Adhyaya 1

Verse 1

मैत्रेय उवाच मनोस्तु शतरूपायां तिस्र: कन्याश्च जज्ञिरे । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुता: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Maitreya: Si Svāyambhuva Manu ay nagkaroon ng tatlong anak na babae kay Śatarūpā—sina Ākūti, Devahūti, at Prasūti—na kilala sa kanilang mga pangalan.

Verse 2

आकूतिं रुचये प्रादादपि भ्रातृमतीं नृप: । पुत्रिकाधर्ममाश्रित्य शतरूपानुमोदित: ॥ २ ॥

Ipinagkaloob ni Haring Svāyambhuva Manu, sa pagsang-ayon ni Śatarūpā, si Ākūti kay Prajāpati Ruci ayon sa putrikā-dharma, kahit may mga kapatid siyang lalaki, sa kundisyong ang anak na lalaki niya ay ibabalik kay Manu bilang anak nito.

Verse 3

प्रजापति: स भगवान् रुचिस्तस्यामजीजनत् । मिथुनं ब्रह्मवर्चस्वी परमेण समाधिना ॥ ३ ॥

Si Prajāpati Ruci, na makapangyarihan sa mga katangiang brahmana, sa pamamagitan ng pinakamataas na samādhi ay nagkaanak kay Ākūti ng isang pares: isang lalaki at isang babae.

Verse 4

यस्तयो: पुरुष: साक्षाद्विष्णुर्यज्ञस्वरूपधृक् । या स्त्री सा दक्षिणा भूतेरंशभूतानपायिनी ॥ ४ ॥

Sa dalawang anak ni Ākūti, ang lalaking anak ay tuwirang pagkakatawang-tao ni Viṣṇu, ang Panginoong Yajña; at ang babaeng anak ay si ‘Dakṣiṇā’, bahagyang anyo ni Śrī Lakṣmī, ang walang hanggang kabiyak ng Panginoon.

Verse 5

आनिन्ये स्वगृहं पुत्र्या: पुत्रं विततरोचिषम् । स्वायम्भुवो मुदा युक्तो रुचिर्जग्राह दक्षिणाम् ॥ ५ ॥

Dinala ni Svāyambhuva Manu, sa labis na kagalakan, ang apo niyang lalaking maningning na si Yajña sa kanyang tahanan; at si Ruci, ang manugang, ay nanatiling kasama si Dakṣiṇā.

Verse 6

तां कामयानां भगवानुवाह यजुषां पति: । तुष्टायां तोषमापन्नोऽजनयद् द्वादशात्मजान् ॥ ६ ॥

Ang Panginoong Yajña, tagapamahala ng mga handog na yajus, ay pinakasalan si Dakṣiṇā na nagnanais sa Kanya bilang asawa; at nang siya’y masiyahan, ang Panginoon ay nagalak at nagkaloob ng labindalawang anak na lalaki.

Verse 7

तोष: प्रतोष: सन्तोषो भद्र: शान्तिरिडस्पति: । इध्म: कविर्विभु: स्वह्न: सुदेवो रोचनो द्विषट् ॥ ७ ॥

Ang labindalawang anak na lalaki nina Yajña at Dakṣiṇā ay pinangalanang Toṣa, Pratoṣa, Santoṣa, Bhadra, Śānti, Iḍaspati, Idhma, Kavi, Vibhu, Svahna, Sudeva, at Rocana.

Verse 8

तुषिता नाम ते देवा आसन्स्वायम्भुवान्तरे । मरीचिमिश्रा ऋषयो यज्ञ: सुरगणेश्वर: ॥ ८ ॥

Sa panahon ni Svāyambhuva Manu, ang mga anak na ito ay naging mga diyos na tinawag na Tuṣita. Si Marīci ang naging pinuno ng mga ṛṣi, at si Yajña ang naging hari ng mga diyos—si Indra.

Verse 9

प्रियव्रतोत्तानपादौ मनुपुत्रौ महौजसौ । तत्पुत्रपौत्रनप्तृणामनुवृत्तं तदन्तरम् ॥ ९ ॥

Ang dalawang anak ni Svāyambhuva Manu—sina Priyavrata at Uttānapāda—ay naging napakamakapangyarihang mga hari. Sa panahong iyon, ang kanilang mga anak, apo, at apo-sa-tuhod ay kumalat sa tatlong daigdig.

