Adhyaya 282
AyurvedaAdhyaya 28251 Verses

Adhyaya 282

Chapter 282 — नानारोगहराण्यौषधानि (Medicines that Remove Various Diseases)

Ang kabanatang ito, sa ensiklopedikong balangkas ng Agneya at sa awtoridad medikal ni Dhanvantari, ay nagtitipon ng mga lunas sa iba’t ibang karamdaman na parang manwal. Nagsisimula ito sa pangangalaga sa bata—mga pinakuluang gamot at linctus para sa pagtatae ng sanggol, sakit na may kaugnayan sa gatas, ubo, pagsusuka, at lagnat—at lumalawak sa mga tonik na medhya (pampatalas ng isip) at mga resipeng anti-krimi (panlaban sa bulate). Sunod na inilalahad ang mahahalagang paraan ng pagbigay ng gamot sa Ayurveda: nasya para sa pagdurugo ng ilong at pamamaga sa leeg, pagpuno ng gamot sa tainga para sa pananakit ng tainga, kavala/pagmumog para sa sakit ng dila at bibig, at mga panlabas na aplikasyon (udvartana, lepa, pagbibihis na may mitsa, mga langis na may gamot) para sa sakit sa balat at sugat. Tinutukoy rin ang mga sistemikong kondisyon gaya ng prameha (sakit sa ihi/metaboliko), vāta-śoṇita (kahawig ng gout), grahaṇī, pāṇḍu na may kāmala, raktapitta, kṣaya, vidradhi, bhagandara, hirap umihi at bato sa ihi, edema, gulma, at visarpa. Sa huli, tumutungo ito sa mga pangakong panghabang-buhay na tila rasāyana na nakasentro sa triphalā, at sa mga tala ritwal-teknikal para sa siddhi (pagpapausok, pagpapakitang-kamangha-mangha, ṣaṭkarman), na nagpapakita ng pagsasanib ng medisina, kapangyarihang ritwal, at mga puruṣārtha ng Purāṇa.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वृक्षायुर्वेदो नामैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नानारोगहराण्यौषधानि धन्वन्तरिर् उवाच सिंही शटी निशायुग्मं वत्सकं क्वाथसेवनं शिशोः सर्वातिसारेषु स्तन्यदोषेषु शस्यते

Kaya nito, sa Agni Mahāpurāṇa, ang ika-281 na kabanata ay tinatawag na “Vṛkṣāyurveda (ang agham ng buhay ng mga halaman)”. Ngayon ay nagsisimula ang ika-282 na kabanata: “Mga gamot na nag-aalis ng iba’t ibang karamdaman.” Sinabi ni Dhanvantari: ang pinakuluang sabaw na gamot (kvātha) na ginawa mula sa siṃhī, śaṭī, ang pares na niśā (turmerik at daru-haridrā), at vatsaka ay inirerekomenda para sa sanggol sa lahat ng uri ng pagtatae at sa mga karamdamang dulot ng kapinsalaan sa gatas ng ina.

Verse 2

शृङ्गीं सकृष्णातिविषां चूर्णितां मधुना लिहेत् एका चातिविशा काशच्छर्दिज्वरहरी शिशोः

Durugin at gawing pulbos ang śṛṅgī kasama ang kṛṣṇā at ativīṣā, at ipalasa ito na may pulot. Kahit ativīṣā lamang ay nakapapawi ng ubo, pagsusuka, at lagnat sa sanggol.

Verse 3

बालैः सेव्या वचा साज्या सदुग्धा वाथ तैलयुक् यष्टिकां शङ्खपुष्पीं वा बालः क्षीरान्वितां पिवेत्

Para sa mga bata, dapat ibigay ang vacā (sweet flag) na hinaluan ng ghee, kasama ng mabuting gatas, o kaya’y hinaluan ng langis. Bilang kapalit, maaaring painumin ang bata ng yaṣṭikā (licorice) o śaṅkhapuṣpī na kasabay ng gatas.

Verse 4

वाग्रूपसम्पद्युक्तायुर्मेधाश्रीर्वर्धते शिशोः वचाह्यग्निशिखावासाशुण्ठीकृष्णानिशागदं

Sa sanggol, sa pamamagitan ng paggamit ng vacā, agniśikhā, vāsā, śuṇṭhī, kṛṣṇā, at niśā—isang pangkat ng mga halamang nagtataboy ng karamdaman—lumalago ang malinaw na pananalita, magandang anyo, kasaganaan, mahabang buhay, talino, at kapalaran.

