Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

कामानभिलषन्लोभान्न नरः सुखमेधते । समालभ्य तरुच्छायां भवनं वाञ्छो नरः

kāmānabhilaṣanlobhānna naraḥ sukhamedhate | samālabhya tarucchāyāṃ bhavanaṃ vāñcho naraḥ

มนุษย์ผู้หลงโลภะ ใฝ่เสพกามสุขอยู่เนืองนิตย์ ย่อมไม่เจริญในความสุขแท้ แม้ได้ถึงร่มเงาไม้แล้ว ก็ยังปรารถนาจะมีเรือน

कामान्desires / objects of desire
कामान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
अभिलषन्desiring
अभिलषन्:
Karta (Agent as qualifier)
TypeVerb
Rootअभिलष् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोभात्from greed / due to greed
लोभात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootlobha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सुखम्happiness / ease
सुखम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः
एधतेthrives / prospers
एधते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootएध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
समालभ्यhaving obtained / having approached
समालभ्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-लभ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव
तरुच्छायाम्tree-shade
तरुच्छायाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottaru + chāyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘तरुणः छाया’)
भवनम्a house
भवनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhavana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वाञ्छःdesiring
वाञ्छः:
Karta (Agent as qualifier)
TypeVerb
Rootvāñch (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्यय (present active participle) ‘वाञ्छन्’ अपेक्षितः; पाठे ‘वाञ्छः’ इति रूपभेद/सन्धि-प्रभावः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

Unspecified (didactic verse within the Prabhāsakṣetra-māhātmya narrative context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer (contextual)

Scene: A weary traveler reaches the cool shade of a lone tree on a pilgrim road, yet his mind projects a grand house; the contrast between outer rest and inner craving is emphasized.

FAQs

Greed keeps the mind dissatisfied; contentment is the basis of real well-being.

This is a general moral teaching embedded in the Prabhāsa-kṣetra māhātmya discourse.

No ritual instruction; it advises inner discipline—reducing wants.