Adhyaya 20
Ashtama SkandhaAdhyaya 2034 Verses

Adhyaya 20

Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps

Matapos payuhan ni Śukrācārya na bawiin ang ipinangakong kaloob, huminto si Bali Mahārāja, nagmuni-muni, at pinili ang satya (katotohanan) kaysa pansariling pakinabang. Ipinahayag niya na ang pagsisinungaling ang pinakamabigat na kasalanan; ang yaman ay tiyak na mawawala sa kamatayan; at ang tunay na pamana ay kīrti (mabuting pangalan) na nakaugat sa kabutihan, gaya nina Dadhīci at Śibi. Bagaman nakilala niya si Vāmana bilang si Viṣṇu at maging “kaaway” ng mga asura, nagpasya si Bali na tuparin ang hiling ng isang brāhmaṇa nang walang paghihiganti. Sa pagsasaayos ng Panginoon, isinumpa ni Śukrācārya si Bali na mawalan ng karangyaan; nanatiling matatag si Bali at tinapos ang dāna sa pagbuhos ng tubig at pormal na pag-aalay ng lupain, na tinulungan ng pagsamba ni Vindhyāvalī. Nagdiwang ang mga deva at mga nilalang sa langit sa tapat na pagkakawanggawa ni Bali. Pagkaraan, lumawak si Vāmana bilang viśvarūpa, taglay sa Kanyang katawan ang lahat ng daigdig at mga prinsipyo; sa unang hakbang tinakpan Niya ang lupa, sa ikalawa ang mga kalangitan, at wala nang lugar para sa ikatlo—inihahanda ang susunod na kabanata kung saan ilalagay ang huling hakbang at paano magwawakas ang ganap na pagsuko ni Bali.

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच बलिरेवं गृहपति: कुलाचार्येण भाषित: । तूष्णीं भूत्वा क्षणं राजन्नुवाचावहितो गुरुम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Haring Parīkṣit, nang payuhan si Bali Mahārāja nang gayon ng kaniyang gurong espirituwal na si Śukrācārya, ang pari ng kanilang angkan, siya’y nanahimik muna sandali; at matapos magmuni-muni nang lubos, sumagot siya sa kaniyang guro nang ganito.

Verse 2

श्रीबलिरुवाच सत्यं भगवता प्रोक्तं धर्मोऽयं गृहमेधिनाम् । अर्थं कामं यशो वृत्तिं यो न बाधेत कर्हिचित् ॥ २ ॥

Sinabi ni Bali Mahārāja: O Bhagavan, gaya ng sinabi mo, ang tunay na dharma ng mga maybahay ay yaong hindi kailanman humahadlang sa yaman, sa pagnanais ng pandama, sa dangal, at sa ikabubuhay. Sa tingin ko rin, tama ang prinsipyong ito ng dharma.

Verse 3

स चाहं वित्तलोभेन प्रत्याचक्षे कथं द्विजम् । प्रतिश्रुत्य ददामीति प्राह्रादि: कितवो यथा ॥ ३ ॥

Ako’y apo ni Mahārāja Prahlāda. Paano ko mababawi, dahil sa kasakiman sa salapi, ang pangako ko sa isang brāhmaṇa? Matapos kong sabihin, “Ibibigay ko,” paano ko pa babawiin ang lupang ito? Lalo na sa isang brāhmaṇa, paano ako kikilos na parang karaniwang manlilinlang?

Verse 4

न ह्यसत्यात् परोऽधर्म इति होवाच भूरियम् । सर्वं सोढुमलं मन्ये ऋतेऽलीकपरं नरम् ॥ ४ ॥

Walang adharmang hihigit sa kasinungalingan, wika ng Inang Daigdig. Kaya kong pasanin ang lahat, maliban sa taong sinungaling.

Verse 5

नाहं बिभेमि निरयान्नाधन्यादसुखार्णवात् । न स्थानच्यवनान्मृत्योर्यथा विप्रप्रलम्भनात् ॥ ५ ॥

Hindi ako gaanong natatakot sa impiyerno, kahirapan, dagat ng pagdurusa, pagbagsak sa katayuan, o kamatayan, gaya ng takot ko sa panlilinlang sa isang brāhmaṇa.