Verse 5

सयष्टिसैन्धवं बालः प्रातर्मेधाकरं पिवेत् देवदारुमहाशिग्रुफलत्रयपयोमुचां

Dapat uminom ang bata sa umaga ng paghahandang may yaṣṭi (licorice) na kasama ang asin-bato; ito’y nagpapalakas ng talino. Gayundin, inirereseta ang mga pormulang gumagamit ng deodara, mahāśigru (moringa), tatlong bunga (triphala), at payomucā para sa kaparehong bisa na medhya (pampatalas-isip).

Verse 6

क्वाथः सकृष्णा मृद्वीका कल्कः सर्वान् कृमीन्हरेत् त्रिफलाभृङ्गविश्वानां रसेषु मधुसर्पिषोः

Ang pinakulong gamot (kvātha) na may kṛṣṇā (long pepper) at mṛdvīkā (pasas), kasama ang paghahandang parang paste (kalka), ay nag-aalis ng lahat ng uri ng bulate. Ibinibigay ito kasama ng katas ng triphalā, bhṛṅga (bhr̥ṅgarāja), at viśvā (tuyong luya), at may pulot at ghee.

Verse 7

मेषीक्षीरे च गोमूत्रे सिक्तं रोगे हितं शिशोः नासारक्तहरो नस्याद्दुर्वारस इहोत्तमः

Para sa bata kapag may karamdaman, kapaki-pakinabang ang paghahandang binasa (o binabad) sa gatas ng babaeng tupa at ihi ng baka. Bilang lunas na ipinapatak sa ilong (nasya), ang katas ng damong durvā ang itinuturing na pinakamainam dito upang alisin ang pagdurugo sa ilong.

Verse 8

लशुनार्द्रकशिग्रूणां रसः कर्णस्य पूरणम् तैलमार्द्रकजात्यं वा शूलहा चौष्ठरोगनुत्

Ayon sa banal na turo, punuin ang tainga ng katas na piniga mula sa bawang, sariwang luya, at śigru (moringa). Maaari ring gumamit ng langis na binabad sa luya; pinapawi nito ang sakit sa tainga at inaalis ang mga karamdaman sa labi.

Verse 9

सिंही षष्टीति ख शूलहा इत्य् अत्र पुंस्त्वनिर्देश आर्षः मूत्रहा शोषरोगनुदिति ञ जातीपत्रं फलं व्योषं कवलं मूत्रकं निशा दुग्धक्वाथे ऽभयाकल्के सिद्धं तैलं द्विजार्तिनुत्

Sa balarila: sa tuntuning ‘siṃhī ṣaṣṭī’ (kha), ang pagtukoy sa panlalaki sa salitang ‘śūlahā’ ay isang kaugaliang Ārṣa (Vedic/sinauna); at gayon din sa ‘mūtrahā, śoṣa-roga-nut’ (ña). (Ngayon ang reseta:) Sa mga dahon ng jāti (sampaguita), bunga (kardamono), tatlong maanghang (tuyong luya, pamintang itim, mahabang paminta), kavala, mūtraka at niśā (luyang-dilaw), kapag ang langis ay niluto sa sabaw ng gatas kasama ang paste ng abhaya (harītakī), ang pinaghilom na langis na iyon ay nagpapawi ng mga pagdurusa ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 10

धान्याम्बु नारिकेलं गोमूत्रं क्रमूकविश्वयुक् क्वाथितं कबलं कार्यमधिजिह्वाधिशान्तये

Ang tubig-hugas ng bigas at tubig ng niyog, kasama ang ihi ng baka—pakuluan na may bunga ng areca (bunga ng nganga) at viśvā (tuyong luya)—ay gamitin bilang kavala (pagpigil sa bibig/pagmumog) upang maibsan ang mga sakit ng dila at ng bahaging nasa itaas nito.

Verse 11

साधितं लाङ्गलीकल्के तैलं निर्गुण्डिकारसैः गण्डमालागलगण्डौ नाशयेन्नस्यकर्मणा

Ang langis na ginawang gamot sa pamamagitan ng paste ng lāṅgalī at katas ng nirguṇḍī ay dapat gamitin sa paraang nasya (paglalagay sa ilong) upang wasakin ang gaṇḍamālā (pamamaga ng mga kulani) at galagaṇḍa (pamamaga sa lalamunan na tulad ng goiter).

