Adhyaya 33

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्थं भगवतो गोप्य: श्रुत्वा वाच: सुपेशला: । जहुर्विरहजं तापं तदङ्गोपचिताशिष: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig ng mga gopī ang napakagandang mga salita ng Bhagavān, nalimutan nila ang hapdi ng pangungulila. Sa paghipo sa Kanyang transendental na mga sangkap, nadama nilang natupad ang lahat ng hangarin at napuspos ng biyaya.

Verse 2

तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतै: । स्त्रीरत्नैरन्वित: प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभि: ॥ २ ॥

Doon sa pampang ng Yamunā, sinimulan ni Govinda ang banal na paglalaro ng sayaw na rāsa kasama ang matatapat na gopī—mga hiyas sa mga babae—na masayang nagkakawing ng kanilang mga bisig.

Verse 3

रासोत्सव: सम्प्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डित: । योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर्द्वयो: । प्रविष्टेन गृहीतानां कण्ठे स्वनिकटं स्त्रिय: । यं मन्येरन् नभस्तावद् विमानशतसङ्कुलम् । दिवौकसां सदाराणामौत्सुक्यापहृतात्मनाम् ॥ ३ ॥

Nagsimula ang pagdiriwang ng rāsa, pinalamutian ng bilog na hanay ng mga gopī. Si Kṛṣṇa, ang Panginoon ng yoga, ay pinalawak ang Kanyang sarili at pumasok sa pagitan ng bawat pares ng gopī; nang yakapin Niya ang kanilang mga leeg, inakala ng bawat isa na Siya’y nakatayo lamang sa tabi niya. Ang mga diyos at ang kanilang mga asawa, nabihag ng pananabik na masaksihan ang rāsa, ay pumuno sa langit ng daan-daang makalangit na vimāna.

Verse 4

ततो दुन्दुभयो नेदुर्निपेतु: पुष्पवृष्टय: । जगुर्गन्धर्वपतय: सस्त्रीकास्तद्यशोऽमलम् ॥ ४ ॥

Pagkaraan, umalingawngaw sa langit ang mga tambol na panglangit at bumuhos ang ulan ng mga bulaklak. Ang mga pinuno ng Gandharva, kasama ang kanilang mga asawa, ay umawit ng dalisay na kaluwalhatian ni Śrī Kṛṣṇa.

Verse 5

वलयानां नूपुराणां किङ्किणीनां च योषिताम् । सप्रियाणामभूच्छब्दस्तुमुलो रासमण्डले ॥ ५ ॥

Sa bilog ng rāsa, habang nakikipaglaro ang mga gopī sa kanilang minamahal na si Śrī Kṛṣṇa, umalingawngaw ang malakas na tunog mula sa mga pulseras, kampanilya sa bukung-bukong, at sinturong may kampanilya.

Verse 6

तत्रातिशुशुभे ताभिर्भगवान् देवकीसुत: । मध्ये मणीनां हैमानां महामरकतो यथा ॥ ६ ॥

Doon, sa gitna ng mga gopī, ang Bhagavān na anak ni Devakī—si Śrī Kṛṣṇa—ay lubhang nagniningning, gaya ng marikit na batong asul sa gitna ng mga palamuting ginto.

Verse 7

पादन्यासैर्भुजविधुतिभि: सस्मितैर्भ्रूविलासै- र्भज्यन्मध्यैश्चलकुचपटै: कुण्डलैर्गण्डलोलै: । स्विद्यन्मुख्य: कवररसनाग्रन्थय: कृष्णवध्वो गायन्त्यस्तं तडित इव ता मेघचक्रे विरेजु: ॥ ७ ॥

Habang inaawit ang papuri kay Kṛṣṇa, sumasayaw ang mga gopī sa kumpas ng mga hakbang, kumikilos ang mga bisig, at naglalaro ang mga kilay na may ngiting mapaglaro. Lumalambot ang baywang, gumagalaw ang kasuotan sa dibdib, at umiindayog ang mga hikaw sa pisngi; pawis ang mukha, mahigpit ang tali ng tirintas at sinturon—ang mga kabiyak ni Kṛṣṇa ay kumislap na parang kidlat sa kumpol ng ulap.