Verse 10

देवहूतिमदात्तात कर्दमायात्मजां मनु: । तत्सम्बन्धि श्रुतप्रायं भवता गदतो मम ॥ १० ॥

Mahal kong anak, ibinigay ni Svāyambhuva Manu ang kanyang pinakamamahal na anak na si Devahūti kay Muni Kardama. Naipahayag ko na noon ang tungkol sa kanilang ugnayan, at halos buo mo na itong narinig.

Verse 11

दक्षाय ब्रह्मपुत्राय प्रसूतिं भगवान्मनु: । प्रायच्छद्यत्कृत: सर्गस्त्रिलोक्यां विततो महान् ॥ ११ ॥

Ipinagkaloob ni Svāyambhuva Manu ang kanyang anak na si Prasūti kay Dakṣa, anak ni Brahmā. Sa lahi ni Dakṣa lumaganap ang paglikha, at ang kanyang mga inapo ay kumalat sa tatlong daigdig.

Verse 12

या: कर्दमसुता: प्रोक्ता नव ब्रह्मर्षिपत्नय: । तासां प्रसूतिप्रसवं प्रोच्यमानं निबोध मे ॥ १२ ॥

Ang siyam na anak na babae ni Kardama Muni na nabanggit na noon ay ibinigay bilang mga asawa sa siyam na brahmarṣi. Ngayon ay ilalarawan ko ang lahing nagmula sa kanila; makinig ka sa akin.

Verse 13

पत्नी मरीचेस्तु कला सुषुवे कर्दमात्मजा । कश्यपं पूर्णिमानं च ययोरापूरितं जगत् ॥ १३ ॥

Si Kalā, anak ni Kardama Muni at asawa ni Marīci, ay nagsilang ng dalawang anak—sina Kaśyapa at Pūrṇimā. Sa kanilang mga inapo, napuno ang daigdig sa lahat ng dako.

Verse 14

पूर्णिमासूत विरजं विश्वगं च परन्तप । देवकुल्यां हरे: पादशौचाद्याभूत्सरिद्दिव: ॥ १४ ॥

O Vidura, sa dalawang anak na sina Kaśyapa at Pūrṇimā, si Pūrṇimā ay nagkaanak ng tatlo: Viraja, Viśvaga, at Devakulyā. Sa tatlo, si Devakulyā ang banal na tubig na naghugas sa mga paang-loto ni Śrī Hari, at kalaunan ay naging Ilog Gaṅgā sa daigdig ng mga deva.

Verse 15

अत्रे: पत्‍न्यनसूया त्रीञ्जज्ञे सुयशस: सुतान् । दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान् ॥ १५ ॥

Si Anasūyā, asawa ni Ṛṣi Atri, ay nagsilang ng tatlong tanyag na anak—Soma, Dattātreya, at Durvāsā—na mga bahagyang pagpapakita nina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva. Si Soma ay bahagi ni Brahmā, si Dattātreya ay bahagi ni Viṣṇu, at si Durvāsā ay bahagi ni Śiva.

Verse 16

विदुर उवाच अत्रेर्गृहे सुरश्रेष्ठा: स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतव: । किञ्चिच्चिकीर्षवो जाता एतदाख्याहि मे गुरो ॥ १६ ॥

Sinabi ni Vidura: Mahal na guro, paanong ang tatlong dakilang diyos—Brahmā, Viṣṇu, at Śiva—na siyang sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagwawasak ng sansinukob, ay naging mga anak ng asawa ni Ṛṣi Atri? Ipagpaliwanag mo sa akin ito.

Verse 17

मैत्रेय उवाच ब्रह्मणा चोदित: सृष्टावत्रिर्ब्रह्मविदां वर: । सह पत्‍न्या ययावृक्षं कुलाद्रिं तपसि स्थित: ॥ १७ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang utusan ni Brahmā si Atri, ang pinakadakila sa mga nakaaalam ng Brahman, na magpalaganap ng lahi matapos pakasalan si Anasūyā, si Atri at ang kanyang asawa ay nagtungo sa lambak ng bundok na tinatawag na Ṛkṣa at nagsagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 18

तस्मिन् प्रसूनस्तबकपलाशाशोककानने । वार्भि: स्रवद्‌भिरुद्‍घुष्टेनिर्विन्ध्याया: समन्तत: ॥ १८ ॥

Sa lambak na iyon ay may gubat na hitik sa mga kumpol ng bulaklak na palāśa at mga punong aśoka. Doon ay dumadaloy ang ilog na Nirvindhyā, at ang matamis na tunog ng tubig na bumubuhos mula sa talon ay umaalingawngaw sa paligid. Dumating ang mag-asawa sa marikit na pampang na iyon.