Verse 12

पल्लवैर् अर्कपूतीकस्नुहीरुग्घातजातिकैः उद्वर्तयेत् सगोमूत्रः सर्वत्वग्दोषनाशनैः

Dapat kuskusin ang katawan (udvartana) ng pulbos/paste na mula sa murang dahon ng arka, pūtīka, snuhī, rugghāta, at jāti, na hinaluan ng ihi ng baka; winawasak nito ang lahat ng karamdaman sa balat.

Verse 13

वाकुची सतिला भुक्ता वत्सरात् कुष्ठनाशनी पथ्या भल्लातकी तैलगुडपिण्डी तु कुष्ठजित्

Ang bakuchi, kapag kinain kasama ng linga, ay pumupuksa sa kuṣṭha (malalang sakit sa balat); sa tuloy-tuloy na paggamit sa loob ng isang taon, nagiging ganap na lunas. Gayundin, ang harītakī na may bhallātaka, ginawang bolus na may langis at jaggery, ay mananakop ng kuṣṭha.

Verse 14

पूतीकवह्निरजनी त्रिफलाव्योषचूर्णयुक् तक्रं गुदाङ्कुरे पेयं भक्ष्या वा सगुडाभया

Para sa gūdāṅkura (usbong sa puwit, almoranas), inumin ang buttermilk na hinaluan ng pulbos ng pūtīka, vahni, rajanī, triphalā, at vyoṣa. O kaya’y kainin ang abhayā (harītakī) na hinaluan ng jaggery.

Verse 15

फलदार्वीविषाणान्तु क्वाथो धात्रीरसो ऽथवा पातव्यो रजनीकल्कः क्षौद्राक्षौद्रप्रमेहिणा

Para sa maysakit na may prameha na tila pulot o tila katas ng tubo ang ihi, dapat inumin ang pinaglagaan ng phaladārvī at viṣāṇa, o kaya ang katas ng dhātrī (āmalakī). Bilang ibang paraan, maaaring inumin ang paste ng rajanī (luyang-dilaw).

Verse 16

वासागर्भो व्याधिघातक्वाथ एरण्डतैलयुक् वातशोणितहृत् पानात् पिप्पली स्यात् प्लीहाहरी

Ang pinaglagaan ng vāsā (na pinananatili ang katas), na hinaluan ng castor oil at ng ‘pampuksa ng sakit’ na decoction, kapag ininom ay nagpapagaan ng vāta-śoṇita (karamdaman ng dugo na dulot ng vāta gaya ng gout/rayuma). Sinasabing ang pippalī (mahabang paminta) ay nag-aalis ng sakit sa pali (plīha-roga).

Verse 17

सेव्या जठरिणा कृष्णा स्नुक्षीरवहुभाविता पयो वा रच्यदन्त्याग्निविडङ्गव्योषकल्कयुक्

Para sa may jaṭhara-roga (karamdaman sa tiyan), ibigay ang kṛṣṇā (itim na paminta) matapos itong paulit-ulit na pinababad o pinasingawan sa gatas/latex ng snuk (Euphorbia). O kaya’y ibigay ang gatas na niluto na may paste ng dantyāgni, viḍaṅga, at tryūṣa (tuyong luya, itim na paminta, at mahabang paminta).

Verse 18

ग्रन्थिकोग्राभया कृष्णा विडङ्गाक्ता घृते स्थिता सांसन्तक्रं ग्रहण्यर्शःपाण्डुगुल्मकृमीन् हरेत्

Ang Granthikā, Ugrā, Abhayā, Kṛṣṇā (Pippalī), at Viḍaṅga—inihanda at iningatan sa ghee (ghṛta) at ibinibigay kasama ng mahusay na pinaasim na buttermilk—ay nag-aalis ng karamdaman ng grahaṇī (mahinang pagsipsip ng pagkain), almoranas, pāṇḍu (anemya), gulma (bukol o pananakit na parang tumor sa tiyan), at mga bulate sa bituka.