Verse 6

यद् यद्धास्यति लोकेऽस्मिन्सम्परेतं धनादिकम् । तस्य त्यागे निमित्तं किं विप्रस्तुष्येन्न तेन चेत् ॥ ६ ॥

Panginoon ko, nakikita Mo na sa oras ng kamatayan, ang yaman at lahat ng karangyaan ay tiyak na humihiwalay sa may-ari. Kaya kung ang brāhmaṇa na si Vāmanadeva ay hindi pa nasisiyahan sa naibigay na handog, bakit hindi Siya pasayahin sa yamang nakatakdang maiwan din sa kamatayan?

Verse 7

श्रेय: कुर्वन्ति भूतानां साधवो दुस्त्यजासुभि: । दध्यङ्‌शिबिप्रभृतय: को विकल्पो धरादिषु ॥ ७ ॥

Ang mga sādhū ay gumagawa ng kabutihan para sa lahat ng nilalang, kahit ang pag-aalay ng buhay ay napakahirap. Sina Dadhīci, Śibi at iba pa ang patunay; kaya bakit mag-aalinlangan sa pagbitaw sa munting lupang ito?

Verse 8

यैरियं बुभुजे ब्रह्मन्दैत्येन्द्रैरनिवर्तिभि: । तेषां कालोऽग्रसील्ल‍ोकान् न यशोऽधिगतं भुवि ॥ ८ ॥

O pinakamahusay na brāhmaṇa, ang makapangyarihang mga haring demonyo na hindi umatras sa labanan ay minsang nagtamasa ng mundong ito, ngunit sa paglipas ng panahon nilamon sila ng Kāla kasama ang kanilang mga daigdig. Sa lupa, tanging kanilang dangal at pangalan ang nanatili; kaya dapat pagsikapang makamit ang mabuting reputasyon higit sa lahat.

Verse 9

सुलभा युधि विप्रर्षे ह्यनिवृत्तास्तनुत्यज: । न तथा तीर्थ आयाते श्रद्धया ये धनत्यज: ॥ ९ ॥

O pinakamainam na brāhmaṇa, marami ang nag-aalay ng buhay sa digmaan nang walang takot; ngunit bihira ang nakatatagpo ng pagkakataong ihandog nang may pananampalataya ang naipong yaman sa banal na taong lumilikha ng mga sagradong tīrtha.

Verse 10

मनस्विन: कारुणिकस्य शोभनं यदर्थिकामोपनयेन दुर्गति: । कुत: पुनर्ब्रह्मविदां भवाद‍ृशां ततो वटोरस्य ददामि वाञ्छितम् ॥ १० ॥

Sa pagbibigay-dāna, ang taong marangal at mahabagin ay lalo pang nagiging mapalad, lalo na kung sa isang brahma-vid tulad mo ibinibigay. Kaya ibibigay ko sa munting brahmacārī na ito ang anumang nais niya.

Verse 11

यजन्ति यज्ञंक्रतुभिर्यमाद‍ृता भवन्त आम्नायविधानकोविदा: । स एव विष्णुर्वरदोऽस्तु वा परो दास्याम्यमुष्मै क्षितिमीप्सितां मुने ॥ ११ ॥

O dakilang muni, ang mga banal na tulad mo na bihasa sa mga tuntuning Veda para sa mga ritwal at yajña ay sumasamba kay Panginoong Viṣṇu sa lahat ng kalagayan. Kaya maging Siya man ay dumating upang magbigay ng biyaya o upang magparusa na parang kaaway, tutuparin ko ang Kanyang utos at ibibigay ang hinihinging lupain nang walang pag-aalinlangan.

