
Dīkṣāvidhi-kathana (Explanation of the Rite of Initiation)
Ang kabanatang ito ay lumilipat mula sa mudrā-pradarśana tungo sa masusing paglalahad ng pamamaraan ng dīkṣā. Inilalarawan ni Nārada ang isang Vaiṣṇava na pagkakasunod ng inisyasyon na nakasentro sa pagsamba kay Hari sa isang maṇḍala na tulad ng lotus: nagsisimula sa mga pananggalang (Narasiṃha-nyāsa; pagkalat ng buto ng mustasa na pinatibay ng mantra na may bigkas na phaṭ) at sa paglalagay ng Śakti sa anyong prāsāda. Sumusunod ang mga pagpapabanal (mga halamang-gamot, pañcagavya, pagwiwisik gamit ang kuśa at mga pormulang nagtatapos sa “Nārāyaṇa”), pagsamba sa kumbha at sa apoy, at handog na lutong pagkain sa ilalim ng apat na pangalang vyūha (Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, Aniruddha). Pagkatapos ay itinatag ang ugnayang doktrina-at-ritwal: ang deśika ay nagmumuni at nag-iinstala ng mga tattva sa disipulo sa pamamagitan ng nyāsa ayon sa kaayusan ng paglikha (mula Prakṛti hanggang Lupa), saka binabawi at nililinis ang mga ito sa homa ayon sa saṃhāra-krama, na nagtatapos sa pūrṇāhuti para sa layuning paglaya mula sa pagkagapos. Binabanggit din ang iba’t ibang baryant ng manuskrito para sa mahahalagang mantra at kilos, at nagwawakas sa gabay sa karapat-dapat (maybahay, sādhaka, mahihirap/ascetic/mga bata) at sa posibilidad ng śaktidīkṣā.
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मुद्राप्रदर्शनं नाम षड्विंशो ऽध्यायः अथ सप्तविंशो ऽध्यायः दीक्षाविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये दीक्षां सर्वदाञ्च मण्डलेब्जे हरिं यजेत् दशम्यामुपसंहृत्य यागद्रव्यं समस्तकं
Sa gayon, sa Agni Purāṇa, sa loob ng sinaunang Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-26 na kabanata na tinatawag na “Pagpapakita ng mga Mudrā.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-27 kabanata: “Pagpapaliwanag ng Paraan ng Inisasyon (Dīkṣā).” Sinabi ni Nārada: “Ilalarawan ko ang Dīkṣā; at dapat laging sambahin si Hari (Viṣṇu) sa maṇḍala na tulad ng lotus. Sa ikasampung araw, matapos tapusin ang ritwal, dapat tipunin nang buo ang lahat ng kagamitang panghandog.”
Verse 2
विन्यस्य नारसिंहेन सम्मन्त्र्य शतवारकं सर्षपांस्तु फडन्तेन रक्षोघ्नान् सर्वतः क्षिपेत्
Matapos isagawa ang (pang‑proteksiyong) nyāsa sa pamamagitan ng mantra ni Narasiṁha, at matapos pagpalain ang mga butil ng mustasa sa pagbigkas ng mantra nang 108 ulit, dapat—binibigkas ang pantig na “phaṭ”—ikalat sa lahat ng dako ang mga butil na pumupuksa sa mga rākṣasa.
Verse 3
शक्तिं सर्वात्मकां तत्र न्यसेत् प्रासादरूपिणीं सर्वौषधिं समाहृत्य विकिरानभिमन्त्रयेत्
Doon, dapat ilagak (nyāsa) ang Śakti na sumasaklaw sa lahat, na nag-aanyong templo. Matipon ang lahat ng halamang‑gamot, saka ikalat at basbasan sa pamamagitan ng mga mantra.
Verse 4
शतवारं शुभे पात्रे वासुदेवेन साधकः संसाध्य पण्जगव्यन्तु पञ्चभिर्मूलमूर्तिभिः
Sa isang mapalad na sisidlan, dapat ihanda ng sādhaka ang pañcagavya nang sandaang ulit habang binibigkas ang mantra ni Vāsudeva, at isagawa ang ritwal kasama ang limang mūlamūrti (ugat na pagpapakita).
Verse 5
नारायणान्तैः सम्प्रोक्ष्य कुशाग्रैस्तेन तांभुवं विकिरान्वासुदेवेन क्षिपेदुत्तानपाणिना
Matapos wisikan (sprinkle) ang lugar gamit ang dulo ng kuśa‑grass na sinasabayan ng mga mantrang nagtatapos sa “Nārāyaṇa”, saka ikalat ang (binasbasang) tubig sa lupa; sa mantra ni Vāsudeva, ihagis ito nang nakataob‑pataas ang palad.
Verse 6
त्रिधा पूर्वमुखस्तिष्ठन् ध्यायेत् विष्णुं तथा हृदि वर्धन्या सहिते कुम्भे साङ्गं विष्णुं प्रपूजयेत्
Nakatayo at nakaharap sa silangan, dapat niyang pagnilayan si Viṣṇu sa tatlong paraan, at gayon din sa loob ng puso; saka, sa kumbha (banga ng tubig‑ritwal) kasama ang vardhanī (sandok/pandilig na pang‑pagpapabanal), dapat niyang sambahin si Viṣṇu nang may mga aṅga (mga kaukulang pantulong na ritwal) ayon sa tuntunin.
Verse 7
सर्षपांस्तद्वदस्त्रेण इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुशाग्रेणैव तां भुवमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाट्ःअः शतवारं मन्त्रयित्वा त्वस्त्रेणैव च वर्धनीं अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ईशानान्तं नयेच्च तं
“Ang mga buto ng mustasa ay gayon din, sa pamamagitan ng Astra (mantra ng sandata)”—ganito ang nabasang baryante sa isang minarkahang manuskrito; at “sa dulo ng damong kuśa sa lupang iyon”—isa pang baryante. Matapos palakasin ang ritwal sa pagbigkas ng mantra nang sandaang ulit, dapat niyang, gamit ang Astra-mantra, wisikan ang sisidlang vardhanī sa tuluy-tuloy na agos at dalhin ito sa dulo ng Īśāna (hilagang-silangan).