Verse 19

फलत्रयामृता वासा तिक्तभूनिम्बजस् तथा क्वाथः समाक्षिको हन्यात् पाण्डुरोगं सकामलं

Ang sabaw na pinakuluan (decoction) ng Triphalā, Guḍūcī, Vāsā, at mapait na Bhūnimba, kapag ininom na may pulot, ay pumupuksa sa pāṇḍu-roga (anemya/klorosis) kasama ang kāmala (paninilaw/jaundice).

Verse 20

रक्तपित्ती पिवेद्वासासुरसं ससितं मधु वरीद्राक्षाबलाशुण्ठीसाधितं वा पयः पृथक्

Ang may raktapitta (karamdaman ng pagdurugo) ay dapat uminom ng katas ng vāsā na hinaluan ng asukal at pulot; o kaya’y uminom ng gatas na hiwalay na niluto kasama ang varī, drākṣā, balā, at śuṇṭhī.

Verse 21

वरी विदारी पथ्या बलात्रयं सवासकं श्वदंष्ट्रामधुसर्पिर्भ्यामालिहेत् क्षयरोगवान्

Ang may kṣaya-roga (pagkahapo/consumption) ay dapat dumila ng linctus na gawa sa varī, vidārī, pathyā, tatlong balā, kasama ang vāsaka, na hinaluan ng śva-daṁṣṭrā, pulot, at ghee.

Verse 22

पथ्याशिग्रुकरञ्जार्कत्वक्सारं मधुसिन्धुमत् समूत्रं विद्रधिं हन्ति परिपाकाय तन्त्रजित्

Ang paghahandang mula sa pathyā (harītakī), śigru (moringa), karañja, at katas ng balat ng arka—hinaluan ng pulot at asin-bato, kasama ang ihi—ay pumupuksa sa vidradhi (malalim na abscess) at ibinibigay upang “pahinugin” ang pamamaga hanggang sa tamang pagnanana (suppuration).

Verse 23

त्रिवृता जीवती दन्ती मञ्जिष्ठा शर्वरीद्वयं तार्क्षजं निम्बपत्रञ्च लेपः शस्तो भगन्दरे

Ang pamahid na pastang gawa sa trivṛtā, jīvatī, dantī, mañjiṣṭhā, dalawang śarvarī, tārkṣaja, at mga dahon ng neem ay inirerekomenda para sa bhagandara (fistula sa puwit).

Verse 24

रुग्घातजनीलाक्षाचूर्णाजक्षौद्रसंयुता वासोवत्तिर्व्रणे योज्या शोधनी गतिनाशनी

Sa sugat ay ilagay ang mitsa ng tela (gasa) na binabad sa pulot at sa mga pulbos ng rugghātaja at nīlākṣā; nililinis nito ang sugat at pinupuksa ang di-wastong pagkalat/paglipat ng karamdaman.

Verse 25

श्यामायष्टिनिशालोध्रपद्मकोत्पलचन्दनैः समरीचैः शृतं तैलं क्षीरे स्याद्ब्रणरोहणं

Ang langis na niluto sa gatas kasama ang śyāmā, yaṣṭi (licorice), niśā (luyang-dilaw), lodhra, lotus, utpala (asul na lotus), sandalwood, at marīca (itim na paminta) ay nagiging paghahandang pampagaling ng sugat.

Verse 26

श्रीकार्पासदलैर् भस्मफलोपलवणा निशा तत्पिण्डीस्वेदनं ताम्रे सतैलं स्यात् क्षतौषधं

Gamit ang mga talulot ng śrīkārpāsa kasama ang bhasma, phala, upalavaṇa, at niśā, ihanda ang piṇḍī-svedana (bolus na pampainit na panghaplas). Kapag niluto sa sisidlang tanso at ginamit na may langis, ito’y nagiging lunas sa sugat (kṣata).

Verse 27

कुम्भीसारं पयोयुक्तं वह्निदग्धं व्रणे लिपेत् तदेव नाशयेत्सेकान्नारिकेलरजोघृतम्

Ipahid sa sugat ang laman sa loob ng kumbhī (upo/kalabasa), hinaluan ng gatas at pinainit sa apoy. Ang gayong kalagayan ay napapawi rin sa pagdidilig/paghuhugas ng sugat gamit ang halong alikabok/pulbos ng niyog at ghee (nilinaw na mantikilya).