Verse 8

उच्चैर्जगुर्नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रिया: । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद्गीतेनेदमावृतम् ॥ ८ ॥

Sabik sa tamis ng pag-ibig, ang mga gopī na may mga lalamunang tinina ng iba’t ibang kulay ay umawit nang malakas at sumayaw. Nalulugod sila sa haplos ni Kṛṣṇa, at ang kanilang mga awit ay pumuno sa buong sansinukob.

Verse 9

काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीरमिश्रिता: । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्विति । तदेव ध्रुवमुन्निन्ये तस्यै मानं च बह्वदात् ॥ ९ ॥

Isang gopī ang nakipagsabay ng himig kay Mukunda at umawit ng dalisay at matamis na tono na umaangat nang kaayon; nalugod si Kṛṣṇa at pumuri, “Sādhu! Sādhu!” at pinarangalan siya. Pagkaraan, isa pang gopī ang inulit ang parehong himig sa natatanging sukat; pinuri rin siya ni Śrī Kṛṣṇa at binigyan ng malaking pagpapahalaga.

Verse 10

काचिद् रासपरिश्रान्ता पार्श्वस्थस्य गदाभृत: । जग्राह बाहुना स्कन्धं श्लथद्वलयमल्लिका ॥ १० ॥

Nang mapagod ang isang gopī sa sayaw na rāsa, lumingon siya kay Kṛṣṇa na nakatayo sa tabi, ang may hawak na pamalo, at hinawakan ang balikat Niya gamit ang kanyang braso; dahil sa pagsasayaw, lumuwag ang kanyang mga pulseras at ang mga bulaklak sa buhok.

Verse 11

तत्रैकांसगतं बाहुं कृष्णस्योत्पलसौरभम् । चन्दनालिप्तमाघ्राय हृष्टरोमा चुचुम्ब ह ॥ ११ ॥

Doon, inilagay ni Kṛṣṇa ang Kanyang bisig sa balikat ng isang gopī; ang bisig na iyon ay may likás na halimuyak na gaya ng bughaw na lotus, hinaluan ng amoy ng pinahid na sandalwood. Nang malasahan ng gopī ang samyo, tumindig ang balahibo niya sa galak at hinalikan niya ang bisig Niya.

Verse 12

कस्याश्‍चिन्नाट्यविक्षिप्त कुण्डलत्विषमण्डितम् । गण्डं गण्डे सन्दधत्या: प्रादात्ताम्बूलचर्वितम् ॥ १२ ॥

Isang gopī ang idinikit ang kanyang pisngi—na pinapaganda ng kislap ng hikaw na kumikintab habang sumasayaw—sa pisngi ni Kṛṣṇa. Pagkatapos, maingat na ibinigay ni Kṛṣṇa sa kanya ang tāmbūla (nguyang sirih) na Kanyang nginunguya.

Verse 13

नृत्यती गायती काचित् कूजन्नूपुरमेखला । पार्श्वस्थाच्युतहस्ताब्जं श्रान्ताधात्स्तनयो: शिवम् ॥ १३ ॥

Isa pang gopī ang napagod habang sumasayaw at umaawit, at tumutunog ang mga kampanilya sa bukung-bukong at baywang niya. Kaya inilagay niya sa kanyang dibdib ang nakaaaliw at mapalad na kamay-lotus ni Panginoong Acyuta na nakatayo sa tabi niya.