Verse 8
कलसं पृष्ठतो नीत्वा स्थापयेद्विकिरोपरि संहृत्य विकिरान् दर्भैः कुम्भेशं कर्करीं यजेत्
Dalhin ang kalaśa (banga ng tubig) sa likuran at ilagay ito sa ibabaw ng ikinalat na handog (vikira). Pagkatapos, tipunin ang mga ikinalat gamit ang damong darbha, at isagawa ang pagsamba kina Kumbheśa at Karkarī.
Verse 9
सवस्त्रं पञ्चरत्नाढ्यं खण्डिले पूजयेद्धरिं अग्नावपि समभ्यर्च्य मन्त्रान् सञ्जप्य पूर्ववत्
Dapat niyang sambahin si Hari sa khaṇḍila (altar), na may handog na tela at alay na pinayaman ng limang hiyas. At matapos ding magsagawa ng wastong pagsamba sa apoy, bigkasin niyang muli ang mga mantra gaya ng dati.
Verse 10
प्रक्षाल्य पुण्डरीकेन विलिप्यान्तः सुगन्धिना उखामाज्येन संपूर्य गोक्षीरेण तु साधकः
Matapos hugasan (ang sisidlan) gamit ang puting lotus na puṇḍarīka, pahiran ng mabangong sangkap ang loob nito. Pagkaraan, punuin ng sādhaka ang ukha ng ghee, at gamitin din ang gatas ng baka ayon sa tuntunin.
Verse 11
आलोक्य वासुदेवेन ततः सङ्कर्षणेन च तण्डुलानाज्यसंसृष्टान् क्षिपेत् क्षीरे सुसंस्कृते
Pagkatapos basbasan sa pamamagitan ni Vāsudeva at saka ni Saṅkarṣaṇa, ihulog ang mga butil ng bigas na hinaluan ng ghee sa gatas na maayos na inihanda.
Verse 12
प्रद्युम्नेन स्मालोड्य दर्व्या सङ्घट्टयेच्छनैः पक्वमुत्तारयेत् पश्चादनिरुद्धेन देशिकः
Matapos haluin nang marahan gamit ang (mantra/pangalan) ni Pradyumna, dahan-dahang tipunin ito sa sandok; at kapag luto na, ang gurong tagapangasiwa ng ritwal (deśika) ay dapat mag-alis nito pagkatapos, gamit ang (mantra/pangalan) ni Aniruddha.
Verse 13
प्रक्षाल्यालिप्य तत् कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रं तु भस्मना नारायणेन पार्श्वेषु चरुमेवं सुसंस्कृतं
Pagkatapos hugasan at pahiran, iguhit ang patayong tanda ng sekta (ūrdhva-puṇḍra) gamit ang banal na abo; at sa magkabilang gilid ng tanda, isulat ang “Nārāyaṇa”. Sa gayon, ang ritwal ay nagiging ganap na napabanal at naisasagawa nang wasto.
Verse 14
भागमेकं तु देवाय कलशाय द्वितीयकं तृतीयेन तु भागेन प्रदद्यादाहुतित्रयं
Isang bahagi ay ihandog sa diyos; ang ikalawa sa kalaśa (banga ng tubig sa ritwal); at sa ikatlong bahagi, magsagawa ng tatlong āhuti—tatlong handog sa apoy.
Verse 15
शिष्यैः सह चतुर्थं तु गुरुरद्याद्विशुद्धये नारायणेन सम्मन्त्र्य सप्तधा क्षीरवृक्षजम्
Pagkatapos, kasama ang mga alagad, dapat kainin ng guro ang ikaapat na bahagi para sa paglilinis, matapos tawagin si Nārāyaṇa sa pamamagitan ng wastong mantra; at tumanggap ng katas na parang gatas mula sa punong may latex, na hinati sa pitong bahagi.
Verse 16
दन्तकाष्ठं भक्षयित्वा त्यक्त्वा ज्ञात्वास्वपातकं ऐन्द्राग्न्युत्तरकेशानीमुखं पतितमुत्तमं
Matapos nguyain ang patpat na panlinis-ngipin (dantakāṣṭha) at saka itapon, dapat kilalanin ito bilang munting kasalanan (svapātaka). Sa itinakdang pinakamainam na paraan, hayaang mahulog ito na ang dulo ay nakaturo sa Indra, Agni, hilaga, at Īśānī (hilagang-silangan).
Verse 17
शुभं सिंहशतं हुत्वा आचम्याथ प्रविश्य च उत्थायाज्येनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः आलोड्य वासुदेवेन इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विवृद्धये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शुभं सिद्धमिति ज्ञात्वा ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजागारं न्यसेन्मन्त्री प्राच्यां विष्णुं प्रदक्षिणं
Matapos magsagawa ng mapalad na handog sa apoy na may sandaang alay, at pagkatapos ay magsagawa ng ācaman (pagsipsip ng tubig para sa paglilinis), dapat siyang pumasok sa bulwagan ng pagsamba. Pagbangon, isagawa ang mantra na “utthāyājyeneti”; kasunod ang “āloḍya vāsudevena”; at saka “vivṛddhaye” (ayon sa ilang minarkahang pagbasa ng manuskrito). Kapag nalaman na “natupad na ang mapalad na ritwal,” ang nakaaalam ng mantra ay dapat mag-ayos at maglagay ng kaayusan sa pūjāgāra, at magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot pakanan) sa paligid ni Viṣṇu, nakaharap sa silangan.
Verse 18
संसारार्णवमग्नानां पशूनां पाशमुक्तये त्वमेव शरणं देव सदा त्वं भक्तवत्सल
Para sa mga nilalang na lumubog sa karagatan ng saṃsāra—na gaya ng mga hayop na nakagapos—Ikaw lamang ang kanlungan, O Diyos, upang makalaya sa pāśa, ang silo ng pagkakabigkis. Lagi Kang mapagmahal sa mga deboto.
