Adhyaya 56: Ritual Procedure for the Dhanyavrata (Prosperity Vow)

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धन्यव्रतम् अनुत्तमम् । येन सद्यो भवेद् धन्य अधन्योऽपि हि यो भवेत् ॥ ५६.१ ॥

ฤๅษีอคัสตยะกล่าวว่า “ต่อไปเราจักอธิบาย ‘ธัญยพรต’ อันยอดเยี่ยมยิ่ง ด้วยพรตนี้ผู้ปฏิบัติย่อมเป็นผู้มีสิริมงคลโดยฉับพลัน แม้ผู้ไร้มงคลก็ยังอาจเป็นผู้มีมงคลได้”

Verse 2

मार्गशीर्षे सिते पक्षे प्रतिपद्यां तिथिर्भवेत् । तस्यां नक्तं प्रकुर्वीत विष्णुमग्निं प्रपूजयेत् ॥ ५६.२ ॥

ในเดือนมารคศีรษะ เมื่อถึงวันปรติปทาในปักษ์สว่าง ในวันนั้นพึงถือนกตพรต (อดอาหารกลางวัน รับประทานยามค่ำ) และบูชาพระวิษณุและพระอัคนีโดยถูกต้องตามพิธี

Verse 3

वैश्वानराय पादौ तु अग्नयेत्युदरं तथा । हविर्भुञ्जाय च उरो द्रविणोदेति वै भुजौ ॥ ५६.३ ॥

เท้าทั้งสองเป็นของไวศวานระ; ส่วนท้องเรียกว่า ‘อัคนี’ อกเรียกว่า ‘หวิรภุญช์’ และแขนทั้งสองเรียกว่า ‘ทรวิโณเทติ’

Verse 4

संवर्त्तायेति च शिरो ज्वलनायेति सर्वतः । अभ्यर्च्यैवं विधानॆन देवदेवं जनार्दनम् ॥ ५६.४ ॥

เมื่อสวดนามว่า ‘สํวรรตตายะ’ และ ‘ชวลนายะ’ แล้วบูชาส่วนพระเศียรโดยรอบด้านตามพิธีที่กำหนด พึงนอบน้อมแด่พระชนารทนะ ผู้เป็นเทพเหนือเทพทั้งปวง

Verse 5

तस्यैव पुरतः कुण्डं कारयित्वा विघानतः । होमं तत्र प्रकुर्वीत एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ ५६.५ ॥

ต่อหน้าแท่นนั้น ให้สร้างกุณฑะ (หลุมไฟบูชา) โดยปราศจากอุปสรรค แล้วผู้รู้พึงประกอบพิธีโหมะ ณ ที่นั้นด้วยมนต์เหล่านี้

Verse 6

ततः संयावकं छन्नं भुञ्जीयाद् घृतसंयुतम् । कृष्णपक्षेऽप्येवमेव चातुर्मास्यं तु यावतः ॥ ५६.६ ॥

จากนั้นพึงฉันสํยาวกะที่ปิดคลุมและมีเนยใสประกอบ; ในกฤษณปักษ์ก็พึงปฏิบัติเช่นเดียวกันตลอดระยะจาตุรมาสยะ

Verse 7

चैत्रादिषु च भुञ्जीत पायसं सघृतं बुधः । श्रावणादिषु सक्तूंश्च ततश्चैतत् समाप्यते ॥ ५६.७ ॥

ในเดือนที่เริ่มด้วยไจตระ ผู้มีปัญญาพึงฉันปายสะ (ข้าวกวน) ผสมเนยใส; และในเดือนที่เริ่มด้วยศราวณะพึงรับประทานสักตุ; แล้วพิธีวัตรนี้จึงสิ้นสุด

Verse 8

समाप्ते तु व्रते वह्निं काञ्चनं कारयेद् बुधः । रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं रक्तपुष्पानुलेपनम् ॥ ५६.८ ॥

เมื่อวัตรสิ้นสุดแล้ว ผู้รู้พึงให้สร้างรูปอัคนีด้วยทองคำ ปกคลุมด้วยผ้าแดงเป็นคู่ และทาด้วยดอกไม้สีแดง