Verse 12

यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् । तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥

Bagaman Siya mismo si Viṣṇu, dahil sa pangamba ay nagkubli Siya sa anyong brāhmaṇa at lumapit upang mamalimos. Kaya dahil tinanggap Niya ang katawan ng brāhmaṇa, kahit pa ako’y dakpin o patayin Niya nang di-makatarungan, hindi ako gaganti, kahit Siya’y kaaway ko.

Verse 13

एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यश: । हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥

Kung ang brāhmaṇa na ito ay tunay na si Uttamaśloka, si Panginoong Viṣṇu na sinasamba sa mga himnong Veda, hindi Niya iiwan ang Kanyang malawak na karangalan; kaya sa labanan, Siya ang papatay sa akin, o Siya’y mahihandusay na napatay ko.

Verse 14

श्रीशुक उवाच एवमश्रद्धितं शिष्यमनादेशकरं गुरु: । शशाप दैवप्रहित: सत्यसन्धं मनस्विनम् ॥ १४ ॥

Wika ni Śrī Śukadeva Gosvāmī—Sa gayon, si Śukrācārya, ang gurong espirituwal na pinukaw ng Kataas-taasang Panginoon, ay nagsumpa kay Bali Mahārāja, ang dakilang alagad na mapagbigay at matatag sa katotohanan, sapagkat nais niyang suwayin ang utos ng kanyang guro.

Verse 15

द‍ृढं पण्डितमान्यज्ञ: स्तब्धोऽस्यस्मदुपेक्षया । मच्छासनातिगो यस्त्वमचिराद्भ्रश्यसे श्रिय: ॥ १५ ॥

Kahit wala kang tunay na kaalaman, inakala mong ikaw ay marunong at naging palalo dahil sa pagwawalang-bahala sa akin. Dahil sinuway mo ang aking utos, sa lalong madaling panahon ay mawawalan ka ng lahat ng iyong karangyaan.

Verse 16

एवं शप्त: स्वगुरुणा सत्यान्न चलितो महान् । वामनाय ददावेनामर्चित्वोदकपूर्वकम् ॥ १६ ॥

Kahit isinumpa ng sarili niyang guro, ang dakilang Bali Mahārāja ay hindi lumihis sa kanyang paninindigan sa katotohanan. Ayon sa kaugalian, una niyang sinamba si Vāmanadeva sa pag-aalay ng tubig, at saka ibinigay ang lupang ipinangako niya.

Verse 17

विन्ध्यावलिस्तदागत्य पत्नी जालकमालिनी । आनिन्ये कलशं हैममवनेजन्यपां भृतम् ॥ १७ ॥

Noon, si Vindhyāvalī, ang asawa ni Bali Mahārāja na may suot na kuwintas na perlas, ay agad dumating at ipinadala ang isang malaking gintong banga na puno ng tubig upang sambahin ang Panginoon sa paghuhugas ng Kanyang mga paa.

Verse 18

यजमान: स्वयं तस्य श्रीमत् पादयुगं मुदा । अवनिज्यावहन्मूर्ध्नि तदपो विश्वपावनी: ॥ १८ ॥

Si Bali Mahārāja, ang yajamāna, ay masayang hinugasan ang banal na dalawang paa ni Vāmanadeva at saka inilagay sa kanyang ulo ang tubig na iyon—ang pādāmṛta na nagpapadalisay sa buong sansinukob.

Verse 19

तदासुरेन्द्रं दिवि देवतागणा गन्धर्वविद्याधरसिद्धचारणा: । तत्कर्म सर्वेऽपि गृणन्त आर्जवं प्रसूनवर्षैर्ववृषुर्मुदान्विता: ॥ १९ ॥

Noong sandaling iyon, ang mga naninirahan sa mas mataas na daigdig—mga deva, Gandharva, Vidyādhara, Siddha, at Cāraṇa—ay labis na nalugod sa payak at walang daya na gawa ni Bali Mahārāja; pinuri nila ang kanyang mga katangian at pinaulanan siya ng di-mabilang na mga bulaklak.