Verse 19
देवदेवानुजानीहि प्राकृतैः पाशबन्धनैः पाशितान्मोचयिष्यामि त्वत्प्रसादात् पशूनिमान्
O Diyos ng mga diyos, ipagkaloob Mo ang pahintulot. Sa pamamagitan ng Iyong biyaya, palalayain ko ang mga hayop na ito na ginapos ng karaniwang mga tali at pāśa.
Verse 20
इति विज्ञाप्य देवेशं सम्प्रविश्य पशूंस्ततः धारणाभिस्तु संशोध्य पूर्वज्ज्वलनादिना
Pagkatapos ipabatid nang ganito sa Panginoon ng mga diyos, dapat siyang pumasok sa kinaroroonan ng mga hayop na iaaalay. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mga itinakdang dhāraṇā (ritwal na pagtitiyak ng isip at paggunita sa mantra), dapat niyang dalisayin ang mga ito, simula sa naunang ritwal ng pagsisindi ng apoy at mga kaugnay na pamamaraan.
Verse 21
संस्कृत्य मूर्त्या संयोज्य नेत्रे बद्ध्वा प्रदर्शयेत् पुष्पपूर्णाञ्जलींस्तत्र क्षिपेत्तन्नाम योजयेत्
Matapos isagawa ang saṃskāra (ritwal na pagpipino at pagpapabanal) at iugnay ito sa mūrti (banal na anyo o imahen), dapat niyang takpan ang mga mata at saka ito ihayag. Doon, dapat siyang maghagis ng mga dakot na bulaklak na punô, at italaga/anyayahan ang pangalan ng diyos sa mismong imahen.
Verse 22
अमन्त्रमर्चनं तत्र पूर्ववत् कारयेत् क्रमात् यस्यां मूर्तौ पतेत् पुष्पं तस्य तन्नाम निर्दिशेत्
Doon, ang pagsamba (arcana) ay dapat isagawa nang walang mga mantra, gaya ng dati, nang sunod-sunod ayon sa hakbang. Sa alinmang anyo/mūrti na mahulugan ng bulaklak, iyon mismong pangalan ang dapat ipahayag bilang sa diyos/anyo na iyon.
Verse 23
शिखान्तसम्मितं सूत्रं पादाङ्गुष्ठादि षड्गुणं कन्यासु कर्तितं रक्तं पुनस्तत्त्रिगुणीकृतम्
Ang sinulid na pang-ritwal (sūtra) ay dapat sukatin hanggang dulo ng tuktok na buhol ng buhok (śikhā). Para sa mga dalagang bata, itinakda itong anim na ulit ng sukat (mula sa hinlalaki ng paa at iba pa). Ang pulang sinulid/tali para sa mga dalaga ay muling gawing tatluhing hibla (tiklupin sa tatlo).
Verse 24
यस्यां संलीयते विश्वं यतो विश्वं प्रसूयते प्रकृतिं प्रक्रियाभेदैः संस्थितां तत्र चिन्तयेत्
Dapat pagnilayan ang Prakṛti—na siyang pinaglulusawan ng sansinukob at pinagmumulan ng pagsilang nito—bilang nakatatag sa iba’t ibang pagkakaiba ng mga proseso ng pagganap nito (mga paraan ng pagpapakita).
Verse 25
तेन प्राकृतिकान् पाशान् ग्रथित्वा तत्त्वसङ्ख्यया कृत्वा शरावे तत् सूत्रं कुण्डपार्श्वे निधाय तु
Sa pamamagitan ng tali na iyon, matapos itrintas ang mga likás na pāśa (mga buhol/silo) ayon sa bilang ng mga tattva, ihanda ito sa isang pinggan (śarāva) at saka ilagay ang sinulid sa tabi ng kuṇḍa, ang hukay ng apoy na handog.
Verse 26
ततस्तत्त्वानि सर्वाणि ध्यात्वा शिष्यतनौ न्यसेत् सृष्टिक्रमात् प्रकृत्यादिपृथिव्यन्तानि देशिकः
Pagkaraan, matapos pagnilayan ang lahat ng tattva, ang guro (deśika) ay dapat magsagawa ng nyāsa at ilagak ang mga ito sa katawan ng alagad ayon sa kaayusan ng paglikha—mula sa Prakṛti hanggang sa Daigdig (lupa).
Verse 27
तत्रैकधा पण्चधा स्याद्दशद्वादशधापि वा घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः निधीयते इति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः तत्रार्चा पञ्चधा या स्यादङ्गैर् द्वादशधापि वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्रात्मा पञ्चधा वा स्यात् दशद्वदशधापिवेति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ज्ञातव्यः सर्वभेदेन ग्रथितस्तत्त्वचिन्तकैः
Sa ganitong konteksto, dapat maunawaan ito bilang iisa, o limahan, at maging sampuhan o labindalawahan (ayon sa iba’t ibang salin ng teksto). Gayundin, ang arcā (itinalagang banal na anyo/presensiya para sa pagsamba) ay sinasabing limahan, o—kasama ang mga sangkap nito (aṅga)—maging labindalawahan. Katulad nito, ang Ātmā (panloob na prinsipyo ng Sarili) ay dapat makilala bilang limahan, o sampuhan o labindalawahan. Sa gayon, ito’y inayos sa lahat ng pagkakaiba ng mga nagmumuni sa mga tattva (tattva-cintaka).
Verse 28
अङ्गैः पञ्चभिरध्वानं निखिलं विकृतिक्रमात् तन्मात्रात्मनि संहृत्य मायासूत्रे पशोस्तनौ
Sa pamamagitan ng limang sangkap, dapat tipunin pabalik ang buong “landas” (adhvan) nang paisa-isang hakbang ayon sa kaayusan ng mga nahayag na pagbabago (vikṛti). Pagkalusaw nito sa diwa ng mga tanmātra (maseselang elemento), (ito’y itatag) sa Māyā-sūtra, sa katawan ng paśu—ang kaluluwang nakagapos.
