
The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning
Kasunod ng pagdurusa ng mga deva at ng kanilang paghingi ng kanlungan, nagpakita si Hari (Viṣṇu) sa harap nina Brahmā, Śiva, at ng nagkakatipong mga diyos sa nakalululang liwanag na pumapawi sa kanilang paningin. Nakita nina Brahmā at Śiva ang anyong kulay-esmeralda, pinalamutian ng Kaustubha, kasama si Lakṣmī at mga banal na sandata; ang mga deva ay nagpatirapa sa paggalang. Naghandog si Brahmā ng mga panalanging pilosopikal, pinagtitibay na ang Panginoon ay lampas sa tatlong guṇa, Siya ang pinagmulan–sandigan–wakas ng sansinukob, at ang bhakti-yoga ang daan upang marating Siya. Humingi ng gabay ang mga deva, at sinabi ng Panginoon: makipagkasundo nang madiskarte sa mga asura (na pinapaboran ng panahon), haluin ang Karagatan ng Gatas gamit ang Bundok Mandara bilang pamalo at si Vāsuki bilang lubid; magtiis, huwag matakot sa lasong kālakūṭa, at huwag maging sakim sa mga pansamantalang bunga. Paglaho ng Panginoon, nilapitan ng mga deva si Bali; tinanggap niya ang mungkahi ni Indra ayon sa kalooban ni Viṣṇu. Pinagbuhat ng magkabilang panig ang Mandara ngunit sa pagod ay nabitawan ito at maraming nadaganan. Dumating si Viṣṇu sakay ni Garuḍa, binuhay ang mga nabuwal, at magaan na dinala ang Mandara sa dagat—paghahanda sa susunod na kabanata ng paghahalo at mga pagpapakita.
Verse 1
श्रीशुक उवाच एवं स्तुत: सुरगणैर्भगवान् हरिरीश्वर: । तेषामाविरभूद् राजन्सहस्रार्कोदयद्युति: ॥ १ ॥
Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Haring Parīkṣit, nang sambahin ng mga diyos at ni Brahmā sa mga panalangin, nagpakita sa kanila si Bhagavān Hari, ang Īśvara. Ang liwanag ng Kanyang katawan ay parang sabay-sabay na pagsikat ng sanlibong araw.
Verse 2
श्रीएवं उक्त्वा हरिवंशेण शकुन्तला पुरो हृषीकेशम् । अभ्युपगम्य महाभागा हर्षेणाभिवाद्य भास्करम् ॥ २ ॥
Dahil sa ningning ng Panginoon, natakpan ang paningin ng mga diyos. Kaya hindi nila nakita ang langit, mga direksiyon, lupa, ni ang kanilang sarili—lalo na si Hṛṣīkeśa na nasa harap nila.
Verse 3
विरिञ्चो भगवान्दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥
Nakita ni Brahmā, kasama si Śiva, ang anyo ng Kataas-taasang Panginoon: malinaw na parang kristal, maitim-berde na gaya ng marakata, at mapulang mga mata na tila kaibuturan ng lotus; suot ang dilaw na sutlang parang tunaw na ginto; kaaya-aya at payapa ang buong katawan, maganda ang mukha at kilay. May koronang hitik sa mamahaling hiyas, may kèyūra sa mga bisig; kumikislap ang pisngi dahil sa hikaw, at ang mukha’y parang lotus. May sinturon, mga pulseras, kuwintas, at kampanilya sa bukung-bukong; suot ang batong Kaustubha at vanamālā, kasama si Lakṣmī; at ang mga sandata gaya ng Sudarśana ay tila may anyo at naglilingkod. Pagkakita nito, si Brahmā, si Śiva, at lahat ng diyos ay agad na nagpatirapa nang sāṣṭāṅga sa lupa.