Verse 19

प्राणायामेन संयम्य मनो वर्षशतं मुनि: । अतिष्ठदेकपादेन निर्द्वन्द्वोऽनिलभोजन: ॥ १९ ॥

Doon, si Maharsi Atri ay nagsanay ng pranayama upang supilin ang isip at putulin ang pagkapit; walang dalawahan, hangin lamang ang kanyang pagkain, at nakatayo sa isang paa sa loob ng sandaang taon ng pagtitika.

Verse 20

शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वर: । प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

Iniisip niya: “Ako’y sumasaklolo sa Panginoon ng sansinukob; nawa’y malugod Siyang magbigay sa akin ng isang anak na tulad Niya.”

Verse 21

तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधसाग्निना । निर्गतेन मुनेर्मूर्ध्न: समीक्ष्य प्रभवस्त्रय: ॥ २१ ॥

Habang si Atri Muni ay nasa matinding pagtitika, isang naglalagablab na apoy—na ang pranayama ang tila panggatong—ang lumabas mula sa kanyang ulo; nakita ito ng tatlong pangunahing diyos ng tatlong daigdig.

Verse 22

अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगै: । वितायमानयशसस्तदाश्रमपदं ययु: ॥ २२ ॥

Noong sandaling iyon, ang tatlong diyos ay lumapit sa ermitanyo ni Atri Muni kasama ang mga nilalang ng langit—mga apsara, gandharva, siddha, vidyadhara, at mga nāga—at pumasok sa āśrama ng dakilang pantas na bantog sa kanyang pagtitika.

Verse 23

तत्प्रादुर्भावसंयोगविद्योतितमना मुनि: । उत्तिष्ठन्नेकपादेन ददर्श विबुधर्षभान् ॥ २३ ॥

Nang magpakita silang magkakasama, nagningning sa galak ang puso ng pantas. Nakatayo pa rin siya sa isang paa; ngunit nang makita ang mga dakilang diyos, kahit mahirap, lumapit siya sa kanila sa isang paa rin.

Verse 24

प्रणम्य दण्डवद्भूमावुपतस्थेऽर्हणाञ्जलि: । वृषहंससुपर्णस्थान् स्वै: स्वैश्चिह्नैश्च चिह्नितान् ॥ २४ ॥

Pagkaraan, ang pantas ay nagpatirapa sa lupa na parang patpat, nag-alay ng paggalang na magkadikit ang mga palad, at sumamba sa tatlong diyos na nakasakay sa toro, sisne, at Garuḍa.

Verse 25

कृपावलोकेन हसद्वदनेनोपलम्भितान् । तद्रोचिषा प्रतिहते निमील्य मुनिरक्षिणी ॥ २५ ॥

Lubhang natuwa si Atri Muni sa mahabaging tingin at ngiting mukha ng tatlong diyos; nasilaw sa ningning ng kanilang katawan, kaya ipinikit niya muna ang mga mata.

Verse 26

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

Bagaman nahilig na ang puso niya sa kanila, tinipon ng pantas ang mga pandama, nagkadikit ang mga palad, at sa malumanay na pananalita ay nagsimulang magpuri sa mga kagalang-galang sa lahat ng daigdig.

Verse 27

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

Wika ni Atri: “O Brahmā, Viṣṇu, at Girīśa! Para sa paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw ng sansinukob, hinahati ninyo ang sarili ayon sa mga guṇa ng māyā sa bawat panahon at nag-aanyong tatlo. Nagpupugay ako sa inyong lahat; sino sa inyo ang tinawag ko sa aking panalangin?”

Verse 28

एको मयेह भगवान्विविधप्रधानै- श्चित्तीकृत: प्रजननाय कथं नु यूयम् । अत्रागतास्तनुभृतां मनसोऽपि दूराद् ब्रूत प्रसीदत महानिह विस्मयो मे ॥ २८ ॥

Tinawag ko ang Kataas-taasang Bhagavān lamang, na nagnanais ng anak na tulad Niya; Siya’y lampas pa sa abot ng isip ng tao. Ngunit kayong tatlo ay dumating dito—mangyaring ipaliwanag at alisin ang aking malaking pagkalito.