Verse 29
प्रकृतिर्लिङ्गशक्तिश् च कर्ता बुद्धिस् तथा मनः पञ्चतन्मात्रबुद्ध्याख्यं कर्माख्यं भूतपञ्चकं
Ang Prakṛti (likas na pinagmulan), ang liṅga-śakti (maselang kapangyarihan ng liṅga), ang kartā (tagaganap), ang buddhi (talino), at ang manas (isip). Pagkaraan nito: ang limang tanmātra (maseselang elemento), ang pangkat na tinatawag na karmendriya (mga sangkap ng pagkilos), at ang limang bhūta (magagaspang na elemento)—ito ang mga kategoryang binibilang.
Verse 30
ध्यायेच्च द्वादशात्मानं सूत्रे देहे तथेच्छया हुत्वा सम्पातविधिना सृष्टेः सृष्टिक्रमेण तु
Dapat pagnilayan ang labindalawahang Ātmā sa maselang “sinulid” (sūtra) at sa katawan, ayon sa layon. At matapos maghandog ng mga alay sa paraang sampāta, (magpatuloy) ayon sa pagkakasunod ng paglikha—sa kaayusan ng paglalabas o pag-emanate.
Verse 31
एकैकं शतहोमेन दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः शरावे सम्पुटीकृत्य कुम्भेशाय निवेदयेत्
Matapos ihandog ang bawat bagay sa pamamagitan ng sandaang alay, at saka isagawa ang pūrṇāhuti (ganap na pangwakas na handog), dapat itong ikulong sa śarāva (pinggang may takip) at ihandog bilang nivedya kay Kumbheśa.
Verse 32
अधिवास्य यथा न्यायं भक्तं शिष्यं तु दीक्षयेत् करणीं कर्तरीं वापि रजांसि खटिकामपि
Matapos isagawa muna ang itinakdang paunang ritong adhivāsa ayon sa tuntunin, dapat ipagkaloob ang dīkṣā sa debotong alagad; at kung kailangan sa pamamaraan, maaaring gumamit ng munting kasangkapang karaṇī, gunting/kutsilyong kartarī, mga pulbos o alikabok na pang-ritwal (rajāṃsi), at maging tisa (khaṭikā).
Verse 33
अन्यदप्युपयोगि स्यात् सर्वं तद्वायुगोचरे संस्थाप्य मूलमन्त्रेण परामृश्याधिवाधिवासयेत्
Anumang iba pang bagay na maaaring magamit ay ilagay din sa pook na itinakda para kay Vāyu; matapos mailagay ang lahat doon, hipuin ito sa pamamagitan ng mūla-mantra (ugat na mantra) at saka isagawa ang adhivāsa bilang paunang pagpapabanal.
Verse 34
नमो भूतेभ्यश् च बलिः कुशे शेते स्मरन् हरिं मण्डपं भूषयित्वाथ वितानघटलड्डुकैः
Dapat din siyang maghandog ng bali kalakip ang pagbati: “Namo bhūtebhyaḥ—pagpupugay sa mga nilalang.” Pagkaraan, humiga sa damong kuśa habang inaalala si Hari, palamutian ang maṇḍapa (pabilyong ritwal), at saka ayusin ito ng vitāna (kanopi), mga banga (ghaṭa), at mga laddū (matatamis na handog).
Verse 35
मण्डलेथ यजेद्विष्णुं ततः सन्तर्प्य पावकं आहूय दीक्षयेच्छिष्यान् बद्धपद्मासनस्थितान्
Pagkatapos, sa loob ng maṇḍala, sambahin si Viṣṇu; saka, matapos bigyang-kasiyahan ang banal na Apoy na Pāvaka sa pamamagitan ng mga handog, tawagin ito at ipagkaloob ang dīkṣā sa mga alagad na nakaupo sa baddha-padma-āsana (nakagapos na lotus na upo).
Verse 36
सम्मोक्ष्य विष्णुं हस्तेन मूर्धानं स्पृश्य वै क्रमात् प्रकृत्यादिविकृत्यन्तां साधिभूताधिदैवतां
Matapos maanyayahan at maitatag nang wasto si Viṣṇu, dapat nang sunud-sunod na hipuin ng kamay ang tuktok ng ulo, habang pinagninilayan ang banal na prinsipyo mula sa Prakṛti hanggang sa huling mga paglalang, kasama ang mga katugmang adhibhūta at adhidaivata.
Verse 37
सृष्टिमाध्यात्मिकीं कृत्वा हृदि तां संहरेत् क्रमात् तन्मात्रभूतां सकलां जीवेन समतां गतां
Matapos likhain ang panloob (espirituwal) na paglikha, dapat itong bawiin nang paisa-isa patungo sa puso, hanggang ang buong pagpapakita ay maging mga banayad na sangkap (tanmātra) na lamang at makamit ang pagkakapantay (pagkakatugma) sa jīva, ang indibiduwal na sarili.
Verse 38
ततः सम्प्रार्थ्य कम्भेशं सूत्रं संहृत्य देशिकः मायासूत्रे सुशोभने इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः करालं कर्तरीञ्चापि इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वितानभवगन्धकैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वितानपटकेन्द्रियैर् इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अग्नेः समीपमागत्य पार्श्वे तं सन्निवेश्य तु
Pagkaraan, matapos manalangin nang wasto kay Kambheśa, tinipon ng gurong tagapagpaganap (deśika) ang lubid na pang-ritwal (sūtra). Lumapit siya sa Banal na Apoy at inilagay iyon sa gilid (ng dambana ng apoy) at itinakda roon.
Verse 39
मूलमन्त्रेण सृष्टीशमाहुतीनां शतेन तं उदासीनमथासाद्य पूर्णाहुत्या च देशिकः
Pagkatapos, ang guro (deśika), paglapit sa Sṛṣṭīśa—Panginoon ng Paglikha na nananatiling walang pagkakabit—ay dapat maghandog ng sandaang oblation (āhuti) sa pamamagitan ng mūla-mantra, at tapusin din sa ganap na handog (pūrṇāhuti).