Verse 20

नेदुर्मुहुर्दुन्दुभय: सहस्रशो गन्धर्वकिम्पूरुषकिन्नरा जगु: । मनस्विनानेन कृतं सुदुष्करं विद्वानदाद् यद् रिपवे जगत्‍त्रयम् ॥ २० ॥

Ang mga Gandharva, Kimpuruṣa, at Kinnara ay paulit-ulit na tumugtog ng libu-libong tambol at trumpeta, at umawit sa matinding galak: “Kay dakila ni Bali Mahārāja! Kahit alam niyang si Viṣṇu ay nasa panig ng kanyang mga kaaway, ibinigay pa rin niya sa Panginoon ang buong tatlong daigdig bilang kaloob.”

Verse 21

तद् वामनं रूपमवर्धताद्भ‍ुतं हरेरनन्तस्य गुणत्रयात्मकम् । भू: खं दिशो द्यौर्विवरा: पयोधय- स्तिर्यङ्‌नृदेवा ऋषयो यदासत ॥ २१ ॥

Pagkatapos, ang walang-hanggang Hari na nag-anyong Vāmana ay nagsimulang lumaki nang kamangha-mangha ayon sa tatlong guṇa, hanggang ang buong sansinukob ay mapasaloob sa Kanyang katawan—ang lupa, langit, mga direksiyon, kalangitan, mga siwang ng uniberso, mga dagat, mga ibon at hayop, mga tao, mga deva, at mga dakilang rishi.

Verse 22

काये बलिस्तस्य महाविभूते: सहर्त्विगाचार्यसदस्य एतत् । ददर्श विश्वं त्रिगुणं गुणात्मके भूतेन्द्रियार्थाशयजीवयुक्तम् ॥ २२ ॥

Si Bali Mahārāja, kasama ang mga pari, ācārya, at mga kasapi ng kapulungan, ay namasdan ang kosmikong katawan ng Kataas-taasang Panginoon na puspos ng dakilang karangalan. Sa anyong iyon nakapaloob ang buong sanlibutan ng tatlong guṇa—mga sangkap na materyal, mga pandama, mga bagay ng pandama, isip, talino at huwad na ego, iba’t ibang nilalang, at ang mga gawa at bunga ng mga ito.

Verse 23

रसामचष्टाङ्‍‍घ्रितलेऽथ पादयो- र्महीं महीध्रान्पुरुषस्य जङ्घयो: । पतत्‍त्रिणो जानुनि विश्वमूर्ते- रूर्वोर्गणं मारुतमिन्द्रसेन: ॥ २३ ॥

Pagkaraan, si Bali Mahārāja na nakaupo sa luklukan ni Indra ay nakita ang Rasātala at iba pang mababang daigdig sa talampakan ng kosmikong anyo ng Panginoon. Nakita niya ang ibabaw ng lupa sa Kanyang mga paa, ang mga bundok sa Kanyang mga binti, ang sari-saring ibon sa Kanyang mga tuhod, at ang iba’t ibang ihip ng hangin sa Kanyang mga hita.

Verse 24

सन्ध्यां विभोर्वाससि गुह्य ऐक्षत् प्रजापतीञ्जघने आत्ममुख्यान् । नाभ्यां नभ: कुक्षिषु सप्तसिन्धू- नुरुक्रमस्योरसि चर्क्षमालाम् ॥ २४ ॥

Nakita ni Bali Mahārāja ang takipsilim sa ilalim ng kasuotan ng Panginoong gumagawa ng mga kababalaghan. Sa Kanyang lihim na bahagi nakita niya ang mga Prajāpati; sa bahagi ng balakang nakita niya ang sarili niya kasama ang mga matatalik na kasama; sa pusod ang kalangitan; sa baywang ang pitong karagatan; at sa dibdib ang mga kumpol ng mga bituin.

Verse 25

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

Mahal na Hari, O Hari, nakita ni Bali sa puso ng Panginoong Murāri ang dharma; sa dibdib ang ṛta at katotohanan; sa isip ang buwan; sa dibdib ang diyosang Śrī Lakṣmī na may hawak na lotus; sa leeg ang lahat ng Veda at lahat ng panginginig ng tunog; sa mga bisig ang mga deva na pinangungunahan ni Indra; sa dalawang tainga ang mga direksiyon; sa ulo ang mga mataas na daigdig; sa buhok ang mga ulap; sa butas ng ilong ang hangin; sa mga mata ang araw; at sa bibig ang apoy.