Verse 29

मैत्रेय उवाच इति तस्य वच: श्रुत्वा त्रयस्ते विबुधर्षभा: । प्रत्याहु: श्लक्ष्णया वाचा प्रहस्य तमृषिं प्रभो ॥ २९ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang marinig ang gayong pananalita ni Atri Muni, ang tatlong dakilang diyos ay ngumiti at sumagot sa rishi sa malumanay at matamis na pananalita.

Verse 30

देवा ऊचु: यथा कृतस्ते सङ्कल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा । सत्सङ्कल्पस्य ते ब्रह्मन् यद्वै ध्यायति ते वयम् ॥ ३० ॥

Sinabi ng mga diyos: O brāhmaṇa, ganap ang iyong banal na pasiya; gaya ng iyong itinakda, gayon ang mangyayari, hindi iba. Ang iisang Kataas-taasang iyong pinagninilayan ay siya ring kami; kaya kaming lahat ay dumating sa iyo.

Verse 31

अथास्मदंशभूतास्ते आत्मजा लोकविश्रुता: । भवितारोऽङ्ग भद्रं ते विस्रप्स्यन्ति च ते यश: ॥ ३१ ॥

O minamahal, ang iyong mga anak na lalaki ay isisilang bilang bahagyang pagpapakita ng aming kapangyarihan at magiging tanyag sa daigdig. Nawa’y mapasa iyo ang pagpapala—ipapahayag nila ang iyong dangal sa buong mundo.

Verse 32

एवं कामवरं दत्त्वा प्रतिजग्मु: सुरेश्वरा: । सभाजितास्तयो: सम्यग्दम्पत्योर्मिषतोस्तत: ॥ ३२ ॥

Kaya, matapos ibigay ang ninanais na biyaya, ang tatlong Panginoon ng mga diyos (Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara) ay naglaho mula roon habang nakatingin ang mag-asawa; at sila’y pinarangalan nang nararapat.

Verse 33

सोमोऽभूद्ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् । दुर्वासा: शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरस: प्रजा: ॥ ३३ ॥

Pagkaraan, mula sa bahagyang pagpapakita ni Brahmā ay isinilang si Soma, ang diyos ng buwan; mula sa bahagyang pagpapakita ni Viṣṇu ay isinilang si Dattātreya, ang dakilang yogi; at mula sa bahagyang pagpapakita ni Śaṅkara ay isinilang si Durvāsā. Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang tungkol sa maraming anak ni Aṅgirā.

Verse 34

श्रद्धा त्वङ्गिरस: पत्नी चतस्रोऽसूत कन्यका: । सिनीवाली कुहू राका चतुर्थ्यनुमतिस्तथा ॥ ३४ ॥

Si Śraddhā, asawa ni Aṅgirā, ay nagsilang ng apat na anak na babae—Sinīvālī, Kuhū, Rākā, at ang ikaapat na si Anumati.

Verse 35

तत्पुत्रावपरावास्तां ख्यातौ स्वारोचिषेऽन्तरे । उतथ्यो भगवान्साक्षाद् ब्रह्मिष्ठश्च बृहस्पति: ॥ ३५ ॥

Bukod sa apat na anak na babae, nagkaroon pa siya ng dalawang anak na lalaki na sumikat sa panahon ni Svārociṣa Manu: si Utathya at si Bṛhaspati na matatag sa kaalaman ng Brahman.

Verse 36

पुलस्त्योऽजनयत्पत्‍न्यामगस्त्यं च हविर्भुवि । सोऽन्यजन्मनि दह्राग्निर्विश्रवाश्च महातपा: ॥ ३६ ॥

Si Pulastya ay nagkaanak sa kanyang asawa na si Havirbhū ng isang anak na lalaki na si Agastya, na sa susunod na kapanganakan ay naging Dahrāgni. Bukod dito, nagkaroon pa si Pulastya ng isa pang dakilang mapag-tapa na anak na si Viśravā.

Verse 37

तस्य यक्षपतिर्देव: कुबेरस्त्विडविडासुत: । रावण: कुम्भकर्णश्च तथान्यस्यां विभीषण: ॥ ३७ ॥

Si Viśravā ay may dalawang asawa. Mula kay Iḍaviḍā ay isinilang si Kuvera, ang pinuno ng mga Yakṣa; at mula sa isa pang asawa ay isinilang sina Rāvaṇa, Kumbhakarṇa, at Vibhīṣaṇa.