Verse 40
शुक्लं रजः समादाय मूलेन शतमन्त्रितं सन्ताड्य हृदयन्तेन हुंफट्कारान्तसंयुतैः
Kumuha ng puting alikabok/pulbos, at pagpalain ito nang sandaang ulit sa mūla-mantra. Pagkaraan, ihagis o ipukol ito habang binibigkas ang Heart-mantra, na may kasamang pangwakas na “huṃ” at “phaṭ”.
Verse 41
वियोगपदसंयुक्तैर् वीजैः पदादिभिः क्रमात् पृथिव्यादीनि तत्त्वानि विश्लिष्य जुहुयात्ततः
Pagkatapos, sa wastong pagkakasunod, gamit ang mga bīja-mantra na may kalakip na mga pormulang ‘paghiwalay/paglusaw’—simula sa itinakdang mga salita at yunit ng pantig—dapat niyang ritwal na paghiwa-hiwalayin ang mga tattva mula sa elemento ng lupa at saka ihandog ang mga ito sa apoy.
Verse 42
वह्नावखिलतत्त्वानामालये व्याहृते हरौ नीयमानं क्रमात्सर्वं तत्राध्वानं स्मरेद्बुधः
Dapat pagnilayan ng marunong bilang panloob na “adhvan” na ang lahat ng bagay, na inaakay nang sunod-sunod, ay sumasanib kay Hari, na ipinahahayag na tahanan ng lahat ng tattva sa loob ng banal na Apoy (vahni).
Verse 43
ताडनेन वियोज्यैवं आदायापाद्य शाम्यतां प्रकृत्याहृत्य जुहुयाद्यथोक्ते जातवेदसि
Kaya nito, sa pamamagitan ng pagtama ay dapat itong ihiwalay; saka buhatin at ilapit upang payapain ang ritwal. Matapos ibalik sa wastong likas na kalagayan, ihandog ito kay Jātavedas—ang itinalagang apoy ng paghahandog—ayon sa itinuro.
Verse 44
गर्भाधानं जातकर्म भोगञ्चैव लयन्तथा
Narito ang binabanggit: Garbhādhāna (ritwal ng paglilihi), Jātakarma (ritwal sa pagsilang), bhoga (pagtatamasa/pagkonsumo ng itinakdang handog), at gayundin laya (pagkalusaw o pagwawakas).
Verse 45
शुद्धं तत्त्वं समुद्धृत्य पूर्णाहुत्या तु देशिकः सन्नयेद्द्विपरे तत्त्वे यावदव्याहृतं क्रमात्
Matapos iahon (bawiin at dalisayin) ang dalisay na tattva, ang gurong tagapagpaganap (deśika) ay dapat, sa pamamagitan ng pūrṇāhuti—ganap na pangwakas na handog—akayín ito upang muling masanib sa kasunod na magkapares na tattva, sunod-sunod, hanggang sa antas na tinatawag na “Avyāhṛta”.
Verse 46
तत् परं ज्ञानयोगेन विलाप्य परमात्मनि विमुक्तबन्धनं जीवं परस्मिन्नव्यये पदे
Pagkatapos, sa pamamagitan ng sukdulang pagsasanay ng jñāna-yoga, tunawin ang jīva (sariling indibidwal) sa Paramātman (Kataas-taasang Sarili); sa gayon nagiging kaluluwang malaya sa gapos, na nakatatag sa pinakamataas at di-nasisirang kalagayan.
Verse 47
निवृत्तं परमानन्दे शुद्धे बुद्धे स्मरेद्बुधः दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चादेवं दीक्षा समाप्यते
Ang marunong na tumatanggap ng dīkṣā ay dapat magnilay sa Nivṛtti bilang Kataas-taasang Kaligayahan—dalisay at maliwanag ang buddhi; pagkaraan nito ay maghandog ng pūrṇāhuti, ang ganap na pangwakas na alay. Sa gayon natatapos ang ritwal ng pagsisimula (dīkṣā).
Verse 48
प्रयोगमन्त्रान् वक्ष्यामि यैर् दीक्षा होमसंलयः ॐ यं भूतानि विशुद्धं हुं फट् अनेन ताडनं कुर्याद्वियोजनमिह द्वयं
“Ipahahayag ko ang mga mantrang panggamit na sa pamamagitan nito natatamo ang dīkṣā at natatapos ang pamamaraan ng homa. Sa ‘oṃ yaṃ—nawa’y luminis ang mga nilalang—huṃ phaṭ’, sa mantrang ito isagawa ang tāḍana, ang ritwal na ‘pagpalo/pagtapik’; dito ito nagbubunga ng dalawang uri ng paghihiwalay (viyojana).”
Verse 49
ॐ यं भूतान्यापातयेहं आदानं कृत्वा चानेन प्रकृत्या योजनं शृणु ताडनेन विमोक्ष्यैवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ यं भूतानि पुंश्चाहो होममन्त्रं प्रवक्ष्यामि ततः पूर्णाहुतेर्मनुं
“oṃ yaṃ—sa pamamagitan nito, pinapabagsak ko rito ang mga bhūta. Matapos isagawa ang ādāna, ang ‘pagkuha/pagtanggap’, pakinggan ang paraan ng paglalapat ayon sa itinakdang tuntunin; at sa pamamagitan ng tāḍana ay saka palayain—ganyan ang pahayag.” Sa pagbasa ng manuskritong may tanda: “oṃ yaṃ—O mga bhūta! Ipahahayag ko ang mantra ng homa; pagkatapos ay (bigkasin) ang mantra para sa pūrṇāhuti.”
