Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

īśvara uvāca | āsītpūrvaṃ dvijo devi nāmnā khyātaḥ śamīmukhaḥ | gārhasthye vartamānasya tasya putro vyajāyata | vaiśākha iti nāmnā'sau raudrakarmā vyajāyata

อีศวรตรัสว่า: กาลก่อน โอ้เทวี มีทวิชะ (พราหมณ์) ผู้มีนามเลื่องลือว่า “ศมีมุขะ” เมื่อเขาดำรงอยู่ในคฤหัสถ์อาศรม ก็มีบุตรชายถือกำเนิดขึ้น บุตรนั้นมีนามว่า “ไวศาขะ” และเติบโตเอนเอียงไปสู่กรรมอันดุร้าย

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
ख्यातःrenowned/known
ख्यातः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
शमीमुखःŚamīmukha (proper name)
शमीमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशमी + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (शमी-समं मुखं यस्य/शमीमुखः)
गार्हस्थ्येin household life
गार्हस्थ्ये:
Adhikarana (Location/State)
TypeNoun
Rootगार्हस्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वर्तमानस्यof (him) being engaged/remaining
वर्तमानस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootवर्तमान (कृदन्त; √वृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःa son
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्यजायतwas born
व्यजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि
वैशाखःVaiśākha (name)
वैशाखः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootवैशाख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/“called”
इति:
Avyaya (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रौद्रकर्माone whose deeds were fierce
रौद्रकर्मा:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootरौद्र + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (रौद्रं कर्म यस्य सः) विशेषण
व्यजायतwas born
व्यजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि

Īśvara (Śiva)

Listener: Mahādevī

Scene: Śiva begins the tale: a respected brāhmaṇa Śamīmukha in household life; the birth of his son Vaiśākha, whose demeanor foreshadows fierce actions—setting a somber tone before eventual redemption.

Ī
Īśvara
D
Devī
Ś
Śamīmukha
V
Vaiśākha

FAQs

Purāṇic narratives trace moral causality—birth, upbringing, and tendencies—preparing the ground for later transformation.

The broader Prabhāsakṣetra Māhātmya context; the story explains why Śūlasthāna becomes famed through Vālmīki.

None; this verse supplies genealogical and character background for the tīrtha-kathā.