Verse 38

पुलहस्य गतिर्भार्या त्रीनसूत सती सुतान् । कर्मश्रेष्ठं वरीयांसं सहिष्णुं च महामते ॥ ३८ ॥

Si Gati, asawa ng pantas na si Pulaha, ay nagsilang ng tatlong anak na lalaki—Karmaśreṣṭha, Varīyān, at Sahiṣṇu; silang lahat ay mga dakilang rishi na may malawak na pag-iisip.

Verse 39

क्रतोरपि क्रिया भार्या वालखिल्यानसूयत । ऋषीन्षष्टिसहस्राणि ज्वलतो ब्रह्मतेजसा ॥ ३९ ॥

Si Kriyā, asawa ni Kratu, ay nagsilang ng animnapung libong dakilang rishi na tinawag na Vālakhilya. Silang lahat ay nagniningning sa tejas ng kaalamang espirituwal.

Verse 40

ऊर्जायां जज्ञिरे पुत्रा वसिष्ठस्य परन्तप । चित्रकेतुप्रधानास्ते सप्त ब्रह्मर्षयोऽमला: ॥ ४० ॥

O manlulupig sa kaaway, si Vasiṣṭha ay nagkaanak sa asawang si Ūrjā (Arundhatī) ng pitong dalisay na Brahmarishi, na pinangungunahan ni Citraketu.

Verse 41

चित्रकेतु: सुरोचिश्च विरजा मित्र एव च । उल्बणो वसुभृद्यानो द्युमान्शक्त्यादयोऽपरे ॥ ४१ ॥

Ang mga pangalan ng pitong rishi ay: Citraketu, Suroci, Virajā, Mitra, Ulbaṇa, Vasubhṛdyāna, at Dyumān. Mula sa iba pang asawa ni Vasiṣṭha ay may iba pang mahuhusay na anak.

Verse 42

चित्तिस्त्वथर्वण: पत्नी लेभे पुत्रं धृतव्रतम् । दध्यञ्चमश्वशिरसं भृगोर्वंशं निबोध मे ॥ ४२ ॥

Si Citti, asawa ng rishi na si Atharvā, ay nagkaanak na si Dhṛtavrata, na kilala rin bilang Dadhyañca (Aśvaśirā). Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang angkan ni Bhṛgu.

Verse 43

भृगु: ख्यात्यां महाभाग: पत्‍न्यां पुत्रानजीजनत् । धातारं च विधातारं श्रियं च भगवत्पराम् ॥ ४३ ॥

Ang mapalad na rishi na si Bhṛgu, sa asawang si Khyāti, ay nagkaanak ng dalawang lalaki—Dhātā at Vidhātā—at isang anak na babae na si Śrī, na may sukdulang debosyon sa Kataas-taasang Bhagavān.

Verse 44

आयतिं नियतिं चैव सुते मेरुस्तयोरदात् । ताभ्यां तयोरभवतां मृकण्ड: प्राण एव च ॥ ४४ ॥

Ang pantas na si Meru ay may dalawang anak na babae, sina Āyati at Niyati. Ipinagkaloob niya sila kina Dhātā at Vidhātā. Mula sa kanila isinilang sina Mṛkaṇḍa at Prāṇa.

Verse 45

मार्कण्डेयो मृकण्डस्य प्राणाद्वेदशिरा मुनि: । कविश्च भार्गवो यस्य भगवानुशना सुत: ॥ ४५ ॥

Mula kay Mṛkaṇḍa isinilang si Muni Mārkaṇḍeya, at mula kay Prāṇa isinilang ang pantas na si Vedaśirā. Ang anak ni Vedaśirā ay si Bhagavān Uśanā (Śukrācārya), na tinatawag ding Kavi, mula sa angkan ni Bhṛgu.

Verse 46

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

Mahal na Vidura, pinalago ng mga muning ito ang mga daigdig sa pamamagitan ng kani-kanilang lahi at paglikha. Ito ang salaysay ng angkan mula sa mga anak na babae ni Kardama na sinabi sa iyo.

Verse 47

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

Ang sinumang makinig sa salaysay ng angkang ito nang may pananampalataya ay agad na mapapalaya sa kasalanan. Si Prasūti, anak ni Manu, ay pinakasalan ni Dakṣa, anak ni Brahmā.