Verse 28

विष्वाजमोदसिन्धूत्थचिञ्चात्वग्भिः समाभया तक्रेणोष्णाम्बुना वाथ पीतातीसारनाशनी

Isang inuming-gamot na gawa sa viṣvā, ajamodā, saindhava (asin na bato), balat ng sampalok, at kapantay na sukat ng abhaya (harītakī); kapag ininom na may buttermilk o maligamgam na tubig, winawasak ang pagtatae.

Verse 29

वत्सकातिविषाविश्वविल्लमुस्तशृतं जलं सामे पुराणे ऽतीसारे सामृक्शूले च पाययेत्

Sa pagtatae, dapat painumin ang maysakit ng tubig na pinakuluan kasama ang vatsaka, ativīṣā, viśvā, vīlā, at mustā—maging may āma (hindi natunaw na nakalalasong dumi) o matagal na pagtatae; at gayundin kapag may pananakit na kolik na may kasamang uhog/dugo (āmṛk-śūla).

Verse 30

अङ्गारदग्धं सुगतं सिन्धुमुष्णाम्बुना पिवेत् शूलवानथ वा तद्धि सिन्धुहिंगुकणाभया

Ang may kolik ay dapat uminom ng saindhava (asin na bato) na inihaw sa baga, na ininom kasama ng mainit na tubig; o kaya, para sa gayong sakit, ang asin na bato na hinaluan ng hiṅgu (asafoetida), kaṇā (mahabang paminta), at abhaya (harītakī) ay inirerekomenda.

Verse 31

कटुरोहोत्कणातङ्कलाजचूर्णं मधुप्लुतं कटुरोहोत्पलातङ्कलाजचूर्णमिति ट वस्त्रच्छिद्रगतं वक्त्रे न्यस्तं तृष्णां विनाशयेत्

Pulbos ng kaṭuroha, utkāṇā, taṅka, at lāja na binasa sa pulot—o kaya pulbos ng kaṭuroha, utpala, taṅka, at lāja—kapag inilagay sa bibig sa pamamagitan ng telang may butas (parang supot), pinapawi ang labis na uhaw.

Verse 32

पाठादार्वीजातिदलं द्राक्षामूलफलत्रयैः साधितं समधु क्वाथं कवलं मुखपापहृत्

Isang sabaw-dekoksyon na inihanda mula sa pāṭhā, dārvī, at mga dahon ng sampagita, na niluto kasama ang drākṣā (ubas), ugat, at tatlong myrobalan; kapag hinaluan ng pulot at ginamit na pangmumog (kavala), inaalis ang mga karamdaman at dumi ng bibig.

Verse 33

कृष्णातिविषतिक्तेन्द्रदारूपाठापयोमुचां क्वाथो मूत्रे शृतः क्षौद्री सर्वकण्ठगदापहः

Gumawa ng sabaw-dekoksyon mula sa mahabang paminta (pippalī), ativishā, mga mapapait na damo (tikta), indradāru, pāṭhā, at payomuc; pakuluan sa ihi at inumin na may pulot—inaalis nito ang lahat ng karamdaman sa lalamunan.

Verse 34

पथ्यागोक्षुरदुस्पर्शराजवृक्षशिलाभिदां कषायः समधुः पीतो मूत्रकृच्छ्रं व्यपोहति

Ang dekoksyon ng pathyā, gokṣura, dusparśā, rājavṛkṣa, at śilābhid, kapag ininom na may pulot, ay nag-aalis ng mūtrakṛcchra—masakit o mahirap na pag-ihi.

Verse 35

वंशत्वग्वरुणक्वाथः शर्कराश्मविघातनः शाखोटक्वाथसक्षौद्रक्षीराशी श्लीपदी भवेत्

Ang dekoksyon ng balat ng kawayan at varuṇa ay lunas na nagpapabiyak at nagpapalunas ng buhangin at bato sa daanan ng ihi. Gayundin, ang may ślīpada (elephantiasis) ay dapat uminom ng dekoksyon ng śākhoṭa na may pulot at gatas bilang bahagi ng pamamaraang-gamot.

Verse 36

मासार्कत्वक्पयस्तैलं मधुसिक्तञ्च सैन्धवं पादरोगं हरेत्सर्पिर्जालकुक्कुटजं तथा

Ang langis na niluto mula sa black gram (māṣa), balat ng arka (Calotropis), at gatas—na hinaluan ng pulot at saindhava (asin-bato)—ay nag-aalis ng mga sakit sa paa; gayundin, ang ghee na mula sa manok na jālaka ay nakagagamot din ng karamdaman sa paa.

