Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

दर्भाग्रं दैवमित्युक्तं समूलाग्रं तु पैतृकम् । तत्रावलंबिनो ये तु कुशास्ते कुतपाः स्मृताः

darbhāgraṃ daivamityuktaṃ samūlāgraṃ tu paitṛkam | tatrāvalaṃbino ye tu kuśāste kutapāḥ smṛtāḥ

ปลายหญ้าดัรภะ (darbha) ถูกประกาศว่าเหมาะแก่พิธีของเทพ; แต่ดัรภะที่ใช้ทั้งโคนและปลายกำหนดไว้สำหรับพิธีบรรพชน และใบกุศะ (kuśa) ที่ห้อยลงด้านล่างนั้น เรียกว่า “กุศะกุตปะ (kutapa)”

दर्भाग्रम्the tip of darbha-grass
दर्भाग्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदर्भ-अग्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; दर्भस्य अग्रं (tip of darbha)
दैवम्divine (pertaining to gods)
दैवम्:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeAdjective
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-समानााधिकरणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
उक्तम्is said
उक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
समूलाग्रम्(darbha) with root and tip (whole piece)
समूलाग्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस-मूल-अग्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मूलसहितम् अग्रं (tip together with the root/base)
तुbut
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्ययम् (but/indeed)
पैतृकम्ancestral (pertaining to pitṛs)
पैतृकम्:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeAdjective
Rootपैतृक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; पितृ-सम्बन्धि (ancestral)
तत्रthere/in that (case)
तत्र:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there/in that context)
अवलम्बिनःhanging down
अवलम्बिनः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअवलम्बिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘hanging/depending’
येwhich/that (those)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्ध-सूचकं सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषण-अव्ययम् (indeed)
कुशाःkuśa-grass blades
कुशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
कुतपाःare called kutapas
कुतपाः:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootकुतप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विधेय-समानााधिकरणम्
स्मृताःare known/considered
स्मृताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘are considered/known’

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A priest separates darbha into two bundles: one trimmed to tips for deva rites, another kept with roots for pitṛ rites; a third set of kuśa blades hangs downward labeled ‘kutapa’, laid beside a śrāddha plate.

D
Darbha/Kuśa grass
P
Pitṛs (ancestors)
D
Devas (gods)

FAQs

Dharma is upheld through precision in ritual—using the right form of sacred grass for the right rite.

Prabhāsa-kṣetra, within whose māhātmya these śrāddha-vidhis are taught.

Use darbha tips for deva-rites; use darbha with roots for pitṛ-rites; identify downward-hanging kuśa as ‘kutapa’ for ritual use.