Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 29
Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
hṛdy aṅga dharmaṁ stanayor murārer ṛtaṁ ca satyaṁ ca manasy athendum śriyaṁ ca vakṣasy aravinda-hastāṁ kaṇṭhe ca sāmāni samasta-rephān
O Hari, nakita ni Bali Mahārāja sa anyong virāṭ ni Panginoong Murāri: sa puso ang Dharma; sa dibdib ang ṛta at satya; sa isipan ang buwan; sa dibdib ang Śrī Lakṣmī na may hawak na lotus; sa leeg ang lahat ng Veda at banal na tunog; sa mga bisig ang mga deva na pinamumunuan ni Indra; sa mga tainga ang mga direksiyon; sa ulo ang mga mataas na daigdig; sa buhok ang mga ulap; sa butas ng ilong ang hangin; sa mga mata ang araw; at sa bibig ang apoy. Sa Kanyang salita ang mga mantra ng Veda; sa lasa ng dila si Varuṇa; sa mga kilay ang mga alituntunin; sa mga talukap ang araw at gabi; sa noo ang galit; sa mga labi ang kasakiman. Sa haplos ang pagnanasa; sa binhi ang lahat ng tubig; sa likod ang adharma; sa mga hakbang ang apoy ng yajña. Sa anino ang kamatayan; sa ngiti ang māyā; sa balahibo ng katawan ang mga halamang-gamot. Sa mga ugat ang mga ilog; sa mga kuko ang mga bato; sa talino si Brahmā, mga deva at mga ṛṣi; at sa buong katawan at pandama ang lahat ng nilalang, gumagalaw at di-gumagalaw—kaya’t nakita ni Bali ang buong sansinukob sa virāṭ na anyo ng Panginoon.
FAQs
This verse states that the universal form contains all aspects of existence—rivers, mountains, Brahmā, demigods, sages, and all moving and nonmoving beings—situated within the Lord’s life-airs and limbs.
Śukadeva Gosvāmī speaks this narration to King Parīkṣit, describing the vision of the universal form and what was perceived within it.
By practicing reverence and responsibility—seeing life as sacred and interconnected—one cultivates humility, reduces envy, and strengthens devotion through remembering the Lord as the shelter of all.