Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 6

The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning

Devanagari script

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

Transliteration

viriñco bhagavān dṛṣṭvā saha śarveṇa tāṁ tanum svacchāṁ marakata-śyāmāṁ kañja-garbhāruṇekṣaṇām

Translation

Nakita nila ang sinturon sa Kanyang baywang, mga pulseras sa Kanyang mga bisig, kuwintas sa Kanyang dibdib, at mga kampanilya sa bukung-bukong. Ang Kanyang leeg ay pinalamutian ng batong Kaustubha; suot Niya ang garlandang bulaklak at kasama Niya si Lakṣmī.

Synonyms

• महामणिकिरीटेन: with a great jeweled crown
• महामणिकिरीटेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: महा + मणि + किरीट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (महामणिभिः युक्तं किरीटम्)

• केयूराभ्याम्: with two armlets
• केयूराभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: केयूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भूषिताम्: adorned
• भूषिताम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: भूष् (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अलङ्कृता’

• कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम्: whose lotus-like face is graced by cheeks shining from ear-ornaments
• कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कर्ण + आभरण + निर्भात + कपोल + श्री + मुख + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कर्णाभरणेन निर्भाताः कपोलाः, तेषां श्रीः; मुखम् अम्बुजवत्); विशेषण

Characters & Entities

• Brahmā (Viriñci)
• Śiva (Śarva)
• Lakṣmī (Śrī)
• The Supreme Person (Viṣṇu/Nārāyaṇa)
• Sudarśana (personified weapon)
• Demigods (Amara-gaṇa)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the appearance of Lakshmi during the churning of the ocean?

In Canto 8, Chapter 6, Lakṣmī is described as manifesting with radiant beauty and auspicious ornaments, and even the greatest devas like Brahmā and Śiva bow down and glorify the Supreme Person connected with her appearance.

Why did Brahma and Shiva bow down and offer prayers in this scene?

Because they witnessed an extraordinary divine manifestation associated with Śrī (Lakṣmī) and the Supreme Person; recognizing the Lord’s supremacy, they offered praise along with all the demigods in full prostration.

Practical application: what can devotees learn from the demigods offering full obeisance?

The verse models humility and reverence—spiritual progress is strengthened when one honors the Supreme Lord above all power and beauty, offering sincere praise and surrender rather than pride.