Verse 14

गोप्यो लब्ध्वाच्युतं कान्तं श्रिय एकान्तवल्लभम् । गृहीतकण्ठ्यस्तद्दोर्भ्यां गायन्त्यस्तं विजह्रिरे ॥ १४ ॥

Nakamtan ng mga gopī si Panginoong Acyuta bilang kanilang pinakamalapit na mangingibig—ang tanging minamahal na asawa ni Śrī Lakṣmī. Nang yakapin Niya ang kanilang mga leeg sa Kanyang mga bisig, umawit sila ng Kanyang papuri at nagalak sa banal na ligaya.

Verse 15

कर्णोत्पलालकविटङ्ककपोलघर्म- वक्त्रश्रियो वलयनूपुरघोषवाद्यै: । गोप्य: समं भगवता ननृतु: स्वकेश- स्रस्तस्रजो भ्रमरगायकरासगोष्ठ्याम् ॥ १५ ॥

Lalong gumanda ang mukha ng mga gopī dahil sa mga lotus sa likod ng tainga, mga kulot na buhok sa pisngi, at mga patak ng pawis. Ang tunog ng mga pulseras at kampanilya sa bukung-bukong ay naging musika, at nagkalat ang mga kuwintas ng bulaklak; kaya sumayaw sila kasama ang Bhagavān sa lunan ng rāsa, habang umaawit ang mga bubuyog bilang saliw.

Verse 16

एवं परिष्वङ्गकराभिमर्श- स्निग्धेक्षणोद्दामविलासहासै: । रेमे रमेशो व्रजसुन्दरीभि- र्यथार्भक: स्वप्रतिबिम्बविभ्रम: ॥ १६ ॥

Sa ganitong paraan, sa pamamagitan ng pagyakap, paghaplos, mapagmahal na tingin, at malalawak na ngiting mapaglaro, si Panginoong Kṛṣṇa—ang Naghahari kay Śrī Lakṣmī—ay nagalak kasama ang mga dalaga ng Vraja, na wari’y isang batang nakikipaglaro sa sarili niyang repleksiyon.

Verse 17

तदङ्गसङ्गप्रमुदाकुलेन्द्रिया: केशान् दुकूलं कुचपट्टिकां वा । नाञ्ज: प्रतिव्योढुमलं व्रजस्त्रियो विस्रस्तमालाभरणा: कुरूद्वह ॥ १७ ॥

Dahil sa ligayang dulot ng pagdikit ng Kanyang katawan, nalito at nalunod sa tuwa ang mga pandama ng mga gopī. Hindi nila napigil na magulo ang buhok, kasuotan, at panakip sa dibdib; nagkalat ang mga kuwintas ng bulaklak at alahas, O bayani ng angkang Kuru.

Verse 18

कृष्णविक्रीडितं वीक्ष्य मुमुहु: खेचरस्त्रिय: । कामार्दिता: शशाङ्कश्च सगणो विस्मितोऽभवत् ॥ १८ ॥

Nang makita ang mapaglarong mga gawain ni Kṛṣṇa, ang mga asawa ng mga deva na nanonood mula sa kanilang sasakyang panghimpapawid ay nabighani at nayanig ng pagnanasa. Maging ang buwan, kasama ang kanyang mga bituin, ay namangha.

Verse 19

कृत्वा तावन्तमात्मानं यावतीर्गोपयोषित: । रेमे स भगवांस्ताभिरात्मारामोऽपि लीलया ॥ १९ ॥

Gaya ng dami ng mga gopī, gayon din karaming anyo ang pinalawak ni Śrī Kṛṣṇa; bagaman ātmārāma, nakipagdiwang Siya sa kanila sa banal na līlā.

Verse 20

तासां रतिविहारेण श्रान्तानां वदनानि स: । प्रामृजत् करुण: प्रेम्णा शन्तमेनाङ्ग पाणिना ॥ २० ॥

Nang mapagod ang mga gopī sa pag-ibig na pagdiriwang, mahal na Hari, si Śrī Kṛṣṇa na mahabagin ay marahang nagpahid sa kanilang mukha gamit ang Kanyang payapang kamay, sa pag-ibig.

