Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

एवमुक्त्वा महादेवो देशे तस्मिन्स्थितः प्रिये । ब्राह्मं च वैष्णवं रौद्रं तत्र कुण्डत्रयं स्मृतम्

evamuktvā mahādevo deśe tasminsthitaḥ priye | brāhmaṃ ca vaiṣṇavaṃ raudraṃ tatra kuṇḍatrayaṃ smṛtam

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว โอ้ที่รัก มหาเทวะประทับอยู่ ณ สถานนั้น ที่นั่นมีสระศักดิ์สิทธิ์สามสระเป็นที่จดจำ คือ พราหมะ ไวษณวะ และเรา ทระ

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/connector)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
देशेin the place
देशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) देशे इति
स्थितःstood, remained
स्थितः:
Kriya (State/Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (Past participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्तरि प्रयोगे (used predicatively)
प्रियेO dear one
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
ब्राह्मम्Brahmā-related
ब्राह्मम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) कुण्डत्रयम् इति
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
वैष्णवम्Viṣṇu-related
वैष्णवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) कुण्डत्रयम् इति
रौद्रम्Rudra-related
रौद्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) कुण्डत्रयम् इति
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
कुण्डत्रयम्the triad of ponds
कुण्डत्रयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
स्मृतम्is called, is known as
स्मृतम्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); भावे/कर्मणि (is said/remembered)

Narrator (Purāṇic storyteller) addressing Devī

Tirtha: Brāhma-kuṇḍa / Vaiṣṇava-kuṇḍa / Raudra-kuṇḍa (Kuṇḍa-traya at Prabhāsa)

Type: kund

Listener: Devī (addressed as ‘priye’)

Scene: Mahādeva remains at Prabhāsa; the landscape reveals three distinct sacred ponds—Brāhma, Vaiṣṇava, and Raudra—each with its own iconographic markers and pilgrims moving between them.

M
Mahādeva
Ś
Śiva
B
Brahmā
V
Viṣṇu
R
Rudra
B
Brāhma-kuṇḍa
V
Vaiṣṇava-kuṇḍa
R
Raudra-kuṇḍa

FAQs

Sacred landscapes are mapped through named tīrthas; remembering and visiting them is itself a form of reverence.

The triad of kuṇḍas at Prabhāsa: Brāhma, Vaiṣṇava, and Raudra.

Implicitly, tīrtha-reverence and likely snāna/pūjā at the kuṇḍas, though not explicitly stated in this verse.