Verse 48

तस्यां ससर्ज दुहितृ: षोडशामललोचना: । त्रयोदशादाद्धर्माय तथैकामग्नये विभु: ॥ ४८ ॥

Kay Prasūti, nagkaanak si Dakṣa ng labing-anim na napakagandang dalaga na may matang tulad ng lotus. Sa kanila, labintatlo ang ipinakasal kay Dharma, at isang anak na babae ang ipinakasal kay Agni.

Verse 49

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

Sa dalawang natitirang anak na babae, ang isa ay inialay bilang kaloob sa Pitṛloka at namumuhay roon nang may pagkakaibigan; ang isa naman ay inihandog kay Śrī Śiva, ang Bhavacchid, na pumuputol sa gapos ng kasalanan. Ang labintatlong anak na babae ni Dakṣa na ibinigay kay Dharma ay: Śraddhā, Maitrī, Dayā, Śānti, Tuṣṭi, Puṣṭi, Kriyā, Unnati, Buddhi, Medhā, Titikṣā, Hrī, at Mūrti.

Verse 50

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

Mula kay Śraddhā isinilang si Śubha, mula kay Maitrī si Prasāda, at mula kay Dayā si Abhaya. Sa gayon, ang mga anak na larawan ng kabutihan ay lumitaw para sa kapakinabangan ng daigdig.

Verse 51

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

Mula kay Śānti isinilang si Sukha, mula kay Tuṣṭi si Muda, mula kay Puṣṭi si Smaya; mula kay Kriyā si Yoga, mula kay Unnati si Darpa, at mula kay Buddhi si Artha. Sila’y parang ilaw ng landas ng dharma.

Verse 52

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

Mula kay Medhā isinilang si Smṛti, mula kay Titikṣā si Kṣema, at mula kay Hrī si Praśraya. Si Mūrti, sisidlan ng lahat ng marangal na katangian, ay nagsilang kina Śrī Nara-Nārāyaṇa—ang Kataas-taasang Bhagavān—sa anyo ng dalawang ṛṣi.

Verse 53

ययोर्जन्मन्यदो विश्वमभ्यनन्दत्सुनिर्वृतम् । मनांसि ककुभो वाता: प्रसेदु: सरितोऽद्रय: ॥ ५३ ॥

Nang magpakita sina Nara-Nārāyaṇa, napuno ng galak ang buong daigdig. Naging payapa ang isipan ng lahat; kaya ang hangin sa lahat ng dako, ang mga ilog at ang mga bundok ay naging kaaya-aya.

Verse 54

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

Sa mga makalangit na daigdig, umalingawngaw ang mga banal na tugtugin at umulan ng mga bulaklak mula sa langit. Ang mga payapang muni ay umawit ng mga papuring Veda, ang mga Gandharva at Kinnara ay kumanta, at ang mga apsara ay sumayaw—sa paglitaw ni Nara-Nārāyaṇa, lumitaw ang mga tanda ng sukdulang pagpapala sa lahat ng dako.

Verse 55

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

Sa sandaling iyon, sumayaw ang mga makalangit na babae at lumaganap ang sukdulang pagpapala. Ang lahat ng mga deva, sa pangunguna ni Brahmā, ay dumating dala ang kanilang pinakamainam na papuri at tumindig upang maghandog ng mapitagang panalangin sa Bhagavān.

Verse 56

देवा ऊचु: यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय । एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाद्य प्रादुश्चकार पुरुषाय नम: परस्मै ॥ ५६ ॥

Sinabi ng mga deva: Nagpupugay kami sa Kataas-taasang Purusha, ang Transendental na Bhagavān, na sa pamamagitan ng Kanyang māyā ay nilikha ang sanlibutan at pinanatili ito sa Kanyang Sarili, gaya ng hangin at ulap na nasa kalawakan. Ngayon Siya’y nagpakita bilang Ṛṣi Nara-Nārāyaṇa sa tahanan ni Dharma.

Verse 57

सोऽयं स्थितिव्यतिकरोपशमाय सृष्टान् सत्त्वेन न: सुरगणाननुमेयतत्त्व: । द‍ृश्याददभ्रकरुणेन विलोकनेन यच्छ्रीनिकेतममलं क्षिपतारविन्दम् ॥ ५७ ॥

Nawa’y ang Kataas-taasang Bhagavān—na nakikilala sa tunay na Vedic na kasulatan—ay magpatahimik sa mga kapahamakan ng nilikha at magbigay ng kapayapaan at kasaganaan. Nawa’y igawad Niya sa mga deva ang Kanyang mahabaging sulyap; ang sulyap na iyon ay higit pa sa ganda ng dalisay na lotus, tahanan ni Śrī Lakṣmī.