Verse 4
विरिञ्चो भगवान्दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥
Nakita ni Panginoong Brahmā, kasama si Śiva, ang malinaw na anyo ng Kataas-taasang Panginoon: ang Kanyang katawan ay maitim na tila batong marakata, at ang Kanyang mga mata’y mapula gaya ng kalooban ng lotus. Siya’y nakasuot ng dilaw na sutlang parang tunaw na ginto, at ang Kanyang buong anyo’y kaakit-akit, may maamong mukha at magagandang kilay.
Verse 5
विरिञ्चो भगवान्दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥
Nakita nila ang koronang hitik sa mahahalagang hiyas sa Kanyang ulo at ang mga keyūra sa Kanyang mga bisig. Sa kislap ng hikaw ay lumiwanag ang Kanyang mga pisngi, at ang Kanyang mukhang-lotus ay sumilay sa ngiti; gayon nakita ni Brahmā, kasama si Śiva, ang anyo ni Hari.
Verse 6
विरिञ्चो भगवान्दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥
Nakita nila ang sinturon sa Kanyang baywang, mga pulseras sa Kanyang mga bisig, kuwintas sa Kanyang dibdib, at mga kampanilya sa bukung-bukong. Ang Kanyang leeg ay pinalamutian ng batong Kaustubha; suot Niya ang garlandang bulaklak at kasama Niya si Lakṣmī.
Verse 7
विरिञ्चो भगवान्दृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥
Nang makita ang Kataas-taasang Purusha na sinasamba ng Kanyang mga sandatang may anyo, gaya ng Sudarśana, si Brahmā—pinakadakila sa mga deva—kasama si Śiva at ang lahat ng mga diyos ay agad na nagpatirapa sa lupa, nag-alay ng pagyukod, at nagpuri sa Kanya.
Verse 8
श्रीब्रह्मोवाच अजातजन्मस्थितिसंयमाया- गुणाय निर्वाणसुखार्णवाय । अणोरणिम्नेऽपरिगण्यधाम्ने
Wika ni Brahmā: Bagama’t hindi Ka kailanman isinilang, ang Iyong paglitaw at paglalaho bilang avatāra ay hindi napuputol. Ikaw ay lampas sa mga guṇa at kanlungan ng karagatang ligaya ng nirvāṇa; Ikaw ang pinakamaselan sa pinakamaselan, at ang Iyong pag-iral ay di-maaarok—sa Iyo kami’y nagpupugay.
Verse 9
रूपं तवैतत् पुरुषर्षभेज्यं श्रेयोऽर्थिभिर्वैदिकतान्त्रिकेण । योगेन धात: सह नस्त्रिलोकान् पश्याम्यमुष्मिन्नु ह विश्वमूर्तौ ॥ ९ ॥
O pinakadakila sa mga tao, O kataas-taasang Tagapamahala! Ang mga naghahangad ng pinakamataas na kabutihan ay sumasamba sa anyong ito Mo ayon sa mga tuntuning Vediko at Tantriko. Panginoon, sa Iyong anyong Viśvamūrti ay nakikita namin ang tatlong daigdig.
Verse 10
त्वय्यग्र आसीत् त्वयि मध्य आसीत् त्वय्यन्त आसीदिदमात्मतन्त्रे । त्वमादिरन्तो जगतोऽस्य मध्यं घटस्य मृत्स्नेव पर: परस्मात् ॥ १० ॥
Mahal kong Panginoon na ganap na malaya, ang buong sansinukob na ito ay nagmumula sa Iyo, nananatili sa Iyo, at sa huli’y nagwawakas sa Iyo. Ikaw ang simula, pag-iral, at wakas ng lahat—gaya ng lupa na sanhi ng banga, sumusuporta rito, at kapag nabasag ay sa lupa rin bumabalik.
