Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

क्षीरिणी वापि चित्रा गौस्तत्क्षीरायद्घृतं भवेत् । तद्दौहित्रमिति प्रोक्तं दैवे पित्र्ये च कर्मणि

kṣīriṇī vāpi citrā gaustatkṣīrāyadghṛtaṃ bhavet | taddauhitramiti proktaṃ daive pitrye ca karmaṇi

จากโคผู้ให้น้ำนม—แม้จะเป็นโคด่าง—เนยใส (ฆฤตะ) ใดที่เกิดจากน้ำนมนั้น เรียกว่า “เทาหิตระ (dauhitra)”. เนยใสนี้สรรเสริญให้ใช้ทั้งในพิธีบูชาเทพและพิธีบรรพชน (ปิตฤยะ)

क्षीरिणीmilk-giving
क्षीरिणी:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षीरिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘milk-yielding’
वाor
वा:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्ययम् (disjunctive particle: or)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्ययम् (also/even)
चित्राspotted/variegated
चित्रा:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘variegated/spotted’
गौःcow
गौः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘of that’ (referring to the cow)
क्षीरात्from (its) milk
क्षीरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सूचकं सर्वनाम
घृतम्ghee
घृतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्may become/is produced
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
दौहित्रम्(is) ‘dauhitra’
दौहित्रम्:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootदौहित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-समानााधिकरणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘is declared’
दैवेin divine (rites)
दैवे:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; दैव-कर्मणि (in divine rite)
पित्र्येin ancestral (rites)
पित्र्ये:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपित्र्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पितृ-सम्बन्धि (ancestral)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (and)
कर्मणिin the rite/action
कर्मणि:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced from Purāṇic narration style within māhātmya sections)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A ritual kitchen/altar scene: milk from a cow is churned into ghee; the priest labels the clarified butter as ‘dauhitṛa’ and pours it into a ladle for deva-homa and into śrāddha offerings for pitṛs.

P
Prabhāsa-kṣetra
P
Pitṛs (ancestors)
D
Devas (gods)

FAQs

Ritual offerings gain full merit when made with properly approved, pure substances—especially in deva- and pitṛ-rites.

Prabhāsa-kṣetra (the sacred region praised in the Prabhāsakṣetramāhātmya of the Skanda Purāṇa).

Use ghee prepared from the milk of a milk-giving cow as an especially approved offering for both divine worship and śrāddha (ancestral rites).