Varāha na anyong baboy-ramo, na nagalak sa līlā ng pag-angat sa daigdig.

Verse 18

नम: कारणमत्स्याय प्रलयाब्धिचराय च । हयशीर्ष्णे नमस्तुभ्यं मधुकैटभमृत्यवे ॥ १७ ॥ अकूपाराय बृहते नमो मन्दरधारिणे । क्षित्युद्धारविहाराय नम: शूकरमूर्तये ॥ १८ ॥

Pagpupugay sa Panginoong Matsya, sanhi ng paglikha, na lumangoy sa karagatan ng pralaya. Pagpupugay sa Hayagrīva (Hayashīrṣa), pumatay kina Madhu at Kaiṭabha. Pagpupugay sa dakilang Kūrma, tagapasan ng Bundok Mandara. Pagpupugay sa Varāha na anyong baboy-ramo, na nagalak sa līlā ng pag-angat sa daigdig.

Verse 19

नमस्तेऽद्भ‍ुतसिंहाय साधुलोकभयापह । वामनाय नमस्तुभ्यं क्रान्तत्रिभुवनाय च ॥ १९ ॥

Pagpupugay sa Iyo, kamangha-manghang anyong leon na si Nṛsiṁha, tagapag-alis ng takot ng mga banal na bhakta; at pagpupugay din kay Vāmana, na lumakbay at sumaklaw sa tatlong daigdig.

Verse 20

नमो भृगुणां पतये द‍ृप्तक्षत्रवनच्छिदे । नमस्ते रघुवर्याय रावणान्तकराय च ॥ २० ॥

Pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng mga Bhṛgu, na pumutol sa gubat ng mapagmataas na uring mandirigma (Paraśurāma); at pagpupugay kay Śrī Rāma, pinakadakila sa angkan ni Raghu, na nagwakas kay Rāvaṇa.

Verse 21

नमस्ते वासुदेवाय नम: सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायनिरुद्धाय सात्वतां पतये नम: ॥ २१ ॥

Pagpupugay kay Vāsudeva; pagpupugay kay Saṅkarṣaṇa; pagpupugay kay Pradyumna at Aniruddha; pagpupugay sa Panginoon, ang Hari ng mga Sātvata.

Verse 22

नमो बुद्धाय शुद्धाय दैत्यदानवमोहिने । म्‍लेच्छप्रायक्षत्रहन्त्रे नमस्ते कल्किरूपिणे ॥ २२ ॥

Pagpupugay sa Iyo bilang dalisay at walang dungis na anyong Buddha, na magpapalito sa mga Daitya at Dānava; at pagpupugay sa Iyo bilang anyong Kalki, tagapaglipol sa mga kṣatriya na tulad ng mleccha—mga kumakain ng karne na nagkukunwaring hari.

Verse 23

भगवन् जीवलोकोऽयं मोहितस्तव मायया । अहं ममेत्यसद्ग्राहो भ्राम्यते कर्मवर्त्मसु ॥ २३ ॥

O Bhagavān, ang daigdig ng mga nilalang ay nalilinlang ng Iyong māyā. Sa maling kapit ng “ako” at “akin,” napipilitang gumala sila sa mga landas ng karma.

Verse 24

अहं चात्मात्मजागारदारार्थस्वजनादिषु । भ्रमामि स्वप्नकल्पेषु मूढ: सत्यधिया विभो ॥ २४ ॥

O Makapangyarihang Panginoon, nalilinlang din ako, inaakalang tunay ang katawan, mga anak, tahanan, asawa, yaman at mga kamag-anak, gayong ang mga ito’y tulad lamang ng panaginip.

Verse 25

अनित्यानात्मदु:खेषु विपर्ययमतिर्ह्यहम् । द्वन्द्वारामस्तमोविष्टो न जाने त्वात्मन: प्रियम् ॥ २५ ॥

Napagkamalan ko ang panandalian na walang hanggan, ang katawan na siyang sarili, at ang sanhi ng pagdurusa na pinagmumulan ng ligaya; nalulong sa mga salungatan ng mundo at natakpan ng kamangmangan, kaya’t di ko nakilala Ikaw bilang tunay na minamahal ko.

Verse 26

यथाबुधो जलं हित्वा प्रतिच्छन्नं तदुद्भ‍वै: । अभ्येति मृगतृष्णां वै तद्वत्त्वाहं पराङ्‌मुख: ॥ २६ ॥

Gaya ng mangmang na iniiwan ang tubig na natatakpan ng mga halamang-tubig at hinahabol ang mirage, gayon din ako’y tumalikod sa Iyo.

Verse 27

नोत्सहेऽहं कृपणधी: कामकर्महतं मन: । रोद्धुं प्रमाथिभिश्चाक्षैर्ह्रियमाणमितस्तत: ॥ २७ ॥

Napakahina ng aking pag-unawa; wala akong lakas na pigilan ang isip na ginugulo ng pagnanasa at gawa, at laging hinihila rito’t roon ng mga matitigas na pandama.

Verse 28

सोऽहं तवाङ्‌घ्र्युपगतोऽस्म्यसतां दुरापं तच्चाप्यहं भवदनुग्रह ईश मन्ये । पुंसो भवेद् यर्हि संसरणापवर्ग- स्त्वय्यब्जनाभ सदुपासनया मति: स्यात् ॥ २८ ॥

Sa ganitong pagkabagsak, lumalapit ako sa Iyong mga paa upang magkubli, O Panginoon; sapagkat kahit yaong di maabot ng marurumi, naniniwala akong nagiging posible sa Iyong habag. O Padmanabha, kapag huminto na ang pag-ikot ng buhay-mundo, saka lamang sumisibol ang kamalayan sa Iyo sa pamamagitan ng tunay na pagsamba—ang paglilingkod sa mga dalisay na bhakta.

Verse 29

नमो विज्ञानमात्राय सर्वप्रत्ययहेतवे । पुरुषेशप्रधानाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ॥ २९ ॥

Pagpupugay sa Parabrahman, ang Kataas-taasang Katotohanan na may walang-hanggang kapangyarihan—Siya ang anyo ng dalisay na kaalamang transendental, pinagmumulan ng lahat ng kamalayan, at Panginoon ng mga puwersa ng kalikasan na namamahala sa mga nilalang.

Verse 30

नमस्ते वासुदेवाय सर्वभूतक्षयाय च । हृषीकेश नमस्तुभ्यं प्रपन्नं पाहि मां प्रभो ॥ ३० ॥

Pagpupugay sa Iyo, anak ni Vasudeva; sa Iyo nananahan at umaasa ang lahat ng nilalang. O Hṛṣīkeśa, muli’t muli kitang sinasamba. O Panginoon, ako’y sumuko sa Iyo—ingatan Mo ako.