Verse 11
त्वं माययात्माश्रयया स्वयेदं निर्माय विश्वं तदनुप्रविष्ट: । पश्यन्ति युक्ता मनसा मनीषिणो गुणव्यवायेऽप्यगुणं विपश्चित: ॥ ११ ॥
O Kataas-taasan, Ikaw ay ganap na malaya sa Iyong Sarili at hindi umaasa sa iba. Sa sarili Mong kapangyarihan (māyā na nakasandig sa Sarili), nilikha Mo ang sansinukob at pumasok Ka rin dito. Ang mga pantas na nalinis sa bhakti-yoga, bihasa sa śāstra, at malinaw ang isip ay nakakakita na bagama’t nasa gitna ng pagbabago ng mga guṇa, Ikaw ay nananatiling lampas sa guṇa at di-nadadapuan ng mga ito.
Verse 12
यथाग्निमेधस्यमृतं च गोषु भुव्यन्नमम्बूद्यमने च वृत्तिम् । योगैर्मनुष्या अधियन्ति हि त्वां गुणेषु बुद्ध्या कवयो वदन्ति ॥ १२ ॥
Gaya ng pagkuha ng apoy mula sa kahoy, gatas mula sa baka, butil at tubig mula sa lupa, at pag-unlad ng kabuhayan mula sa mga gawain at negosyo, gayon din sa pagsasanay ng bhakti-yoga, kahit sa mundong materyal na ito ay maaaring makamtan ng tao ang Iyong pagsang-ayon at makalapit sa Iyo nang may talinong espirituwal. Ito ang pinatutunayan ng mga banal na makata.
Verse 13
तं त्वां वयं नाथ समुज्जिहानं सरोजनाभातिचिरेप्सितार्थम् । दृष्ट्वा गता निर्वृतमद्य सर्वे गजा दवार्ता इव गाङ्गमम्भ: ॥ १३ ॥
O aming Panginoon, O Sarojanābha (may pusod na lotus), Ikaw na matagal naming minimithi ay ngayon ay nagpakita sa harap namin. Sa pagtanaw sa Iyo, kaming lahat ay napuspos ng kaligayahang espirituwal—gaya ng mga elepanteng pinahihirapan ng sunog sa gubat na sumasaya kapag nakainom ng tubig ng Ilog Ganga.
Verse 14
स त्वं विधत्स्वाखिललोकपाला वयं यदर्थास्तव पादमूलम् । समागतास्ते बहिरन्तरात्मन् किं वान्यविज्ञाप्यमशेषसाक्षिण: ॥ १४ ॥
O Tagapangalaga ng lahat ng daigdig! Kami, mga diyos, ay lumapit sa ugat ng iyong mga paang-loto para sa isang layunin; tuparin mo ito. Ikaw ang saksi sa loob at labas; walang nalilihim sa iyo, kaya di na kailangang magsabi pa muli.
Verse 15
अहं गिरित्रश्च सुरादयो ये दक्षादयोऽग्नेरिव केतवस्ते । किं वा विदामेश पृथग्विभाता विधत्स्व शं नो द्विजदेवमन्त्रम् ॥ १५ ॥
Ako (Brahmā), si Giritra (Śiva) at ang iba pang mga diyos, kasama ang mga prajāpati gaya ni Dakṣa, ay mga kislap lamang na pinasisinag mo—ikaw ang pinagmulan ng apoy. O Panginoon, kami’y bahagi mo; paano namin mauunawaan ang aming tunay na kapakanan? Ipagkaloob mo sa amin ang paraang paglaya na angkop sa mga brāhmaṇa at sa mga diyos.
Verse 16
श्रीशुक उवाच एवं विरिञ्चादिभिरीडितस्तद् विज्ञाय तेषां हृदयं यथैव । जगाद जीमूतगभीरया गिरा बद्धाञ्जलीन्संवृतसर्वकारकान् ॥ १६ ॥
Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Nang purihin ang Panginoon ng mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā, naunawaan Niya ang layunin sa kanilang puso. Kaya, sa tinig na malalim na gaya ng ugong ng ulap, sumagot Siya sa mga diyos na nakatayo nang taimtim, nakatiklop ang mga kamay.