Verse 26

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

O hari, mula sa Kanyang pananalita lumitaw ang mga sukat at mga mantra ng Veda; sa lasa ng dila ay si Varuṇa, panginoon ng tubig; sa mga kilay ang mga tuntuning nagbabawal at nag-uutos; sa mga talukap ang araw at gabi. Sa noo ang galit, sa mga labi ang kasakiman; sa haplos ang pagnanasa; sa binhi ang lahat ng tubig; sa likod ang kawalang-dharma; sa mga hakbang ang apoy ng yajña; sa anino ang kamatayan; sa ngiti ang māyā; at sa balahibo ng katawan ang lahat ng halamang-gamot.

Verse 27

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

Nakita niya ang mga ilog sa mga ugat, ang mga bato sa mga kuko; sa Kanyang katalinuhan nakita niya si Brahmā (Aja), ang mga deva at ang mga dakilang ṛṣi; at sa buong prāṇa, mga pandama, at katawan Niya nakita niya ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o nakapirmi. Sa gayon, nakita ni Bali ang buong sansinukob sa virāṭ na katawan ng Panginoon.

Verse 28

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

Sa ganitong paraan, nakita ni Bali Mahārāja sa virāṭ na katawan ng Panginoon: mula puso hanggang mga pandama ang mga sangkap gaya ng dharma; sa pananalita ang mga sukat at mantra; sa mga ugat ang mga ilog; sa katalinuhan si Brahmā at iba pa; at sa buong katawan kasama ang prāṇa ang lahat ng nilalang, gumagalaw man o nakapirmi—na para bang ang buong sansinukob ay nagtipon sa Puruṣottama.

Verse 29

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

O Hari, nakita ni Bali Mahārāja sa anyong virāṭ ni Panginoong Murāri: sa puso ang Dharma; sa dibdib ang ṛta at satya; sa isipan ang buwan; sa dibdib ang Śrī Lakṣmī na may hawak na lotus; sa leeg ang lahat ng Veda at banal na tunog; sa mga bisig ang mga deva na pinamumunuan ni Indra; sa mga tainga ang mga direksiyon; sa ulo ang mga mataas na daigdig; sa buhok ang mga ulap; sa butas ng ilong ang hangin; sa mga mata ang araw; at sa bibig ang apoy. Sa Kanyang salita ang mga mantra ng Veda; sa lasa ng dila si Varuṇa; sa mga kilay ang mga alituntunin; sa mga talukap ang araw at gabi; sa noo ang galit; sa mga labi ang kasakiman. Sa haplos ang pagnanasa; sa binhi ang lahat ng tubig; sa likod ang adharma; sa mga hakbang ang apoy ng yajña. Sa anino ang kamatayan; sa ngiti ang māyā; sa balahibo ng katawan ang mga halamang-gamot. Sa mga ugat ang mga ilog; sa mga kuko ang mga bato; sa talino si Brahmā, mga deva at mga ṛṣi; at sa buong katawan at pandama ang lahat ng nilalang, gumagalaw at di-gumagalaw—kaya’t nakita ni Bali ang buong sansinukob sa virāṭ na anyo ng Panginoon.

Verse 30

सर्वात्मनीदं भुवनं निरीक्ष्य सर्वेऽसुरा: कश्मलमापुरङ्ग । सुदर्शनं चक्रमसह्यतेजो धनुश्च शार्ङ्गं स्तनयित्नुघोषम् ॥ ३० ॥

O Hari, nang makita ng lahat ng asura na tagasunod ni Bali ang anyong virāṭ ng Kataas-taasang Panginoon—ang Sariling-Diwa ng lahat na naglalaman ng sansinukob—at makita sa Kanyang kamay ang Sudarśana cakra na nagbubuga ng init na di-matiis, at marinig ang dagundong ng busog na Śārṅga, napuno ng panaghoy at pangamba ang kanilang mga puso.

