Adhyaya 41

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्यैव पूर्वदिग्भागे सरस्वत्या प्रतिष्ठितम् । लिंगं महाप्रभावं तु सोमेशादग्निगोचरे

อีศวรตรัสว่า: ในถิ่นนั้นเองทางทิศตะวันออก มีลึงค์ผู้ทรงเดชานุภาพยิ่ง ซึ่งพระแม่สรัสวตีทรงสถาปนาไว้ ณ สถานที่ชื่ออัคนิโคจร ใกล้โสมेशะ

Verse 2

भैरवेश्वररूपस्तु वाडवः कुम्भसंस्थितः । यत्र देव्या समानीतः सागरस्य समीपतः

ณ ที่นั้น วาฑวะ—เพลิงใต้สมุทร—ถูกพระแม่อัญเชิญมาและกักไว้ในหม้อ ก่อรูปเป็นภैरเวศวร อยู่ใกล้มหาสมุทร

Verse 3

विश्रामार्थं क्षणं मुक्त्वा देव्या लिंगं प्रतिष्ठितम् । समभ्यर्च्य विधानेन गृहीत्वा वडवानलम् । समुद्रमध्ये चिक्षेप देवानां हितकाम्यया

เพื่อพักเพียงชั่วขณะ พระแม่ได้สถาปนาลึงค์ขึ้น แล้วบูชาตามพิธีโดยครบถ้วน จากนั้นทรงรับวฑวานลไว้ และด้วยพระประสงค์เกื้อกูลเหล่าเทวะ จึงทรงเหวี่ยงลงสู่กลางมหาสมุทร

Verse 4

ततो हृष्टतरा देवाः शंखदुन्दुभिनिःस्वनैः । पूरयन्तोंऽबरं देवीमीडिरे पुष्पवृष्टिभिः

ครั้นแล้วเหล่าเทวะยิ่งปีติยินดี ต่างเป่าสังข์และตีกลองทุนนุภีให้กึกก้องเต็มนภา สรรเสริญพระแม่ และโปรยปรายดอกไม้บูชาเป็นพวงพฤกษา

Verse 5

देवमातेति ते नाम कृत्वोचुस्तां तदा सुराः । कृत्वा तु भैरवं कार्यमसाध्यं देवदानवैः

ครั้งนั้นเหล่าเทพได้ถวายพระนามแด่นางว่า “เทวะมาตา” และประกาศก้อง เพราะนางได้กระทำกิจอันดุจภैरवะ เป็นการงานอันยากยิ่งที่แม้เทพและอสูรก็มิอาจทำได้

Verse 6

प्रतिष्ठितवती चात्र यस्माल्लिंगं महोदयम् । त्वं सर्वसरितां श्रेष्ठा सर्वपातकनाशिनी । तस्माद्भैरवनामेति लिंगं ख्यातिं गमिष्यति

เพราะท่านได้สถาปนาลึงค์อันเป็นมหามงคลยิ่งนี้ไว้ ณ ที่นี้ ท่านจึงเป็นยอดแห่งสรรพสายน้ำ และเป็นผู้ทำลายบาปทั้งปวง ดังนั้นลึงค์นี้จักเลื่องลือด้วยนามว่า “ไภรวะ”

Verse 7

इत्युक्ता तु तदा देवी भैरवेश्वरनैरृते । सागरस्य स्थिता रम्ये तत्र मूर्त्तिमती सती

ครั้นได้รับถ้อยคำดังนั้น พระเทวี—ณทิศนైరฤต (ตะวันตกเฉียงใต้) แห่งไภรวेशวร—ประทับอยู่ ณ ริมสมุทรอันงดงาม ณ ที่นั้นเอง และทรงปรากฏเป็นรูปกายอันเป็นมูรติ

Verse 8

पूजयेत्तां विधानेन तं तथा भैरवेश्वरम् । महानवम्यां यत्नेन कृत्वा स्नानं विधानतः । सरस्वतीं पूजयित्वा वाग्दोषान्मुच्यतेऽखिलात्

พึงบูชาพระเทวีตามพระวินัย และบูชาไภรวेशวรเช่นเดียวกัน ในวันมหานวมิ เมื่ออาบน้ำตามพิธีด้วยความเพียร แล้วบูชาพระสรัสวตี ย่อมพ้นจากโทษแห่งวาจาทั้งปวงโดยสิ้นเชิง

Verse 9

तस्या लिंगं तु संपूज्य संस्नाप्य पयसा पृथक् । अघोरेणैव विधिवत्सम्यग्यात्राफलं लभेत्

เมื่อบูชาลึงค์นั้นโดยชอบตามพิธี แล้วสรงลึงค์เป็นพิเศษด้วยน้ำนม และประกอบพิธีให้ถูกต้องด้วยมนตร์ “อฆोर” ย่อมได้รับผลแห่งการจาริกแสวงบุญอย่างครบถ้วน

Verse 41

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भैरवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ดังนี้ จบ “อธิบายมหิมาแห่งไภรวेशวร” บทที่สี่สิบเอ็ด ในประภาสขันฑะ ภายในประภาสเกษตรมหาตมยะ แห่งศรีสกันทมหาปุราณอันศักดิ์สิทธิ์ ในสังหิตาที่มีแปดหมื่นหนึ่งพันโศลก