Verse 50
ॐ भूतानि संहर स्वाहा ॐ अं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय वौषट् पूर्णाहुत्यनन्तरे तु तद्वै शिष्यन्तु साधयेत् एवं तत्त्वानि सर्वाणि क्रमात्संशोधयेद् बुधः
“oṃ—tipunin at tunawin ang mga nilalang/elemento—svāhā.” “oṃ aṃ.” “oṃ, pagpupugay kay Bhagavān Vāsudeva—vauṣaṭ.” Kaagad matapos ang pūrṇāhuti, dapat ganapin ng nagsasagawa ang ritwal na iyon para sa alagad. Sa gayon nililinis ng marunong ang lahat ng tattva ayon sa wastong pagkakasunod.
Verse 51
नमोन्तेन स्ववीजेन ताडनादिपुरःसरम् ॐ वां वर्मेन्द्रियाणि ॐ दें बुद्धीन्द्रियाणि यं वीजेन समानन्तु ताडनादिप्रयोगकम्
Nauna ang tāḍana at mga kaugnay na gawain, at gamitin ang sariling bīja kasama ng hulaping “namaḥ”: ilapat ang “oṃ vāṃ” bilang varma (baluting panangga) para sa mga organo ng pagkilos (karmendriya), at ang “oṃ deṃ” bilang varma para sa mga organo ng pag-alam (jñānendriya); pagkatapos, sa bīja na “yaṃ” ay ipantay at isaayos ang pamamaraan ng tāḍana at ang mga kaakibat na paglalapat.
Verse 52
ॐ सुंगन्धतन्मात्रे वियुङ्क्ष्व हुं फट् ॐ सम्पाहिं हा ॐ खं खं क्ष प्रकृत्या ॐ सुं हुं गन्धतन्मात्रे संहर स्वाहा ततः पूर्णाहुतिश् चैवमुत्तरेषु प्रयुज्यते ॐ रां रसतन्मात्रे ॐ भें रूपतन्मात्रे ॐ रं स्पर्शतन्मात्रे ॐ एं शब्दतन्मात्रे ॐ भं नमः ॐ सों अहङ्कारः ॐ नं बुद्धे ॐ ॐ प्रकृते एकमूर्तावयं प्रोक्तो दीक्षायोगः समासतः एवमेव प्रयोगस्तु नवव्यूहादिके स्मृतः
“Om—tungo sa tanmātra (banayad na sangkap) ng amoy: ‘ihiwalay!’ huṃ phaṭ. Om—‘ingatan at patibayin!’ hā. Om khaṃ khaṃ kṣa—na may ugnay sa Prakṛti. Om suṃ huṃ: ‘bawiin/palusuin ang tanmātra ng amoy!’ svāhā. Pagkaraan nito, ialay ang pūrṇāhuti (ganap na handog); at sa gayunding paraan ay gamitin sa mga kasunod na tanmātra: Om rāṃ—lasa; Om bheṃ—anyo/anyong nakikita; Om raṃ—haplos; Om eṃ—tunog. Om bhaṃ—pagpupugay. Om soṃ—ahaṅkāra, ang prinsipyo ng ego. Om naṃ—buddhi, ang talino. Om om—Prakṛti. Sa kabuuan, ito ang dīkṣā-yoga sa paraang ekamūrti (iisang anyo); at ang pamamaraang ito rin ay inaalala sa mga kalagayang gaya ng nava-vyūha at iba pa.”,
Verse 53
दग्धापरस्मिन् सन्दध्यान्निर्वाणे प्रकृतिन्नरः अविकारे समादध्यादीश्वरे प्रकृतिन्नरः
Kapag ang “iba” (ang panlabas at obhetibong larangan) ay nasunog at naalis, dapat ituon ng tao ang pagninilay sa Prakṛti sa kalagayang nirvāṇa. Sa di-nagbabagong Panginoon (Īśvara), dapat niyang ilagak nang matatag ang isip sa Prakṛti.
Verse 54
शोधयित्वाथ भुतानि कर्माङ्गानि विशोधयेत् बुद्ध्याख्यान्यथ तन्मात्रमनोज्ञानमहङ्कृतिं
Matapos linisin ang magagaspang na mga sangkap (bhūta), dapat linisin ang mga sangkap ng pagkilos, ang mga organo ng gawa; at pagkatapos ay linisin ang mga panloob na kakayahan: buddhi (talino), mga tanmātra, manas (isip), jñāna (pagkilala), at ahaṅkāra (pagka-ako).
Verse 55
लिङ्गात्मानं विशोध्यान्ते प्रकृतिं शोधायेत् पुनः आहि हामिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ सं पाहि स्वाहा इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अं दुं स्त्व प्रकृत्या इति ॐ खं खं स्त्व प्रकृत्या इति च ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्माख्यानि च शोधयेदिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पुरुषं प्राकृतं शुद्धमीश्वरे धाम्नि संस्थितं
Pagkatapos linisin sa wakas ang liṅgātman (sarili ng banayad na katawan), dapat muling linisin ang Prakṛti. May ilang salin na bumabasa ng pormulang “āhi hāmi”; dalawang manuskrito ang bumabasa ng “oṃ saṃ pāhi svāhā.” May ibang pagbasa na “aṃ duṃ stva prakṛtyā,” at sa isang manuskritong may tanda ay “oṃ khaṃ khaṃ stva prakṛtyā.” Dalawang manuskrito pa ang nagdaragdag: “at dapat ding linisin ang karmākhyāni (mga pagtatalaga/galaw na karmiko).” Sa gayon, ang Prākṛta Puruṣa (taong binubuo ng kalikasan) ay nalilinis at naitatatag sa banal na tahanan ni Īśvara.
Verse 56
स्वगोचरीकृताशेषभोगमुक्तौ कृतास्पदं ध्यायन् पूर्णाहुतिं दद्याद्दीक्षेयं त्वधिकारिणी
Sa pagninilay sa (diyos) na sa kaniya dinala sa sariling saklaw na espirituwal ang lahat ng kaluguran at paglaya, at sa kaniya naitatag ang panloob na luklukan (sa puso), dapat ihandog ang pūrṇāhuti (huling ganap na handog). Pagkaraan nito, ang karapat-dapat ay tatanggap ng dīkṣā (inisasyon).