Verse 37

शुण्ठीसीवर्चलाहिङ्गुचूर्णं शूण्ठीरसैर् घृतम् रुजं हरेदथ क्वाथो विद्धि बद्धाग्निसाधने

Ang pulbos ng tuyong luya (śuṇṭhī), sīvarcalā (itim na asin), at hingu (asafoetida), na hinalo sa katas ng tuyong luya at ibinigay na may ghee, ay nag-aalis ng kirot. Alamin na ang pormulang ito ay lunas sa baddhāgni—ang napigil na apoy ng pagtunaw.

Verse 38

सौवर्चलाग्निहिङ्गूनां सदीप्यानां रसैर् युतं विडदीप्यकयुक्तं वा तक्रं गुल्मातुरः पिवेत्

Ang maysakit na may gulma ay dapat uminom ng takra (buttermilk) na hinaluan ng katas ng sauvarcala (itim na asin), agni (pippalī), hiṅgu (asafoetida), at iba pang pampasigla ng pagtunaw; o kaya’y takra na pinagsama sa viḍa at dīpyaka.

Verse 39

धात्रीपटोलमुद्गानां क्वाथः साज्यो विसर्पहा शुण्ठीदारुनवाक्षीरक्वाथो मूत्रान्वितो ऽपरः

Ang sabaw (decoction) ng dhātrī (āmalakī), paṭola, at mudga (munggo), kapag ininom na may kasamang ghee, ay pumupuksa sa visarpa. Isa pang lunas ay sabaw ng śuṇṭhī (tuyong luya), dāruṇavā, at gatas, na ibinibigay kasama ng ihi.

Verse 40

सव्योषायोरजःक्षारः फलक्वाथश् च शोथहृत् गुडशिग्रुत्रिवृद्धिश् च सैन्धवानां रजोयुतः

Ang mga paghahandang alkalina (kṣāra) at mga pulbos ng śuṇṭhī (tuyong luya) at long pepper, gayundin ang sabaw ng mga prutas, ay nag-aalis ng pamamaga (śotha). Gayon din, ang jaggery (guda) na hinaluan ng śigru at trivṛt, kasama ang pulbos ng rock-salt (saindhava), ay nagpapagaan ng pamamaga.

Verse 41

त्रिवृताफलकक्वाथः सगुडः स्याद्विरेचनः वचाफलकषायोत्थं पयो वमनकृभवेत्

Ang sabaw ng bunga ng trivṛtā, kapag ininom kasama ng jaggery (guda), ay dapat magsilbing pampurga (virecana). Ang gatas na inihanda gamit ang sabaw ng vacā at ng bungang phalaka ay nagiging lunas na pampasuka (vāmana).

Verse 42

त्रिफलायाः पलशतं पृथग्भृङ्गजभावितम् द्राक्षामृतफलत्रयैर् इति ञ , ट च विडङ्गं लोहचूर्णञ्च दशभागसमन्वितम्

Kumuha ng isang daang pala ng Triphalā, at ang bawat bahagi ay ipababad (iproseso) sa pulot. Idagdag ang tatlong bunga: drākṣā (ubas/pasas), amṛtā (guḍūcī), at ang “tatlong bunga” (phalatraya) ayon sa pagkakabanggit; at isama ang viḍaṅga at pulbos na bakal, bawat isa ay sa sukat na ikasampung bahagi.

Verse 43

शतावरीगुडुच्यग्निपलानां शतविंशतिः मध्वाज्यतिलजैर् लिह्याद्बलीपलितवर्जितः

Dapat kumuha ng 120 pala ng Śatāvarī, Guḍūcī, at Agni (Citraka), at dilaan/inumin bilang lehyam na hinaluan ng pulot, ghee, at mga sangkap mula sa linga; sa paraang ito, nawawala ang kulubot at pag-abo ng buhok.

Verse 44

शतमब्दं हि जीवेत सर्वरोगविवर्जितः त्रिफला सर्वरोगघ्नी समधुः शर्क्वरान्विता

Tunay na maaaring mabuhay nang isang daang taon na walang anumang karamdaman. Ang Triphalā—kapag ininom kasama ng pulot at hinaluan ng asukal—ay pumupuksa sa lahat ng sakit.