Verse 58

एवं सुरगणैस्तात भगवन्तावभिष्टुतौ । लब्धावलोकैर्ययतुरर्चितौ गन्धमादनम् ॥ ५८ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, sa ganitong paraan sinamba ng mga deva ang Bhagavān na nagpakita bilang Nara-Nārāyaṇa sa pamamagitan ng mga panalanging papuri. Tiningnan sila ng Panginoon nang may habag, at matapos parangalan, tumungo Siya sa Burol ng Gandhamādana.

Verse 59

ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहागतौ । भारव्ययाय च भुव: कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

Ang dalawang ito ay bahagyang pagpapakita ni Bhagavān Hari; upang pagaanin ang bigat ng daigdig, lumitaw Siya bilang Śrī Kṛṣṇa sa angkan ng Yadu at bilang Arjuna sa angkan ng Kuru.

Verse 60

स्वाहाभिमानिनश्चाग्नेरात्मजांस्त्रीनजीजनत् । पावकं पवमानं च शुचिं च हुतभोजनम् ॥ ६० ॥

Ang diyos ng apoy, ang tagapamahala ni Svāhā, ay nagkaanak sa kanyang asawang si Svāhā ng tatlong anak: Pāvaka, Pavamāna, at Śuci, na nabubuhay sa pagdama ng mga handog na iniaalay sa apoy ng yajña.

Verse 61

तेभ्योऽग्नय: समभवन्चत्वारिंशच्च पञ्च च । त एवैकोनपञ्चाशत्साकं पितृपितामहै: ॥ ६१ ॥

Mula sa tatlong iyon ay lumitaw pa ang apatnapu’t limang diyos ng apoy; kaya’t kasama ang mga ama at ang lolo, ang kabuuang bilang ng mga diyos ng apoy ay apatnapu’t siyam.

Verse 62

वैतानिके कर्मणि यन्नामभिर्ब्रह्मवादिभि: । आग्नेय्य इष्टयो यज्ञे निरूप्यन्तेऽग्नयस्तु ते ॥ ६२ ॥

Sa mga ritwal na Vedic (vaitānika), itinatakda ng mga brāhmaṇa na brahmavādī ang mga handog para sa apoy sa yajña ayon sa iba’t ibang pangalan; ang mga iyon ang mismong apatnapu’t siyam na diyos ng apoy.

Verse 63

अग्निष्वात्ता बर्हिषद: सौम्या: पितर आज्यपा: । साग्नयोऽनग्नयस्तेषां पत्नी दाक्षायणी स्वधा ॥ ६३ ॥

Ang Agniṣvātta, Barhiṣada, Saumya, at Ājyapa ang mga Pitṛ. Sila’y maaaring sāgnika o niragnika. Ang asawa ng lahat ng Pitṛ na ito ay si Svadhā, anak ni Dakṣa.

Verse 64

तेभ्यो दधार कन्ये द्वे वयुनां धारिणीं स्वधा । उभे ते ब्रह्मवादिन्यौ ज्ञानविज्ञानपारगे ॥ ६४ ॥

Si Svadhā, na inialay sa mga Pitṛ, ay nagsilang ng dalawang anak na babae na sina Vayunā at Dhāriṇī. Kapwa sila brahmavādinī at bihasa sa jñāna at vijñāna ng Veda.

Verse 65

भवस्य पत्नी तु सती भवं देवमनुव्रता । आत्मन: सद‍ृशं पुत्रं न लेभे गुणशीलत: ॥ ६५ ॥

Ang ikalabing-anim na anak na babae, si Satī, ay asawa ni Bhagavān Śiva at tapat sa paglilingkod sa kanyang asawa. Gayunman, hindi siya nagkaroon ng anak na lalaking kapantay niya sa gawi at kabutihan.

Verse 66

पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा । अप्रौढैवात्मनात्मानमजहाद्योगसंयुता ॥ ६६ ॥

Dahil ang ama niyang si Dakṣa ay galit na sinisi ang walang-kasalanang Bhagavān Śiva, si Satī, bago pa man magkaedad, ay iniwan ang kanyang katawan sa pamamagitan ng kapangyarihang yogiko.