Verse 21

गोप्य: स्फुरत्पुरटकुण्डलकुन्तलत्विड्- गण्डश्रिया सुधितहासनिरीक्षणेन । मानं दधत्य ऋषभस्य जगु: कृतानि पुण्यानि तत्कररुहस्पर्शप्रमोदा: ॥ २१ ॥

Sa matatamis na sulyap na may ngiting pinatamis ng ganda ng pisngi, kislap ng kulot na buhok at kumikislap na gintong hikaw, pinarangalan ng mga gopī ang kanilang bayani; sa tuwa sa haplos ng Kanyang mga kuko, inawit nila ang kaluwalhatian ng Kanyang mapalad na līlā.

Verse 22

ताभिर्युत: श्रममपोहितुमङ्गसङ्ग- घृष्टस्रज: स कुचकुङ्कुमरञ्जिताया: । गन्धर्वपालिभिरनुद्रुत आविशद् वा: श्रान्तो गजीभिरिभराडिव भिन्नसेतु: ॥ २२ ॥

Ang kuwintas ng bulaklak ni Kṛṣṇa ay nadurog sa pag-ibig na laro kasama ang mga gopī at namula sa kuṅkuma sa kanilang dibdib. Upang alisin ang pagod ng mga gopī, pumasok Siya sa tubig ng Yamunā, sinusundan ng mga bubuyog na umaawit na parang mga Gandharva. Nagmistula Siyang hari ng mga elepante na lumulusong upang magpahinga kasama ang mga kapiling; at gaya ng malakas na elepanteng bumabasag sa pilapil, nilampasan Niya ang mga hangganan ng makamundo at Vedic na pamantayan.

Verse 23

सोऽम्भस्यलं युवतिभि: परिषिच्यमान: प्रेम्णेक्षित: प्रहसतीभिरितस्ततोऽङ्ग । वैमानिकै: कुसुमवर्षिभिरीड्यमानो रेमे स्वयं स्वरतिरत्र गजेन्द्रलील: ॥ २३ ॥

Mahal na Hari, sa tubig si Śrī Kṛṣṇa ay binabasa ng talsik mula sa lahat ng panig ng mga gopī na tumatawa, at tinitingnan Siya nang may pag-ibig. Pinupuri Siya ng mga deva mula sa kanilang vimāna sa pag-ulan ng mga bulaklak; ang Panginoong sapat sa Sarili ay nagalak doon na parang hari ng mga elepante.

Verse 24

ततश्च कृष्णोपवने जलस्थल- प्रसूनगन्धानिलजुष्टदिक्तटे । चचार भृङ्गप्रमदागणावृतो यथा मदच्युद् द्विरद: करेणुभि: ॥ २४ ॥

Pagkatapos, namasyal ang Panginoong Śrī Kṛṣṇa sa isang munting gubat sa pampang ng Yamunā. Ang simoy na may dalang halimuyak ng mga bulaklak sa lupa at sa tubig ay pumuno sa lahat ng dako. Sinusundan ng mga bubuyog at ng mga maririkit na gopī, Siya’y nagmistulang lasing na elepante sa gitna ng mga inahing elepante.

Verse 25

एवं शशाङ्कांशुविराजिता निशा: स सत्यकामोऽनुरताबलागण: । सिषेव आत्मन्यवरुद्धसौरत: सर्वा: शरत्काव्यकथारसाश्रया: ॥ २५ ॥

Sa gayon, sa mga gabing taglagas na kumikislap sa sinag ng buwan, ang Bhagavān Śrī Kṛṣṇa—na laging natutupad ang kalooban—ay nagsagawa ng līlā kasama ang mga gopī na lubhang umiibig. Bagaman hindi Siya naaapektuhan sa loob ng anumang makamundong pagnanasa, para sa Kanyang banal na paglalaro ay ginamit Niya ang mga gabing iyon na pumupukaw sa makatang lasa ng mga salaysay ng pag-ibig na transendental.