Verse 17
एक एवेश्वरस्तस्मिन्सुरकार्ये सुरेश्वर: । विहर्तुकामस्तानाह समुद्रोन्मथनादिभि: ॥ १७ ॥
Bagaman ang Kataas-taasang Panginoon, ang pinuno ng mga diyos, ay kayang gawin mag-isa ang gawain ng mga diyos, nais Niyang lasapin ang līlā ng pag-ikot sa karagatan. Kaya nagsalita Siya sa kanila nang ganito.
Verse 18
श्रीभगवानुवाच हन्त ब्रह्मन्नहो शम्भो हे देवा मम भाषितम् । शृणुतावहिता: सर्वे श्रेयो व: स्याद् यथा सुरा: ॥ १८ ॥
Sinabi ng Śrī Bhagavān: O Brahmā, o Śambhu, at kayong mga diyos, pakinggan ninyo ang aking salita nang buong pag-iingat. Ang aking sasabihin ay magdudulot ng kabutihan at pagpapala sa inyong lahat.
Verse 19
यात दानवदैतेयैस्तावत् सन्धिर्विधीयताम् । कालेनानुगृहीतैस्तैर्यावद् वो भव आत्मन: ॥ १९ ॥
Hangga’t hindi pa kayo umuunlad, makipagkasundo muna sa mga dānava at daitya na pinapaboran ng panahon, upang mapangalagaan ang sariling kapakanan.
Verse 20
अरयोऽपि हि सन्धेया: सति कार्यार्थगौरवे । अहिमूषिकवद् देवा ह्यर्थस्य पदवीं गतै: ॥ २० ॥
Kapag napakahalaga ng layunin at kapakanan, kahit kaaway ay dapat pakipagkasunduan. O mga deva, para sa sariling interes, kumilos ayon sa lohika ng ahas at daga.
Verse 21
अमृतोत्पादने यत्न: क्रियतामविलम्बितम् । यस्य पीतस्य वै जन्तुर्मृत्युग्रस्तोऽमरो भवेत् ॥ २१ ॥
Agad na magsikap na lumikha ng amṛta nang walang pag-aantala; sinumang uminom nito, kahit nasa bingit ng kamatayan, ay magiging walang-kamatayan.
Verse 22
क्षिप्त्वा क्षीरोदधौ सर्वा वीरुत्तृणलतौषधी: । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ २२ ॥ सहायेन मया देवा निर्मन्थध्वमतन्द्रिता: । क्लेशभाजो भविष्यन्ति दैत्या यूयं फलग्रहा: ॥ २३ ॥
O mga deva, ihulog sa Karagatang Gatas ang lahat ng uri ng gulay, damo, baging, at halamang-gamot. Pagkatapos, gawing pamalo sa pag-ikot ang Bundok Mandara at gawing lubid si Vāsuki; sa tulong Ko, haluin ang Karagatang Gatas nang walang pagwawalang-bahala.
Verse 23
क्षिप्त्वा क्षीरोदधौ सर्वा वीरुत्तृणलतौषधी: । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ २२ ॥ सहायेन मया देवा निर्मन्थध्वमतन्द्रिता: । क्लेशभाजो भविष्यन्ति दैत्या यूयं फलग्रहा: ॥ २३ ॥
Sa gayon, ang mga daitya ang magtitiis ng hirap ng paghahalo; ngunit kayo, O mga deva, ang tatanggap ng bunga—ang amṛta na lilitaw mula sa dagat ay mapapasainyo.
Verse 24
यूयं तदनुमोदध्वं यदिच्छन्त्यसुरा: सुरा: । न संरम्भेण सिध्यन्ति सर्वार्था: सान्त्वया यथा ॥ २४ ॥
O mga diyos, sa pagtitiis at kapayapaan natatamo ang lahat; sa galit hindi naaabot ang layon. Kaya sang-ayunan ninyo ang anumang hiling ng mga asura.