Verse 57
अङ्गैर् आराध्य मन्त्रस्य नीत्वा तत्त्वगणं समं क्रमादेवं विशोध्यान्ते सर्वसिद्धिसमन्वितं
Matapos sambahin ang mantra sa pamamagitan ng mga ‘sangkap’ ng ritwal (aṅga), at dalhin ang kabuuan ng mga tattva sa pagkakapantay, dapat itong linisin nang sunod-sunod; sa huli, mapagkakalooban ng lahat ng siddhi.
Verse 58
ध्यायन् पूर्णाहितिं दद्यात्दीक्षेयं साधके स्मृता द्रव्यस्य वा न सम्पत्तिरशक्तिर्वात्मनो यदि
Sa pagninilay na may matinding pagtutok, dapat maghandog ng ganap na alay (oblation). Ito ang itinuturo bilang wastong dīkṣā para sa isang sādhaka, lalo na kapag walang sapat na sangkap o kapag kapos ang sariling kakayahan upang ganap na maisagawa ang ritwal.
Verse 59
इष्ट्वा देवं यथा पूर्वं सर्वोपकरणान्वितं सद्योधिवास्य द्वादश्यां दीक्षयेद्देशिकोत्तमः
Matapos sambahin ang diyos ayon sa naunang itinakda, na taglay ang lahat ng kailangang kasangkapang ritwal, ang pinakadakilang guro-tagapagpaganap ay dapat magsagawa agad ng adhivāsa sa araw ding iyon at, sa dvādaśī (ika-12 araw ng buwang lunar), ipagkaloob ang dīkṣā.
Verse 60
भक्तो विनीतः शारीरैर् गुणैः सर्वैः समन्वितः शिष्यो नातिधनी यस्तु स्थण्डिलेभ्यर्च्य दीक्षयेत्
Dapat igawad ang mantra-dīkṣā sa alagad na deboto at mapagpakumbaba, taglay ang lahat ng kagandahang-asal ng katawan, at hindi labis na mayaman—pagkatapos sambahin (ang diyos) sa sthaṇḍila, ang itinalagang dambanang-lupa.
Verse 61
अध्वानं निखिलं दैवं भौतं वाध्यात्मिकी कृतं सृष्टिक्रमेण शिष्यस्य देहे ध्यात्वा तु देशिकः
Ang preceptor (deśika), ayon sa kaayusan ng paglalang (sṛṣṭi-krama), ay dapat magnilay sa katawan ng alagad sa kabuuang adhvan—bilang banal, bilang binubuo ng mga elemento (bhūta), at bilang nakapaloob sa panloob na sarili—at saka magpatuloy sa ritwal.
Verse 62
अष्टाष्टाहुतिभिः पूर्वं क्रमात् सन्तर्प्य सृष्टिमान् स्वमन्त्रैर् वासुदेवादीन् जननादीन् विसर्जयेत्
Una, ang tagapagganap ng ritwal (ang lumilikha ng kaayusan) ay dapat, ayon sa wastong pagkakasunod, magbigay-kasiyahan sa mga kapangyarihang inanyayahan sa pamamagitan ng walong pangkat na tig-walong handog; saka, gamit ang kani-kaniyang mantra, pormal niyang palalayain (visarjana) si Vāsudeva at ang iba pa, gayundin ang mga simulain ng paglikha at ang natitira.
Verse 63
होमेन शोधयेत् पश्चात्संहारक्रमयोगतः योनिसूत्राणि बद्धानि मुक्त्वा कर्माणि देशिकः
Pagkaraan, ang gurong tagapagganap (deśika) ay dapat maglinis at magpabanal sa ritwal at mga kasangkapan sa pamamagitan ng homa, ayon sa wastong pagkakasunod ng pagsasara o pag-urong (saṃhāra-krama); matapos palayain ang mga nakagapos na ‘sinulid ng yoni’ (yonisūtra), kanyang tinatapos ang mga gawaing ritwal.
Verse 64
शिष्यदेहात्समाहृत्य क्रमात्तत्त्वानि शोधयेत् अग्नौ प्राकृतिके विष्णौ लयं नीत्वाधिदैवके
Matapos tipunin (bawiin) ang mga tattva mula sa katawan ng alagad, dapat linisin ang mga tattva ayon sa wastong pagkakasunod; at dalhin ang mga ito sa pagkalusaw (laya) sa likas na Kosmikong Apoy at kay Viṣṇu, sa antas na adhidaiwika (namumunong pagka-diyos).
Verse 65
शुद्धं तत्त्वमशुद्धेन पूर्णाहुत्या तु साधयेत् शिष्ये प्रकृतिमापन्ने दग्ध्वा प्राकृतिकान् गुणान्
Dapat maisakatuparan ang dalisay na Katotohanan kahit sa pamamagitan ng di-dalisay—sa pamamagitan ng ganap na pangwakas na handog (pūrṇāhuti). Kapag ang alagad ay napasailalim sa Prakṛti (karaniwang Kalikasan), sinusunog ng guro ang mga likas na guṇa at ibinabalik siya sa kadalisayan.
Verse 66
लिखितं दैवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजां कृत्वा विसर्जयेदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विमलादीन् विसर्जयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पूर्णाहुत्या तु सन्नयेदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मौचयेदधिकारे वा नियुञ्ज्याद्देशिकः शिशून् अथान्यान् शक्तिदीक्षां वा कुर्यात् भावे स्थितो गुरुः
“Nakasulat: ‘ito ang banal na kautusan’”: ganito ang pagbasa ng isang salin. “Pagkatapos isagawa ang pagsamba, dapat niyang palayain (visarjana)”: ganito ang isa pa. “Dapat niyang palayain si Vimalā at ang iba pa”: ganito ang isa pang pagbasa. “Ngunit dapat itong ganapin sa pamamagitan ng pūrṇāhuti”: ganito ang pagbasa ng dalawang manuskrito. Pagkaraan, kapag dumating ang wastong karapatan/panahon, ang deśika ay dapat alinman sa magpalaya sa alagad mula sa pagtalima o magtalaga sa mga bata at iba pa sa nararapat na tungkulin; o kaya, ang gurong nakatatag sa tamang bhāva ay maaaring magkaloob ng Śakti-initiation (śaktidīkṣā).
