Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

मुण्डीश्वरेति च तथा प्रसिद्धिमगमत्क्षितौ । मुंडीश्वरसमीपस्थं सरस्वत्यां महोदयम्

muṇḍīśvareti ca tathā prasiddhimagamatkṣitau | muṃḍīśvarasamīpasthaṃ sarasvatyāṃ mahodayam

สถานที่นั้นเป็นที่เลื่องลือบนแผ่นดินในนาม “มุณฑีศวร” และใกล้มุณฑีศวร ริมแม่น้ำสรัสวตี มีตirtha ชื่อ “มหโททยะ”

मुण्डीश्वरMuṇḍīśvara (name)
मुण्डीश्वर:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootमुण्डीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (as name-stem in quotation)
इतिthus
इति:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्यय (quotative)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: likewise/so)
प्रसिद्धिम्fame, renown
प्रसिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
अगमत्attained, reached
अगमत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Imperfect, 3rd sg)
क्षितौon earth
क्षितौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
मुण्डीश्वरसमीपस्थम्situated near Muṇḍīśvara
मुण्डीश्वरसमीपस्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुण्डीश्वर-समीप-स्थ (प्रातिपदिक; मुण्डीश्वर + समीप + स्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘समीपे स्थितम्’ (neuter sg qualifying महोदयम्)
सरस्वत्याम्in/at the Sarasvatī (river)
सरस्वत्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
महोदयम्Mahayoda/‘Mahodaya’ (name of a sacred spot; lit. great prosperity)
महोदयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहोदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Nom/Acc singular)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Mahodaya (near Muṇḍīśvara)

Type: ghat

Listener: Devī (addressed as ‘devi’ in the surrounding passage)

Scene: A pilgrim-path along the Sarasvatī bank: a marker-stone or small shrine labeled ‘Muṇḍīśvara’; nearby, a serene river-bend signifying ‘Mahodaya’ with ascetics performing ācamana.

M
Muṇḍīśvara
S
Sarasvatī River
M
Mahodaya Tīrtha

FAQs

Sacred geography is preserved through names and renown; tīrthas cluster as a chain of merit along the river.

Muṇḍīśvara and the nearby Mahodaya tīrtha on the Sarasvatī.

None stated; the verse primarily provides location and traditional naming.