Verse 25
न भेतव्यं कालकूटाद् विषाज्जलधिसम्भवात् । लोभ: कार्यो न वो जातु रोष: कामस्तु वस्तुषु ॥ २५ ॥
Mula sa Dagat ng Gatas lilitaw ang lasong ‘kālakūṭa’; huwag kayong matakot. At kapag may iba’t ibang bagay na lumitaw, huwag maging sakim, huwag mabalisa na makuha, at huwag magalit.
Verse 26
श्रीशुक उवाच इति देवान्समादिश्य भगवान् पुरुषोत्तम: । तेषामन्तर्दधे राजन्स्वच्छन्दगतिरीश्वर: ॥ २६ ॥
Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: O Haring Parīkṣit, matapos payuhan ang mga diyos sa ganitong paraan, ang malayang kumikilos na Panginoon, ang Puruṣottama, ay naglaho sa kanilang harapan.
Verse 27
अथ तस्मै भगवते नमस्कृत्य पितामह: । भवश्च जग्मतु: स्वं स्वं धामोपेयुर्बलिं सुरा: ॥ २७ ॥
Pagkaraan, sina Pitāmaha Brahmā at Bhava (Śiva), matapos maghandog ng pagyukod sa Panginoon, ay bumalik sa kani-kanilang tahanan. Pagkatapos, ang lahat ng mga diyos ay lumapit kay Mahārāja Bali.
Verse 28
दृष्ट्वारीनप्यसंयत्ताञ्जातक्षोभान्स्वनायकान् । न्यषेधद् दैत्यराट् श्लोक्य: सन्धिविग्रहकालवित् ॥ २८ ॥
Bagaman nakita ni Mahārāja Bali na ang kanyang mga pinuno ay nagngangalit at handang patayin ang mga diyos, nang mapansin niyang lumalapit ang mga ito nang walang diwang mandirigma, ang bantog na haring asura—na marunong kung kailan makipagkasundo at kung kailan lumaban—ay pinigilan sila.
Verse 29
ते वैरोचनिमासीनं गुप्तं चासुरयूथपै: । श्रिया परमया जुष्टं जिताशेषमुपागमन् ॥ २९ ॥
Lumapit ang mga diyos kay Bali Mahārāja, anak ni Virocana, at umupo sa tabi niya. Si Bali ay binabantayan ng mga pinunong asura, hitik sa dakilang karangyaan, at nasakop na ang buong sansinukob.
Verse 30
महेन्द्र: श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयित्वा महामति: । अभ्यभाषत तत् सर्वं शिक्षितं पुरुषोत्तमात् ॥ ३० ॥
Sa malumanay na pananalita, pinasaya ni Mahendra ang marunong na si Bali, at magalang na iniharap ang lahat ng mungkahing natutuhan niya mula sa Purusottama, ang Panginoong Viṣṇu.
Verse 31
तत्त्वरोचत दैत्यस्य तत्रान्ये येऽसुराधिपा: । शम्बरोऽरिष्टनेमिश्च ये च त्रिपुरवासिन: ॥ ३१ ॥
Agad na tinanggap ni Bali, hari ng mga daitya, ang mga mungkahi ni Indra. Sina Śambara, Ariṣṭanemi, at iba pang pinunong asura, pati ang lahat ng taga-Tripura, ay sumang-ayon din kaagad.
Verse 32
ततो देवासुरा: कृत्वा संविदं कृतसौहृदा: । उद्यमं परमं चक्रुरमृतार्थे परन्तप ॥ ३२ ॥
O Mahārāja Parīkṣit, tagapagpigil ng mga kaaway! Pagkaraan nito, ang mga diyos at asura ay nagkasundo sa tigil-putukan sa diwa ng pagkakaibigan. Pagkatapos, sinimulan nila ang dakilang pagsisikap upang makamit ang amṛta.
Verse 33
ततस्ते मन्दरगिरिमोजसोत्पाट्य दुर्मदा: । नदन्त उदधिं निन्यु: शक्ता: परिघबाहव: ॥ ३३ ॥
Pagkaraan, ang napakalalakas na mga diyos at asura—may mahahaba at matitibay na bisig na parang pamalo—sa pagmamataas ay binunot ang Bundok Mandara. Habang sumisigaw nang malakas, dinala nila ito patungo sa Karagatang Gatas.