Verse 67
भक्त्या सम्प्रातिपन्नानां यतीनां निर्धनस्य च सम्पूज्य स्थण्डिले विष्णुं पार्श्वस्थं स्थाप्य पुत्रकं
Sa debosyon, matapos parangalan nang wasto ang mga asetikong (yati) dumating upang humingi ng kanlungan at ang mga dukha, dapat sambahin si Viṣṇu sa isang nilinis na altar na lupa (sthaṇḍila); saka ilagay ang bata sa tabi (ng diyos) at ipagpatuloy ang ritwal.
Verse 68
देवताभिमुखः शिष्यस्तिर्यगास्यः स्वयं स्थितः अध्वानं निखिलं ध्यात्वा पर्वभिः स्वैर् विकल्पितं
Ang alagad ay dapat tumayo na nakaharap sa diyos, bahagyang nakalihis ang bibig (nakaiwas), at matapos pagnilayan nang buo ang ‘adhvan’ (landas ng ritwal), ay ayusin ito ayon sa sariling paghahati sa mga sunod-sunod na ‘yugto’ (parvan).
Verse 69
शिष्यदेहे तथा देवमाधिदैविकयाचनं ध्यानयोगेन सञ्चिन्त्य पूर्ववत्ताडनादिना
Gayundin, sa katawan ng alagad, matapos sa isip ay manawagan sa diyos sa pamamagitan ng ādhidaivika na panalangin (supernal na pagsusumamo) sa disiplina ng dhyāna-yoga, ay gawin—gaya ng nauna nang sinabi—ang tāḍana (ritwal na pagtapik/paghampas) at iba pang itinakdang gawain.
Verse 70
क्रमात्तत्त्वानि सर्वाणि शोधयेत् स्थण्डिले हरौ ताडनेन वियोज्याथ गृहीत्वात्मनि तत्परः
Pagkaraan, ayon sa pagkakasunod, dapat linisin ang lahat ng tattva sa lupang-altar sa pagsamba kay Hari; pagkatapos, sa pamamagitan ng tāḍana (ritwal na paghampas) ay ihiwalay ang mga ito, at—matapos ipaloob sa sarili—manatiling nakatuon sa Ātman (Sarili).
Verse 71
देवे संयोज्य संशोध्य गृहीत्वा तत् स्वभावतः आनीय शुद्धभावेन सन्धयित्वा क्रमेण तु
Matapos iugnay ito sa diyos, linisin, at tanggapin ayon sa likas nitong kalagayan, dapat itong dalhin (palabas) at, sa dalisay na kalooban, pag-isahin nang wasto; saka magpatuloy nang sunod-sunod ayon sa kaayusan.
Verse 72
शोधयेद्ध्यानयोगेन सर्वतो ज्ञानमुद्रया शुद्धेषु सर्वतत्त्वेषु प्रधाने चेश्वरे स्थिते
Dapat linisin ng tao ang kalooban sa pamamagitan ng yoga ng pagninilay, nang lubos sa pamamagitan ng mudrā ng kaalaman; kapag nalinis na ang lahat ng tattva, nananatili siya sa Pradhāna (likas na pinagmulan) at sa Īśvara (Panginoon).
Verse 73
दग्ध्वा निर्वापयेच्छिष्यान् पदे चैशे नियोजयेत् निनयेत् सिद्धिमार्गे वा साधकं देशिकोत्तमः
Matapos (sa ritwal) “sunugin” ang kanilang mga dumi, dapat niyang “palamigin/payapain” ang mga alagad; at italaga sila sa antas ng Īśa. O kaya, ang dakilang guro ay dapat umakay sa sādhaka sa landas ng siddhi (mga kaganapang espirituwal).
Verse 74
एवमेवाधिकारस्थो गृही कर्मण्यतन्द्रितः आत्मानं शोधयंस्तिष्ठेद् यावद्रागक्षयो भवेत्
Gayon din, ang maybahay—na nakatatag sa nararapat na adhikāra at hindi napapagod sa itinakdang gawain—ay dapat manatiling nagsisikap, nililinis ang sarili, hanggang sa maganap ang pagkapawi ng rāga (pagkakapit).
Verse 75
क्षीणरागमथात्मानं ज्ञात्वा संशुद्धिकिल्विषः आरोप्य पुत्रे शिष्ये वा ह्य् अधिकारन्तु संयमी
Kapag natitiyak na ang sarili ay wala nang rāga at nalinis na ang mga kasalanan, ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay dapat ipagkaloob ang adhikāra, na inilalagay ito sa anak na lalaki o sa isang alagad.
Verse 76
दग्ध्वा मायामयं पाशं प्रव्रज्य स्वात्मनि स्थितः शरीरपातमाकाङ्क्षन्नासीताव्यक्तलिङ्गवान्
Matapos sunugin ang tali ng pagkakagapos na gawa ng māyā, at lumisan bilang renunciante (pravrajyā), na nakatatag sa sariling Sarili, siya’y nanatiling nakaupo—nagnanais ng pagkalaglag ng katawan—na walang hayag na panlabas na tanda ng pagkakakilanlan.
A stepwise, mantra-governed initiation workflow: protective nyāsa and scattering rites, kumbha/vardhanī consecration, vyūha-linked cooking and offerings, creation-order tattva-nyāsa on the disciple, and dissolution-order homa culminating in pūrṇāhuti—plus explicit applied mantras and manuscript variants.
It operationalizes liberation through ritual technology: by mapping cosmology onto the body (tattva-nyāsa) and then withdrawing/purifying those principles through homa and meditative absorption, the disciple is ritually led from bondage (paśu-pāśa) toward establishment in Īśvara and ultimately identity with the Supreme Self.