Verse 26

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

Sinabi ni Mahārāja Parīkṣit: “O brāhmaṇa, upang itatag ang dharma at patahimikin ang adharma, bumaba sa lupa ang Bhagavān, ang Panginoon ng sansinukob, kasama ang Kanyang plenaryong bahagi. Siya ang tagapagsalita, tagasunod, at tagapangalaga ng mga pamantayan ng dharma. Kung gayon, o brāhmaṇa, paano Niya nagawang kumilos laban sa dharma sa paghipo sa mga asawa ng iba?”

Verse 27

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

Sinabi ni Mahārāja Parīkṣit: “O brāhmaṇa, upang itatag ang dharma at patahimikin ang adharma, bumaba sa lupa ang Bhagavān, ang Panginoon ng sansinukob, kasama ang Kanyang plenaryong bahagi. Siya ang tagapagsalita, tagasunod, at tagapangalaga ng mga pamantayan ng dharma. Kung gayon, o brāhmaṇa, paano Niya nagawang kumilos laban sa dharma sa paghipo sa mga asawa ng iba?”

Verse 28

आप्तकामो यदुपति: कृतवान्वै जुगुप्सितम् । किमभिप्राय एतन्न: शंशयं छिन्धि सुव्रत ॥ २८ ॥

O ikaw na matatag sa banal na panata! Ano ang layunin ng Yadupati, ang Panginoong ganap na nasisiyahan sa Kanyang Sarili, nang Siya’y kumilos sa paraang tila kasuklam-suklam? Pakiusap, putulin ang aming pag-aalinlangan.

Verse 29

श्रीशुक उवाच धर्मव्यतिक्रमो द‍ृष्ट ईश्वराणां च साहसम् । तेजीयसां न दोषाय वह्ने: सर्वभुजो यथा ॥ २९ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Sa makapangyarihang mga tagapamahalang may pagka-īśvara, ang tila mapangahas na paglabag sa dharma ay hindi nagiging dungis; gaya ng apoy na lumalamon ng lahat ngunit nananatiling dalisay.

Verse 30

नैतत् समाचरेज्जातु मनसापि ह्यनीश्वर: । विनश्यत्याचरन् मौढ्याद्यथारुद्रोऽब्धिजं विषम् ॥ ३० ॥

Ang hindi dakilang tagapamahala ay huwag kailanman tularan ang asal ng mga naghahari, kahit sa isip. Kung dahil sa kamangmangan ay tularan niya, mapapahamak siya, gaya ng taong hindi si Rudra na iinom ng lason ng karagatan.

Verse 31

ईश्वराणां वच: सत्यं तथैवाचरितं क्‍वचित् । तेषां यत् स्ववचोयुक्तं बुद्धिमांस्तत् समाचरेत् ॥ ३१ ॥

Ang mga pahayag ng mga lingkod ng Panginoon na pinagkalooban ng kapangyarihan ay laging totoo, at ang kanilang mga gawa ay huwaran kapag kaayon ng kanilang salita. Kaya ang matalino ay dapat sumunod sa kanilang tagubilin.

Verse 32

कुशलाचरितेनैषामिह स्वार्थो न विद्यते । विपर्ययेण वानर्थो निरहङ्कारिणां प्रभो ॥ ३२ ॥

O Prabhu, ang mga dakilang taong walang huwad na pagkamakasarili, kapag gumagawa ng kabutihan ay walang pansariling layon; at kahit magmukhang salungat sa kabanalan, hindi sila nasasaklaw ng bunga ng kasalanan.

