Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां तत्र तं पूजयेन्नरः । गंधपुष्पोपहारैश्च तथा बलि निवेदनैः

kṛṣṇapakṣe trayodaśyāṃ tatra taṃ pūjayennaraḥ | gaṃdhapuṣpopahāraiśca tathā bali nivedanaiḥ

ในวันตรโยทศี คือวันขึ้นค่ำที่สิบสามแห่งกฤษณปักษ์ พึงให้มนุษย์บูชาท่าน ณ ที่นั้น ด้วยเครื่องหอม ดอกไม้ และเครื่องสักการะ พร้อมทั้งถวายบะลี (เครื่องบูชาอาหารตามพิธี)

कृष्णपक्षेin the dark fortnight
कृष्णपक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य पक्षः)
त्रयोदश्याम्on the thirteenth lunar day
त्रयोदश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष? (न), तृतीयपुरुष (3rd), एकवचन; धातु: पूज्
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
गन्धपुष्पोपहारैःwith offerings of fragrance and flowers
गन्धपुष्पोपहारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + उपहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समाहार/निर्देशार्थ तत्पुरुष-समासः (गन्ध-पूष्प-उपहारैः = with offerings of fragrance and flowers)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयवाचक (adverb: likewise)
बलिfood offering (bali)
बलि:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (प्रयोगेऽत्र उपपद-सम्बन्धेन)
निवेदनैःwith presentations/offerings
निवेदनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनिवेदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kṣetrapāla-sthāna (Hiraṇyā-taṭa / Hīraka-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Devī/Pārvatī)

Scene: A pilgrim at dusk on kṛṣṇa trayodaśī offers sandal paste, flowers, and a bali plate before a fierce-guardian icon; the riverbank and boundary of the kṣetra are visible; lamps flicker in the wind.

K
Kṣetrapāla
T
Trayodaśī
K
Kṛṣṇapakṣa
B
Bali

FAQs

Devotion becomes complete when it is timed, disciplined, and offered with sincerity—especially in holy places where dharma is ritually maintained.

The Kṣetrapāla shrine/seat in Prabhāsa Kṣetra (near Hiraṇyā-taṭa and Hīraka Kṣetra as described).

Worship on Kṛṣṇapakṣa Trayodaśī using gandha (fragrance), puṣpa (flowers), and bali-nivedana (ritual food offerings).