Verse 9

कुङ्कुमेन तथा लिप्य ब्राह्मणं देवदेव च । सर्वावयवसम्पूर्णं ब्राह्मणं प्रियदर्शनम् ॥ ५६.९ ॥

ทำนองเดียวกัน เมื่อทาด้วยกุงกุมแล้ว พึงบูชาพราหมณ์และเทวเทพผู้เป็นเทพแห่งเทพทั้งปวง; ทั้งสองพึงสมบูรณ์ด้วยอวัยวะทุกส่วน และพราหมณ์นั้นพึงน่าชมยิ่ง

Verse 10

पूजयित्वा विधानॆन रक्तवस्त्रयुगेन च । पश्चात् तं दापयेत् तस्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ॥ ५६.१० ॥

เมื่อบูชาตามพิธีที่กำหนดและถวายผ้าสีแดงเป็นคู่แล้ว ต่อจากนั้นผู้มีปัญญาพึงให้ทานนั้นมอบแก่ท่าน โดยใช้มนต์นี้ประกอบ

Verse 11

धन्योऽस्मि धन्यकर्मास्मि धन्यचेष्टोऽस्मि धन्यवान् । धन्येनानेन चीर्णेन व्रतेन स्यां सदा सुखी ॥ ५६.११ ॥

ข้าพเจ้าเป็นผู้เป็นสิริมงคล; กรรมของข้าพเจ้าเป็นสิริมงคล; ความเพียรของข้าพเจ้าเป็นสิริมงคล; ข้าพเจ้าเป็นผู้ได้รับพร ด้วยการถือพรตอันเป็นมงคลนี้โดยถูกต้อง ขอให้ข้าพเจ้ามีความสุขเสมอ

Verse 12

एवमुच्चार्य तं विप्रे न्यस्य कोशं महात्मनः । सद्यो धन्यत्वमाप्नोति योऽपि स्याद् भाग्यवर्जितः ॥ ५६.१२ ॥

โอ พราหมณ์! เมื่อกล่าวถ้อยคำดังนี้แล้วและวางโคศะ (คลัง/ทรัพย์) เพื่อมหาตมะ แม้ผู้ไร้โชคก็ย่อมบรรลุความเป็นสิริมงคลได้โดยฉับพลัน

Verse 13

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं च पुष्कलम् । अनेन कृतमात्रेण जायते नात्र संशयः ॥ ५६.१३ ॥

ในชาตินี้เองย่อมเกิดโชคดี ทรัพย์ และธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ เพียงกระทำสิ่งนี้เท่านั้นก็เป็นผล—ไม่มีข้อสงสัย

Verse 14

प्राग्जन्मजनितं पापमग्निर्दहति तस्य ह । दग्धे पापे विमुक्तात्मा इह जन्मन्यसौ भवेत् ॥ ५६.१४ ॥

ไฟย่อมเผาบาปที่เกิดจากชาติก่อนอย่างแน่นอน เมื่อบาปถูกเผาผลาญแล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีจิตวิญญาณหลุดพ้นได้ในชาตินี้เอง

Verse 15

योऽपीदं शृणुयान्नित्यं यश्च भक्त्या पठेद् द्विजः । उभौ ताविह लोके तु धन्यौ सद्यो भविष्यतः ॥ ५६.१५ ॥

ผู้ใดฟังถ้อยคำนี้เป็นนิตย์ และผู้เป็นทวิชะผู้สวดอ่านด้วยภักติ—ทั้งสองย่อมเป็นผู้มีมงคลและมีโชคในโลกนี้โดยฉับพลัน।

Verse 16

श्रूयते च व्रतं चैतच्चीर्णमासीन्महात्मना । धनदेन पुरा कल्पे शूद्रयोनौ स्थितेन तु ॥ ५६.१६ ॥

ตามคติที่เล่ากันมา ยังได้ยินว่าในกัลป์ก่อน มหาตมะธนท—แม้อยู่ในกำเนิดศูทร—ก็ได้ปฏิบัติวรตนี้เอง।