Verse 45

सितामधुघृतैर् युक्ता सकृष्णा त्रिफला तथा पथ्याचित्रकशुण्ठाश् च गुडुचीमुषलीरजः

Haluin ng asukal, pulot, at ghee, kasama ang kṛṣṇā (pippalī), triphalā, harītakī (pathyā), citraka, śuṇṭhī (tuyong luya), at idagdag pa ang guḍūcī at pulbos ng muṣalī—ito ang isang pinaghalong gamot.

Verse 46

सगुडं भक्षितं रोगहरं त्रिशतवर्षकृत् किञ्चिच्चूर्णं जवापुष्पं पिण्डितं विसृजेज्जले

Kapag kinain kasama ng jaggery, inaalis nito ang sakit at sinasabing nagkakaloob ng bisa na wari’y sa taong nabuhay nang tatlong daang taon. Kaunting pulbos ng bulaklak na hibiscus (japā) ay gawing bolus at saka pakawalan sa tubig.

Verse 47

तैलं भवेद् घृताकारं किञ्चिच्चूर्णं जलान्वितं धूपार्थं दृश्यते चित्रं वृषदंशजरायुना

Gawing malapot ang langis na gaya ng ghee; at haluan ng kaunting pulbos na may tubig—ito’y nakikitang isang natatanging paghahanda para sa pagpapausok (fumigation), gamit ang lamad ng inunan (afterbirth) mula sa kagat ng toro/baka (vṛṣa-daṃśa).

Verse 48

पुनर्माक्षिकधूपेन दृश्यते तद्यथा पुरा कर्पूरजलकाभेकतैलं पाटलिमूलयुक्

Muli, sa pamamagitan ng pagpapausok gamit ang pagkit ng bubuyog (mākṣika), ito’y muling nagiging malinaw na gaya ng dati. Gayundin, dapat gumamit ng langis na ipapahid—inihanda sa tubig ng kampor—na hinaluan ng ugat ng pāṭalī.

Verse 49

पिष्ट्वा लिप्य पदे द्वे च चरेदङ्गारके नरः तृणौत्थानादिकं व्यूह्य दर्शयन्वै कुतूहलं

Pagkatapos durugin at ipahid sa magkabilang paa, ang lalaki ay dapat lumakad sa ibabaw ng nagbabagang baga. Sa pag-aayos ng damo, pag-angat ng dayami, at mga katulad na epekto sa isang pormasyon, tunay niyang ipinakikita ang isang kababalaghan.

Verse 50

विषग्रहरुजध्वंसक्षुद्रनर्म च कामिकं तत्ते षट्कर्मकं प्रोक्तं सिद्धिद्वयसमाश्रयं

Pagpawi ng lason, pag-alis ng pagdurusa dahil sa graha (pagkapit ng espiritu), pag-alis ng kirot, pagwasak sa mapaminsalang impluwensiya, maliliit na salamangka, at mga ritong pang-akit/erotiko—ang mga ito ay ipinahayag sa iyo bilang anim na gawaing ritwal (ṣaṭkarman), na nakasalig sa dalawang uri ng siddhi.

Verse 51

मन्त्रध्यानौषधिकथामुद्रेज्या यत्र मुष्टयः चतुर्वर्गफलं प्रोक्तं यः पठेत्स दिवं व्रजेत्

Kung saan itinuturo ang mga ritong may pagbigkas ng mantra, pagninilay na may paggunita (dhyāna), salaysay tungkol sa mga halamang-gamot, at pagsamba sa pamamagitan ng mga mudrā—kabilang ang muṣṭi (kumpol na kamao)—at ipinahahayag ang bunga ng apat na layunin ng tao (caturvarga): sinumang bumibigkas nito ay tutungo sa langit.

Frequently Asked Questions

Primarily disease-based lists (atīsāra, krimi, kusṭha, prameha, etc.) expressed through procedure-ready dosage forms (kvātha, kalka, taila/ghṛta) and therapeutic routes (nasya, kavala, lepa).

It combines clinical recipes, procedural therapies, and rasāyana claims, then closes with siddhi/ṣaṭkarman notes—showing a single continuum from health maintenance to ritual-technical accomplishment within dharma.