Verse 33

किमुताखिलसत्त्वानां तिर्यङ्‌मर्त्यदिवौकसाम् । ईशितुश्चेशितव्यानां कुशलाकुशलान्वय: ॥ ३३ ॥

Kung gayon, paano magkakaroon ng ugnayan ang Panginoon ng lahat ng nilalang—hayop, tao, at mga diyos—na siyang pinaglilingkuran ng lahat, sa kabanalan at kasalanang umaapekto sa Kanyang mga nasasakupan?

Verse 34

यत्पादपङ्कजपरागनिषेवतृप्ता योगप्रभावविधुताखिलकर्मबन्धा: । स्वैरं चरन्ति मुनयोऽपि न नह्यमाना- स्तस्येच्छयात्तवपुष: कुत एव बन्ध: ॥ ३४ ॥

Ang mga deboto na lubos na nasisiyahan sa paglilingkod sa alabok ng lotus na paa ng Panginoon ay hindi nasasangkot ng mga gawaing makamundo; maging ang mga pantas na sa lakas ng yoga ay napawi ang lahat ng tanikala ng karma ay malayang lumalakad. Kaya paano magkakaroon ng pagkaalipin ang Panginoon mismo na nag-aanyong banal ayon sa Kanyang sariling matamis na kalooban?

Verse 35

गोपीनां तत्पतीनां च सर्वेषामेव देहिनाम् । योऽन्तश्चरति सोऽध्यक्ष: क्रीडनेनेह देहभाक् ॥ ३५ ॥

Siya na nananahan bilang saksi at tagapangasiwa sa loob ng mga gopi at ng kanilang mga asawa, at sa katunayan sa lahat ng nilalang na may katawan, Siya ang Kataas-taasang Tagapamahala; Siya rin ang nag-aanyong may katawan sa mundong ito upang tamasahin ang mga lilang transendental.

Verse 36

अनुग्रहाय भक्तानां मानुषं देहमास्थित: । भजते ताद‍ृशी: क्रीडा या: श्रुत्वा तत्परो भवेत् ॥ ३६ ॥

Upang magpakita ng habag sa mga deboto, ang Panginoon ay nag-aanyong tulad-tao at gumaganap ng mga lila na kapag narinig ay aakay sa mga tao na maging ganap na nakatuon sa Kanya.

Verse 37

नासूयन् खलु कृष्णाय मोहितास्तस्य मायया । मन्यमाना: स्वपार्श्वस्थान्स्वान्स्वान्दारान् व्रजौकस: ॥ ३७ ॥

Ang mga lalaking taga-Vraja, nalinlang ng maya ni Kṛṣṇa, ay inakalang ang kani-kanilang asawa ay nanatili sa bahay sa tabi nila; kaya hindi sila nagkimkim ng anumang paninibugho laban sa Kanya.

Verse 38

ब्रह्मरात्र उपावृत्ते वासुदेवानुमोदिता: । अनिच्छन्त्यो ययुर्गोप्य: स्वगृहान्भगवत्प्रिया: ॥ ३८ ॥

Matapos lumipas ang panahong kasinghaba ng isang gabi ni Brahmā, pinayuhan ni Vāsudeva Kṛṣṇa ang mga gopi na bumalik sa kani-kanilang tahanan. Bagama’t ayaw nilang umalis, ang mga minamahal ng Panginoon ay sumunod sa Kanyang utos at umuwi sa sariling bahay.

Verse 39

विक्रीडितं व्रजवधूभिरिदं च विष्णो: श्रद्धान्वितोऽनुश‍ृणुयादथ वर्णयेद् य: । भक्तिं परां भगवति प्रतिलभ्य कामं हृद्रोगमाश्वपहिनोत्यचिरेण धीर: ॥ ३९ ॥

Ang sinumang may pananampalataya na nakikinig o nagsasalaysay ng mapaglarong lila ni Panginoong Viṣṇu kasama ang mga gopī ng Vraja ay magkakamit ng dalisay na bhakti sa Bhagavān; at sa lalong madaling panahon, mapagtatagumpayan niya ang pagnanasa, ang sakit ng puso.