Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

तत्र तृप्तः सहस्राक्षः सोमनाथेन भामिनि । कृपणाः खानपानैश्च दक्षिणाभिर्द्विजातयः

tatra tṛptaḥ sahasrākṣaḥ somanāthena bhāmini | kṛpaṇāḥ khānapānaiśca dakṣiṇābhirdvijātayaḥ

โอ้ผู้เลอโฉม! ณ ที่นั้น สหัสรากษะ (พระอินทร์) ได้อิ่มเอมด้วยพระโสมนาถะ และเหล่าทวิชะก็ได้รับความยินดีด้วยอาหาร น้ำดื่ม และทักษิณา

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
tṛptaḥsatisfied
tṛptaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛpta (कृदन्त; √tṛp तृप्)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (sahasrākṣaḥ)
sahasrākṣaḥSahasrākṣa (Indra)
sahasrākṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsahasra-akṣa (प्रातिपदिक; सहस्र + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (‘one who has a thousand eyes’ = Indra)
somanāthenaby Somanātha
somanāthena:
Karana (Instrument/agent/करण)
TypeNoun
Rootsoma-nātha (प्रातिपदिक; सोम + नाथ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषसमासः
bhāminiO fair lady
bhāmini:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
kṛpaṇāḥpoor/needy
kṛpaṇāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛpaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (dvijātayaḥ)
khānapānaiḥwith food and drink
khānapānaiḥ:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootkhāna-pāna (प्रातिपदिक; खान + पान)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (food and drink)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
dakṣiṇābhiḥwith gifts/fees (dakṣiṇās)
dakṣiṇābhiḥ:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
dvijātayaḥtwice-born (Brahmins etc.)
dvijātayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvijāti (प्रातिपदिक; द्वि + जाति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः

Īśvara (Śiva) (contextual continuation)

Tirtha: Somanātha-Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Bhāminī

Scene: Indra (Sahasrākṣa) shown receiving satisfaction through Somanātha’s presence; priests distribute food and drink; dakṣiṇā is offered respectfully to dvijas in the temple-yajña precinct.

S
Sahasrākṣa (Indra)
S
Somanātha (Śiva)
D
Dvijāti (twice-born)
D
Daśāśvamedhika
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

True dharma at a tīrtha unites devotion to Śiva with yajña-ethics—honoring devas and sustaining the twice-born through hospitality and dakṣiṇā.

Daśāśvamedhika in the Prabhāsa region, linked with Somanātha’s presence and sacrificial rites.

Yajña-associated giving: providing food and drink and offering dakṣiṇā to the dvijas.