Verse 31

पर्जन्यघोषो जलज: पाञ्चजन्य: कौमोदकी विष्णुगदा तरस्विनी । विद्याधरोऽसि: शतचन्द्रयुक्त- स्तूणोत्तमावक्षयसायकौ च ॥ ३१ ॥

Ang kabibe ng Panginoon na tinatawag na Pāñcajanya na umuugong na parang kulog ng ulap; ang napakalakas na pamalo na Kaumodakī; ang tabak na Vidyādhara kasama ang kalasag na may daan-daang tanda na tila buwan; at ang pinakamahusay na lalagyan ng palaso na Akṣayasāyaka—lahat ay sabay-sabay na nagpakita upang maghandog ng mga papuri sa Panginoon.

Verse 32

सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥

Ang mga kasama, pinamumunuan ni Sunanda, kasama ang mga lokapāla na tagapamahala ng mga daigdig, ay lumapit upang maglingkod at maghandog ng papuri sa Panginoon. Ang Panginoon ay nagniningning sa makinang na korona, mga pulseras sa bisig, at mga hikaw na kumikislap na tila isda; sa Kanyang dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa at ang hiyas na Kaustubha. Siya’y nakapītāmbara na dilaw, may sinturong mekhala, at pinalamutian ng bulaklak na kuwintas na pinalilibutan ng mga bubuyog—ganito karingal ang Bhagavān Urukrama.

Verse 33

सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥

O Hari, sa gayong anyong maningning, ang Bhagavān Urukrama ay humakbang sa harap ni Bali: sa isang yapak ay nasukat Niya ang buong lupa; sa Kanyang katawan ay natakpan ang langit; at sa Kanyang mga bisig ay napuno ang lahat ng direksiyon.

Verse 34

पदं द्वितीयं क्रमतस्त्रिविष्टपं न वै तृतीयाय तदीयमण्वपि । उरुक्रमस्याङ्‍‍घ्रिरुपर्युपर्यथो महर्जनाभ्यां तपस: परं गत: ॥ ३४ ॥

Nang gawin ng Panginoon ang ikalawang hakbang, natakpan Niya ang mga daigdig ng langit; at para sa ikatlo, wala nang kahit munting puwang. Ang paa ni Urukrama ay patuloy na umangat, lumampas sa Maharloka, Janaloka, Tapoloka at higit pa roon.

Frequently Asked Questions

Bali judged that retracting a pledged gift to a brāhmaṇa would be adharma rooted in greed, violating satya and dāna. In Bhāgavata ethics, a guru’s instruction that contradicts core dharma and devotion is not upheld; Bali accepts personal loss to preserve truthfulness and surrender to Viṣṇu’s arrangement.

The chapter frames material opulence as temporary and detachable at death, while devotion, integrity, and the Lord’s favor are permanent. By giving everything to Vāmana, Bali is purified of possessiveness and positioned for the Lord’s direct guardianship—protection that may appear externally as dispossession.

Devas and higher beings—Gandharvas, Vidyādharas, Siddhas, Cāraṇas, Kinnaras, and Kimpuruṣas—celebrate him because he performs an exceptionally difficult act: gifting the three worlds to Viṣṇu even while knowing the Lord supports Bali’s adversaries, demonstrating rare nonduplicitous dharma.

The viśvarūpa discloses Viṣṇu as the totality of cosmic order (sthāna) and the indwelling basis of all elements, beings, and principles. It transforms a ‘small brāhmaṇa beggar’ into the absolute sovereign, establishing that the transaction is not ordinary charity but a revelation of the Lord’s ownership of all worlds.

The two steps symbolically and literally encompass the entire cosmic domain—earth and heavens—demonstrating the Lord’s complete proprietorship. The narrative then forces the ethical-theological question of surrender: if nothing remains outside God’s claim, the final offering must be the self (or one’s head), which the next chapter develops.