Verse 34
दूरभारोद्वहश्रान्ता: शक्रवैरोचनादय: । अपारयन्तस्तं वोढुं विवशा विजहु: पथि ॥ ३४ ॥
Dahil sa pagdadala ng napakabigat na bundok sa malayong layo, napagod si Śakra (Indra), si Vairochana (Bali), at ang mga deva at asura. Hindi na nila ito mabuhat kaya iniwan nila sa daan.
Verse 35
निपतन्स गिरिस्तत्र बहूनमरदानवान् । चूर्णयामास महता भारेण कनकाचल: ॥ ३५ ॥
Pagkatapos, ang Bundok Mandara na napakabigat, na wari’y ginto, ay bumagsak at sa bigat nito’y dinurog ang maraming deva at asura.
Verse 36
तांस्तथा भग्नमनसो भग्नबाहूरुकन्धरान् । विज्ञाय भगवांस्तत्र बभूव गरुडध्वज: ॥ ३६ ॥
Nanghina ang loob ng mga deva at asura, at nabali ang kanilang mga braso, hita, at balikat. Nang malaman ito, ang Bhagavān na Nakaaalam ng lahat, ang Garuḍadhvaja, ay nagpakita roon.
Verse 37
गिरिपातविनिष्पिष्टान्विलोक्यामरदानवान् । ईक्षया जीवयामास निर्जरान् निर्व्रणान् यथा ॥ ३७ ॥
Nang makita ng Panginoon ang mga deva at asura na nadurog sa pagbagsak ng bundok, tiningnan Niya sila at muling binuhay. Nawala ang kanilang dalamhati at wala ni pasa sa katawan.
Verse 38
गिरिं चारोप्य गरुडे हस्तेनैकेन लीलया । आरुह्य प्रययावब्धिं सुरासुरगणैर्वृत: ॥ ३८ ॥
Sa isang kamay, magaan na inangat ng Panginoon ang bundok at inilagay sa likod ni Garuḍa. Pagkaraan, sumakay Siya sa Garuḍa at nagtungo sa Karagatang Gatas, napalilibutan ng mga deva at asura.
Verse 39
अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्ण: पततां वर: । ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जित: ॥ ३९ ॥
Pagkaraan, si Garuḍa, ang pinuno ng mga ibon, ay ibinaba ang Bundok Mandara mula sa kanyang balikat at dinala ito malapit sa tubig. Pagkatapos, sa utos ni Panginoong Hari, iniwan niya ang lugar at umalis.
The chapter states that the asuras were ‘favored by time’ (kāla), so direct confrontation would not yield the devas’ welfare. Viṣṇu teaches upāya-kauśalya: for a higher objective (amṛta and restoration of cosmic balance), one may adopt a temporary truce—even with enemies—while remaining internally steady and dharmically guided.
He is described as radiantly effulgent (blinding like thousands of suns), yet personally beautiful: marakata-like dark complexion, lotus-reddish eyes, yellow garments, jeweled helmet, ornaments, garlands, Kaustubha, weapons, and Lakṣmī. The theological point is that Bhagavān is simultaneously transcendent (beyond guṇas and ordinary perception) and personal (sac-cid-ānanda vigraha), approachable through devotion rather than material vision.
Viṣṇu’s warning frames the churning as a process where dangerous and distracting byproducts appear before the final goal (amṛta). It teaches steadiness (kṣānti/śānti), freedom from fear and greed, and trust in divine oversight—an ethical and spiritual template for pursuing higher ends without being derailed by intermediate crises or temptations.
Bali Mahārāja, son of Virocana, is the asura king portrayed as politically discerning—knowing when to fight and when to make peace. He accepts because the devas approach without hostility and because the proposal promises a strategic advantage (participation in producing nectar), aligning with statecraft even within asuric power politics.